Lực lượng Mỹ rút khỏi căn cứ chính ở Syria

Iran có thể đóng lại eo biển Hormuz nếu Mỹ duy trì lệnh phong tỏa các cảng của nước này, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo ngày 18-4.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf cho biết "eo biển Hormuz sẽ không còn mở" nếu Washington tiếp tục siết chặt các biện pháp kiểm soát hàng hải đối với Iran. Ông cũng nhấn mạnh việc qua lại tuyến đường huyết mạch này sẽ phụ thuộc vào sự cho phép của Tehran.

Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh tín hiệu trái chiều từ hai phía về tình trạng của eo Hormuz, sau thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày do Mỹ làm trung gian giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon có hiệu lực ngày 17-4.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trước đó cho biết eo biển vẫn "mở hoàn toàn" cho tàu thương mại trong thời gian đình chiến.

Tuy nhiên Tổng thống Trump khẳng định lệnh phong tỏa của Mỹ đối với tàu đến các cảng Iran vẫn duy trì cho đến khi đạt được thỏa thuận toàn diện.

Quân đội Mỹ có thể duy trì lệnh phong tỏa các tàu ra vào cảng Iran tại eo biển Hormuz "trong thời gian cần thiết", theo Đô đốc Bradley Cooper, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM)

Phát biểu với báo giới ngày 17-4, ông Cooper cho biết lực lượng Mỹ đang giám sát toàn bộ các cảng Iran, bao gồm trinh sát từ trên không bằng máy bay không người lái MQ-9 và máy bay tuần tra biển P-8. "Chúng tôi có thể duy trì chiến dịch này lâu dài", ông nhấn mạnh.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump cho biết Iran đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz, nhưng khẳng định lệnh phong tỏa hải quân vẫn sẽ tiếp tục áp dụng riêng với Iran cho đến khi thỏa thuận giữa hai bên "hoàn tất 100%".

Theo phía Mỹ, chưa có tàu nào của nước này bị tấn công kể từ khi chiến dịch bắt đầu ngày 13-4. Tính đến ngày 18-4, đã có 19 tàu tìm cách vượt phong tỏa nhưng đều quay đầu sau khi nhận cảnh báo.

Ông Cooper cũng cho biết Mỹ đang tiến hành rà phá thủy lôi do Iran thả xuống, và đánh giá số lượng này vẫn "trong khả năng xử lý".

Lực lượng Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa công bố các điều kiện mới đối với tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz, Đài CNN đưa tin ngày 18-4.

Trong thông báo đăng trên mạng xã hội X, IRGC nêu rõ mọi hoạt động quá cảnh đều phải được lực lượng này cho phép. Các tàu dân sự chỉ được phép di chuyển theo tuyến đường do Iran chỉ định, trong khi tàu quân sự vẫn bị cấm hoàn toàn.

IRGC mô tả đây là một "trật tự mới" phù hợp với các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn hiện tại.

Đáng chú ý, một số nội dung trong tuyên bố này không trùng khớp với phát biểu trước đó của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, khi ông tuyên bố eo biển Hormuz sẽ "hoàn toàn được mở" đối với tất cả tàu thương mại, miễn là trong thời gian ngừng bắn có hiệu lực.

Tổng thống Joseph Aoun cho biết Lebanon đang bước vào một "giai đoạn mới" hướng tới các thỏa thuận lâu dài, sau khi lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và lực lượng Hezbollah có hiệu lực từ ngày 17-4.

Trong bài phát biểu trước người dân vào cùng ngày, ông nhấn mạnh Lebanon sẽ không còn là "chiến trường cho bất kỳ ai", khẳng định đất nước đang chuyển từ duy trì ngừng bắn sang xây dựng các thỏa thuận bền vững nhằm bảo vệ chủ quyền và sự thống nhất lãnh thổ.

Ông Aoun cho biết chính phủ đã "giành lại quyền quyết định" sau gần nửa thế kỷ, trong bối cảnh Beirut gần đây có những động thái cứng rắn với Hezbollah, bao gồm cam kết giải giáp lực lượng này.

Tổng thống cũng khẳng định các cuộc đàm phán trực tiếp với Israel không phải là sự nhượng bộ, mà là bước đi cần thiết để chấm dứt vòng xoáy xung đột kéo dài nhiều thập kỷ.

Nhiều vụ nổ được ghi nhận tại miền nam Lebanon ngày 18-4, trong bối cảnh các hãng tin địa phương cho biết binh sĩ Israel đang phá hủy nhà cửa tại những thị trấn biên giới mà họ vẫn kiểm soát, bất chấp lệnh ngừng bắn vừa có hiệu lực, Đài Al Jazeera đưa tin.

Theo các nguồn tin này, hoạt động phá dỡ diễn ra tại nhiều khu dân cư, làm dấy lên lo ngại về khả năng người dân không thể quay trở lại nhà sau xung đột.

Một số quan chức Israel trước đó công khai cho biết mục tiêu là phá hủy các thị trấn nhằm ngăn cư dân hồi hương, tương tự chiến thuật từng được áp dụng tại Gaza.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

New York Times ngày 12/6 dẫn lời hai quan chức châu Âu cấp cao cho biết Mỹ có kế hoạch cắt giảm mạnh lượng máy bay và tàu chiến dành cho hoạt động của NATO ở khu vực này. Kế hoạch đã được Washington truyền đạt bằng văn bản với các đồng minh châu Âu vào đầu tháng 6.

Theo kế hoạch, Mỹ dự tính cắt bớt 1/3 lực lượng tiêm kích F-15E và F-16, từ 150 chiếc xuống còn 100. Washington cũng lên phương án giảm số lượng máy bay tuần thám biển từ 26 xuống còn 15 chiếc, cũng như rút toàn bộ 8 máy bay tiếp dầu.

Nước này còn có ý định điều chuyển một tàu ngầm mang tên lửa và một nhóm tác chiến tàu sân bay. Một trong hai phi đội oanh tạc cơ từng được bố trí để tham gia nhiệm vụ phòng thủ ở châu Âu cũng dự kiến được chuyển đi nơi khác.

Lầu Năm Góc từ chối bình luận về số liệu cụ thể trong văn bản. Cơ quan này dẫn lại tuyên bố mà Bộ tư lệnh Lực lượng Mỹ tại châu Âu (EUCOM) công bố tuần trước, trong đó đề cập khái quát về ý định giảm bớt hiện diện quân sự ở châu Âu.

Lầu Năm Góc chưa công bố lộ trình cắt giảm lực lượng, nhưng các quan chức Mỹ tiết lộ điều này sẽ diễn ra rất sớm, nhanh hơn nhiều so với dự tính của những nước châu Âu, theo New York Times.

Thông tin mang lại cái nhìn rõ nhất từ trước đến nay về mức độ cắt giảm cam kết với NATO mà chính quyền Tổng thống Donald Trump dự định tiến hành. Mỹ đột ngột cắt giảm lực lượng sẽ gây ảnh hưởng tới năng lực của NATO, ví dụ khả năng theo dõi tàu ngầm Nga hay phóng tên lửa tầm xa Tomahawk vào sâu trong lãnh thổ đối phương trong trường hợp xảy ra xung đột.

Tổng thống Trump đã phàn nàn trong nhiều năm qua về trách nhiệm mà Mỹ phải gánh đối với NATO. Ông nhiều lần kêu gọi châu Âu làm nhiều hơn để có thể tự phòng thủ mà không cần sự hỗ trợ của Mỹ, cũng như đe dọa sẽ rút khỏi liên minh.

Dù vậy, chính quyền Trump mới chỉ thông báo về những đợt rút binh sĩ quy mô nhỏ tại một số quốc gia riêng lẻ, chưa giảm mạnh hỗ trợ cho NATO nói chung như kế hoạch do New York Times tiết lộ.

Tin Gốc: Vnexpress

Đội tuyển Anh và Argentina sẽ chạm trán vào 15h ngày 15/7 (2h ngày 16/7 giờ Hà Nội) trên sân vận động Atlanta, bang Georgia, Mỹ để tranh suất vào trận chung kết World Cup 2026. Đây là một trong những màn so tài được chờ đợi nhất giải, bởi hai đội có nhiều duyên nợ trong quá khứ.

Anh và Argentina đã có 5 lần đối đầu tại World Cup các năm 1962, 1966, 1986, 1998 và 2002. Trong số này, cuộc chạm trán tại tứ kết năm 1966 trên sân Wembley, Anh là khởi đầu mối "thâm thù" hàng chục năm giữa hai nền bóng đá, với cả những tranh cãi trên sân lẫn bên lề.

Ở trung tâm của những tranh cãi ấy là quần đảo Falkland, vùng lãnh thổ nhỏ ở Nam Đại Tây Dương. Falkland thuộc quyền quản lý của Anh nhưng Argentina cũng tuyên bố chủ quyền và gọi là Malvinas.

Falkland cách bờ biển Argentina khoảng 500 km và cách Anh hơn 13.000 km. Quần đảo gồm hai đảo chính là Đông Falkland và Tây Falkland, cùng 778 đảo nhỏ, dân số khoảng 3.600 người, phần lớn có nguồn gốc Anh. Kinh tế hòn đảo chủ yếu dựa vào nguồn thu từ cấp phép đánh bắt cá, chăn nuôi và du lịch.

Falkland được cho là sở hữu tiềm năng dầu khí ngoài khơi và giữ vị trí chiến lược trên các tuyến hàng hải hướng về Nam Đại Tây Dương và Nam Cực. Chính những yếu tố này khiến quần đảo trở thành một trong những điểm tranh chấp chủ quyền dai dẳng nhất thế giới.

Lần đầu tiên con người được ghi nhận đặt chân lên Falkland là năm 1690, khi thuyền trưởng hải quân Anh John Strong cập bến quần đảo. Anh chính thức tuyên bố chủ quyền đối với đảo Tây Falkland năm 1765. Pháp và Tây Ban Nha cũng từng thiết lập các khu định cư trên quần đảo trong những giai đoạn khác nhau.

Năm 1833, Anh tái khẳng định quyền kiểm soát và duy trì việc quản lý quần đảo cho đến nay. Trong khi đó, Argentina cho rằng sau khi giành độc lập từ Tây Ban Nha năm 1816, nước này kế thừa quyền quản lý quần đảo và cáo buộc London giành quyền kiểm soát quần đảo bằng hành động thực dân phi pháp.

Mâu thuẫn giữa hai bên về chủ quyền quần đảo Falkland âm ỉ suốt gần 150 năm trước khi bùng nổ thành chiến tranh vào tháng 4/1982. Khi đó, chính quyền quân sự Argentina dưới sự lãnh đạo của tướng Leopoldo Galtieri quyết định đưa quân đổ bộ lên Falkland với kỳ vọng Anh sẽ không phát động một chiến dịch quân sự quy mô lớn để giành lại quần đảo.

Lực lượng Anh đồn trú tại Falkland nhanh chóng đầu hàng do bị áp đảo về số lượng, nhưng thủ tướng Anh khi đó là Margaret Thatcher đã phản ứng quyết liệt, điều lực lượng đặc nhiệm hải quân tới Nam Đại Tây Dương để tái chiếm quần đảo. Hải quân hai bên đã có những trận đánh quyết liệt trên biển, trong đó có chiến dịch tàu ngầm Anh săn đuổi tàu sân bay Argentina.

Gần hai tháng sau, Anh đổ quân lên Falkland với mũi tiên phong gồm Lữ đoàn biệt kích số 40, 42 và 45 tinh nhuệ có quân số tương đương ba tiểu đoàn bộ binh thông thường, cùng với các đơn vị lính dù, công binh và pháo binh yểm trợ. Ngoài ra, Trung đoàn Đặc nhiệm Không quân (SAS) số 22, cùng học viên của Trung tâm đào tạo tác chiến sơn cước và địa cực cũng được tung vào trận chiến.

Trong khi đó, quân đội Argentina chỉ có trong tay Đại đội biệt kích số 601 và 602 để đối đầu với lực lượng đặc nhiệm hùng hậu của Anh nên nhanh chóng thất thế trong các cuộc đụng độ trên địa hình đồi núi của quần đảo.

Sau 74 ngày giao tranh, quân đội Anh tái kiểm soát Falkland và Argentina tuyên bố đầu hàng vào tháng 6/1982.

Cuộc chiến khiến 649 binh sĩ Argentina, 255 quân nhân Anh và ba cư dân Falkland thiệt mạng. Đối với Anh, chiến thắng trở thành bước ngoặt chính trị quan trọng, giúp củng cố vị thế của thủ tướng Thatcher và khôi phục niềm tin vào năng lực quân sự của nước này sau nhiều năm suy giảm ảnh hưởng toàn cầu.

Ngược lại, thất bại làm lung lay chính quyền quân sự của tướng Galtieri, góp phần thúc đẩy sự sụp đổ của chế độ cầm quyền và mở đường cho quá trình chuyển đổi Argentina sang nền dân chủ.

Dù chiến sự đã kết thúc hơn bốn thập kỷ, tranh chấp chủ quyền với quần đảo Falkland vẫn chưa được giải quyết. Anh tiếp tục duy trì quyền quản lý quần đảo và hiện diện quân sự bằng căn cứ không quân Mount Pleasant. Argentina vẫn coi Falkland là một phần lãnh thổ không thể tách rời và theo đuổi yêu sách thông qua các biện pháp ngoại giao cũng như các diễn đàn quốc tế.

Hai nước đã khôi phục quan hệ ngoại giao sau chiến tranh nhưng các cuộc đàm phán về chủ quyền hầu như không đạt tiến triển.

Năm 2013, chính quyền Falkland tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về quy chế của quần đảo. Kết quả cho thấy 99,8% cử tri ủng hộ tiếp tục là lãnh thổ hải ngoại của Anh, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu khoảng 92%. London coi đây là minh chứng rõ ràng cho quyền tự quyết của người dân trên đảo và khẳng định sẽ không thảo luận về chủ quyền nếu không có sự đồng ý của cư dân.

Trong khi đó, Buenos Aires bác bỏ kết quả, cho rằng phần lớn dân cư hiện nay là hậu duệ của những người được đưa đến sau khi London giành quyền kiểm soát năm 1833 nên cuộc trưng cầu không thể được xem là cơ sở pháp lý để xác định chủ quyền.

Liên Hợp Quốc hiện xếp Falkland vào danh sách các vùng lãnh thổ chưa tự quản và nhiều lần kêu gọi Anh và Argentina nối lại đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, tổ chức này không đưa ra phán quyết về chủ quyền đối với quần đảo.

Trung Quốc nhiều lần bày tỏ ủng hộ lập trường của Argentina và kêu gọi hai bên thương lượng. Mỹ từ sau cuộc chiến năm 1982 nhìn chung tránh đứng hẳn về bên nào trong vấn đề chủ quyền, dù thừa nhận Anh là bên đang quản lý thực tế quần đảo.

Tại World Cup năm nay, Falkland tiếp tục trở thành vấn đề thổi bùng căng thẳng Anh - Argentina. Sau chiến thắng 3-2 trước Ai Cập ở vòng 1/8, các cầu thủ Argentina đã hát bài Muchachos trong phòng thay đồ. Ca khúc này có nhiều đoạn nhắc đến "Malvinas" và tri ân những người đã tham gia cuộc chiến năm 1982.

Động thái trên nhanh chóng gây tranh cãi bởi trước giải đấu, FIFA đã yêu cầu các đội tuyển và cổ động viên tránh đưa thông điệp mang tính chính trị, phân biệt đối xử hoặc xúc phạm vào sân vận động. Ban tổ chức thậm chí đã tịch thu một số lá cờ của cổ động viên Anh vì có hình bóng người lính hoặc tàu ngầm, cho rằng những hình ảnh này có thể bị xem là liên quan đến cuộc chiến Falkland.

Tuy nhiên, theo truyền thông Anh, FIFA quyết định không kỷ luật đối với đội tuyển Argentina, làm dấy lên sự phản đối tại Anh rằng cơ quan quản lý bóng đá thế giới đã hành xử không công bằng.

Tranh cãi càng thu hút sự chú ý khi cuộc tái đấu Anh - Argentina diễn ra đúng 40 năm sau trận tứ kết năm 1986, nơi Diego Maradona ghi hai bàn thắng đi vào lịch sử, gồm pha lập công bằng tay nổi tiếng được gọi là "Bàn tay của Chúa", ấn định chiến thắng cho Buenos Aires. Trận đấu năm đó diễn ra chỉ 4 năm sau cuộc chiến Falkland, khiến ý nghĩa của màn so tài vượt ra ngoài khuôn khổ thể thao.

Ngay sau khi Argentina đánh bại Thụy Sĩ ngày 11/7, huấn luyện viên Argentina Lionel Scaloni đã tìm cách hạ nhiệt những yếu tố chính trị bao quanh cuộc đối đầu với Anh.

"Thông điệp của tôi là đây chỉ là một trận bóng đá. Đó là tất cả những gì tôi muốn nói", ông Scaloni phát biểu. "Chúng tôi sẽ đối đầu một đối thủ rất mạnh. Họ có một huấn luyện viên xuất sắc. Chỉ đơn giản là một trận bóng đá, không hơn".

Tin Gốc: Vnexpress