Người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat cho biết, Nga đã sử dụng các lộ trình phức tạp và tận dụng lợi thế từ các đặc điểm địa lý để qua mặt các hệ thống phòng không của Ukraine.
Để UAV có thể bay mà không gặp trở ngại nào đến miền Tây Ukraine, Nga đã lợi dụng các khu vực biên giới với các quốc gia láng giềng. Cụ thể, các UAV đã được phát hiện ở gần biên giới với Belarus, Moldova và Romania.
Trong khi các UAV di chuyển về phía thủ đô Kiev của Ukraine, phía Nga cũng cố gắng che giấu các mục tiêu trên không bằng cách bay qua mặt nước. Từ hướng bắc, họ thường sử dụng hồ chứa nước Kiev cho mục đích này.
Các UAV này bay càng sát mặt đất càng tốt để các trạm radar của Ukraine không thể phát hiện kịp thời. Chính vì lý do đó, các lực lượng phòng không Ukraine đang tích cực sử dụng máy bay hạng nhẹ và các đơn vị mặt đất chuyên dụng.
Theo đại diện của Không quân Ukraine, các lực lượng và phương tiện sau đây đang hỗ trợ đối phó với các cuộc tấn công của Nga gồm: UAV đánh chặn, các đơn vị phòng không tầm ngắn, các tổ hỏa lực cơ động.
“Không ai phủ nhận vai trò của các tổ hợp hỏa lực cơ động. Họ hoạt động khá hiệu quả ở độ cao thấp bởi vì, như chúng ta có thể thấy ngày hôm nay, các video xuất hiện trên mạng thậm chí còn cho thấy một UAV của Nga đang bay chỉ cách mặt đất từ 10-20m”, ông Yurii Ihnat nhấn mạnh.
Gần đây, Nga liên tục tiến hành các cuộc tấn công hỗn hợp quy mô lớn vào Ukraine bao gồm cả UAV, tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình.
Đêm 1/6, rạng sáng 2/6, Nga đã phóng hơn 700 UAV và tên lửa vào các mục tiêu trên khắp Ukraine, đánh dấu một trong những cuộc tấn công hàng loạt quy mô lớn nhất vào Ukraine kể từ đầu xung đột.
Trong số hơn 70 tên lửa sử dụng trong đợt tấn công này, Nga đã bắn 8 tên lửa Zircon, nhưng Ukraine không thể đánh chặn quả nào.
Theo ông Anton Zemlianyi, nhà phân tích thuộc Trung tâm An ninh và Hợp tác Ukraine (UCSC), điều đó là do không phải mọi hệ thống phòng không đều có khả năng đối phó với loại mục tiêu trên không này và Kiev đang thiếu nghiêm trọng tên lửa cho tổ hợp Patriot để đối phó với mối đe dọa.
Tên lửa chống hạm 3M22 Zircon là tên lửa siêu vượt âm do Nga phát triển. Mặc dù ban đầu 3M22 Zircon được thiết kế để tiêu diệt các tàu mặt nước được trang bị hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa hiện đại, Nga đang sử dụng loại tên lửa này theo cách không thông thường, nhằm tấn công các mục tiêu trên bộ tại Ukraine.
Hiện chưa có nhiều thông tin về Zircon, nhưng theo các nguồn tin mở, tên lửa này có tầm bắn 600-1.000km, có thể lên tới 1.500km, với độ cao hành trình là 30-40km. Tốc độ của tên lửa vào khoảng Mach 5,5 ở giai đoạn hành trình và có thể đạt Mach 7,5 ở giai đoạn cuối. Nó mang đầu đạn 300-400kg và chiều dài 8-10m.
Việc Mỹ phóng thành công tàu Orion thuộc sứ mệnh Artemis 2 mới đây đã chấm dứt hơn nửa thế kỷ vắng bóng con người trên quỹ đạo mặt trăng kể từ sứ mạng Apollo 17 năm 1972. Dù công nghệ máy tính hiện nay mạnh gấp hàng vạn lần, nhưng những rào cản về chính trị, sự đứt gãy tri thức và triết lý an toàn khắt khe đã khiến hành trình trở lại này kéo dài kỷ lục.
Rào cản lớn nhất đối với việc quay lại mặt trăng không xuất phát từ công nghệ mà từ sự thiếu nhất quán trong chính sách quốc gia của Mỹ. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, chương trình Apollo được thúc đẩy bởi ý chí chính trị tuyệt đối với ngân sách đỉnh điểm chiếm tới 4,41% tổng chi tiêu liên bang vào năm 1966. Tuy nhiên, sau khi đạt được mục tiêu đưa người đặt chân lên mặt trăng, sự quan tâm của giới chính trị sụt giảm khiến ngân sách Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hiện nay chỉ còn chiếm chưa đầy 0,5% chi tiêu chính phủ.
Đáng chú ý trong suốt nửa thế kỷ qua, NASA luôn chịu áp lực trước những thay đổi liên tục giữa các đời tổng thống. Theo đó, dự án của chính quyền này thường bị người kế nhiệm hủy bỏ để thay thế bằng mục tiêu mới, gây lãng phí hàng chục tỉ USD. Điển hình là chương trình Constellation của Tổng thống George W. Bush đã bị người kế nhiệm Barack Obama khai tử vào năm 2010 để chuyển hướng sang các tiểu hành tinh, trước khi mục tiêu mặt trăng được khôi phục lại dưới thời ông Donald Trump và tiếp tục dưới thời ông Joe Biden.
Một nghịch lý trớ trêu là dù người Mỹ vẫn có thể sử dụng lại các tên lửa đã từng đưa người lên mặt trăng thành công năm xưa, nhưng việc chế tạo lại nó trong thế kỷ 21 là điều không hợp thời và tốn kém. Có ước tính cho rằng khoảng 75% các nhà cung cấp linh kiện từ thập niên 1960 đã ngừng hoạt động, khiến hệ sinh thái sản xuất cũ gần như tan rã hoàn toàn. Các vật liệu cũ đã lỗi thời và không còn được sản xuất, trong khi việc thay thế bằng vật liệu hiện đại đòi hỏi quy trình kiểm nghiệm lại từ đầu.
Bên cạnh đó, kỹ nghệ thủ công trong quá trình sản xuất cũng bị mai một theo thời gian. Tên lửa thời Apollo là những kiệt tác được lắp ráp bởi những thợ hàn bậc thầy từ thời Thế chiến 2, những người sở hữu kỹ năng khó có thể mô tả hoàn toàn trong văn bản kỹ thuật. Khi những chuyên gia này nghỉ hưu, các "bí kíp" thực tế đã bị mất đi, buộc các kỹ sư hiện đại phải "nghiên cứu ngược" từ các động cơ trong bảo tàng để tái thiết lập quy trình sản xuất.
Khác với thời đại Apollo là một "cuộc chạy nước rút" đầy mạo hiểm để giành chiến thắng nhất thời, chương trình Artemis hướng tới sự an toàn tuyệt đối. Sau những thảm họa kinh hoàng của các tàu con thoi Challenger và Columbia, NASA không còn chấp nhận những rủi ro cực lớn như trước. Mọi hệ thống hiện nay đều phải trải qua các quy trình kiểm tra gắt gao, ưu tiên tính mạng phi hành gia hơn là áp lực về thời gian hay tốc độ.
Cuối cùng, mục tiêu của Artemis tập trung vào việc xây dựng căn cứ bền vững trên mặt trăng và trạm dừng cho các hành trình tiến tới sao Hỏa sau này. Với mục tiêu đó, bước đầu là tìm cách khai thác băng tại cực Nam của mặt trăng để tạo ra khí oxy và nhiên liệu tên lửa. Đây là một bài toán phức tạp hơn gấp bội so với những chuyến viếng thăm ngắn ngủi trong quá khứ. Bởi thế, sự kiện phóng tàu lên quỹ đạo mặt trăng mới đây có thể xem như một bước dạo đầu cho rất nhiều thử thách mà con người phải vượt qua được trong tương lai để thực hiện được giấc mơ làm chủ trong không gian sâu.
Ngày 16-4 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump bày tỏ hy vọng lực lượng Hezbollah “sẽ hành xử tốt và đúng mực” trong thời gian ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon.
“Đây sẽ là một khoảnh khắc TUYỆT VỜI cho họ nếu họ làm vậy. Không còn giết chóc nữa. Cuối cùng phải có HÒA BÌNH!”, nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng Truth Social.
Trước đó cùng ngày 16-4, Tổng thống Trump thông báo Israel và Lebanon đã đồng ý đạt lệnh ngừng bắn sau nhiều ngày xung đột.
"Hai nhà lãnh đạo này đã nhất trí rằng để đạt được hòa bình giữa hai nước, họ sẽ chính thức bắt đầu một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày vào lúc 5h chiều giờ miền Đông (khoảng 5h sáng 17-4 giờ Việt Nam)", ông Trump viết trên mạng xã hội, nhưng không đề cập đến lực lượng Hezbollah tại Lebanon.
Thông báo trên được đưa ra sau khi ông Trump điện đàm với Tổng thống Lebanon Joseph Aoun và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Theo ghi nhận của Hãng tin AFP, tiếng súng đã vang lên tại vùng ngoại ô phía nam Beirut (Lebanon) sau khi lệnh ngừng bắn với Israel chính thức có hiệu lực.
Bên cạnh đó, truyền thông nhà nước Lebanon NNA cũng đưa tin về tiếng súng dữ dội nổ ra trùng với thời điểm bắt đầu thỏa thuận đình chiến kéo dài 10 ngày.
Theo đó, pháo binh của Israel vẫn tiếp tục pháo kích các thị trấn Khiam và Dibbine ở miền nam Lebanon.
Vào ngày 16-4, Bộ Ngoại giao Iran hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, đồng thời nói rằng đây là một phần của thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Iran và Mỹ.
“Iran hoan nghênh việc công bố lệnh ngừng bắn tại Lebanon và lưu ý rằng việc chấm dứt chiến sự tại Lebanon là một phần trong thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ, do Pakistan làm trung gian”, Hãng thông tấn IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei.
Phía Israel cho biết Thủ tướng Netanyahu đã chấp thuận đề xuất ngừng bắn, tuy nhiên quân đội nước này vẫn duy trì vị trí tại miền Nam Lebanon và có thể hành động nếu phát hiện mối đe dọa. Ông Netanyahu cho biết việc chấp thuận ngừng bắn được thực hiện theo đề nghị của Tổng thống Trump.
Thủ tướng Netanyahu cũng đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp nội các an ninh để thảo luận về thỏa thuận, trong bối cảnh một số bộ trưởng Israel bày tỏ thái độ không hài lòng khi chưa được tham vấn trước.
Sau tuyên bố của ông Trump, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã hoan nghênh lệnh ngừng bắn, đồng thời hy vọng thỏa thuận này sẽ trở thành nền tảng cho sự ổn định lâu dài tại Trung Đông.
“Tôi kêu gọi tất cả các bên tôn trọng đầy đủ lệnh ngừng bắn và tuân thủ luật pháp quốc tế trong mọi thời điểm”, ông Guterres viết trên mạng xã hội X.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gọi lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon là "một sự nhẹ nhõm", đồng thời khẳng định châu Âu sẽ tiếp tục kêu gọi tôn trọng đầy đủ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon.
Trong khu vực, Bộ Ngoại giao Qatar đã hoan nghênh “việc công bố lệnh ngừng bắn tại Lebanon và coi đây là bước đi ban đầu hướng tới việc hạ nhiệt căng thẳng”, theo Al Jazeera.
Ngoài ra, Qatar đánh giá cao những nỗ lực trung gian của Tổng thống Donald Trump trong việc thúc đẩy lệnh ngừng bắn.
Bộ Ngoại giao Jordan hoan nghênh tuyên bố ngừng bắn của ông Trump, đồng thời ca ngợi Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cùng các quan chức khác đã tham gia đàm phán.
Bên cạnh đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cũng hoan nghênh lệnh ngừng bắn, và bày tỏ hy vọng diễn biến này sẽ là bước tiến tích cực trong việc tạo dựng môi trường thuận lợi cho ổn định khu vực.
Sự cố mới nhất này không chỉ làm dấy lên nghi vấn về tuyên bố ưu thế trên không của Washington, mà còn kéo theo một chiến dịch cứu nạn phức tạp và đầy rủi ro ngay trên không phận Iran, báo New York Times ngày 4-4 đưa tin.
Cụ thể, chiếc tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ đã bị Iran bắn hạ tại khu vực tây nam Iran vào ngày 3-4.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, một máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trong lãnh thổ Iran, tạo ra cú sốc đáng kể đối với chính quyền Tổng thống Trump - vốn nhiều lần khẳng định Washington đã kiểm soát bầu trời Tehran trong chiến dịch quân sự kéo dài nhiều tuần qua.
Hai phi công điều khiển chiếc F-15 kịp thời nhảy dù thoát khỏi máy bay trước khi bị phá hủy.
Theo thông tin mới nhất, phía Mỹ mới chỉ giải cứu được một người, trong khi người còn lại vẫn mất tích, làm dấy lên cuộc chạy đua tìm kiếm giữa lực lượng Mỹ và Iran.
Trực thăng Mỹ nỗ lực xác định vị trí phi công đang mất tích còn lại - Video: X/@Osinttechnical
Ngay trong cùng ngày, một máy bay tấn công A-10 Warthog của Không quân Mỹ cũng gặp nạn tại khu vực vịnh Ba Tư, gần eo biển Hormuz. Dù nguyên nhân chưa được công bố, phi công duy nhất trên máy bay đã được giải cứu an toàn.
Việc hai máy bay quân sự gặp sự cố trong cùng ngày cho thấy mức độ rủi ro ngày càng gia tăng đối với các hoạt động không kích của Mỹ trong khu vực.
Diễn biến này xảy ra chỉ vài ngày sau khi ông Trump tuyên bố Mỹ đang tiến gần tới việc đạt được các mục tiêu quân sự, thậm chí đe dọa sẽ "đưa Iran trở lại thời kỳ đồ đá".
Tuy nhiên việc Iran bắn hạ được tiêm kích F-15E cho thấy hệ thống phòng không của Tehran vẫn duy trì năng lực tác chiến đáng kể, bất chấp các đợt không kích liên tục.
Ngay sau khi tiêm kích F-15 bị bắn rơi, quân đội Mỹ đã triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn quy mô lớn tại khu vực tây nam Iran.
Các hình ảnh được xác minh cho thấy máy bay vận tải C-130 cùng nhiều trực thăng quân sự bay ở độ cao thấp nhằm tìm kiếm vị trí phi công còn mất tích
Tuy nhiên nhiệm vụ này diễn ra trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm. Trong quá trình cứu hộ, một trực thăng UH-60 Black Hawk của Mỹ đã bị trúng hỏa lực từ mặt đất của Iran. Dù vậy, tổ lái vẫn kịp đưa máy bay rời khỏi khu vực nguy hiểm và hạ cánh an toàn tại Iraq.
Về phía Iran, nước này đã treo thưởng cho việc bắt giữ phi công Mỹ còn lại, yêu cầu phải giao nộp còn sống cho lực lượng an ninh. Truyền thông nhà nước Iran đồng thời công bố các hình ảnh được cho là mảnh vỡ của chiếc F-15E, củng cố tuyên bố đã bắn hạ máy bay này.
Cảnh sát Iran nổ súng vào hai chiếc trực thăng HH-60W của Không quân Mỹ, khi hai máy bay này đang tìm kiếm phi hành đoàn chiếc F-15E - Video: X/@Osinttechnical
Chiếc F-15E Strike Eagle bị bắn hạ là dòng tiêm kích đa nhiệm, được đưa vào sử dụng từ năm 1986, có thể thực hiện cả nhiệm vụ không đối không và không đối đất.
Dù sở hữu tốc độ cao và khả năng mang tải trọng lớn, dòng máy bay này không có tính năng tàng hình như các thế hệ tiêm kích hiện đại hơn.
Sự kiện này, cùng với việc một trực thăng cứu hộ bị tấn công và cường kích A-10 gặp nạn, cho thấy chiến trường Iran vẫn là môi trường đầy thách thức đối với quân đội Mỹ. Nó cũng làm nổi bật khả năng phòng không của Tehran vẫn chưa hề suy yếu sau 5 tuần giao tranh, bất chấp những gì Washington đã tuyên bố.
