Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, ThS.BS Phan Trần Trúc Ly – Phó trưởng khoa khám bệnh Bệnh viện An Bình (TP.HCM) – cho biết tại các thành phố lớn, mật độ bê tông, nhựa đường và phương tiện giao thông cao khiến nhiệt bị hấp thụ và giữ lại nhiều hơn.
Đồng thời lượng cây xanh hạn chế cũng làm giảm khả năng làm mát tự nhiên. Vì vậy nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời thường cao hơn so với nhiệt độ dự báo, đặc biệt vào buổi trưa và đầu giờ chiều. Đây là lý do người dân cảm thấy oi bức, ngột ngạt hơn và nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cũng tăng lên rõ rệt.
Nắng nóng kéo dài không chỉ gây cảm giác khó chịu mà còn ảnh hưởng toàn diện đến sức khỏe.
Theo đó khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt, tim đập nhanh hơn để duy trì huyết áp ổn định. Nếu không bổ sung đủ nước và điện giải, người dân rất dễ rơi vào tình trạng mất nước, kiệt sức, thậm chí say nắng và sốc nhiệt.
Thời tiết khắc nghiệt còn làm giảm sức đề kháng, tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn, vi rút phát triển (gây tiêu chảy, ngộ độc thực phẩm do thức ăn nhanh ôi thiu, hoặc các bệnh hô hấp do sử dụng máy lạnh quá chênh lệch nhiệt độ).
Ngoài ra hệ thần kinh cũng bị ảnh hưởng, gây ra trạng thái lờ đờ, giảm khả năng tập trung và phản xạ. Đặc biệt, tại khu vực phía Nam, nắng nóng thường đi kèm độ ẩm thấp và chỉ số tia UV ở mức “nguy hại”, trực tiếp gây tổn thương tế bào da và giác mạc nếu không được bảo vệ.
BS.CKI Võ Trường Quang Huy – quyền điều hành khoa da liễu Bệnh viện An Bình – cũng cho biết từ tiết thanh minh (tháng 3-4) sang lập hạ (tháng 5), tia cực tím tại Nam Bộ chạm đỉnh cực đại nên làn da dễ bị “sốc nhiệt”, dẫn đến tình trạng mất nước và đứt gãy collagen ồ ạt.
Do đó cần giặm lại kem chống nắng phổ rộng mỗi 3 giờ, kết hợp cấp ẩm sâu để làm dịu và phục hồi làn da khỏe mạnh.
BS Trúc Ly cho biết thêm thời điểm nắng nóng đỉnh điểm thường kéo dài từ 11h – 16h. Đây là lúc cường độ tia UV và bức xạ nhiệt đạt mức cao nhất. Với thời tiết hiện nay có 3 nhóm người cần đặc biệt lưu tâm:
Trẻ em và người cao tuổi: Trẻ em thì hệ thống điều hòa nhiệt chưa hoàn thiện, trong khi người già lại có khả năng thích ứng với nhiệt giảm sút. Cả hai nhóm này thường không nhạy bén với cảm giác khát, khả năng điều hòa thân nhiệt kém, dẫn đến tình trạng mất nước trầm trọng trước khi kịp nhận ra.
Người có bệnh lý nền (tim mạch, huyết áp, đái tháo đường): Nắng nóng là “kẻ thù” của huyết áp. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể gây co giãn mạch bất thường, dẫn đến nguy cơ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Người lao động đặc thù: Công nhân xây dựng, shipper, người bán hàng rong, bảo vệ, lao công… phải tiếp xúc với bức xạ nhiệt trực tiếp trong thời gian dài, ít có điều kiện nghỉ ngơi, nên nguy cơ thường gặp nhất là mất nước và rối loạn điện giải do cơ thể tiết nhiều mồ hôi nhưng không được bù nước đầy đủ.
Ngoài ra nắng nóng còn có thể làm tăng nguy cơ tai nạn lao động và tai nạn giao thông do cơ thể mệt mỏi, phản xạ chậm, giảm sự tỉnh táo khi làm việc hoặc di chuyển ngoài đường.
Ngày 21/4, BS.CK1 Nguyễn Lưu Hoàng Hưng, Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP HCM, phẫu thuật viên chính, cho biết các bác sĩ đắc dĩ trở thành thợ cơ khí tháo rời từng bộ phận của chiếc máy để giải phóng bàn tay cho người bệnh, nỗ lực tối đa để cứu sống các phần chưa hoại tử.
Tuy nhiên, tổn thương dập nát quá nặng nề, hư hỏng hoàn toàn từ ngón trỏ đến ngón út xuống tận xương bàn tay. Không thể bảo tồn, kíp mổ buộc lòng phải cắt bỏ, đóng mỏm cụt bốn ngón tay ngang khớp bàn ngón và chỉ giữ lại được duy nhất ngón cái.
Bệnh nhân cho biết đang làm việc tại chợ Bình Điền thì bất ngờ mất tập trung, khiến máy xay thịt cuốn trọn chiếc găng tay và kéo theo cả bàn tay phải vào trong. "Tôi đã gắn bó với công việc xay thịt suốt 21 năm qua, từ khi mới 14 tuổi, nhưng chỉ một phút lơ đãng đã dẫn đến tai nạn kinh hoàng", bệnh nhân nói.
BS.CK2 Võ Hòa Khánh, Phó giám đốc Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP HCM, cảnh báo những người lao động trực tiếp sử dụng máy móc công nghiệp, máy dập, máy xay cần tuân thủ nghiêm ngặt an toàn lao động. Khi làm việc phải giữ sự tập trung tuyệt đối, không được chủ quan hay lơ là dù đã quá quen thuộc hay có kinh nghiệm lâu năm.
Ngày 9/5, bác sĩ Trịnh Thị Vân, Phó Trưởng khoa Khám bệnh 1, Bệnh viện Bưu điện, cho biết dị vật sợi lông lợn dài khoảng 2,5 cm cắm trực tiếp vào amidan bệnh nhân.
"Đây là dạng dị vật ít gặp", bác sĩ nhận định. Sau khi gắp lông lợn ra ngoài, bệnh nhân dễ chịu, hết đau và vướng họng, được xuất viện. Bác sĩ cho rằng sợi lông lợn có thể lẫn trong thịt bệnh nhân ăn kèm bánh mì pate.
Gần đây, bệnh viện liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp hóc dị vật đường tiêu hóa. Như nam thanh niên 27 tuổi, hóc xương cá nhưng tự xử lý tại nhà. Sau 5 ngày, bệnh nhân đi khám phát hiện mảnh xương dài 2cm cắm sâu vào amidan. Trường hợp khác, bé 4 tuổi nhập viện sau khi cho mảnh nhựa đồ chơi vào miệng gây tắc nghẽn và đau đớn.
Theo bác sĩ, dị vật đường ăn có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời. Trong một số trường hợp dị vật có thể di chuyển sâu xuống thực quản hoặc đường thở gây biến chứng nặng nề. Với trẻ nhỏ, dị vật có thể gây tắc nghẽn đường thở cấp tính đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Để phòng tránh và xử lý an toàn khi gặp tình huống hóc dị vật, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần duy trì thói quen ăn uống cẩn trọng, tập trung khi ăn, tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười đùa, đặc biệt với những món dễ có xương như cá hoặc gà. Đối với trẻ nhỏ, bố mẹ cần giám sát chặt chẽ, không để trẻ ngậm hoặc cho các vật nhỏ vào miệng.
Tuyệt đối không áp dụng mẹo dân gian như nuốt cơm, uống nước hoặc ngậm vitamin C với hy vọng đẩy dị vật trôi xuống. "Hành động này khiến dị vật cắm sâu hơn vào niêm mạc gây tổn thương nặng hơn và làm tăng mức độ khó khăn khi can thiệp y tế sau đó", bác sĩ nói.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết đi bộ là thói quen tốt cho tim mạch và xương khớp. Tuy nhiên, để “đánh bay” mỡ thừa, chỉ đi bộ thôi đôi khi chưa đủ. Nếu bạn vận động đều đặn nhưng cân nặng vẫn chưa cải thiện, rất có thể đang vướng phải 4 “nút thắt” phổ biến sau đây:
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Đi bộ trong 1 giờ thường chỉ tiêu hao khoảng 200 - 300 calo, tương đương một bát cơm hoặc một chiếc bánh ngọt nhỏ. Tuy vậy, nhiều người lại có tâm lý “đã tập rồi nên được phép ăn bù”, khiến nỗ lực giảm cân bị triệt tiêu.
Vì thế, hãy chú ý đến chỉ số đường huyết của thực phẩm. Ưu tiên các loại tinh bột hấp thu chậm như ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh sẽ giúp giữ mức insulin ổn định, hạn chế tích mỡ và thúc đẩy cơ thể đốt cháy mỡ thừa thay vì đường.
Đi bộ thong thả như dạo mát rất tốt cho tinh thần, nhưng để giảm cân, cơ thể cần đạt đến “vùng nhịp tim đốt mỡ”. Việc duy trì một tốc độ đều đặn ngày này qua ngày khác dễ khiến cơ thể rơi vào trạng thái “thích nghi”, từ đó tiêu hao ít năng lượng hơn.
Giải pháp là tăng cường độ bằng cách đi bộ nhanh hoặc áp dụng kiểu đi bộ ngắt quãng (3 phút nhanh – 2 phút chậm). Khi bạn thấy hơi thở nhanh hơn nhưng vẫn có thể nói chuyện (không thể hát), đó là lúc cơ thể đang ở trong vùng đốt mỡ hiệu quả.
Càng lớn tuổi, khối lượng cơ bắp có xu hướng suy giảm tự nhiên, kéo theo tốc độ trao đổi chất cơ bản (BMR) cũng chậm lại. Trong khi đó, đi bộ đơn thuần không giúp xây dựng cơ bắp đáng kể. Nhiều người mắc sai lầm khi chỉ tập cardio, bao gồm đi bộ, mà bỏ qua các bài tập tăng sức mạnh.
Vì vậy, bạn nên kết hợp thêm các bài tập kháng lực nhẹ hoặc tập trung vào nhóm cơ lõi và đôi chân. Khi khối lượng cơ bắp tăng lên, cơ thể sẽ tiêu hao nhiều năng lượng hơn, ngay cả khi đang nghỉ ngơi.
Cân nặng không đơn thuần là phép tính “calo nạp vào - calo tiêu hao”, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ nội tiết tố. Thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài có thể làm tăng hormone cortisol, khiến cơ thể dễ tích mỡ, đặc biệt ở vùng bụng, đồng thời giữ nước. Để đốt mỡ hiệu quả, mỗi buổi đi bộ nên kéo dài ít nhất 30 - 45 phút, bởi trong 15 - 20 phút đầu, cơ thể chủ yếu sử dụng nguồn đường dự trữ trước khi chuyển sang đốt mỡ.
Bác sĩ Châu Thị Anh khuyến cáo không nên quá phụ thuộc vào con số trên cân. Thay vào đó, hãy theo dõi số đo vòng bụng, vì có những trường hợp mỡ giảm nhưng cơ tăng, khiến cân nặng không thay đổi nhưng cơ thể vẫn săn chắc hơn. Đồng thời, cần lắng nghe cơ thể; nếu gặp vấn đề về tuần hoàn chi dưới, nên chọn giày êm và tránh đứng yên quá lâu ngay sau khi đi bộ.
