Theo tôi, đề xuất xe máy dưới 5 năm không phải kiểm định khí thải trực tiếp đang đi theo hướng quản lý theo “tuổi xe”. Cách làm này có ưu điểm là đơn giản, nhưng lại bỏ qua một yếu tố quan trọng hơn, mức độ sử dụng thực tế.
Nếu mục tiêu là giảm ô nhiễm và đảm bảo an toàn giao thông, thì câu hỏi đúng không phải là “xe bao nhiêu năm”, mà là “xe đã chạy bao nhiêu kilomet”.
Giả sử một nhân viên văn phòng trung bình mỗi ngày đi khoảng 20 km, tương đương 4.000 – 5.000 km mỗi năm. Sau 5 năm, tổng quãng đường chỉ khoảng 25.000 – 30.000 km, xe vẫn còn rất tốt. Ngược lại, một người chạy dịch vụ có thể đi 25.000 – 35.000 km mỗi năm, chỉ sau 3 năm đã đạt ngưỡng 100.000 km.
Đây là giai đoạn mà động cơ bắt đầu hao mòn sâu, phát thải tăng và rủi ro an toàn cao hơn. Như vậy, nếu quản lý theo năm sử dụng, sẽ xảy ra nghịch lý: Xe chạy ít nhưng “già tuổi” lại bị kiểm định sớm, trong khi xe chạy nhiều nhưng “trẻ tuổi” lại chưa bị kiểm soát.
Tôi nghĩ có một cách tiếp cận hợp lý hơn là quản lý theo số kilomet, với mốc giới hạn cao nhất là 100.000 km. Có thể chia làm ba nhóm:
Xe dưới 50.000 km gần như chưa cần kiểm định. Xe từ 50.000 đến 100.000 km là giai đoạn cần kiểm định định kỳ sau mỗi 10.000 km để kiểm soát phát thải và an toàn. Còn xe đã vượt 100.000 km thì không cho tiếp tục lưu thông trong khu vực nội đô.
Điểm quan trọng là với nhóm trên 100.000 km, nên áp dụng biện pháp hành chính: Hạn chế hoặc cấm lưu thông ở khu vực trung tâm, nhưng vẫn cho phép sử dụng ở ngoại thành, nông thôn, miền núi. Cách làm này giúp giảm nhanh lượng xe phát thải cao tại nơi đông dân mà không gây lãng phí tài sản xã hội.
Chính sách này sẽ tạo ra một cơ chế rất đáng chú ý: Thị trường tự điều chỉnh. Khi xe vượt 100.000 km không còn được chạy trong đô thị, người sử dụng sẽ buộc phải bán nếu muốn đổi xe mới. Do nhu cầu trong nội đô không còn, giá xe sẽ giảm rất mạnh.
Những chiếc xe này sẽ trở thành lựa chọn giá rẻ cho người thu nhập thấp ở ngoại thành hoặc nông thôn. Nói cách khác, thay vì cấm đoán hay thu hồi, chính sách sẽ khiến xe cũ tự động “chảy” ra khỏi đô thị. Người có điều kiện sẽ đổi xe sớm hơn. Người thu nhập thấp vẫn có phương tiện phù hợp với nhu cầu của họ. Tài sản được sử dụng hết vòng đời, nhưng đúng nơi, đúng mục đích.
Đồng thời, chính sách này cũng buộc người dân thay đổi hành vi. Thay vì cố gắng sử dụng xe đến khi “nát” mới bỏ, họ sẽ chủ động bán khi xe còn giá trị. Điều này không chỉ tốt cho môi trường mà còn giúp giảm rủi ro tai nạn do phương tiện xuống cấp.
Một lợi ích khác là thị trường xe máy trở nên ổn định hơn. Nhu cầu xe mới sẽ tăng, nhưng không phải do ép buộc hành chính mà do quy luật kinh tế. Thị trường xe cũ cũng minh bạch hơn, khi giá trị xe gắn liền với số kilomet đã sử dụng.
Tất nhiên, để triển khai cần có hệ thống ghi nhận số kilomet đáng tin cậy, có thể thông qua nền tảng như VNeTraffic kết hợp với dữ liệu từ kiểm định, sang tên, bảo dưỡng. Nhưng đây là vấn đề kỹ thuật có thể giải quyết theo lộ trình, không phải rào cản về tư duy.
Điều quan trọng là xác định đúng hướng tiếp cận. Tóm lại, theo tôi, quản lý theo tuổi xe là cách làm dễ, nhưng không chính xác. Quản lý theo số kilomet phản ánh đúng bản chất sử dụng, và quan trọng hơn, tạo ra cơ chế để thị trường tự loại bỏ xe cũ nát mà không cần can thiệp hành chính nặng nề.
Khi một chiếc xe đã chạy hơn 100.000 km không còn chỗ đứng trong đô thị, nó sẽ tự động rời khỏi đó. Không cần kiểm định phức tạp, không cần cưỡng chế, chính người sử dụng sẽ đưa ra quyết định.
Xe máy dưới 5 năm, chủ xe không cần đưa đến cơ sở đăng kiểm
Trong dự thảo thông tư, Bộ Xây dựng đề xuất xe máy dưới 5 năm (60 tháng) từ khi sản xuất, chủ xe đi kiểm định lần đầu không cần đưa phương tiện đến cơ sở đăng kiểm. Căn cứ kết quả chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường trong sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu xe, cơ sở đăng kiểm cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải. Thời gian giải quyết thủ tục chỉ khoảng 3 giờ.
Dự thảo cũng nhấn mạnh việc sử dụng dữ liệu điện tử và liên thông giữa các cơ quan. Mỗi phương tiện sẽ chỉ có một hồ sơ quản lý duy nhất từ lần đầu kiểm định. Các loại giấy tờ như đăng ký xe, căn cước công dân có thể sử dụng bản điện tử hoặc tích hợp trên tài khoản định danh. Trường hợp phương tiện chưa hoàn tất xử phạt vi phạm hành chính, hệ thống có thể từ chối kiểm định.
"Con tôi tất cả môn thi có điểm đều 10, chỉ môn Mỹ Thuật (vẽ) con không thích nên chỉ hoàn thành (H). Vậy là con tôi cũng không đạt xuất sắc theo tiêu chí tất cả phải là T. Con tôi và tôi đều vui vẻ chấp nhận, không có than phiền, vì tôi biết sức học của con mình.
Con tôi không học thêm môn nào, chỉ gấn đến thi thì tôi kèm con một buổi tầm hai tiếng cho Toán và Tiếng Việt. Con tôi chúc mừng các bạn xuất sắc của lớp và vẫn vui vẻ. Nghỉ hè con tôi chỉ chơi về thăm bà đi chơi đồng ruộng, câu cá, đi tham quan đi khám phá mà chả lo phải học thêm".
Độc giả nickname synguyen0476 nêu quan điểm như trên, sau bài viết 'Con tôi 10 điểm Toán, 9 điểm tiếng Việt nhưng không đạt học sinh xuất sắc'. Trong bài viết này, tác giả nêu hiện tượng nhiều phụ huynh tiếc nuối vì con học giỏi đều các môn nhưng không đạt danh hiệu học sinh xuất sắc chỉ vì một vài môn như Thể dục, Âm nhạc hay Mỹ thuật chỉ được xếp mức "Hoàn thành" thay vì "Hoàn thành tốt", sau đó đặt câu hỏi: "Bạn sẽ chọn những tờ giấy khen hay kỹ năng múa hát, vẽ tranh để bồi dưỡng đời sống tâm hồn thêm phong phú?".
Bài viết nhận được quan tâm của nhiều độc giả. Độc giả nickname hieu040586 có ý kiến tương tự: "Là người bố mới đi họp phụ huynh cho con về, tôi cũng thấy con tôi gặp hoàn cảnh tương tự. Ban đầu có hụt hẫng chút nhưng với tâm thế ban đầu đã xác định thì tôi chấp nhận.
Tôi quan trọng hơn là thái độ học tập, con ý thức tự giác, có tư duy độc lập nên tôi chỉ phân tích cùng con mặt nào tốt rồi thì công nhận con phát huy, mặt nào chưa tốt để cố gắng cải thiện cái đó về cách thức học, động viên con 'nếu tiếp tục cố gắng cải thiện cách học và các khả năng như tốc độ xử lý việc, ứng xử linh hoạt văn minh thì con còn thu lại kết quả tốt hơn cả thành tích học sinh xuất sắc'. Dù còn nhỏ nhưng con tôi cũng tự đưa ra điểm yếu của bản thân và cách khắc phục nên tôi vui vì điều đó".
Độc giả nickname mayngo.1990 viết: "Bạn muốn con mình có danh hiệu "xuất sắc" thì đương nhiên phải giỏi đều các môn. Còn nếu như bạn đã định hướng từ đầu cho con mình, chấp nhận bỏ qua các môn không quan trọng thì đương nhiên con bạn sẽ không có giấy khen, chứ không thể nào đòi hỏi con bạn như vậy mà phải thay đổi tiêu chí để con bạn cũng có danh hiệu.
Còn về quan điểm học sinh không thể giỏi đều các môn thì chắc có lẽ chưa quan sát sâu sắc. Thời tôi đi học cách đây gần 20 năm đã có rồi, rất nhiều lại là khác. Học lực hoàn toàn đáp ứng được các tiêu chí để nhận được một tờ giấy khen "học sinh xuất sắc".
Thay vì con bạn chỉ dành thời giờ cho các môn quan trọng thì các em này vẫn dành thời gian tập thổi sáo, tập vẽ, học thuộc từng lời bài hát, từng nốt nhạc. Ở đây đôi khi không dùng từ 'giỏi' được nhưng cái gì cũng có luật riêng, nếu đáp ứng được thì đạt".
Độc giả nickname Mắt toét nhìn đời: "Danh hiệu xuất sắc là phải giỏi toàn diện, quy định đã thế, con mình không được thế thì cũng có gì phải băn khoăn. Tôi định hướng và tập trung cho con mình những phần cháu có thiên hướng".
Trong khi đó, độc giả alibaD nêu các câu hỏi: "Phụ huynh nên bình tĩnh, bình tâm suy nghĩ lại:
- Con học xuất sắc để làm gì, cho ai?
- Con học Xuất sắc sẽ được gì, mất gì?
Nhiều người có lối suy nghĩ 'áp lực tạo nên kim cương' nhưng quên rằng áp lực chỉ tạo nên kim cương từ 'carbon tinh khiết', thứ rất hiếm".
Tôi rất đồng tình với ý kiến Đề xuất bỏ xác nhận độc thân khi đăng ký hộ tịch. Tôi đã trải nghiệm qua việc xin giấy chứng nhận độc thân và thực sự mệt mỏi.
Bản thân tôi quê ở Thái Bình, vào TP HCM từ năm 2009. Năm 2019 tôi chuyển hộ khẩu nhà chị gái tại một quận của thành phố. Do nhu cầu mua bán nhà cửa, tôi thường xuyên phải xin giấy, mỗi lần đi lại rất mất thời gian.
Đỉnh điểm là gần đây, tôi chuyển khẩu về một phường thuộc quận 2 (cũ), khi đi xin giấy tờ độc thân, họ yêu cầu tôi phải xin xác nhận từ Thái Bình và cả ở quận trước kia tôi chuyển khẩu vào.
Tôi thắc mắc tại sao phải xin ở tận Thái Bình, cả nhà tôi đã chuyển vào TP HCM từ năm 2009 (2019 thì chuyển hộ khẩu), và để xin được nhập khẩu và xin xác nhận độc thân, đã phải nộp xác nhận ở Thái Bình là chưa kết hôn rồi. Vậy mà họ vẫn không chịu, yêu cầu tôi làm giấy chứng nhận độc thân cả hai nơi.
Đến nay đã gần hai tuần trôi qua mà tôi vẫn chưa cấp giấy. Tôi muốn bán nhà mà không được vì thiếu giấy chứng nhận độc thân. Nộp giấy tờ để làm sổ đỏ cũng không được luôn. Tôi nghĩ nội dung này hoàn toàn có thể cập nhật trên VnEID, tại sao phải gây khó dễ như vậy?
Tôi từng có kế hoạch cho con đi du học từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, hiện tại tôi bắt đầu phải nhìn nhận lại vấn đề này một cách thực tế hơn. Con tôi hè này sẽ vào lớp 12. Trước đây, tôi dự tính để con học đại học trong nước rồi sau đó sẽ hỗ trợ đi du học Thạc sĩ theo diện tự túc. Với điều kiện kinh tế của gia đình, nếu cho con du học ngay từ bậc đại học thì khá áp lực, nhưng nếu là học Thạc sĩ thì tôi vẫn có thể lo liệu được.
Tuy nhiên, điều khiến tôi băn khoăn không nằm ở tiền bạc, mà ở chính thái độ học tập của con. Con tôi học khá tốt, kết quả học tập không phải điều khiến cha mẹ phải lo lắng. Nhưng từ nhỏ đến nay, con luôn phải đợi cha mẹ nhắc nhở nhiều lần mới chịu ngồi vào bàn học. Đến hết lớp 11 rồi mà tình trạng đó vẫn không thay đổi nhiều. Tôi đầu tư không ít thời gian, công sức và tiền bạc cho việc học của con, nhưng điều làm tôi nản nhất là con thiếu tính tự giác và ý thức học tập.
Chính vì vậy, gần đây tôi bắt đầu nghĩ rằng nếu vài năm nữa con vẫn không thể tự trưởng thành, không hình thành được động lực học tập từ bên trong, có lẽ tôi sẽ không còn quyết tâm đầu tư cho con đi du học như dự định ban đầu nữa.
Tôi luôn cho rằng du học là một điều tốt. Không ai phủ nhận những lợi ích của việc được tiếp cận với một nền giáo dục tiên tiến hơn, được trải nghiệm môi trường sống mới và mở rộng tầm nhìn. Nhưng theo tôi, những điều đó chỉ thực sự phát huy giá trị với những người có ý chí và tinh thần tự lập. Nếu bản thân người học không có động lực vươn lên, không có khả năng tự quản lý cuộc sống và việc học của mình thì dù học ở đâu cũng khó đạt được thành công như mong muốn.
>> Tôi về nước làm lễ tân lương 8 triệu sau 5 năm du học
Suy nghĩ này của tôi cũng xuất phát từ những gì quan sát được trong chính gia đình mình. Tôi có hai người cháu, một là cháu ruột của tôi, một là cháu bên vợ. Cả hai đều học ngành Công nghệ thông tin tại Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM. Sau khi tốt nghiệp, cả hai đều làm việc cho các công ty nước ngoài.
Cháu bên vợ sau đó được công ty đưa ra nước ngoài làm việc. Còn cháu ruột của tôi, dù ban đầu cũng có cơ hội được cử đi công tác nước ngoài, nhưng vì không muốn xa chồng nên cháu chủ động tự tìm kiếm cơ hội khác. Cháu lên mạng tìm việc, tham gia phỏng vấn trực tuyến và cuối cùng được một công ty nước ngoài tuyển dụng để sang làm việc.
Nhìn vào những trường hợp đó, tôi thấy rằng người có năng lực và ý chí thì học trong nước vẫn có thể tìm được cơ hội phát triển quốc tế. Dĩ nhiên, những trường hợp như vậy không phải là số đông, nhưng nó cho thấy thành công không hoàn toàn phụ thuộc vào việc có đi du học hay không?
Ngược lại, tôi cũng biết những trường hợp đi du học nhưng sau đó không tìm được công việc phù hợp và phải trở về nước. Bởi vậy, theo tôi, học ở đâu cũng có người thành công và người không thành công. Du học không phải là tấm vé bảo đảm cho tương lai.
Tất nhiên, tôi vẫn nhìn nhận những lợi thế rất rõ của du học. Thứ nhất, muốn học tập và sinh sống ở nước ngoài thì ngoại ngữ phải tốt. Thứ hai, phần lớn nền giáo dục của các nước phát triển vẫn có nhiều điểm mạnh hơn so với trong nước. Thứ ba, du học giúp người trẻ mở rộng tư duy, tiếp xúc với những môi trường và cách làm việc khác nhau. Nhưng suy cho cùng, những lợi thế đó chỉ có ý nghĩa khi người học thực sự muốn học và muốn phát triển bản thân.
Với không ít gia đình hiện nay, mục tiêu của du học không chỉ là học tập mà còn là tìm kiếm cơ hội định cư lâu dài ở nước ngoài. Đó là lựa chọn riêng của mỗi người và tôi tôn trọng điều đó. Còn với bản thân tôi, điều kiện tiên quyết để đầu tư cho con đi du học không còn là chuyện tài chính nữa. Điều tôi quan tâm hơn là liệu con có đủ ý thức, đủ ý chí và đủ khả năng tự chịu trách nhiệm cho cuộc sống của mình hay không?
Nếu chưa có những điều đó, tôi nghĩ rằng dù học trong nước hay nước ngoài cũng khó đạt được kết quả như kỳ vọng. Và khi ấy, số tiền rất lớn bỏ ra cho việc du học có thể chưa chắc đã mang lại giá trị tương xứng.