Những công tác chuẩn bị bao gồm rà soát các đặc điểm bề mặt của mặt trăng mà họ cần phân tích và chụp ảnh trong thời gian bay quanh vệ tinh tự nhiên của trái đất, theo AFP hôm nay 5.4 dẫn thông tin từ đội ngũ phụ trách chương trình Artemis 2 trên mặt đất.
“Tinh thần của mọi người trên tàu vô cùng phấn chấn”, chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman nói với trung tâm điều phối đặt ở Houston (bang Texas, Mỹ) vào thời điểm phi hành đoàn bắt đầu ngày làm việc hôm 4.4 trên tàu.
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết vào thời điểm thức dậy khoảng 23 giờ 35 hôm 4.4 (giờ Việt Nam), các phi hành gia đang ở cách trái đất 271.979 km, và còn cách mặt trăng khoảng 178.154 km.
NASA cho biết đội ngũ trên tàu đã bắt đầu ngày mới (4.4) bằng bữa sáng với món trứng khuấy và cà phê, nghe nhạc.
Sau đó, phi hành gia người Mỹ Victor Glover tiến hành những thao tác lái tàu để cung cấp cho NASA thêm nhiều dữ liệu về hiệu suất của tàu vũ trụ trong quá trình di chuyển.
Chỉ huy Wiseman cùng với các phi hành gia người Mỹ Christina Koch và Glover và đồng nghiệp người Canada Jeremy Hansen đang thực hiện hành trình lịch sử bay quanh mặt trăng. Sau đó, họ tận dụng lực hấp dẫn của thiên thể này để quay lại trái đất, điều mà con người chưa làm được trong hơn nửa thế kỷ.
Sau đó, cả đội kiểm tra lại danh sách công việc để ghi lại trải nghiệm bay quanh mặt trăng, bao gồm chụp ảnh và mô tả các đặc điểm trên bề mặt vệ tinh tự nhiên của trái đất như các dòng dung nham cổ xưa và những hố va chạm.
Cột mốc quan trọng tiếp theo của hành trình kéo dài 10 ngày dự kiến diễn ra trong đêm 5.4 sang ngày hôm sau, khi tàu vũ trụ Orion tiến vào vùng ảnh hưởng của mặt trăng. Như tên gọi, đây là vùng trọng lực của mặt trăng đối với tàu sẽ lớn hơn lực kéo từ địa cầu.
Trong quá trình này, họ sẽ quan sát mặt trăng từ một góc nhìn khác so với các sứ mệnh Apollo trong thập niên 1960 và 1970.
Trong khi các tàu Apollo bay ở độ cao khoảng 113 km so với bề mặt mặt trăng, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ tiếp cận ở khoảng cách hơn 6.440 km tại điểm gần nhất, cho phép họ quan sát toàn bộ bề mặt hình cầu của mặt trăng, bao gồm cả các khu vực gần hai cực.
Nếu mọi thứ diễn ra suôn sẻ, trong quá trình tàu Orion bay vòng qua mặt trăng, các phi hành gia sẽ lập kỷ lục bay xa trái đất hơn bất kỳ sứ mệnh nào trước đó.
Thế Giới
Tin tức thế giới 25-5: Giá dầu thế giới giảm sâu; Đề xuất viện trợ cố định cho Ukraine bị bác bỏ

Sáng 25-5, Hãng tin Reuters cập nhật: Giá dầu thế giới đã giảm xuống mức thấp nhất trong hai tuần vào sáng nay, khi thị trường lạc quan rằng Mỹ và Iran đang tiến gần hơn tới thỏa thuận hòa bình, dù hai bên vẫn còn bất đồng về các vấn đề then chốt, trong đó có việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Giá dầu thô Brent giảm 4,71 USD, tương đương 4,55%, xuống còn 98,83 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ giảm 4,57 USD, tương đương 4,73%, xuống còn 92,03 USD/thùng.
Hôm 23-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington và Iran về cơ bản đã hoàn tất đàm phán một bản ghi nhớ (MOU) hướng tới thỏa thuận hòa bình, theo đó eo biển Hormuz - cửa ngõ thông thương 1/5 lượng dầu mỏ và khi tự nhiên hóa lỏng của thế giới trước xung đột - sẽ được mở lại.
Tuy nhiên, hai bên vẫn còn chia rẽ về một số vấn đề khó khăn. Hôm 24-5, ông Trump cho biết ông đã yêu cầu các đại diện Mỹ không vội vàng ký kết bất kỳ thỏa thuận nào với Iran.
Nhà phân tích Saul Kavonic tại Công ty MST Marquee nhận định: "Bất chấp mọi điều kiện ràng buộc và những rủi ro vẫn còn tồn tại đối với thỏa thuận hòa bình cũng như eo biển Hormuz, đã xuất hiện một chút ánh sáng ở cuối đường hầm, giúp giảm bớt áp lực lên giá dầu trong ngắn hạn".
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng sẽ mất nhiều tháng để lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz trở lại bình thường và để các cơ sở dầu khí bị hư hại được sửa chữa hoàn toàn.
Ngày 24-5, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết các văn phòng của tổ chức này tại Kiev đã bị hư hại do mảnh vỡ từ các đợt không kích của Nga, đồng thời nhấn mạnh các cuộc tấn công nhằm vào dân thường phải chấm dứt, theo Hãng tin AFP.
Nga đã tiến hành cuộc tấn công dữ dội nhằm vào thủ đô của Ukraine, khiến bốn người thiệt mạng. Matxcơva sử dụng tên lửa siêu vượt âm Oreshnik có khả năng mang đầu đạn hạt nhân trong cuộc tấn công này vào đầu ngày 24-5.
Văn phòng WHO tại Kiev "đã bị trúng mảnh vỡ từ một trong nhiều cuộc không kích nhằm vào thành phố, làm hư hại cửa sổ tầng 3", theo ông Tedros. "Tòa nhà này là nơi đặt trụ sở của nhiều cơ quan Liên hợp quốc khác ngoài WHO. Không có ai bị thương" - ông thông tin trên nền tảng X.
"Đến nay đã ghi nhận nhiều trường hợp thương vong do các cuộc tấn công qua đêm nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự. Các cuộc tấn công vào ngành y tế và dân thường phải chấm dứt. Chúng tôi một lần nữa kêu gọi ngừng bắn. Hòa bình là liều thuốc tốt nhất" - ông Tedros nhấn mạnh.
Hôm 24-5, báo The Telegraph (Anh) dẫn một nguồn tin tiết lộ: Anh, Pháp và một số thành viên khác trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã chặn một kế hoạch theo đó mỗi nước thành viên sẽ đóng góp 0,25% GDP để viện trợ quân sự cho Ukraine.
Trước đó, Tổng thư ký NATO Mark Rutte nói với báo giới hôm 22-5 rằng đề xuất này có khả năng sẽ bị bác bỏ.
"Tôi không nghĩ đề xuất này sẽ được chấp nhận, vì có nhiều sự phản đối đối với mức cố định 0,25%" - ông nói.
Ông Rutte không nêu đích danh các nước phản đối đề xuất, song một nguồn tin trong NATO nói với báo The Telegraph rằng các quốc gia không ủng hộ gồm Anh, Pháp, Canada, Ý và Tây Ban Nha. "Họ không thực sự hào hứng với ý tưởng này" - nguồn tin cho biết.
Thông tin trên xuất hiện ngay sau khi Anh bất ngờ nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với dầu mỏ Nga, giáng thêm đòn mạnh vào hình ảnh của London với tư cách là một trong những đồng minh kiên định nhất của Ukraine.
Theo Cơ quan Vũ trụ có người lái Trung Quốc (CMSA), tàu vũ trụ có người lái Thần Châu-23 của nước này đã ghép nối thành công với trạm vũ trụ Thiên Cung vào rạng sáng 25-5.
Tàu Thần Châu-23 đã thực hiện quá trình tiếp cận và ghép nối nhanh, tự động với module lõi Thiên Hà của trạm Thiên Cung. Toàn bộ quá trình kết nối mất khoảng 3,5 giờ.
Ba phi hành gia trên tàu vũ trụ sau đó sẽ đi vào module Thiên Hà. Trong khi đó, các thành viên phi hành đoàn của tàu Thần Châu-21 đang ở trên trạm vũ trụ đã sẵn sàng đón chào những phi hành gia mới.
Trước đó vào tối muộn 24-5, Trung Quốc đã phóng thành công tàu Thần Châu-23 bằng tên lửa đẩy Trường Chinh-2F từ Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền ở tây bắc nước này.
Một trong những thử nghiệm quan trọng của sứ mệnh Thần Châu-23 là một thành viên trong phi hành đoàn sẽ ở lại trên quỹ đạo trọn vẹn một năm, nhằm nghiên cứu các tác động của việc lưu trú dài ngày trong môi trường vi trọng lực. Thử nghiệm này là một phần trong công tác chuẩn bị của Trung Quốc cho các sứ mệnh Mặt trăng cũng như các sứ mệnh sao Hỏa trong tương lai.
Theo phóng viên TTXVN tại Berlin, một vụ tấn công mạng quy mô lớn nhằm vào đối tác cung cấp dịch vụ cho nhiều bệnh viện tại Đức đã làm rò rỉ thông tin cá nhân của hàng chục ngàn bệnh nhân. Sự cố ảnh hưởng đến nhiều cơ sở y tế tại các bang Baden-Wurttemberg, Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz và Saarland.
Công ty Unimed, đơn vị cung cấp dịch vụ có trụ sở tại thành phố Wadern, thuộc bang Saarland, xác nhận vụ việc xảy ra từ giữa tháng 4 vừa qua. Theo Unimed, hệ thống kế toán của công ty đã được khôi phục hoạt động ngay sau đó. Doanh nghiệp này cho biết đang phối hợp xử lý sự cố và đánh giá các tác động đối với bệnh viện đối tác cũng như người bệnh.
Kết quả điều tra ban đầu cho thấy nhóm tin tặc đã tìm cách mã hóa toàn bộ hệ thống của Unimed nhằm mục đích tống tiền, song âm mưu này đã bị ngăn chặn kịp thời.
Tuy nhiên, trước khi hệ thống bảo vệ được kích hoạt, một lượng lớn dữ liệu đã bị đánh cắp. Toàn bộ thông tin bị rò rỉ đều liên quan đến các bệnh nhân khám chữa bệnh theo diện bảo hiểm tư nhân hoặc tự chi trả viện phí.
Nhiều bệnh viện lớn tại Đức xác nhận bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bệnh viện Đại học Koln cho biết khoảng 30.000 bệnh nhân có thông tin bị lộ, trong khi Bệnh viện Đại học Dusseldorf ghi nhận hơn 3.000 trường hợp. Tại bang Baden-Wurttemberg, dữ liệu của hơn 72.000 bệnh nhân thuộc các Bệnh viện Đại học Freiburg, Ulm, Heidelberg và Tubingen đã bị tin tặc chiếm đoạt.
Tổ chức tư vấn giáo dục Learning First ở Úc mới đây đã khuyến nghị các hệ thống trường học nước này khẩn trương đưa ra các biện pháp ứng phó trước tình trạng học sinh sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình làm bài tập.
Báo cáo của Learning First về thực trạng sử dụng AI trong trường học cho thấy khoảng 50% số giáo viên trung học tại bang New South Wales (NSW) - bang đông dân nhất Úc - phản ánh tình trạng học sinh sử dụng AI để làm bài tập và chưa có biện pháp ngăn chặn tình trạng học sinh "đạo văn" hoặc gian lận liên quan đến công nghệ này.
Báo cáo dựa trên kết quả khảo sát hơn 4.000 giáo viên và nhà quản lý giáo dục thuộc các trường công lập, trường Công giáo và trường tư thục tại bang NSW.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Các quan chức Nga đã đưa ra những lời cảnh báo ngày càng gay gắt về việc tăng cường không kích Ukraine.
Moscow tuyên bố sẽ thực hiện các cuộc tấn công mang tính hệ thống vào các mục tiêu ở Ukraine, bao gồm các trung tâm ra quyết định, đồng thời cảnh báo các phái đoàn ngoại giao phương Tây rời khỏi thủ đô Kiev của Ukraine.
Hôm 24/5, Nga phóng hơn 600 UAV và khoảng 90 tên lửa vào Ukraine, một trong những đợt không kích lớn nhất kể từ đầu xung đột. Đến rạng sáng 2/6, Nga tiếp tục thực hiện một cuộc không kích với quy mô tương tự.
Các quan chức châu Âu cho rằng đây có thể là tín hiệu cho thấy Nga đang tìm cách ép buộc khôi phục các cuộc đàm phán hòa bình vốn đang bế tắc, hướng tới một thỏa thuận theo các điều khoản của Moscow.
Một phân tích gần đây trên một trong những tạp chí chính sách đối ngoại hàng đầu của Nga nhận định rằng các mục tiêu ban đầu của Nga đối với chiến dịch quân sự ở Ukraine dường như đã bất khả thi trong bối cảnh phương Tây tiếp tục hỗ trợ Ukraine trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.
Các quan chức và nhà phân tích Nga lẫn châu Âu cho biết, Nga đang tìm cách giành lại thế chủ động trên chiến trường khi đà tiến công chững lại.
“Nga đang ra sức giành được bất kỳ ưu thế nào trên chiến trường”, ông Thomas Withington, chuyên gia nghiên cứu cao cấp về khoa học quân sự tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định.
Vào tháng 4, Ukraine trên thực tế đã giành lại được nhiều vùng lãnh thổ hơn số đất đai mà Nga kiểm soát thêm, đánh dấu lần đầu tiên điều này xảy ra kể từ năm 2024.
Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) tầm trung của Ukraine đang gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng cho các mạng lưới hậu cần và tuyến đường tiếp tế dọc theo hành lang đất liền then chốt nối liền Nga qua miền Nam Ukraine tới bán đảo Crimea.
“Điều đó có nghĩa là cơ chế gây áp lực quân sự của Nga lên Ukraine đã bị suy giảm. Tôi nghĩ rằng trước tình hình thực tế trên mặt đất như vậy, việc sử dụng sức mạnh không quân có lẽ là con đường duy nhất đang mở ra cho giới lãnh đạo Nga với hy vọng tạo ra bất kỳ tác động chiến lược nào đối với Ukraine (trong bối cảnh Ukraine thiếu hụt hệ thống phòng không)”, ông Withington chia sẻ.
Một học giả người Nga thân cận với các nhà ngoại giao cấp cao của Nga cũng bình luận: “Rõ ràng các cuộc tấn công và những hành động gần đây của Nga đối với Kiev không chỉ là phản ứng đối với cuộc tập kích gần đây của Ukraine vào trường cao đẳng ở Lugansk, mà còn là phản ứng trước việc mở rộng phạm vi địa lý của UAV và tên lửa Ukraine, cũng như đà tấn công quân sự bị chậm lại”.
Bà Tatiana Stanovaya, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế (Carnegie Russia Eurasia Foundation), nhận định: “Nga đang mất dần ưu thế trên chiến trường, trong khi Ukraine đang mở rộng địa bàn cũng như cường độ của các cuộc tấn công, Mỹ đã tạm dừng các cuộc đàm phán. Tất cả những điều này tạo ra cảm giác rằng mọi thứ đang không đi theo hướng mà Moscow mong muốn”.
Theo các nhà phân tích, Nga có thể đang sử dụng chiến thuật leo thang để cố gắng buộc Mỹ nối lại các cuộc đàm phán hòa bình Ukraine. Trong đó, Điện Kremlin kỳ vọng chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gây áp lực buộc Ukraine phải rút quân khỏi vùng Donetsk.
Việc kiểm soát hoàn toàn Donetsk đã trở thành mục tiêu quân sự hàng đầu của Nga, và là điều kiện chính của Moscow để chấm dứt xung đột.
Tuy nhiên, các nhà phân tích Nga và quan chức châu Âu nhận định việc đồng ý rút quân của Ukraine khỏi Donetsk sẽ chỉ đơn giản là cho phép Nga tái vũ trang và sau đó cố gắng giành thêm lãnh thổ.
Một số quan chức châu Âu gợi ý rằng với tốc độ tiêu hao hiện tại, Nga có thể phải phát động một đợt động viên quân sau cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 9 tới. Trong khi đó, những người khác cho rằng Nga nhiều khả năng sẽ tạm dừng chiến dịch quân sự.
“Nga có thể muốn tạm dừng thay vì tiếp tục, bởi vì tình hình hiện tại là không thể duy trì bền vững đối với họ”, một quan chức châu Âu nhận định.
Tin Gốc: Dân Trí

Phát biểu khai mạc, Phó tổng lãnh sự Úc Brent Stewart cho biết cuộc triển lãm là điểm nhấn quan trọng trong khuôn khổ chương trình thường niên "Hương vị Úc". Năm nay, sự kiện quy tụ tổng cộng 40 gian hàng đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau.
Triển lãm Hương vị Úc là nơi khách tham quan có thể trải nghiệm và mua sắm đa dạng các sản phẩm cao cấp từ Úc, từ thực phẩm, đồ uống cho đến các dòng thực phẩm bổ sung chất lượng cao, đồng thời gặp gỡ đại diện của những tổ chức giáo dục hàng đầu đến từ nước Úc.
Bên cạnh đó, chương trình còn mang đến các tiết mục biểu diễn trực tiếp trên sân khấu cùng nhiều hoạt động giải trí thú vị dành cho trẻ em tại khu vui chơi thiếu nhi.
Trong số này, có một gian hàng đặc biệt thu hút hàng dài khách tham quan chờ thử một món ăn đến từ nước Úc: đó là xúc xích và thịt nướng làm từ thịt kangaroo. Với tâm lý không phải lúc nào cũng ăn được thịt kangaroo, các bậc cha mẹ dẫn theo con cái chờ đến lượt thưởng thức.
Ông Nguyễn Doãn Giang, Phó tổng giám đốc công ty San Hà, cho biết loại thịt kangaroo được chế biến thành xúc xích và thịt nướng có mùi vị riêng, và khá hợp khẩu vị của người Việt. Triển lãm Hương vị Úc 2026 đánh dấu lần đầu tiên công ty giới thiệu cho thực khách món ăn mới từ nước Úc, và hiện sản phẩm vẫn chưa bán tại thị trường Việt Nam.
Còn ông Andy Wall, Tổng giám đốc công ty Rada Việt Nam, cho biết công ty ông đang kinh doanh gần 150 nhãn hàng rượu tại thị trường Việt Nam, mang đến một "bản đồ hương vị" nước Úc trọn vẹn trong từng chai vang xuất xứ đặc trưng theo từng vùng miền.
Tuy nhiên, trong khuôn khổ cuộc triển lãm hôm nay, ông tập trung giới thiệu 8 đại diện tiêu biểu, trong đó có một sản phẩm độc quyền chỉ dành riêng cho thị trường Việt Nam. Chai vang này có tên Kaya, mà theo ông nhấn mạnh là được tạo ra riêng cho khẩu vị người Việt.
"Kaya trong ngôn ngữ thổ dân Nunga của Úc có nghĩa là "xin chào", vì thế chúng tôi trìu mến gọi đây là "rượu vang Xin chào". Đây là dòng vang không được bán tại Úc mà chỉ có mặt tại Việt Nam – như một lời chào thân thiện gửi đến người yêu ẩm thực nơi đây", theo ông Wall.
"Cũng như người Úc, người Việt trân trọng những bữa ăn gia đình – nơi ẩm thực gắn kết yêu thương. Vì thế, hãy thử đưa rượu vang vào những bữa ăn thường nhật, mỗi tuần một chút, để trải nghiệm ẩm thực trở nên phong phú và đáng nhớ hơn", ông chia sẻ.
Phó tổng lãnh sự Stewart cũng đề cập một điểm nhấn đặc biệt của năm nay là sự góp mặt của các đối tác thuộc nền tảng Hợp tác Kinh doanh đến từ khu vực ĐBSCL. Đây là sáng kiến của Chính phủ Úc nhằm kết nối nguồn vốn từ khu vực tư nhân để hỗ trợ các dự án vừa có tác động xã hội tích cực, vừa đảm bảo tính khả thi về thương mại tại Việt Nam.
Tại một gian hàng trưng bày các sản phẩm, không ít khách tham quan tỏ ra thắc mắc khi đứng trước những sản phẩm mì trộn ăn liền làm từ lúa nổi. Trên thực tế, lúa nổi (hay lúa mùa nổi) là giống lúa đặc sản truyền thống tại ĐBSCL, có khả năng sinh trưởng đặc biệt với thân vươn dài nương theo mực nước lũ dâng cao, nhìn xa thấy lúa như "nổi" trên mặt nước. Giống lúa này được canh tác hoàn toàn tự nhiên, không phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật, cho hạt gạo sạch, dinh dưỡng cao và có ý nghĩa sinh thái lớn.
Ông Phan Bảo Thi, đại diện Công ty Cổ phần Lúa mùa nổi Amana thuộc tập đoàn Khải Nam, cho biết hiện bao tiêu lúa nổi xuất phát từ dự án được chính phủ Úc hợp tác thực hiện với Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF). Công ty từ năm 2024 đã bắt đầu thu mua lúa nổi từ các hộ nông dân tham gia dự án và hiện giới thiệu ra thị trường 6 loại sản phẩm, trong đó có Mì Trộn Lúa Nổi Vị Quảng.
Trao đổi với Báo Thanh Niên, ông Huỳnh Quốc Tịnh, Giám đốc chương trình về Nông nghiệp và Lương thực Thực phẩm của WWF Việt Nam, cho biết dự án hợp tác với chính phủ Úc đã bắt đầu từ năm 2022, theo đó thúc đẩy các giải pháp thuận thiên (giải pháp dựa vào thiên nhiên) để phục hồi lại hệ sinh thái giữa hai cái vùng đất ngập nước Láng Sen và Tràm Chim, thông qua hoạt động chuyển đổi nông nghiệp thành nông nghiệp sinh thái.
Những mô hình nổi bật đang được nhân rộng bao gồm nuôi trồng thủy sản vào mùa lũ; trồng sen kết hợp với nuôi cá vào mùa lũ; cũng như lúa mùa nổi kết hợp với nuôi cá mùa lũ. Đầu ra của các sản phẩm đã cho thấy tiềm năng xuất khẩu, chẳng hạn như lúa mùa nổi đã được xuất khẩu sang Anh, Đức và sắp tới là Malaysia (sau khi công ty Amana có được chứng nhận Halal).
Vào thời điểm kết thúc giai đoạn 2 của dự án (năm 2029), phía WWF kỳ vọng sẽ thực hiện khoảng 2.000 ha trên các vùng kết nối giữa Tràm Chim với Láng Sen. Ông Tịnh cho biết nếu những mô hình đang triển khai mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình sẽ tự động được nhân rộng.
Một gian hàng khác cũng trình bày sản phẩm nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ Úc là thốt nốt đến từ An Giang do công ty Palmania sản xuất và phân phối. Palmania hiện là đơn vị duy nhất tại Việt Nam sản xuất mật thốt nốt có chứng nhận hữu cơ quốc tế.
Bà Trần Thị Thu Hoài, đồng sáng lập Palmania, cho hay công ty đã khôi phục nghề làm thốt nốt truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer và đưa sản phẩm này ra các thị trường quốc tế như Mỹ, Hàn Quốc.
Tin Gốc: Thanh Niên

