Cá là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, chứa đầy đủ các a xít amin thiết yếu và dễ tiêu hóa. Ngoài ra, cá còn giàu a xít béo omega-3, vốn là chất béo có lợi cho tim mạch và não bộ. Bên cạnh đó, thịt cá còn có các vitamin quan trọng như vitamin D, B12 và các khoáng chất như i ốt, selen, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Trong nhiều trường hợp, cá được đông lạnh ngay sau khi đánh bắt có thể giữ được dinh dưỡng tốt hơn so với cá tươi ướp đá, thường phải mất vài ngày sau đó cho quá trình vận chuyển.
Về nguyên tắc, quá trình đông lạnh không làm mất ngay các thành phần dinh dưỡng quan trọng trong thịt cá. Protein trong cá khá ổn định khi đông lạnh. Phần lớn vi chất vẫn được giữ nếu cá được xử lý và bảo quản đúng cách. Điều này cho thấy sự khác biệt dinh dưỡng giữa cá tươi và cá đông lạnh không chỉ nằm ở phương pháp đông lạnh mà còn ở cách xử lý và thời gian bảo quản.
Phương pháp đông lạnh nhanh được sử dụng phổ biến. Cá được làm lạnh xuống nhiệt độ rất thấp ngay sau khi đánh bắt, giúp giữ nguyên gần như toàn bộ trạng thái dinh dưỡng ban đầu.
Cụ thể, quá trình này làm chậm rất nhiều các phản ứng phân hủy sinh học, ức chế hoạt động của enzyme và hạn chế quá trình ô xy hóa chất béo. Nhờ đó, cấu trúc thịt cá và thành phần dinh dưỡng được giữ gần như nguyên vẹn.
Trong thực tế, cá đông lạnh đúng quy trình có thể có giá trị dinh dưỡng tương đương cá tươi. Thậm chí, nếu cá tươi bị lưu trữ trong nhiều ngày trước khi đến tay người tiêu dùng, chất lượng dinh dưỡng có thể giảm nhiều hơn so với cá đã được đông lạnh ngay từ đầu.
Ngoài ra, điểm khác biệt lớn nhất giữa cá tươi và cá đông lạnh nằm ở thời gian bảo quản. Cá sau khi đánh bắt sẽ bắt đầu quá trình phân hủy tự nhiên. Enzyme và vi khuẩn bên trong cá sẽ dần làm giảm chất lượng thịt. Đồng thời, các a xít béo không bão hòa như omega-3 rất dễ bị ô xy hóa theo thời gian.
Với cá tươi, nếu không được tiêu thụ nhanh, chất lượng dinh dưỡng sẽ giảm đáng kể sau vài ngày, ngay cả khi được giữ lạnh bằng đá. Trong khi đó, cá đông lạnh có thể bảo quản trong nhiều tháng vì các quá trình phân hủy bị làm chậm lại đáng kể.
Trong thực tế, nếu có thể mua được cá tươi thực sự, tức là mới đánh bắt trong ngày, thì đây là lựa chọn tốt nhất. Tuy nhiên, trong đa số trường hợp, điều này là khó, nhất là ở những khu vực xa biển.
Vì vậy, cá được đông lạnh nhanh và bảo quản đúng cách, là một lựa chọn hợp lý và an toàn. Đặc biệt, nếu thời gian bảo quản chưa quá dài và bao bì đảm bảo kín, hạn chế tiếp xúc với không khí, cá đông lạnh hoàn toàn có thể cung cấp giá trị dinh dưỡng tương đương cá tươi, theo Eating Well.
Trong Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, một trong những yêu cầu Bộ Chính trị đặt ra cho TP.HCM: "Nâng cao thể chất, tầm vóc, tuổi thọ, chất lượng sống; chủ động thích ứng với già hóa dân số". Vậy TP.HCM làm gì để thích ứng thực trạng này?
Theo báo cáo dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024 - 2074 do Cục Thống kê chủ trì, phối hợp với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) thực hiện, năm 2024 Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Con số này dự báo tăng lên 20,9 triệu người vào năm 2034; 27,5 triệu người vào năm 2044 và đạt tới 38,5 triệu người vào năm 2074.
Riêng tại TP.HCM, ông Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết dù bước vào quá trình già hóa chậm hơn cả nước khoảng 6 năm nhưng tốc độ chuyển đổi rất nhanh.
Năm 2010, thành phố vẫn ở giai đoạn “cơ cấu dân số vàng”. Đến năm 2017, TP.HCM chính thức bước vào giai đoạn già hóa khi tỉ lệ người cao tuổi vượt 10% với 889.178 người.
Năm 2025, nhóm này đã chiếm khoảng 11,6% dân số (hơn 1,57 triệu người, lớn nhất cả nước).
Dự kiến đến năm 2038, thành phố sẽ trở thành “dân số già” khi tỉ lệ người trên 60 tuổi vượt 20%, và khoảng giai đoạn 2048 - 2050 sẽ bước sang mức “dân số siêu già” với hơn 30% dân số trên 60 tuổi.
Theo Chi cục Dân số TP.HCM, TP.HCM hiện không còn được duy trì hình ảnh “thành phố trẻ”, mà hiện đang đối mặt với những thách thức về tốc độ già hóa dân số nhanh chóng, với số người cao tuổi nhiều nhất cả nước là 1.572.988 người, tỉ lệ người cao tuổi chiếm 11,4% trên tổng dân số.
Nhìn từ các dự báo dân số trên có thể thấy TP.HCM đang bước vào "cuộc đua" thời gian, khi chỉ hơn hai thập niên tới có thể chuyển sang giai đoạn "siêu già". Như vậy thách thức không chỉ ở việc chăm sóc gần 1/3 dân số là người cao tuổi, mà còn ở bài toán làm sao để TP.HCM thích ứng khi nguồn lao động trẻ dần bị thu hẹp.
Ông Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết trước thực tế tuổi thọ người dân ngày càng tăng kéo theo nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày một lớn, TP.HCM đã xây dựng Đề án phát triển hệ thống cơ sở chăm sóc người cao tuổi đến năm 2030.
Đề án đặt mục tiêu phát triển hơn 30 cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo mô hình công lập, tư nhân và hợp tác công - tư, đồng thời xây dựng mạng lưới 168 điểm chăm sóc cộng đồng tại các phường, xã.
Đây sẽ là khung pháp lý và định hướng dài hạn nhằm huy động nguồn lực xã hội, tăng cường phối hợp liên ngành, tổ chức triển khai đồng bộ và bền vững, qua đó nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi và góp phần giảm tải cho hệ thống y tế TP.HCM.
Ông Vĩnh Châu nhìn nhận già hóa dân số như một "dư địa phát triển mới", phát triển "kinh tế bạc". Đây là nơi người cao tuổi vừa là người thụ hưởng các dịch vụ, vừa là lực lượng lao động đóng góp vào sự phát triển chung mà đang được nhiều quốc gia xem là động lực tăng trưởng trong bối cảnh già hóa dân số.
Theo ThS Phạm Bình An - Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, khi phát huy tốt lợi thế về kinh tế, y tế, công nghệ và tính năng động của một siêu đô thị, TP sẽ trở thành một trung tâm hiện đại về mô hình dưỡng lão, đồng thời biến người cao tuổi vừa là đối tượng được chăm sóc, vừa là chủ thể đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của TP.
Như vậy việc TP.HCM chủ động xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi ngay từ khi bước vào giai đoạn già hóa cho thấy TP không chỉ chuẩn bị ứng phó với "làn sóng" già hóa dân số, mà còn tìm cách chuyển hóa thách thức thành động lực phát triển.
Tại BV K, BN được chẩn đoán mắc ung thư biểu mô vảy (loại ung thư khởi phát từ tế bào bề mặt của lưỡi) ở bờ lưỡi bên phải. Khối sùi loét ở bờ lưỡi phải có kích thước 2 x 2,5 cm; kích thước u 26 x 10 mm. Ung thư chưa di căn hạch, chưa thâm nhiễm các vùng lân cận.
TS Ngô Xuân Quý, Trưởng khoa Ngoại Đầu - cổ (BV K), thông tin: Ở bệnh ung thư lưỡi, các tế bào ung thư ít đáp ứng với xạ trị hay hóa chất, nên phẫu thuật có vai trò lớn trong điều trị. Trường hợp BN nói trên, bên cạnh cắt u và toàn bộ vùng liên quan đến khối u, phẫu thuật viên còn vét hạch cổ phải, nhằm loại bỏ triệt để các hạch bạch huyết xung quanh có nguy cơ bị tế bào ung thư di căn, ngay cả khi trên hình ảnh siêu âm chưa nhìn thấy rõ tổn thương. Ung thư lưỡi giai đoạn bệnh khu trú, nếu được điều trị đúng phác đồ thì tỷ lệ chữa khỏi rất cao: 70 - 80%.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của phẫu thuật ung thư lưỡi là cấu trúc giải phẫu. Lưỡi có hệ thống mạch máu phức tạp và chứa nhiều dây thần kinh quan trọng giúp điều khiển vị giác, cảm giác và vận động. Sau khi cắt bỏ 1/2 lưỡi phải (với trường hợp BN trên), người bệnh đối mặt nguy cơ khuyết hổng lớn ở khoang miệng. Nếu chỉ khâu đóng thông thường, lưỡi sẽ bị co kéo, biến dạng nghiêm trọng, khiến người bệnh gặp khó khăn lớn trong ăn uống, phát âm.
Do đó, các bác sĩ đã áp dụng kỹ thuật tạo hình vi phẫu - kỹ thuật tiên tiến nhất trong tạo hình cho người bệnh sau phẫu thuật. Bác sĩ lấy vạt da cánh tay của BN để tạo hình lưỡi, vạt được thiết kế vừa vặn, đảm bảo tốt chức năng nói, nuốt, không ảnh hưởng đến đường thở, không phải mở khí quản. Dưới kính hiển vi phẫu thuật phóng đại, các phẫu thuật viên có thể quan sát chi tiết, nối từng mạch máu, sợi thần kinh siêu nhỏ của vạt mô đó với mạch máu vùng cổ để nuôi sống phần lưỡi mới tái tạo. 5 ngày sau ca phẫu thuật thành công, BN đã có thể tự ăn uống qua đường miệng, nói chuyện khá tốt với người xung quanh.
Giờ đây, thân hình nặng nề đó đã biến mất, nhường chỗ cho một diện mạo săn chắc, gọn gàng sau hành trình miệt mài đạp xe giảm cân suốt 100 ngày, Khoa tâm sự.
Cuối tháng 10/2025, sau một thời gian xem mạng xã hội, Khoa liên tục nhìn thấy hình ảnh các diễn viên Hàn Quốc vóc dáng cân đối, rồi những bạn trẻ cùng lứa vừa có thu nhập tốt vừa sống phong cách. "Họ làm được, tại sao mình lại không?", anh tự hỏi. Ngay hôm sau, Khoa đặt máy quay, bước vào hành trình 100 ngày giảm cân và chia sẻ toàn bộ quá trình lên mạng xã hội.
Công thức Khoa chọn không có thuốc giảm cân hay nhịn ăn, chỉ là ăn ít, tập nhiều. Tháng đầu tiên là giai đoạn chật vật nhất. Không có huấn luyện viên, anh cắt giảm khẩu phần ăn và tự học cách tập theo video trên mạng. Phòng gym lúc đó không phải chốn chào đón: những ánh mắt dò xét và lời châm chọc về thân hình quá khổ theo anh vào từng buổi tập. Thay vì bỏ cuộc, Khoa lấy chính những bình luận trái chiều làm động lực. Sau 30 ngày, chàng trai sụt 10 kg.
Sang tháng thứ hai, phòng tập trở thành "ngôi nhà thứ hai" của Khoa. Có ngày anh ở đó 4-5 tiếng. Ban đầu anh chỉ đi bộ 15 phút, nâng dần lên 30 phút rồi một tiếng. Khi nhận ra đi bộ kéo dài tạo áp lực lên khớp chân, Khoa chuyển sang đạp xe trong nhà. Có những buổi anh miệt mài trên yên xe suốt ba đến bốn tiếng. "Thay vì tập tạ nặng để lấy thành tích, mình chọn tập nhẹ, đúng động tác để tránh chấn thương", anh nói. Tháng thứ hai, cân nặng giảm thêm 5 kg.
Theo nghiên cứu của Hiệp hội Y khoa Anh Quốc, đạp xe 40 km mỗi tuần giảm một nửa nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành. Bộ môn này tác động đồng thời lên nhiều nhóm cơ từ chân, lưng dưới đến vai và cánh tay, đồng thời kích thích sản xuất chất lỏng hoạt dịch để bôi trơn khớp, tránh đau nhức và cứng khớp. Điểm cộng lớn nhất so với chạy bộ là cường độ tác động lên khớp thấp hơn đáng kể, phù hợp với người thừa cân muốn tập luyện dài hơi. Ngay cả khi đạp ở tốc độ nhẹ nhàng, cơ thể vẫn tiếp tục đốt cháy mỡ trong nhiều giờ sau đó.
40 ngày cuối cùng, Khoa tăng cường độ thêm một bậc và giảm tiếp 5 kg. Kết thúc 100 ngày, cân nặng dừng ở 78 kg. Tổng cộng 20 kg biến mất. "Đây là con số khủng khiếp với chàng trai vốn lười vận động", anh nói.
Sự thay đổi kéo theo những cơ hội mà trước đây Khoa chỉ nhìn qua màn hình điện thoại: các nhãn hàng bắt đầu gửi lời mời hợp tác, anh chú trọng hơn vào chăm sóc da và dùng kem chống nắng. Dù vậy, anh xác định đây mới là giai đoạn một. Những tháng tới, nam thanh niên tìm hiểu sâu hơn về luyện tập cơ bắp và siết chặt chế độ ăn uống để hướng tới thân hình 6 múi.
"Đừng nhìn vào cái đích quá xa, hãy chia nhỏ mục tiêu theo từng mốc thời gian. Khi bạn biến việc tập luyện thành thói quen như cơm ăn nước uống, kết quả sẽ là quả ngọt", Khoa nói.
