“Những người được chuyển tuyến đến Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu đều bị tổn thương đường tiêu hóa, 4 bệnh nhân bị viêm gan, suy gan, trong đó một bệnh nhân bị suy đa tạng mặc dù đã điều trị tích cực nhưng không qua khỏi”, BSNT Nguyễn Tiến Đạt, Trung tâm Chống độc, cho biết hôm 12/5.
Vụ ngộ độc xảy ra hôm 2/5 khi một gia đình ở bản Nà Hiên, xã Phiêng Pằn, tổ chức bữa cơm với 24 người tham gia. Thực đơn gồm thịt chó hấp, ngan luộc, canh măng khô, rượu cần và rượu trắng. Dùng bữa xong, 6 người tiếp tục ăn thêm món canh nấm hái trong rừng.
Tới 20h cùng ngày, nhóm này đau bụng, nôn nhiều lần và tiêu chảy. Con gái chủ nhà có triệu chứng nặng nhất, tử vong tại nhà vào sáng 4/5. 18 người không ăn canh nấm hiện sức khỏe bình thường.
5 người sau đó được chuyển tuyến xuống trong tình trạng mất nước nặng, suy gan cấp, suy thận cấp. Các bác sĩ xác định đây là loài nấm độc chứa độc tố amatoxin, ở Việt Nam có nấm độc trắng hình nón (Amanita virosa) hoặc nấm độc tán trắng (Amanita verna) – 2 loại nấm độc nguy hiểm nhất ở Việt Nam.
Các bệnh nhân sau đó được hồi sức, giải độc, lọc máu tăng thải độc, song diễn biến bệnh cực kỳ phức tạp. Một bệnh nhân 62 tuổi bị suy gan tối cấp, suy tim, tụt huyết áp, suy thận, hôn mê gan, phù não, men gan tăng trên 7.000 U/L – cao gấp hàng trăm lần bình thường. Dù được điều trị hết sức, bao gồm cấp cứu hồi sức, các thuốc giải độc, lọc máu kết hợp nhiều phương pháp, nhưng vẫn diễn biến nặng nhanh chóng, cận kề tử vong. Gia đình đã xin đưa bệnh nhân về tối 6/5.
Ba bệnh nhân khác gồm hai nữ 25 tuổi và 20 tuổi, một trẻ 60 tháng tuổi cũng viêm gan nặng, suy gan, phải điều trị tích cực, đang cải thiện. Còn bệnh nhân nam giới 35 tuổi bị tổn thương đường tiêu hóa, đã xuất viện.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho hay nguyên nhân của tất cả vụ ngộ độc nấm hiện nay đều bắt nguồn từ việc người dân hái nấm mọc hoang trong rừng về ăn. Ngành y tế phân loại nấm có độc tố thành hai nhóm sớm và muộn.
Với nhóm gây ngộ độc sớm, triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 6 giờ sau ăn. Người bệnh có thể nôn, đau bụng, tiêu chảy, thậm chí có biểu hiện thần kinh, tim mạch. Tuy nhiên, nếu được cấp cứu kịp thời, gần như tất cả các trường hợp sẽ qua khỏi.
Nguy hiểm nhất là nhóm gây ngộ độc muộn – cũng chính là nhóm bệnh nhân ở Sơn La đã ăn phải. Đây là những loại nấm màu trắng, nhìn sạch sẽ, rất hấp dẫn, trông giống nấm ăn bình thường.
Độc tố amatoxin có trong nấm gây ngăn cản quá trình tổng hợp protein, đây là vật liệu chính để xây dựng nên tế bào, do đó không thể tạo nên tế bào mới thay thế cho các tế bào cũ đang liên tục già cỗi chết đi. Quá trình thay thế này diễn ra liên tục và rất nhanh ở các cơ quan có tốc độ hoạt động và chuyển hóa cao như niêm mạc ruột, gan, thận, tim, não, máu.
Do đó, độc tố amatoxin vào cơ thể thì đi đến đâu gây tổn thương đến đó. Bắt đầu ở đường tiêu hóa vừa hấp thu, vừa gây tổn thương, chết niêm mạc ruột (biểu hiện ỉa chảy, đau bụng, nôn rất nhiều), rồi đến gan bị nặng nhất, thận, tim, não,… cực kỳ dữ dội mà chúng ta vẫn gọi là tối cấp, bạo phát và đây thực sự là một bạo bệnh.
Theo chuyên gia, biểu hiện ngộ độc diễn tiến qua 3 giai đoạn rất điển hình. Giai đoạn đầu xuất hiện muộn, phải sau ăn hơn 6 giờ, người bệnh đau bụng, nôn, tiêu chảy dữ dội kéo dài khoảng một ngày. Sau đó là giai đoạn “im lặng” – khi các triệu chứng tiêu hóa giảm dần, người bệnh tưởng đã khỏi, nhưng thực tế lúc này gan đang bị phá hủy âm thầm.
“Nhiều trường hợp ở giai đoạn này bệnh nhân thấy đỡ, thậm chí có thể được cho về. Nhưng chỉ sau đó không lâu sẽ quay lại viện trong tình trạng suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong. Giai đoạn 3 chính là giai đoạn cuối với biểu hiện rầm rộ với tổn thương, suy đa tạng”, TS Nguyên nói, thêm rằng qua các vụ ngộ độc nấm amatoxin, Trung tâm Chống độc đã ước tính tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%, kể cả khi đã được hồi sức tích cực.
Thực tế, hiện nhiều người dân vẫn giữ thói quen hái nấm mọc tự nhiên trong rừng để làm thức ăn do nghĩ là nấm lành. Tuy nhiên, TS Nguyên khẳng định, việc phân biệt nấm độc và không độc bằng mắt thường gần như không thể, kể cả với người có kinh nghiệm.
“Không có cách dân gian nào giúp nhận biết chính xác nấm độc. Nấm độc và nấm ăn được có thể giống nhau gần như hoàn toàn”, ông nhấn mạnh.
Các chuyên gia chống độc cho biết, nếu vừa ăn nấm xong và người bệnh còn tỉnh táo, có thể gây nôn sớm để giảm hấp thu độc tố. Trường hợp nôn, tiêu chảy nhiều cần bù nước, bù điện giải. Tuy nhiên, với các loại nấm gây ngộ độc muộn như amatoxin, các biện pháp sơ cứu ban đầu không có tác dụng do khi đã biểu hiện ngộ độc thì đã quá muộn, quá 6 giờ sau ăn, khi đó nấm và các độc tố đã đi sâu xuống ruột và hấp thu vào cơ thể, gây nôn hay rửa dạ dày không có tác dụng.
Điều quan trọng nhất là bệnh nhân phải được đưa tới cơ sở y tế càng sớm càng tốt, đặc biệt là các bệnh viện có khả năng hồi sức chống độc chuyên sâu.
Cuối năm 2023, Phạm Ngọc Bích nằm trên giường bệnh cấp cứu vì viêm đường tiết niệu. Ở tuổi 37, người phụ nữ làm nghề kế toán bán hàng tại An Trường, Hải Phòng vừa trải qua một biến cố hôn nhân vắt kiệt sức lực và tinh thần. Chị mất phương hướng và bắt đầu tăng cân không kiểm soát. Sức khỏe suy giảm đến mức chị phải dùng kháng sinh liên tục từ bảy đến mười ngày mỗi tháng. Nhìn lại cơ thể nặng nề cùng sự mệt mỏi thường trực, Bích tự hỏi liệu bản thân có tiếp tục sống mãi như thế này không. Câu hỏi đó trên giường bệnh đã khởi đầu cho một chiến dịch cá nhân kéo dài 90 ngày nhằm định hình lại cuộc sống.
Trước quyết định thay đổi, Ngọc Bích từng thất bại với nhiều phương pháp giảm cân cực đoan như nhịn ăn hoặc bỏ bữa. Chị cũng từng đăng ký tập yoga nhưng sớm bỏ cuộc vì thiếu động lực. Việc những chế độ kiêng khem khắt khe thất bại là điều đã được giới khoa học chứng minh. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Obesity Reviews năm 2020 chỉ ra phần lớn những người áp dụng chế độ ăn kiêng cực đoan sẽ lấy lại toàn bộ cân nặng, hoặc thậm chí vượt mốc ban đầu trong vòng hai đến năm năm. Cơ chế sinh lý về sự đói và nhu cầu ăn bù luôn lấn át ý chí chủ quan.
Bước ngoặt của Bích xuất hiện vào tháng 3 năm 2025 khi chị tiếp cận một chương trình chuyển đổi lối sống khoa học. Thay vì cắt bỏ thức ăn triệt để, chị tái cấu trúc mâm cơm hàng ngày với bốn nhóm thực phẩm cơ bản. Chị tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc về thứ tự tiêu thụ: rau xanh ăn đầu tiên, tiếp đến là đạm phi thịt như trứng hay giá đỗ, sau đó mới đến đạm động vật và cuối cùng là tinh bột.
Nguyên lý ăn uống này được củng cố bởi một nghiên cứu năm 2015 của Đại học Cornell. Các chuyên gia phát hiện việc tiêu thụ rau và protein trước tinh bột giúp làm chậm quá trình hấp thu glucose, đồng thời giảm đỉnh đường huyết sau bữa ăn tới 29%. Cơ chế này trực tiếp hạn chế sự tích trữ mỡ và kiểm soát cảm giác thèm ăn. Bích nhận ra việc hiểu rõ thứ tự tiêu thụ thực phẩm quan trọng hơn việc đếm calo khắc nghiệt. Chế độ mới này cũng dễ dàng hòa hợp với bữa ăn chung của gia đình.
Song song với việc tổ chức lại bữa ăn, chị thiết lập kỷ luật vận động. Bích chọn các bài tập squat nhẹ nhàng vào buổi sáng sớm. Những ngày lịch trình bận rộn hoặc lỡ giấc ngủ, chị kiên quyết tập bù vào buổi tối trước khi đi ngủ để xóa bỏ thói quen trì hoãn cũ.
Sự kiên trì trong ba tháng mang lại kết quả có thể đo lường được. Cân nặng của Bích giảm từ 57 kg xuống 49 kg. Vòng eo thu gọn từ 77 cm xuống mốc 62 cm ở thời điểm hiện tại. Quan trọng hơn, tuổi sinh học của người phụ nữ 37 tuổi này được các chỉ số đánh giá trẻ hóa về mức 33 tuổi. Mức năng lượng tổng thể và sức bền của chị cũng gia tăng rõ rệt.
Tuổi sinh học là thuật ngữ mô tả sự ảnh hưởng của quá trình lão hóa tới cơ thể con người, cho biết cơ thể bạn thật sự trẻ hay già hơn so với tuổi thật của bạn. Nó có thể được xác định thông qua các bộ dụng cụ xét nghiệm, thường bao gồm việc thử mẫu nước bọt, máu hoặc nước tiểu.
Một năm sau khi hoàn thành hành trình 90 ngày đầu tiên, Bích vẫn duy trì nếp sống này. Chị giữ thói quen ăn uống theo cấu trúc và tập luyện đều đặn mỗi sáng. Sự thay đổi cốt lõi nhất không nằm ở các chỉ số hình thể mà ở sự chuyển biến tâm lý. Từ một người khép kín, tự ti về bản thân, Ngọc Bích hiện tại đã tự chủ được cuộc sống. Chị khẳng định bản thân từng nghĩ mình kém cỏi, nhưng việc làm chủ được sức khỏe đã giúp chị nhận ra bản lĩnh của một người phụ nữ bắt đầu từ việc họ có dám thay đổi để yêu thương chính mình hay không.
Cụ thể, lô sản phẩm bị thu hồi có số tiếp nhận phiếu công bố mỹ phẩm 002013/25/CBMP-HCM, số lô S2510087, ngày sản xuất 21-10-2025, hạn dùng 21-10-2027.
Theo thông tin trên nhãn, đơn vị chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường là Công ty cổ phần đầu tư thương mại Trường Dương (địa chỉ 160 Trương Công Định, phường Tân Bình, TP.HCM). Sản phẩm được sản xuất tại chi nhánh Công ty cổ phần đầu tư thương mại Trường Dương (địa chỉ 110-111 Trần Văn Mười, xã Bà Điểm, TP.HCM).
Trước đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Tây Ninh đã lấy mẫu sản phẩm tại hai siêu thị gồm Coopmart Tân Châu và Coopmart Tây Ninh để kiểm tra chất lượng.
Kết quả kiểm nghiệm của Viện Kiểm nghiệm thuốc TP.HCM và CDC tỉnh Tây Ninh cho thấy mẫu thử không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu giới hạn vi sinh vật.
Từ kết quả kiểm nghiệm trên, Cục Quản lý dược yêu cầu đình chỉ lưu hành và thu hồi toàn quốc đối với lô sản phẩm vi phạm.
Cục Quản lý dược đề nghị sở y tế các tỉnh, thành phố khẩn trương thông báo đến các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm trên địa bàn ngừng ngay việc kinh doanh, sử dụng lô sản phẩm nêu trên; đồng thời trả lại sản phẩm cho đơn vị cung ứng.
Các địa phương cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát việc thu hồi tại các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định.
Đối với Công ty cổ phần đầu tư thương mại Trường Dương, cục yêu cầu doanh nghiệp gửi thông báo thu hồi đến toàn bộ hệ thống phân phối và đơn vị sử dụng sản phẩm; tiếp nhận sản phẩm bị trả lại, tổ chức thu hồi và tiêu hủy toàn bộ lô hàng không đáp ứng quy định, báo cáo trước 1-7.
Cục Quản lý dược cũng đề nghị Sở Y tế TP.HCM giám sát quá trình thu hồi, tiêu hủy lô sản phẩm vi phạm của Công ty Trường Dương và chi nhánh sản xuất.
Đồng thời, cơ quan này cần kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về quản lý mỹ phẩm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; xử lý các vi phạm (nếu có).
Theo tiến sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Xuân Thy, Điều hành Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, trong các đợt nắng nóng kéo dài, một số cơ sở y tế ghi nhận xu hướng gia tăng các trường hợp mất nước, rối loạn điện giải, ngất, tụt huyết áp, các đợt cấp của bệnh tim mạch và thận. Điều này phản ánh tác động rộng của nhiệt độ môi trường lên nhiều hệ cơ quan trong cơ thể.
Bác sĩ Xuân Thy cho biết, mất nước kéo dài làm tăng độ cô đặc của máu, đồng thời gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lên hệ tim mạch và có thể làm mất ổn định tình trạng bệnh ở người có sẵn yếu tố nguy cơ.
Giai đoạn đầu, người bệnh có thể thấy mệt nhanh, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm khả năng tập trung. Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua vì tương tự tình trạng mệt mỏi thông thường.
Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên rõ rệt hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Lúc này có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút, choáng váng và tiểu ít.
Theo bác sĩ Xuân Thy, người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính là nhóm dễ bị ảnh hưởng do khả năng điều hòa thân nhiệt kém hoặc dự trữ sinh lý hạn chế. Ở những người mắc tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, rung nhĩ hoặc tiểu đường, môi trường nắng nóng có thể góp phần làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu não.
“Cần lưu ý rằng người trẻ khỏe vẫn có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc tập luyện cường độ cao trong điều kiện nắng gắt, đặc biệt khi không bổ sung nước đầy đủ. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp sốc nhiệt nặng xảy ra ở nhóm này do đánh giá thấp nguy cơ và thiếu biện pháp phòng ngừa phù hợp”, bác sĩ Xuân Thy nói thêm.
Từ đó, theo bác sĩ, khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc nghi ngờ bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và tiến hành làm mát bằng khăn ướt hoặc nước mát, tập trung vào vùng cổ, nách và bẹn.
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Trong trường hợp có dấu hiệu nặng như lơ mơ, mất ý thức, co giật hoặc không thể uống nước, cần chuyển đến cơ sở y tế ngay.
Một số sai lầm thường gặp cần tránh như cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn hoặc giảm ý thức hoặc trì hoãn xử trí vì cho rằng chỉ là mệt thông thường. Những yếu tố này có thể làm tình trạng chuyển nặng nhanh hơn.
“Mọi người nên uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát; khi ra nhiều mồ hôi có thể bổ sung thêm điện giải phù hợp. Nên ăn thực phẩm dễ tiêu, tăng rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất; hạn chế rượu bia, chất kích thích vì dễ làm mất nước”, bác sĩ Xuân Thy khuyên.
