Ở giai đoạn chính thức của vòng loại World Cup 2026 khu vực châu Âu, Ý giành được 18 điểm sau 8 trận đấu ở bảng I (bảng 5 đội). Còn ở bảng B (4 đội), Thụy Điển chỉ có vỏn vẹn 2 điểm sau 6 trận.
Nhưng rồi Thụy Điển là đội giành vé dự World Cup. Còn Ý ở nhà – nối dài chuỗi bi kịch chưa từng thấy trong lịch sử đội tuyển sắc thiên thanh.
Vì sao lại có câu chuyện tréo ngoe đó? Ý chơi tệ, không xứng đáng có vé dự World Cup đã là một chuyện. Nhưng việc Thụy Điển giành vé mà không thắng nổi bất kỳ trận nào ở giai đoạn vòng loại chính thức lại thật khó hiểu.
Câu chuyện của Thụy Điển bắt đầu từ UEFA Nations League, giải đấu mang tính giao hữu vốn từ lâu đã bị làng bóng đá đỉnh cao chỉ trích nặng nề.
Có 16 đội giành vé vào vòng play-off. 12 trong số đó là các đội nhì bảng của giai đoạn vòng loại World Cup chính thức (các đội đầu bảng đã giành vé đi World Cup).
4 tấm vé còn lại dành cho các đội có thành tích tốt ở 4 hạng đấu của UEFA Nations League – giải đấu mang tính giao hữu ở châu Âu.
Vì chơi rất tệ ở các mùa trước, Thụy Điển rớt xuống tận nhóm C ở UEFA Nations League mùa giải năm rồi. Kết quả họ xếp hạng 2 ở nhóm này, vốn cũng chưa đủ tốt để giành vé.
Nhưng vì hầu hết các đội đứng đầu UEFA Nations League đều đã giành vé chính thức đến World Cup, Thụy Điển chung cuộc lại nhận được suất đá play-off sau khi trừ đi gần hết các đại gia châu Âu.
Cơ chế này từ lâu đã bị chỉ trích là tạo ra những “suất tình thương” cho các đội bóng chơi tệ. Bạn có biết Thụy Điển đá với ai ở UEFA Nations League mùa giải 2025-2026? Đó là Estonia và Azerbaijan, những đội vào diện yếu nhất châu Âu.
UEFA tạo nên một cơ chế rất rắc rối, mà sau cùng tấm vé play-off bằng cách nào đó lại chuyển giao đến tận tay của các đội bóng thuộc nhóm C. Và thế là Thụy Điển có vé, dù họ đá tệ hại suốt 2 năm qua.
Vẫn chưa hết. Đến giai đoạn play-off, Thụy Điển may mắn bốc trúng lá thăm được đá sân nhà của trận chung kết.
Và thế là sau khi vượt qua Ukraine của trận bán kết play-off nhóm B, Thụy Điển mặc nhiên sở hữu lợi thế lớn trong trận chung kết – chạm trán Ba Lan. Hai đội có thực lực tương đương nhau, nên việc được đá sân nhà mang lại lợi thế quá lớn cho Thụy Điển.
Ở giai đoạn vòng loại chính thức, Ba Lan đã chơi rất hay khi giành 17 điểm sau 8 trận, chỉ chịu đầu hàng trong cuộc đua nhất bảng với đại gia Hà Lan. Còn Thụy Điển, họ nằm ở bảng đấu không có đội bóng mạnh nào (Thụy Sĩ, Slovenia và Kosovo), nhưng lại chơi cực tệ.
Lại thêm một bất công lớn nữa mà người hâm mộ chỉ ra. Ba Lan tốt hơn Thụy Điển nhiều về mọi mặt, bao gồm cả phong độ, thành tích ở vòng loại lẫn thứ hạng FIFA. Nhưng rồi đến khâu then chốt – quyết định ai là chủ nhà trận chung kết play-off, lá thăm may rủi lại là yếu tố quyết định.
Tại sao UEFA không chọn đội có thứ hạng cao hơn, hoặc phong độ cao hơn được làm đội chủ nhà? Đó có lẽ là phương án thuận lòng người, hợp tình hợp lý, ít gây tranh cãi nhất.
Và nếu phương án đó được chọn, Ý có lẽ đã không phải nhận thất bại tức tưởi trước Bosnia & Herzegovina – đội cũng kém hơn họ toàn diện.
Khi bước vào trận chung kết play-off nhóm A trên sân vận động Bilino Polje ở Zenica của Bosnia, có lẽ hầu hết các cầu thủ và CĐV Ý đã lường trước một trận thua. Sân bóng có chất lượng mặt cỏ cực tệ, với thời tiết ẩm ướt cực kỳ khó chịu (độ ẩm lên đến 97%).
Cần biết rằng độ ẩm tương ứng ở Ý hiện tại chỉ vào khoảng 30%, và ấm áp hơn nhiều giá lạnh của Zenica.
Đừng nghĩ đó là những lời than vãn, ngụy biện dành cho người Ý. Bóng đá đỉnh cao rất quan trọng những yếu tố này. Hãy nhìn cái cách đội bóng tí hon Bodo Glimt quật ngã hàng loạt đại gia châu Âu ở Champions League mùa này nhờ vào sân bóng nằm gần Bắc Cực của họ.
Một cách để hạn chế đi những yếu tố “thiên vị” như vậy là thể thức sân nhà – sân khách truyền thống, hoặc ít ra là một địa điểm trung lập.
Nhưng UEFA, cùng với sự hậu thuẫn của FIFA hoàn toàn phớt lờ đi yếu tố công bằng của môn bóng đá.
Họ mặc nhiên tạo ra vô số thể thức, cơ chế vận hành rắc rối của giai đoạn vòng loại World Cup, biến mọi nỗ lực ở các giải đấu chính thức trở nên vô nghĩa.
Thụy Điển chỉ cần chơi tốt 2 trận để giành vé đi World Cup, trong khi Ý, Ba Lan, cùng nhiều đội bóng khác đã chơi ổn định trong 2 năm và lại phải ở nhà.
Và đâu chỉ có châu Âu. Vài tháng trước, châu Á cũng từng dấy lên cuộc tranh cãi gay gắt khi AFC chọn Saudi Arabia và Qatar làm nước chủ nhà đăng cai giai đoạn vòng loại thứ 4.
Không chỉ vậy, cả 2 nền bóng đá giàu có này còn có lợi thế lớn về lịch thi đấu. Chẳng một CĐV bóng đá nào lại không nghĩ ngay đến yếu tố thiên vị trắng trợn.
World Cup là một ngày hội bóng đá khiến cả tỉ người hâm mộ toàn cầu lên cơn sốt. Nhưng ở ngày hội đó, yếu tố công bằng lại chẳng hề được xem trọng.
Khi cuộc đua vô địch gần như hạ màn khi CLB Công an Hà Nội (CLB CAHN) đã hơn đội nhì Thể Công Viettel đến 9 điểm, sức nóng của V-League lại tập trung ở cuối bảng, nơi CLB Đà Nẵng và PVF-CAND đang đua tranh sinh tồn theo cách gay gắt, khó đoán nhất.
Vòng 20 V-League đã chứng kiến bước ngoặt đầu tiên. Đọ sức với đội Thanh Hóa đang "lao đao" vì tài chính và chỉ còn duy nhất một ngoại binh, nhưng PVF-CAND đã thua bạc nhược 0-1 trên sân khách.
Lối chơi nghèo nàn, thiếu đột biến dù sở hữu lực lượng nhỉnh hơn của PVF-CAND là gam màu tương phản với chủ nhà Thanh Hóa, nơi học trò HLV Mai Xuân Hợp dù gặp khó khăn nhưng vẫn chơi đầy quyết tâm, có đường nét rõ ràng.
Chính thất bại trước CLB Thanh Hóa đã đẩy PVF-CAND xuống cuối bảng. Bởi ở trận đấu còn lại, CLB Đà Nẵng có trận hòa 3-3 để đời với Thể Công Viettel. Hai lần để đối thủ vươn lên dẫn bàn, nhưng học trò HLV Lê Đức Tuấn đã không từ bỏ. Đội chủ sân Chi Lăng đã chiến đấu đến cùng, giành giật từng đường bóng với đội bóng đang ở thế đua vô địch như Thể Công Viettel. Cũng giống trận vòng trước gặp Nam Định, CLB Đà Nẵng chơi tất tay trước đối thủ mạnh hơn, ngay cả khi bị dồn ép bởi chất lượng đội hình yếu hơn. Nhưng, khác với vòng trước, lần này đại diện miền Trung đã giữ lại 1 điểm. Bàn thắng phút 90+2 của Joel Brandon Lopez (ngoại binh ghi 3 bàn trong 2 trận gần nhất) giúp CLB Đà Nẵng vươn lên chiếm vị trí thứ 13 của PVF-CAND.
Lúc này, cuộc đua sinh tử có lẽ đã hẹp lại, chỉ còn 2 ứng viên: PVF-CAND (cuối bảng) và CLB Đà Nẵng (áp chót). Hai đội cùng có 13 điểm, song CLB Đà Nẵng xếp trên do hơn cả hiệu số bàn thắng bại lẫn hệ số đối đầu.
Xét về lịch thi đấu, PVF-CAND và CLB Đà Nẵng có độ khó tương đương nhau. Đội bóng của HLV Trần Tiến Đại gặp 4 đối thủ gần như không còn mục tiêu thành tích trong 6 trận còn lại. Đó là Hà Tĩnh, HAGL, Hải Phòng và SLNA.
Hai đối thủ "nặng" trong thời gian còn lại của PVF-CAND là CLB Hà Nội (sân nhà, vòng 23) và Thể Công Viettel (sân khách, vòng 24).
Trong khi đó, CLB Đà Nẵng chỉ có trận gặp CLB Hà Nội ở vòng 21 là "nặng đô". 5 đối thủ còn lại của đội bóng sông Hàn gồm Becamex TP.HCM, CLB Công an TP.HCM, Hải Phòng, Hà Tĩnh và Thanh Hóa cũng gần như không còn động lực thành tích rõ ràng.
Tuy nhiên, yếu tố định hình đua trụ hạng không chỉ là lịch thi đấu, mà còn là tinh thần chiến đấu của các đội. Trên khía cạnh này, CLB Đà Nẵng đang nhỉnh hơn. Cựu vương V-League mạnh lên nhờ được bổ sung lực lượng, với thủ môn Văn Toản, trung vệ Ngọc Hải, tiền đạo Lucas Ribamar hay Brandon Lopez. Tinh thần thi đấu của CLB Đà Nẵng cũng đáng khen, khi luôn đá cực nhiệt, đặc biệt trên sân nhà.
Ngược lại, PVF-CAND đang gặp khó với băng ghế huấn luyện xáo trộn (đã dùng 3 HLV mùa này, gồm Thạch Bảo Khanh, Nguyễn Thành Công và Trần Tiến Đại), cùng lối chơi rời rạc, nhạt nhòa.
CLB PVF-CAND cũng gặp bất lợi, khi sở hữu vốn kinh nghiệm mỏng hơn. CLB Đà Nẵng đã đá V-League ngót hai thập kỷ, vô địch năm 2008, 2012 và mới một lần xuống hạng (mùa 2023). Mùa trước, học trò HLV Lê Đức Tuấn phải đua trụ hạng đến vòng cuối cùng. Kinh nghiệm chống xuống hạng và phân phối sức lực ở V-League của CLB Đà Nẵng vượt trội đối thủ.
Với PVF-CAND, đây mới là mùa đầu đội bóng này chinh chiến ở V-League. Trải nghiệm đua trụ hạng trước những đội lão luyện hơn có lẽ không thoải mái với Thanh Nhàn cùng đồng đội. V-League rất khác hạng nhất, PVF-CAND hiểu điều đó, nhưng dường như chuẩn bị chưa đủ tốt.
Trừ khi chơi quật khởi trong 6 trận còn lại, còn không, PVF-CAND khó thoát chuyến tàu ngược.
Phút 18 trên sân Dallas, hậu vệ Lucas Digne phá bóng chậm nhịp và đá trúng chân Lamine Yamal trong cấm địa. Sau khi tham khảo VAR, trọng tài cho Tây Ban Nha hưởng phạt đền. Mikel Oyarzabal không bỏ lỡ cơ hội, sút chân trái về góc phải, mở tỷ số.
Không chỉ bị phạt đền nhiều nhất lịch sử World Cup, Pháp cũng sáu lần bị phạt 11m trong hai kỳ gần nhất, nhiều hơn bất cứ đội nào khác. Họ còn thủng lưới nhiều nhất từ phạt đền, với 4 bàn (không tính loạt luân lưu), trong giai đoạn này. Quả phạt đền gần nhất trước trận gặp Tây Ban Nha diễn ra ở vòng bảng World Cup 2026, nhưng khi đó Mike Maignan đã cản được cú sút của Na Uy.
Pha mở tỷ số còn giúp Oyarzabal nâng thành tích lên 5 bàn thắng tại World Cup 2026, cân bằng kỷ lục ghi nhiều bàn nhất cho Tây Ban Nha trong một kỳ World Cup của Emilio Butragueno (1986) và David Villa (2010). Anh vẫn còn trận chung kết để phá kỷ lục quốc gia.
Đây cũng là bàn thắng thứ 14 của Oyarzabal cho đội tuyển ở mùa giải 2025-2026, giúp anh vượt kỷ lục 13 bàn Villa lập ở mùa 2008-2009. Ngoài ra, Oyarzabal còn trở thành cầu thủ Tây Ban Nha đầu tiên sút thành công một quả phạt đền bằng chân trái tại World Cup kể từ Txiki Begiristain trong trận gặp Thụy Sĩ ngày 2/7/1994.
Sau khi vượt lên, Tây Ban Nha kiểm soát thế trận. Nhà ĐKVĐ châu Âu gần như không cho hàng công Pháp cơ hội tiếp cận khung thành. Đến phút 58, Pedro Porro phối hợp một-hai với Dani Olmo rồi xâm nhập cấm địa, sút về góc gần ấn định chiến thắng 2-0.
Pha lập công này giúp Porro trở thành hậu vệ Tây Ban Nha thứ hai ghi hai bàn trong một kỳ World Cup, sau Fernando Hierro ở World Cup 2002.
Pháp chỉ tạo ra 0,3 bàn thắng kỳ vọng (xG) trong cả trận - thấp nhất của một đội ở bán kết World Cup kể từ khi Brazil chỉ có 0,1 xG trước Thụy Điển năm 1994. Dù dứt điểm 10 lần, đoàn quân của HLV Didier Deschamps chỉ ba lần đưa bóng hướng cầu môn và gần như không tạo được cơ hội thực sự nguy hiểm.
Tây Ban Nha vì thế trở thành đội đầu tiên trong lịch sử World Cup giữ sạch lưới sáu trận trong cùng một kỳ. Họ cũng là đội thứ tư trong thế kỷ 21 vào chung kết mà không bị dẫn trước ở bất kỳ trận nào, sau Đức năm 2002, Italy năm 2006 và Argentina năm 2014.
Chuỗi thành tích ấn tượng của Tây Ban Nha còn kéo dài ở nhiều thống kê khác. Họ cân bằng mạch 37 trận bất bại của Italy giai đoạn 2018-2021, dài nhất lịch sử một đội tuyển châu Âu. Đây cũng là chiến thắng thứ tám liên tiếp của Tây Ban Nha ở các trận knock-out thuộc World Cup và Euro - thành tích chưa đội tuyển châu Âu nào từng đạt được.
Chiến thắng trước Pháp cũng tiếp tục khẳng định ưu thế của Tây Ban Nha trong các cuộc đối đầu gần đây. Họ thắng ba trận liên tiếp trước đối thủ này, đều ở bán kết các giải đấu lớn, sau Euro 2024 và Nations League 2024-2025. Với cá nhân Deschamps, Tây Ban Nha cũng là đối thủ khiến ông nhận nhiều thất bại nhất trên cương vị HLV đội tuyển Pháp, với năm trận.
Bên cạnh Oyarzabal và Porro, Olmo cũng ghi dấu ấn khi kiến tạo bàn thứ hai. Tiền vệ này nâng tổng số kiến tạo tại World Cup và Euro lên tám, cân bằng thành tích của Cesc Fabregas trong màu áo Tây Ban Nha kể từ năm 1980.
Lamine Yamal tiếp tục nối dài chuỗi trận hoàn hảo ở các giải đấu lớn. Theo Opta, tài năng 19 tuổi đã đá chính 12 trận tại World Cup và Euro, thắng cả 12, đạt tỷ lệ thắng 100% cao nhất lịch sử đối với một cầu thủ châu Âu có từ 10 trận đá chính trở lên ở hai giải này. Anh cũng nằm trong nhóm năm cầu thủ châu Âu có nhiều trận nhất tại World Cup và Euro mà chưa từng nếm mùi thất bại, cùng Aymeric Laporte, Oyarzabal, Fabian Ruiz và Mikel Merino.
Trong khi đó, Pháp còn chịu thêm tổn thất về lực lượng khi William Saliba phải rời sân vì chấn thương ở phút 30. Tuy nhiên, đây không phải trường hợp rời sân sớm nhất vì chấn thương trong một trận bán kết World Cup. Kỷ lục vẫn thuộc về trung vệ Romain Saiss của Morocco, người phải rời sân ở phút 20 trong trận gặp chính Pháp tại World Cup 2022.
Chiến thắng 2-0 đưa Tây Ban Nha vào chung kết World Cup lần đầu kể từ khi vô địch năm 2010. Đối thủ của họ sẽ là đội thắng trong cặp bán kết còn lại giữa Anh và Argentina.
Theo tính toán của chuyên trang Football Ranking, đội tuyển Việt Nam được cộng 1,52 điểm sau trận thắng Myanmar. Tổng điểm của đội tuyển Việt Nam tăng lên 1.227,20 điểm, tiếp tục giữ hạng 99 thế giới.
Đây là bước tiến tích cực của đội tuyển Việt Nam trong cuộc đua thứ hạng FIFA, đặc biệt khi khoảng cách với đội tuyển Thái Lan - đội bóng số 1 Đông Nam Á hiện nay - tiếp tục được thu hẹp. Thái Lan hiện đứng hạng 94 thế giới với 1.250,80 điểm, nhiều hơn Việt Nam 23,6 điểm và 5 bậc trên bảng xếp hạng.
Đội tuyển Việt Nam không gặp nhiều khó khăn để đánh bại Myanmar ở trận giao hữu
ẢNH: MINH TÚ
Trong khi đó, khoảng cách giữa đội tuyển Việt Nam và đội bóng đứng thứ ba khu vực là Indonesia vẫn rất lớn. Đội tuyển xứ vạn đảo hiện xếp hạng 118 thế giới với 1.157,14 điểm, kém Việt Nam tới 19 bậc và khoảng 70 điểm.
Đáng chú ý, Indonesia cũng sẽ là một trong những đối thủ trực tiếp của đội tuyển Việt Nam tại bảng A ASEAN Cup 2026. Vì vậy, việc duy trì thứ hạng FIFA ổn định và tích lũy thêm điểm số từ các trận đấu quốc tế sẽ giúp thầy trò HLV Kim Sang-sik có thêm lợi thế trên nhiều phương diện trong thời gian tới.
Ở trận giao hữu trên sân Thái Nguyên, đội tuyển Việt Nam hoàn toàn áp đảo Myanmar. Ngay phút thứ 5, Nguyễn Xuân Son mở tỷ số bằng cú đá đẹp mắt. Đến cuối hiệp 1, Phạm Xuân Mạnh đánh đầu nhân đôi cách biệt sau tình huống đá phạt của Tiến Anh.
Sang hiệp 2, Đỗ Hoàng Hên ghi dấu ấn với siêu phẩm cứa lòng từ ngoài vòng cấm để nâng tỷ số lên 3-0. Đến phút 89, Nguyễn Đình Bắc thực hiện thành công quả phạt đền, khép lại chiến thắng 4-0 đầy thuyết phục cho đội tuyển Việt Nam.
Sau trận đấu, HLV Jorn Andersen của Myanmar thừa nhận sự chênh lệch đáng kể giữa hai đội. Nhà cầm quân người Đức đánh giá đội tuyển Việt Nam sở hữu chất lượng vượt trội và "ghi bàn tương đối dễ", đồng thời xem đây là bài học quý giá để Myanmar tiếp tục hoàn thiện.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của đội tuyển Việt Nam là sự hòa nhập nhanh của bộ ba cầu thủ gốc Brazil gồm Nguyễn Xuân Son, Nguyễn Tài Lộc và Đỗ Hoàng Hên. Trong số này, Xuân Son và Hoàng Hên là những người đã trực tiếp lập công, giúp thầy trò HLV Kim Sang-sik có bước chạy đà hoàn hảo trước khi bước vào ASEAN Cup 2026. Ở giải đấu này, đội tuyển Việt Nam là đương kim vô địch và sẽ đá trận ra quân ngày 24.7, gặp đội tuyển Timor Leste.
