Các vấn đề như mờ mắt, nhiễm trùng, tổn thương giác mạc hay bệnh võng mạc ngày càng phổ biến, đặc biệt khi tuổi tác tăng lên. Dù y học hiện đại có thể can thiệp bằng thuốc hoặc phẫu thuật, các bác sĩ nhấn mạnh rằng phòng ngừa vẫn là giải pháp hiệu quả nhất.
Dưới đây là 9 thói quen mà các bác sĩ nhãn khoa khuyên bạn nên tránh nếu muốn bảo vệ thị lực lâu dài.
Thói quen thứ nhất: Đeo kính áp tròng khi ngủ
Việc ngủ quên khi đang đeo kính áp tròng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh trên bề mặt mắt. Điều này có thể dẫn đến nhiễm trùng, loét giác mạc, thậm chí tổn thương thị lực nghiêm trọng. Trừ khi là loại kính được cho phép đeo dài ngày, bạn nên tháo kính trước khi ngủ trong mọi trường hợp.
Thói quen thứ hai: Nhìn màn hình liên tục mà không nghỉ
Việc dán mắt vào điện thoại hoặc máy tính trong thời gian dài không chỉ gây mỏi mắt mà còn làm tăng nguy cơ cận thị, đặc biệt ở người trẻ. Các chuyên gia khuyến nghị áp dụng quy tắc 20:20:20, cứ 20 phút nhìn xa khoảng 6m trong 20 giây để giảm áp lực cho mắt.
Thói quen thứ ba: Trì hoãn khám mắt định kỳ
Nhiều bệnh lý về mắt tiến triển âm thầm mà không có triệu chứng rõ ràng. Việc khám mắt định kỳ, đặc biệt là kiểm tra giãn đồng tử, giúp phát hiện sớm các vấn đề như bệnh võng mạc do tiểu đường, đục thủy tinh thể hay tăng nhãn áp trước khi gây mất thị lực.
Thói quen thứ tư: Bỏ qua dấu hiệu bất thường của thị lực
Những biểu hiện như chớp sáng, xuất hiện nhiều “ruồi bay” hoặc cảm giác có màn che trước mắt có thể là dấu hiệu của rách hoặc bong võng mạc. Nếu không xử lý kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.
Thói quen thứ năm: Không tẩy trang mắt trước khi ngủ
Trang điểm vùng mắt, đặc biệt là eyeliner và mascara, có thể làm tắc tuyến lệ và giảm khả năng bôi trơn tự nhiên của mắt. Nếu không được làm sạch, chúng có thể gây kích ứng, nhiễm trùng và khô mắt kéo dài.
Thói quen thứ sáu: Nhìn trực tiếp vào Mặt trời
Việc nhìn thẳng vào Mặt trời, kể cả trong thời gian ngắn, có thể gây tổn thương võng mạc không hồi phục. Ngay cả khi xảy ra hiện tượng thiên văn như nhật thực, việc sử dụng kính bảo vệ chuyên dụng là bắt buộc để tránh “bỏng võng mạc”.
Thói quen thứ bảy: Hút thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử
Hút thuốc không chỉ gây hại cho phổi mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng về mắt như thoái hóa võng mạc hay đục thủy tinh thể. Ngoài ra khói thuốc còn gây kích ứng bề mặt mắt, dẫn đến khô mắt và tổn thương giác mạc.
Thói quen thứ tám: Rửa kính áp tròng bằng nước máy
Nước máy có thể chứa vi khuẩn và vi sinh vật gây hại cho mắt. Việc dùng nước này để vệ sinh kính áp tròng làm tăng nguy cơ viêm giác mạc, thậm chí có thể dẫn đến mù lòa. Kính áp tròng cần được làm sạch bằng dung dịch chuyên dụng và thay đúng thời hạn.
Chế độ ăn nhiều đường và chất béo không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về mắt, đặc biệt là biến chứng từ tiểu đường. Ngược lại, chế độ ăn lành mạnh, giàu rau xanh và dưỡng chất giúp bảo vệ thị lực và giảm nguy cơ bệnh lý.
Nhìn chung, nhiều tổn thương mắt bắt nguồn từ những thói quen rất phổ biến trong cuộc sống hằng ngày. Việc thay đổi hành vi, kết hợp với chăm sóc và kiểm tra định kỳ, có thể giúp duy trì thị lực khỏe mạnh lâu dài.
Trong khi đó, cũng có người cố gắng đi bộ nhiều hơn với suy nghĩ càng vận động thì khớp càng khỏe. Trên thực tế, 2 cách này đều có thể không phù hợp, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Khớp gối cần vận động ở mức hợp lý để duy trì sự linh hoạt. Khi đi bộ nhẹ nhàng, dịch khớp được lưu thông tốt hơn, giúp bôi trơn bề mặt sụn và giảm cảm giác cứng khớp, đặc biệt sau khi ngồi lâu hoặc mới ngủ dậy.
Đi bộ còn giúp tăng cường sức mạnh của các nhóm cơ xung quanh đầu gối như cơ đùi trước, cơ đùi sau và cơ hông. Những nhóm cơ này giúp nâng đỡ khớp, giảm áp lực trực tiếp lên đầu gối khi đứng, leo cầu thang.
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy tất cả người bị đau khớp gối đều bắt buộc phải đi bộ mỗi ngày. Điều quan trọng hơn là duy trì vận động đều đặn ở mức phù hợp với thể trạng.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Journal of Orthopaedic Surgery and Research cho thấy các hình thức tập luyện aerobic, chẳng hạn đi bộ, bơi lội hay đạp xe, có thể giúp cải thiện cơn đau và chức năng vận động ở người bị thoái hóa khớp gối. Điều này cho thấy lợi ích đến từ việc vận động hợp lý và đều đặn, chứ không phải cố gắng đi thật nhiều mỗi ngày.
Nếu cơn đau ở mức nhẹ, đầu gối không bị sưng và người mắc vẫn đi lại bình thường thì có thể duy trì thói quen đi bộ mỗi ngày. Những người bị cứng khớp sau khi ngồi lâu hoặc thoái hóa khớp gối giai đoạn sớm thường có thể đi bộ khoảng 20 - 30 phút/ngày với tốc độ vừa phải. Khi mới bắt đầu tập, hãy chia nhỏ thành nhiều lần trong ngày để giảm áp lực lên khớp.
Để xác định mức đi bộ phù hợp, mọi người hãy chú ý đến cảm giác sau khi đi. Mức đi phù hợp là cảm giác đau ở đầu gối không tăng lên, cảm giác khó chịu biến mất nhanh chóng sau khi nghỉ ngơi.
Trong một số trường hợp, người bị đau đầu gối không nên cố đi bộ mỗi ngày. Cụ thể, nếu đầu gối bị sưng nhiều, đau dữ dội khi chịu lực hoặc có cảm giác lỏng khớp, người bệnh không nên cố gắng tiếp tục đi bộ.
Ngoài ra, nếu đầu gối bị cứng khớp, khó co duỗi, đau sau chấn thương hoặc xuất hiện tình trạng đỏ nóng quanh khớp thì nên đi khám sớm. Đây có thể là dấu hiệu của rách sụn chêm, tổn thương dây chằng, viêm khớp hoặc những vấn đề cần được bác sĩ đánh giá. Trong những trường hợp này, việc cố gắng đi bộ mỗi ngày có thể khiến tình trạng nghiêm trọng hơn, theo Medical News Today.
Ngày 14/5, tờ The Paper đưa tin một người mẹ ở thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, chia sẻ video quay cảnh con trai có 9 xoáy tóc mọc tự nhiên, tách biệt rõ ràng trên đỉnh đầu. Anh Nghê, cha cậu bé, cho biết gia đình phát hiện điểm đặc biệt này ngay từ lúc con mới chào đời.
Do có quá nhiều xoáy, tóc cậu bé cứ dài ra một chút lại dựng đứng lên. Nhiều người đi đường từng hỏi anh tại sao lại buộc tóc cho con trai, buộc gia đình luôn phải duy trì kiểu tóc thật ngắn cho bé. Cộng đồng mạng cho rằng nếu đây là bé gái, gia đình có thể dễ dàng tạo kiểu bằng cách buộc lên, còn bé trai sẽ gặp khó khăn để khắc phục mái tóc dựng đứng khi lớn lên.
Trước những quan niệm dân gian liên kết số lượng xoáy tóc với độ thông minh, bác sĩ Vương, Trưởng khoa Sức khỏe Trẻ em, Bệnh viện Phụ sản và Nhi khoa Trùng Khánh, bác bỏ. Bà đánh giá 9 xoáy tóc là trường hợp vô cùng hiếm gặp trên lâm sàng, bởi đa số mọi người chỉ có một, hai hoặc tối đa ba xoáy. Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh đây chỉ là hiện tượng sinh lý mang tính cá thể hóa cao, hoàn toàn không phải bệnh lý.
Theo bác sĩ Vương, y khoa gọi xoáy tóc là "vòng xoáy tóc", hình thành theo hướng mọc tự nhiên của nang tóc trên da đầu. Yếu tố di truyền đa gene quyết định số lượng, hướng và sự phân bố của chúng. Nếu cha mẹ hoặc người thân có nhiều vòng xoáy, xác suất trẻ mang đặc điểm tương tự sẽ cao hơn.
Giới chuyên môn đánh giá sự phát triển trí tuệ của trẻ thông qua các bài kiểm tra vận động và nhận thức, không dùng số lượng vòng xoáy trên đầu làm tiêu chuẩn đo lường hay dự đoán tính cách.
Bác sĩ Vương khuyên cha mẹ không nên lo lắng hay vội dán nhãn "bướng bỉnh", "thông minh" cho con dựa trên vẻ ngoài. Môi trường gia đình, phương pháp giáo dục và trải nghiệm sống mới là những yếu tố tác động trực tiếp đến tính cách trẻ.
Thay vì chú trọng vào các đặc điểm sinh lý bẩm sinh, phụ huynh cần quan tâm theo dõi sức khỏe định kỳ và tạo dựng môi trường sống tích cực cho con em mình.
Cảnh báo mới đây của chuyên gia dinh dưỡng Đài Loan Hsu Tien-wei về nguy cơ tích tụ vi nhựa từ thớt nhựa và "hóa chất vĩnh cửu" PFAS từ chảo chống dính đang thu hút sự chú ý của dư luận. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo người tiêu dùng cần hiểu đúng bản chất khoa học của các mối nguy này để có cách ứng xử phù hợp, tránh tâm lý hoang mang cực đoan dẫn đến những sai lầm khác trong an toàn vệ sinh thực phẩm.
Theo bà Hsu, hoạt động băm chặt thực phẩm hàng ngày trên thớt nhựa tạo ra lực ma sát mạnh, làm mài mòn bề mặt và giải phóng hàng triệu hạt vi nhựa siêu nhỏ bám vào thức ăn. Việc dung nạp vi nhựa qua đường tiêu hóa trong thời gian dài có thể liên quan các phản ứng viêm hệ thống, béo phì, hoặc tổn thương thần kinh. Dù vậy, dưới góc độ kiểm soát nhiễm khuẩn, giới chuyên môn y tế nhận định thớt nhựa vẫn có ưu điểm vượt trội là bề mặt không xốp, dễ khử trùng và hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo từ thịt sống như Salmonella hay E. coli – tác nhân gây ngộ độc cấp tính.
Do đó, thay vì tẩy chay hoàn toàn, người tiêu dùng nên phân chia công năng rõ ràng dùng thớt nhựa chuyên biệt cho thực phẩm sống và thay mới ngay khi bề mặt xuất hiện các vết xước sâu.
Đối với thớt gỗ dùng cho thực phẩm chín, người dùng cần vệ sinh kỹ bằng muối hạt kết hợp chanh để khử mùi nhẹ, hoặc dùng bột baking soda phun thêm giấm trắng để tạo bọt khử trùng sâu, sau đó phơi thật khô để tránh ẩm mốc.
Đối với chảo chống dính, mối lo ngại về "hóa chất vĩnh cửu" PFAS cũng cần được nhìn nhận khách quan. Thực tế, chất gây ung thư PFOA đã bị cấm sử dụng trong quy trình sản xuất đồ nhà bếp từ hơn một thập kỷ trước. Lớp phủ chống dính hiện đại (chất PTFE) là một polymer trơ, chỉ giải phóng các khí độc hại khi bị đun quá nhiệt trên.
Để đảm bảo an toàn, người nội trợ không nên làm nóng chảo khô ở nhiệt độ cao, tuyệt đối không dùng dụng cụ kim loại chà xát làm trầy xước bề mặt chảo và chủ động thay thế khi lớp chống dính bắt đầu bong tróc. Các chất liệu thay thế như chảo gang, inox hoặc gốm sứ là những lựa chọn bền vững, an toàn hơn cho các món ăn đòi hỏi nhiệt lượng lớn.
Bên cạnh đồ dùng nhà bếp, nguồn phát thải vi nhựa và hóa chất chống thấm còn đến từ nhiều sản phẩm thông dụng khác như trang phục sợi tổng hợp (polyester, nylon), quần áo đi mưa hay thảm trải sàn.
Việc loại bỏ hoàn toàn các vật liệu nhân tạo khỏi đời sống hiện đại là điều không thể. Thay vào đó, người tiêu dùng thông thái nên chủ động giảm thiểu rủi ro bằng cách ưu tiên trang phục sợi tự nhiên, hạn chế đồ nhựa dùng một lần và tuân thủ nguyên tắc sử dụng đồ gia dụng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
