Khi dự quốc yến tại Phòng Đông, Nhà Trắng trong chuyến thăm cấp nhà nước đến Mỹ đêm 28/4, Vua Charles III tặng Tổng thống Donald Trump một chiếc chuông vàng, món quà sáng bóng mang đậm phong cách “Trump” nhất.
“Thưa Tổng thống, tôi rất vui được trao tặng ngài món quà cá nhân, đó là chiếc chuông từng treo trên đài chỉ huy của con tàu mang tên ngài”, Vua Anh nói, trước khi ra hiệu cho tùy tùng đưa ra món quà đã chuẩn bị sẵn.
Khắc rõ nét trên bề mặt chuông là dòng chữ TRUMP 1944. Đây là chiếc chuông từng treo trên tàu ngầm tên là HMS Trump, hạ thủy từ xưởng đóng tàu của Anh vào năm 1944 và từng tham gia chiến đấu tại Thái Bình Dương trong Thế chiến II.
Tổng thống Trump đứng dậy khỏi ghế và nhìn chiếc chuông mới với vẻ ngưỡng mộ. Ông liếc nhìn Đệ nhất phu nhân Melania như muốn nói “thấy gì chưa, em yêu”, theo lời kể của Shawn McCreesh, phóng viên chuyên trách Nhà Trắng của NYTimes.
“Mong rằng nó sẽ là minh chứng cho lịch sử chung và tương lai tươi sáng của hai quốc gia chúng ta. Và nếu ngài cần liên lạc với chúng tôi, hãy rung chuông”, Vua Charles nói.
Cả văn phòng vang lên tiếng vỗ tay. Với vẻ mặt rạng rỡ, Tổng thống Trump giơ ngón tay cái, thể hiện sự tán thưởng dành cho Vua Anh.
Nhưng khi ông Trump lên phát biểu, Tổng thống Mỹ đã gây ra chút khó khăn ngoại giao với Vua Charles, khi đề cập đến vấn đề mà người đứng đầu hoàng gia Anh muốn tránh.
Khi đọc lướt qua một đoạn trong bài diễn văn nói về những nơi mà người Mỹ và người Anh từng sát cánh chiến đấu, ông Trump rời mắt khỏi văn bản và nói “chúng tôi cũng đang thực hiện một chút công việc ở Trung Đông và chúng tôi đang làm rất tốt”.
Ông Trump gần đây bày tỏ tức giận với Anh, khi đồng minh lâu năm này từ chối tham gia vào cuộc chiến tiềm ẩn nhiều rủi ro chống lại Iran cũng như điều tàu chiến hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ đã gọi tàu sân bay của Anh là “đồ chơi” và thể hiện sự bất bình với Thủ tướng Anh Keir Starmer. Giờ đây, ông Trump lại khơi dậy những chuyện không hay đó trong quan hệ hai nước tại quốc yến chiêu đãi Vua Charles.
“Chúng ta đã đánh bại đối thủ đó về mặt quân sự và chúng ta sẽ không bao giờ để đối thủ đó…”, ông dường như đang đề cập tới Iran, trước khi dừng lại giữa chừng. “Ngài Charles chắc hẳn cũng đồng ý với tôi rằng chúng tôi sẽ không bao giờ để đối thủ đó sở hữu vũ khí hạt nhân”.
Sau đó, ông quay lại với bài phát biểu đã được soạn sẵn. Tuy nhiên, với những bình luận ngoài văn bản như vậy, ông Trump suýt nữa đã kéo Vua Charles vào cuộc tranh cãi chính trị. Với tư cách quốc vương Anh, đây chính là chuyện mà ông muốn tránh.
Vua Charles III đã bắt đầu bài phát biểu của mình bằng cách nhắc lại sự hỗn loạn xảy ra hồi cuối tuần, khi một tay súng cố gắng xông vào phòng khiêu vũ của khách sạn Washington Hilton trong lúc Tổng thống, Đệ nhất phu nhân và hầu hết nội các đang ở bên trong. “Hãy giữ bình tĩnh và tiếp tục vững bước”, nhà vua nói.
Bài phát biểu của ông đan xen với các yếu tố lịch sử. Ông kể về lần đầu tiên gặp một tổng thống Mỹ là Dwight D. Eisenhower tại Balmoral khi mình mới 10 tuổi.
Ông cũng kể lại việc cựu thủ tướng Anh Winston Churchill, vốn là một trong những thần tượng của ông Trump, trong một lần lưu trú tại Nhà Trắng đã “bước ra khỏi bồn tắm trong tình trạng khỏa thân và phát hiện cửa mở khi Tổng thống Franklin D. Roosevelt bước vào để trò chuyện”.
“Bằng sự hóm hỉnh, ông ấy đã xóa tan mọi sự ngượng ngùng bằng cách tuyên bố rằng ‘Thủ tướng Anh không có gì phải che giấu với Tổng thống Mỹ'”, ông kể.
Ông cũng đưa ra những câu đùa châm chọc ông Trump mà những người khác có lẽ không dám thử. “Thưa Tổng thống, gần đây ngài có bình luận rằng nếu không có Mỹ, các nước châu Âu giờ này đã nói tiếng Đức. Tôi xin mạn phép nói rằng, nếu không có chúng tôi, ngài giờ này đang nói tiếng Pháp!”, ông nói.
Nhà vua nhắc nhở rằng chuyến thăm của mẹ ông, cố Nữ hoàng Elizabeth II, vào năm 1957 đã giúp khôi phục chữ “đặc biệt” trong “mối quan hệ đặc biệt” với Mỹ sau một cuộc khủng hoảng ở Trung Đông. Và rồi ông nói “gần 70 năm trôi qua, thật khó có thể tưởng tượng điều gì tương tự vậy lại xảy ra ngày hôm nay”.
Dường như không có nhiều tiếng cười hưởng ứng cho câu nói đó. Tuy nhiên, sau khi nhà vua kết thúc bài phát biểu, ông Trump đã mỉm cười, vỗ vai quốc vương Anh.
“Ngài làm tốt lắm”, ông nói và quay sang nhìn chiếc chuông Trump mới được tặng. “Nó thật đẹp!”.
"Đang có đề xuất khá vững chắc về khả năng mở lại eo biển Hormuz và bước vào thảo luận thực chất với giới hạn thời gian cụ thể về vấn đề hạt nhân. Hy vọng chúng ta có thể làm được điều đó", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên ở Ấn Độ hôm 24/5.
Ông khẳng định Mỹ sẽ tạo mọi cơ hội để nỗ lực ngoại giao thành công, trước khi xem xét cách khác nhằm giải quyết vấn đề với Iran. "Cả hai bên cần dành thời gian và làm điều đúng đắn", Ngoại trưởng Rubio nói, nhưng không đề cập "cách khác" có phải biện pháp quân sự hay không.
Tổng thống Donald Trump trước đó cho biết đã dặn đoàn đàm phán Mỹ không nên vội vã đạt bất cứ thỏa thuận nào với Iran. Ông cũng khẳng định lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng biển Iran "vẫn có hiệu lực đầy đủ tới khi nào các bên ký kết thỏa thuận".
Iran chưa bình luận về thông tin trên. Hãng thông tấn Tasnim của Iran nói rằng Mỹ vẫn cản trở một số nội dung của thỏa thuận tiềm năng, trong đó có yêu cầu của Tehran về giải phóng các khoản tiền đang bị đóng băng.
Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại thuộc quốc hội Iran, hôm nay tuyên bố nước này áp dụng chiến thuật "ăn miếng trả miếng" trong quân sự và "đáp trả tương xứng" trên lĩnh vực ngoại giao. Ông nhấn mạnh Iran sẽ không nhượng bộ trước áp lực hay đe dọa, cảnh báo Mỹ đối mặt nguy cơ giá xăng tăng cao nếu tiếp tục gây sức ép.
Tổng thống Trump ngày 23/5 làm dấy lên kỳ vọng về thỏa thuận sắp đạt được giữa Mỹ và Iran, khi thông báo Washington và Tehran về cơ bản đã đàm phán được bản ghi nhớ dọn đường cho việc mở lại eo biển Hormuz.
Hai bên vẫn bất đồng trên nhiều vấn đề, trong đó có chương trình hạt nhân của Iran, xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon, cũng như yêu cầu của Iran về dỡ lệnh trừng phạt và giải phóng hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ đang bị đóng băng trong các ngân hàng nước ngoài.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump cho biết Iran "đã đồng ý về nguyên tắc" đối với mở lại eo biển Hormuz, đổi lại Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển và xử lý lượng uranium làm giàu cao của nước này.
Người này thêm rằng Mỹ dự kiến dỡ lệnh phong tỏa cảng của Iran trước, còn đàm phán chi tiết về vấn đề hạt nhân sẽ cần nhiều thời gian, đồng thời bác bỏ ý kiến cho rằng Tehran chưa chấp nhận việc xử lý uranium đã làm giàu.
Các nguồn tin tại Iran nói với Reuters rằng trong giai đoạn tiếp theo, hai bên có thể tìm ra công thức khả thi để giải quyết tranh cãi về kho uranium, trong đó có pha loãng vật liệu dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Iran đang sở hữu kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cấp độ cao, được cho là gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Các quan chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để Iran sản xuất 11 quả bom hạt nhân nếu làm giàu thêm.
Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố phải loại bỏ kho uranium này và không cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Iran khẳng định nước này không theo đuổi vũ khí hạt nhân và chỉ sử dụng công nghệ này cho mục đích hòa bình.
Lời đe dọa này, giữa một cuộc chiến chưa có hồi kết, mở ra nhiều kịch bản leo thang khó lường.
Theo Hãng tin Reuters ngày 7-4, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích vào hàng chục mục tiêu quân sự của Iran trên đảo Kharg trong đêm 6-4 (giờ Mỹ).
Các đòn tấn công tập trung vào khu vực phía Bắc hòn đảo, nhằm vào các boongke, kho lưu trữ, hệ thống phòng không và nhiều cơ sở quân sự khác. Một số mục tiêu được cho là đã từng bị tấn công trước đó. Chiến dịch hoàn toàn được tiến hành từ trên không, không có sự tham gia của lực lượng bộ binh Mỹ, và không gây ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng dầu mỏ.
Đảo Kharg được xem là trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của Iran, đồng thời từng được nhắc đến như một địa điểm tiềm năng cho chiến dịch trên bộ của Mỹ.
Phát biểu tại Budapest (Hungary), Phó tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định các cuộc không kích không phản ánh sự thay đổi trong chiến lược của Mỹ. Ông cho biết chính quyền Washington vẫn kỳ vọng nhận được phản hồi từ Iran trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Trump liên tục đưa ra cảnh báo cứng rắn, bao gồm khả năng tấn công hoặc kiểm soát đảo Kharg. Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 30-3, ông cho biết Mỹ có thể phá hủy "các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg".
Mỹ từng tấn công hòn đảo này vào ngày 13-3, tuyên bố 90 mục tiêu trên đảo bị đánh trúng, gồm "hầm chứa tên lửa, kho thủy lôi cùng nhiều địa điểm quân sự khác". Tổng thống Trump khi đó cho biết Mỹ đã tránh tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo.
Washington hiện yêu cầu Tehran từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược. Ông Vance nhấn mạnh Mỹ sẽ chưa nhắm tới các mục tiêu năng lượng và hạ tầng, trừ khi Iran không đưa ra đề xuất phù hợp, cho thấy dư địa đàm phán vẫn đang được duy trì song song với sức ép quân sự.
Trong kịch bản lý tưởng với nhiều nước không can dự, Mỹ sẽ đưa xung đột đến hồi kết trong tối đa 6 - 8 tuần kể từ khi khai hỏa. Chính quyền Trump sẽ định nghĩa việc phá hủy cơ sở hạ tầng công nghiệp - quân sự, làm suy yếu chương trình tên lửa đạn đạo và chương trình hạt nhân của Iran là mục tiêu chung cuộc rồi tuyên bố chiến thắng.
Các vụ ám sát có mục tiêu nhằm vào giới quan chức chính trị và quân sự Tehran cũng có thể được đẩy mạnh - dù cho tới nay các hoạt động này chưa làm gián đoạn được năng lực phòng thủ và đánh trả của Iran.
Kịch bản thứ hai, hiện thực hơn, là liên minh Mỹ - Israel mở rộng phạm vi sang cơ sở hạ tầng kinh tế của Iran: nhà máy điện, cầu đường, mạng lưới giao thông, nhà máy xi măng, thép và khai thác mỏ - đúng như lời đe dọa của ông Trump và ông Hegseth. Mục tiêu chiến lược của các hành động này là tạo áp lực kinh tế diện rộng, kích động bất mãn xã hội để buộc Tehran chấp nhận đầu hàng.
Tuy nhiên phản ứng của Iran trước kịch bản này hoàn toàn có thể dự báo: các cơ sở hạ tầng tương ứng trong khu vực - đặc biệt những nơi có quan hệ đầu tư của Mỹ - sẽ hứng chịu các đòn trả đũa. Tehran vẫn còn hỏa lực hiệu quả với máy bay không người lái và tên lửa, đồng nghĩa với việc họ chưa mất đi vị thế thương lượng.
Và "lá bài tẩy" quan trọng nhất của Iran vẫn còn nguyên đó: eo biển Hormuz. Giới phân tích nhận định chừng nào Iran còn kiểm soát thực tế tuyến đường thủy chiến lược này, Mỹ sẽ không thể tuyên bố chiến thắng một cách thuyết phục.
Dù các kịch bản tiềm tàng có đề cập đến việc đánh chiếm đảo Kharg và các đảo dọc bờ biển Iran, ngay cả khi Mỹ đổ bộ bộ binh và chiếm giữ được các đảo này, điều đó vẫn chưa đủ để khai thông hoàn toàn eo biển. Bất kỳ can thiệp trực tiếp nào vào Hormuz đều có thể kích hoạt một giai đoạn mới mang tính chiến tranh tiêu hao, kéo dài ít nhất vài tháng mà không đảm bảo kết quả quyết định.
Tổng hòa các tính toán đó, cuộc chiến sẽ còn kéo dài. Những bước leo thang mạo hiểm mà ông Trump tuyên bố có nguy cơ đưa tới hệ lụy không chỉ các đối thủ, mà cả đồng minh của Washington, cũng phải gánh chịu cái giá ngày càng đắt - hệ quả trực tiếp của tình trạng mất phương hướng chiến lược ở Nhà Trắng.
Trong cuộc gặp các chỉ huy sư đoàn và lữ đoàn hôm 17/5, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đề ra kế hoạch nhằm tăng cường năng lực quân sự và kỹ thuật cho những đơn vị ở tiền tuyến, cũng như các đơn vị quan trọng khác, nhằm "ngăn chặn chiến tranh một cách triệt để hơn".
Lãnh đạo Kim Jong-un tuyên bố hành động chiến lược của quân đội sẽ được đổi mới và sẽ có thay đổi lớn trong nỗ lực ngăn chặn xung đột, song không giải thích cụ thể.
"Ông nhấn mạnh rằng sĩ quan chỉ huy ở mọi cấp trong quân đội cần tiếp tục nâng cao ý thức giai cấp và quan điểm về kẻ thù không đội trời chung", hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA cho hay, dường như đề cập tới Hàn Quốc.
KCNA cho biết lãnh đạo Triều Tiên còn đề cập chính sách phòng thủ lãnh thổ, trong đó tập trung "tăng cường cho các đơn vị tiền tuyến ở biên giới phía nam và biến đường biên giới thành pháo đài bất khả xâm phạm". Ông cũng yêu cầu điều chỉnh hệ thống huấn luyện và mở rộng diễn tập thực tế, nhằm đáp ứng sự thay đổi trong chiến tranh hiện đại và xu hướng phát triển của quân đội Triều Tiên.
Thông tin được đưa ra giữa lúc quan hệ hai miền Triều Tiên vẫn ở mức thấp, khi Bình Nhưỡng không phản hồi trước những đề nghị đối thoại vô điều kiện từ Seoul.
Một đội bóng đá nữ của Triều Tiên hôm 17/5 đến Seoul để tham dự vòng bán kết Asian Champions League, đánh dấu lần đầu tiên một đội thể thao Triều Tiên đến Hàn Quốc sau gần 8 năm. Dù vậy, sự kiện này khó dẫn đến sự tan băng trong quan hệ căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên, khi ông Kim vẫn duy trì lập trường đối đầu với Hàn Quốc, theo hãng thông tấn AP.
"Chúng ta nên thận trọng khi diễn giải chuyến thi đấu là dấu hiệu về sự cải thiện trong quan hệ liên Triều. Sẽ chính xác hơn nếu xem đây là cuộc tiếp xúc hạn chế giữa hai miền Triều Tiên trong khuôn khổ thể thao quốc tế", Lee Wootae, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Thống nhất Quốc gia Hàn Quốc, nhận định.
