Tôi bước sang tuổi 40 trong một trạng thái mà nhiều người có thể gọi là ổn định. Công việc đều, thu nhập đủ, có nguồn thu cho thuê, gia đình không có biến động lớn. Nếu nhìn từ bên ngoài, tôi không có lý do gì để dừng lại.
Nhưng chỉ có tôi mới cảm nhận rõ một điều là mình đang chậm lại. Không phải là thất bại, cũng không phải một cú sốc nào rõ rệt. Tôi vẫn đi làm, vẫn hoàn thành công việc, vẫn đạt những mục tiêu quen thuộc.
Nhưng cảm giác hứng thú gần như biến mất. Những thứ trước đây từng khiến tôi có động lực, giờ chỉ còn là trách nhiệm. Tôi bắt đầu sống theo quán tính, và điều đó khiến tôi thấy bất an hơn cả áp lực.
Có một câu hỏi cứ lặp lại trong đầu tôi thời điểm đó: Nếu cứ tiếp tục như vậy, 5 hay 10 năm nữa, mình sẽ trở thành phiên bản nào của chính mình?
Tôi không tìm được câu trả lời khi vẫn đang quay trong guồng công việc. Vì thế, ở tuổi từ 40 đến 42, tôi quyết định cho mình một khoảng nghỉ. Không phải nghỉ hẳn, cũng không buông bỏ tất cả, mà là một bước lùi có chủ đích để không tiếp tục đi trong trạng thái mơ hồ.
Đó là lần đầu tiên sau nhiều năm, công việc không còn là trung tâm của mọi quyết định. Tôi bắt đầu dành thời gian cho những thứ trước đây luôn bị xếp sau. Tôi đi nhiều hơn. Tôi gặp gỡ bạn bè một cách thoải mái, không cần gắn với lợi ích nào. Tôi cho phép mình có những khoảng thời gian không làm gì cả, điều mà trước đây gần như không tồn tại.
Và tôi bắt đầu tập thể thao đều đặn, ba đến bốn buổi mỗi tuần. Tôi bắt đầu trồng cây cảnh, nuôi cá, đọc sách, viết lách, đi du lịch thường xuyên
Ban đầu, cảm giác không dễ chịu. Tôi quen với việc luôn phải bận rộn, luôn phải tạo ra kết quả. Khi nhịp độ chậm lại, tôi có cảm giác như mình đang tụt lại phía sau. Nhưng càng đi qua giai đoạn đó, tôi càng nhận ra dừng lại không phải là thụt lùi. Có những lúc, đó là cách duy nhất để không đi sai đường quá xa.
Khoảng thời gian đó cho tôi một quãng thời gian để nhìn lại, thứ mà trước đây tôi gần như không có.
Tôi nhận ra suốt nhiều năm, mình sống rất nhanh. Luôn đặt mục tiêu tiếp theo ngay khi vừa đạt được mục tiêu hiện tại. Luôn cố gắng làm nhiều hơn, tốt hơn, nhanh hơn. Nhưng lại rất ít khi tự hỏi mình có thực sự muốn điều đó hay không.
Ở tuổi 20-30, cách sống đó giúp tôi tiến lên. Nhưng đến tuổi 40, nếu vẫn tiếp tục như vậy, cảm giác trống rỗng bắt đầu xuất hiện. Không phải vì thiếu thành tựu, mà vì thiếu hiểu biết với chính mình.
Hai năm chậm lại không mang đến cho tôi tất cả câu trả lời, nhưng nó giúp tôi đặt lại những câu hỏi đúng.
Khi quay lại công việc, tôi không còn là người trước đó nữa. Tôi không đặt mục tiêu duy nhất là kiếm tiền, cũng không cố làm nhiều nhất có thể. Tôi bắt đầu chọn cách làm việc phù hợp với trạng thái của mình hơn.
Khi còn năng lượng, tôi làm việc tập trung và hiệu quả. Khi mệt, tôi nghỉ mà không còn cảm thấy áy náy. Khi có thời gian rảnh, tôi đi chơi, tận hưởng hoặc đơn giản là ở yên trên sân thượng cho cá ăn, dọn bể, cắt tỉa cành. Những điều trước đây từng khiến tôi thấy không hiệu quả, giờ lại trở thành một phần cần thiết.
Việc tập thể thao vẫn được duy trì đều đặn. Không phải để đạt thành tích gì, mà để giữ cho cơ thể đủ khỏe và đầu óc đủ rõ ràng hoặc rủ bỏ stress của ngày đó. Sau một thời gian, tôi nhận ra năng lượng của mình không còn bùng nổ như trước, nhưng lại bền và ổn định hơn.
Đi qua giai đoạn đó, tôi hiểu rõ hơn về cái gọi là khủng hoảng tuổi trung niên. Thực ra, đó không hẳn là khủng hoảng. Đó là lúc con người bắt đầu nhìn lại và nhận ra những gì từng phù hợp trước đây có thể không còn phù hợp nữa.
Vấn đề không nằm ở việc chững lại, mà nằm ở cách mình phản ứng với nó.
Nhiều người tiếp tục chạy, dù không còn động lực. Nhiều người khác chọn dừng hẳn và thu mình lại. Cả hai đều dễ dẫn đến một trạng thái chung: Sống theo quán tính.
Trong khi đó, tuổi 40-60 vẫn là một quãng thời gian rất dài. Nếu không có sự điều chỉnh, rất dễ rơi vào việc làm cầm chừng, ngại thay đổi, tự hài lòng với những gì đang có. Và theo thời gian, cả thể chất lẫn tinh thần đều đi xuống.
Tôi không nghĩ ai cũng cần phải có một khoảng nghỉ như tôi. Nhưng tôi nghĩ ai bước vào tuổi 40 cũng sẽ có lúc phải đối diện với câu hỏi mình muốn sống phần đời còn lại như thế nào?
Với tôi, khoảng nghỉ đó không làm tôi mất đi điều gì quá lớn. Ngược lại, nó giúp tôi hiểu rõ hơn về bản thân, biết điều gì thực sự quan trọng, và học cách cân bằng giữa làm việc và sống.
Tôi không làm ít đi mà chỉ làm việc có chọn lọc hơn. Nếu nhìn lại, tôi không hối tiếc vì đã chững lại ở tuổi 40. Không phải vì đó là một quyết định hoàn hảo, mà vì đó là một quyết định cần thiết.
Ở thời điểm đó, tôi nhận ra mình không còn nhiều thời gian để thử sai một cách vô thức. Nhưng mình vẫn còn đủ thời gian để sống một cách có ý thức. Và đôi khi, để làm được điều đó, mình cần đủ dũng cảm để chậm lại và đủ mạnh mẽ để khởi động lại bản thân sau thời kỳ tạm ngủ đông.
Tôi không biết từ bao giờ, chúng ta có lệ là người đi xa, đi chơi từ đâu về là phải có quà. Nếu như đi núi mua mật ong, thịt gác bếp... để lâu được thì không nói làm gì.
Như gia đình tôi mới đây, sau khi tắm biển và ăn uống thỏa thích, vợ tôi đi dạo một vòng mua về một thùng hải sản tươi ướp đá lạnh gần 5 triệu đồng. Đi xe khách nên khệ nệ khiêng, bất tiện. Mà đi ôtô tự lái thì có khi chật chội vì còn phải để valy và đồ đạc khác.
Về đến nhà chưa kịp soạn quần áo cũ ra giặt thì phải chia phần vì sợ để lâu mất tươi. Khi đem qua cho bà chị, bà chị hỏi bao nhiêu tiền một kg thì than trời vì cái đại lý hải sản kế bên nhà chị bán rẻ hơn 50 nghìn một kg. Vợ tôi chậc lưỡi, thôi kệ. Quan trọng hơn là hải sản mua về ướp đá ăn không ngon như ở biển. Cảm quan chung của vợ chồng tôi là vậy.
Không bàn đến chuyện mua hớ vài chục nghìn một kg hay mất công xách nặng. Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn là áp lực vô hình: Đi đâu về cũng phải có cái gì đó ra trò để biếu.
Nếu không sẽ ngại với người thân, ngại với bạn bè, thậm chí ngại với chính mình sợ rằng chuyến đi sẽ bị đánh giá là đi mà không biết mang cái gì về.
Thói quen đi đâu cũng phải có quà đem về còn vô tình biến du lịch, vốn là để nghỉ ngơi, trải nghiệm thành một chuỗi nhiệm vụ. Đi chơi nhưng trong đầu luôn có một checklist: Mua gì cho nhà nội, mua gì cho nhà ngoại, mua gì cho đồng nghiệp. Kết quả là thay vì tận hưởng trọn vẹn, ta dành thời gian để lo nghĩ vì những điều đó.
Sau lần đó, tôi tự đặt ra một nguyên tắc khi đi xa: Chỉ mua khi thật sự muốn mua, và món quà phải có ý nghĩa với cả người cho lẫn người nhận. Nếu không, tôi chọn không mua gì cả.
Nhiều người thường nói về bài toán tiết kiệm để bám trụ ở thành phố. Thậm chí, có người còn chia sẻ câu chuyện "thu nhập 30 triệu một tháng, nuôi con, thuê nhà mà vẫn dư 15 triệu". Nghe qua thì rất hay, nhưng cá nhân tôi lại không nghĩ đó là con đường dài lâu.
Với tôi, cố tiết kiệm quá mức đôi khi đồng nghĩa với việc tự kéo chất lượng sống của mình đi xuống. Mà sống kiểu đó lâu dài rất dễ mệt mỏi, chứ không phải giải pháp bền vững. Điều quan trọng hơn, theo tôi, là tìm cách tăng thu nhập.
Nếu không kinh doanh, thì ta có thể học thêm, nâng cao kỹ năng, tìm cơ hội thăng tiến, hoặc chuyển sang vị trí tốt hơn để có mức lương cao hơn. Khi thu nhập đạt khoảng 50-60 triệu một tháng, cuộc sống sẽ dễ thở hơn rất nhiều. Lúc đó, việc tiết kiệm mới thực sự có ý nghĩa.
Tôi biết quan điểm này hơi "ngược đời", vì thông thường ai cũng khuyên nên tiết kiệm khi thu nhập còn thấp. Nhưng cuộc sống ở TP HCM, Hà Nội và các thành phố lớn khác không giống ở nông thôn. Ở quê, nếu tiết kiệm thì cơ bản bạn vẫn có sẵn nhà cửa, những nhu cầu thiết yếu như ăn, ngủ không quá áp lực. Còn ở thành phố, nếu cố tiết kiệm, nhiều khi bạn phải cắt giảm cả những nhu cầu cơ bản: ăn uống, chỗ ở, những buổi cà phê hay giao tiếp xã hội.
>> Vợ chồng lương 30 triệu không bám trụ nổi Sài Gòn
Thời điểm còn thu nhập dưới 20 triệu một tháng, tôi gần như không tiết kiệm đồng nào. Thay vào đó, tôi dành tiền để đầu tư vào việc học: các khóa kỹ năng, ngoại ngữ, quản lý... Tôi cũng không cắt hẳn những nhu cầu khác như cà phê hay ăn uống bên ngoài, tất nhiên là ở mức vừa phải chứ không phung phí.
Khi thu nhập tăng dần, đến khoảng 30 triệu mỗi tháng (chỉ tính lương cứng), tôi mới bắt đầu lên kế hoạch tiết kiệm từng bước và vay thêm ngân hàng để mua nhà. Khi lương lên mức 40 triệu, tôi gần như đã trả hết nợ mua nhà. Và đến lúc thu nhập đạt 50 triệu một tháng, tôi mới nghĩ đến chuyện mua xe.
Đó là lộ trình đi lên của tôi. Nói vậy để thấy, không phải ai cũng phù hợp với một kiểu sống. Có người thấy tiết kiệm là khả thi, còn tôi lại thấy sống đừng nên quá dè xẻn. Xởi lởi một chút, giữ cho cuộc sống có sự thoải mái một chút, có khi lại giúp mình có thêm động lực để kiếm tiền tốt hơn.
Nhiều người sẽ hỏi: nếu không tiết kiệm, lỡ đau ốm thì sao? Tôi cũng từng nghĩ như vậy. Nhưng sau tất cả, tôi nhận ra cách tốt nhất không phải là tích từng đồng tiền lẻ một, mà là cố gắng trau dồi năng lực nhanh nhất có thể để có thể tìm kiếm cơ hội việc làm ở những công ty tốt hơn, có chế độ bảo hiểm tư nhân cho gia đình người lao động. Khi có rủi ro sức khỏe, bảo hiểm sẽ là chỗ dựa.
Suy cho cùng, mỗi người một lựa chọn. Nhưng với tôi, thay vì bóp mình lại để tiết kiệm trong lúc thu nhập còn thấp, tôi chọn đầu tư để tăng thu nhập trước. Khi kiếm được nhiều hơn, việc tiết kiệm sẽ tự nhiên trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Năm nay tôi 28 tuổi. Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi vào làm việc tại một khu công nghiệp và đến nay đã có 5 năm đi làm, sống xa quê. Công việc hiện tại của tôi là kỹ sư phân tích lỗi, lưu trình trong một công ty của Trung Quốc. Có thể nói, tôi đang có một công việc tương đối ổn định và mức thu nhập đủ để trang trải cuộc sống. Tuy nhiên, sau nhiều năm làm việc xa nhà, tôi bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về việc trở về quê hương để lập nghiệp.
Tôi luôn có cảm giác mình muốn làm một điều gì đó thuộc về bản thân, được sống và làm việc ở nơi mình sinh ra. Càng trưởng thành, tôi càng nhận ra rằng quê nhà vẫn là nơi khiến mình muốn gắn bó lâu dài. Ở quê, bố mẹ tôi làm nông và chăn nuôi. Gia đình đã có sẵn một phần chuồng trại nên trước mắt, nếu trở về, tôi dự định sẽ phát triển và mở rộng những gì bố mẹ đang làm.
Tôi hiểu rằng làm nông nghiệp không phải là công việc dễ dàng. Nó đòi hỏi vốn, kinh nghiệm, sự kiên trì và chấp nhận nhiều rủi ro. Vì vậy, tôi cũng có không ít băn khoăn trước khi đưa ra quyết định.
>> Bối rối nên nghỉ hưu sớm tuổi 40 hay bỏ phố về quê
Điều khiến tôi trăn trở nhất là việc có nên từ bỏ công việc ổn định ở thành phố hiện tại để bắt đầu một hành trình hoàn toàn mới hay không? 5 năm đi làm giúp tôi có được những trải nghiệm và kỹ năng nhất định trong môi trường doanh nghiệp, nhưng những kiến thức đó liệu có đủ để giúp tôi thích nghi khi trở về quê phát triển kinh tế gia đình?
Tiếp tục gắn bó với công việc nơi thành phố, hay trở về quê hương để xây dựng một cuộc sống khác? Mỗi lựa chọn đều có những đánh đổi riêng. Vì vậy, tôi rất mong nhận được những lời khuyên từ những người từng đi làm xa quê, có công việc và thu nhập ổn định về quyết định nghỉ việc để trở về quê lập nghiệp.
Điều gì khiến mọi người đưa ra quyết định đó? Mọi người đã chuẩn bị những gì trước khi về quê? Sau khi trở về, cuộc sống có đúng như kỳ vọng hay không? Và nếu được lựa chọn lại, các bạn có tiếp tục quyết định quay về? Hy vọng sẽ nhận được những kinh nghiệm thực tế để tôi có thêm góc nhìn trước khi đưa ra quyết định quan trọng cho chặng đường sắp tới của mình.
