Thiếu niên 15 tuổi thách thức lệnh cấm mạng xã hội
Kể từ cuối năm 2025, Australia trở thành quốc gia tiên phong khi cấm người dưới 16 tuổi sử dụng một số nền tảng mạng xã hội phổ biến.
“Các hạn chế nhằm bảo vệ thanh thiếu niên khỏi áp lực và rủi ro, những vấn đề có thể xảy ra khi họ đăng nhập mạng xã hội”, bà Julie Inman Grant, Ủy viên An toàn điện tử của Australia chia sẻ.
Dẫu vậy, trường hợp của Noah Jones, thiếu niên 15 tuổi tại Australia gây chú ý khi khẳng định trải nghiệm trực tiếp của mình “gần như không thay đổi”.
“Tôi chỉ gặp một chút bất tiện trên Instagram nhưng sau đó đã vượt qua được”, Noah nói.
Cậu cho biết bản thân chưa bị xóa tài khoản khỏi bất kỳ nền tảng mạng xã hội nào kể từ khi chính sách có hiệu lực vào cuối năm ngoái.
Đáng chú ý, Noah là một trong hai thiếu niên tham gia vào vụ kiện lên Tòa án Tối cao vào cuối năm nay nhằm phản đối lệnh cấm.
Thiếu niên này thừa nhận mạng xã hội có những mặt trái như bắt nạt trực tuyến hay nội dung nhạy cảm. Nhưng cậu khẳng định rằng với thế hệ trẻ hiện nay, mạng xã hội là nguồn tiếp nhận thông tin chính thay vì qua truyền hình, báo chí.
Mẹ của Noah nêu quan điểm: “Việc nuôi dạy con cái sử dụng không gian mạng như thế nào là quyền của tôi”. Thay vì cấm đoán con, bà chọn cách đặt ra những nguyên tắc nghiêm ngặt trong việc sử dụng thiết bị điện tử, chẳng hạn như cất điện thoại vào ban đêm hay kiểm soát mật khẩu thiết bị.
Không chỉ trường hợp của Noah, báo cáo của cơ quan An toàn Điện tử Australia vào tháng 3/2026 cho thấy dù hơn 5 triệu tài khoản đã bị vô hiệu hóa sau khi lệnh cấm có hiệu lực, hơn hai phần ba thanh thiếu niên dưới 16 tuổi vẫn tiếp tục sử dụng các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Instagram hay Snapchat bằng nhiều cách lách xác minh độ tuổi.
Muôn kiểu lách luật
Ghi nhận của Đài CNN chỉ ra rằng chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi lệnh cấm tại Australia có hiệu lực vào tháng 12 năm ngoái, nhiều thiếu niên đã quay trở lại TikTok, Instagram hay Snapchat bằng tài khoản mới.
Một số dùng ảnh AI giả gương mặt người lớn để vượt hệ thống xác minh tuổi. Thậm chí, một số khác dùng chính gương mặt của bố mẹ hoặc người lớn tuổi hơn để vượt qua bộ lọc kiểm tra. Trên Reddit, một số người dùng còn gợi ý mua mặt nạ lưới in 3D để đánh lừa công cụ nhận diện khuôn mặt.
Vào đầu tháng 5 vừa qua, nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Melbourne và Lund mang đến những kết quả bất ngờ.
Nhóm tác giả đã tiến hành phỏng vấn 15 trẻ em từ 12-16 tuổi sau khi lệnh cấm có hiệu lực và phát hiện phần lớn các em đều cho rằng quy định thiếu hiệu quả, đồng thời dễ dàng tìm ra nhiều cách để vượt qua hệ thống xác minh độ tuổi. Cụ thể, nhiều em chia sẻ rằng thường khai báo ngày sinh giả hoặc mượn tài khoản, giấy tờ của người lớn tuổi hơn như bố mẹ, anh chị.
Khi bị khóa tài khoản, các em lại tiếp tục tạo tài khoản mới. Tinh vi hơn, để đánh lừa AI nhận diện khuôn mặt, một số trẻ nhờ người lớn quét khuôn mặt hộ, dùng video khuôn mặt trên YouTube để xác minh hoặc trang điểm, dùng ánh sáng tối, đeo râu giả để trông bản thân già hơn.
Từ thực tế này, khái niệm “sneaking” hình thành. Đây là thuật ngữ được nhóm nghiên cứu sử dụng để mô tả việc trẻ em âm thầm thử nghiệm, khai thác lỗ hổng và tìm cách lách các cơ chế kiểm soát kỹ thuật số.
Tương tự, một nghiên cứu khác của các nhà khoa học tại các trường đại học khác nhau vừa công bố hồi cuối tháng 4 đã khảo sát hơn 700 thiếu niên Australia sau 4 tháng nước này áp dụng lệnh cấm mạng xã hội.
Kết quả chỉ ra rằng phần lớn trẻ em vẫn dễ dàng lách luật bằng cách dùng ngày sinh giả, tài khoản của người lớn tuổi hơn hoặc dùng VPN để tiếp tục truy cập. Đặc biệt, có tới 75% người tham gia khảo sát khẳng định việc vượt qua lệnh cấm là dễ.
Ngoài những cách thức trên, nhiều thiếu niên bắt đầu chuyển sang các ứng dụng khác như Lemon8, Yope, Coverstar hay WhatsApp. Trong đó, Lemon8, một ứng dụng thuộc Tập đoàn công nghệ ByteDance (Trung Quốc) từng có thời điểm vươn lên dẫn đầu về lượt tải xuống trên App Store tại Australia.
Một số ý kiến cho rằng các dịch vụ nhắn tin, nền tảng trò chơi, ứng dụng không phổ biến sẽ chứng kiến mức tăng trưởng đột biến khi trẻ em bị đẩy khỏi các nền tảng thuộc danh sách cấm.
Mặc dù vậy, bà Ellese Ferdinands, giảng viên Trường Đại học Sydney nhận định: “Sự trỗi dậy của các ứng dụng ít phổ biến đã phản ánh những lỗ hổng trong lệnh cấm của Chính phủ Australia”.
Vị giảng viên này đặt vấn đề rằng những nền tảng như TikTok hay Instagram đang chịu giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý, trong khi các nền tảng kém phổ biến hơn lại không có sự giám sát tương tự.
Trên thực tế, nguyên nhân khiến trẻ em tự tin lách luật bởi đây là đối tượng hoàn toàn không cảm thấy rủi ro cá nhân vì luật chủ yếu tập trung xử phạt các nền tảng nhiều hơn. Thêm vào đó, nỗi sợ bị bỏ lỡ các tương tác xã hội đã tạo động lực thúc đẩy các em tìm cách để lách luật nhằm theo kịp bạn bè.
Cấm thôi liệu đã đủ để bảo vệ trẻ em?
Chia sẻ trên tờ The Guardian, Samantha Floreani, một nhà hoạt động về quyền kỹ thuật số tại Australia cho hay: “Nếu các nhà hoạch định chính sách thực sự muốn giảm thiểu tác hại đối với trẻ em trên môi trường mạng, họ nên tập trung kiểm soát những mô hình vận hành dựa trên quảng cáo hành vi, thu thập dữ liệu người dùng và thuật toán đề xuất nội dung”.
Cùng quan điểm với Samantha, OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) cho rằng các biện pháp kiểm soát truy cập mạng xã hội đối với trẻ em không thể giải quyết triệt để các rủi ro trên môi trường số nếu chỉ dừng ở việc giới hạn độ tuổi hay cấm truy cập.
Theo tổ chức này, điều quan trọng không kém là xây dựng các nền tảng an toàn ngay từ khâu thiết kế, kiểm soát cách vận hành của thuật toán, cơ chế đề xuất nội dung và tính năng tương tác.
Ở một góc nhìn khác đến từ nghiên cứu vào đầu năm 2026 của nhóm tác giả từ Đại học Manchester, các nhà nghiên cứu đã nhìn nhận mối quan hệ giữa thanh thiếu niên và mạng xã hội được định hình bởi nhiều yếu tố khác nhau.
Trong đó, nhóm nghiên cứu đề xuất những chính sách trao thêm quyền kiểm soát cho phụ huynh thông qua công cụ giám sát hoặc kiểm soát nội dung sẽ phù hợp với thực tế hơn bởi cha mẹ thường là những người hiểu rõ nhất mức độ trưởng thành, nhu cầu và khả năng tự quản lý của con mình.
Một số chuyên gia khác cũng đề xuất thay vì cấm đoán hoàn toàn, các quốc gia nên tập trung phát triển năng lực số, tăng minh bạch thuật toán, yêu cầu nền tảng thiết kế an toàn hơn cho trẻ và áp dụng các giới hạn phù hợp theo từng mức tuổi.
Tính đến tháng 4/2026, đã có tới 25 quốc gia trên thế giới đưa ra các đề xuất hoặc chính sách liên quan đến việc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội. Tuy nhiên, chỉ ba quốc gia gồm Australia, Brazil và Indonesia chính thức ban hành luật, trong khi phần lớn vẫn đang ở giai đoạn tham vấn hoặc xem xét chính sách.
Đáng chú ý nhất là trường hợp của Chính phủ Anh khi quốc gia này triển khai các thử nghiệm thực tế với thanh thiếu niên nhằm đánh giá tác động của việc hạn chế mạng xã hội thay vì lập tức áp dụng lệnh cấm trên diện rộng.
Các thử nghiệm bao gồm nhiều kịch bản như cấm hoàn toàn mạng xã hội, giới hạn thời gian sử dụng mỗi ngày hoặc áp dụng “giới nghiêm kỹ thuật số” vào ban đêm để theo dõi ảnh hưởng tới giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và hành vi của trẻ.
Theo Techspot, sau giai đoạn tăng giá kéo dài, thị trường bộ nhớ bắt đầu đảo chiều khi giá các chip nhớ như DRAM và NAND có xu hướng giảm. Diễn biến này xuất hiện từ cuối năm ngoái và tiếp tục sang đầu năm nay, khi nguồn cung cải thiện và nhu cầu không còn tăng đột biến như trước.
Tuy nhiên, mức giảm ở cấp độ linh kiện chưa phản ánh rõ rệt trên thị trường tiêu dùng. Giá RAM bán lẻ vẫn duy trì ở mức cao, khiến người dùng nâng cấp PC chưa thực sự hưởng lợi từ xu hướng hạ nhiệt của thị trường bộ nhớ.
Một trong những nguyên nhân chính là độ trễ của chuỗi cung ứng. Giá chip nhớ thường được điều chỉnh theo hợp đồng giữa nhà sản xuất và các đối tác lớn, nên cần thời gian để tác động lan sang các sản phẩm hoàn chỉnh. Các nhà phân phối cũng ưu tiên bán hết lượng hàng tồn kho nhập với giá cao trước khi điều chỉnh theo mặt bằng mới.
Bên cạnh đó, nhu cầu đối với các chuẩn bộ nhớ mới như DDR5 vẫn ở mức cao. Khi các nền tảng phần cứng mới dần phổ biến, người dùng có xu hướng chuyển sang chuẩn RAM mới, khiến giá bán khó giảm nhanh. So với DDR4, chi phí sản xuất DDR5 cao hơn, góp phần giữ giá ở mức cao trong giai đoạn đầu.
Ngoài ra, các hãng sản xuất chip nhớ vẫn duy trì chiến lược kiểm soát sản lượng. Sau giai đoạn dư cung trước đây, nhiều doanh nghiệp đã cắt giảm sản xuất để tránh giá giảm sâu. Điều này khiến nguồn cung dù cải thiện nhưng chưa đủ để tạo áp lực giảm giá mạnh trên thị trường bán lẻ.
Chi phí liên quan đến đóng gói, vận chuyển và phân phối cũng là yếu tố đáng kể. Những chi phí này chưa giảm tương ứng với giá chip nhớ, khiến giá thành sản phẩm cuối cùng khó hạ nhanh.
Trong ngắn hạn, giới phân tích nhận định giá bộ nhớ có thể tiếp tục giảm nhẹ nếu nhu cầu không tăng đột biến. Tuy nhiên, để người dùng thực sự thấy RAM dễ tiếp cận hơn, thị trường cần thêm thời gian để hấp thụ tồn kho và ổn định lại toàn bộ chuỗi cung ứng.
Ông Vũ Hải Quân 52 tuổi, quê Ninh Bình; Phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ, cử nhân Công nghệ thông tin. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng hai khóa 13, 14; đại biểu Quốc hội hai khóa 15, 16.
Sau khi tốt nghiệp Khoa Toán - Tin, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM năm 1996, ông ở lại giảng dạy, nghiên cứu. Năm 2001, ông nhận học bổng nghiên cứu sinh tại Đại học Trento, tham gia nhóm xử lý ngôn ngữ nói của Viện ITC-Irst; tháng 2/2005 bảo vệ luận án tiến sĩ, sau đó tiếp tục chương trình sau tiến sĩ tại Đại học Leuven (Bỉ).
Từ năm 2007, ông công tác tại Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, lần lượt giữ các vị trí Phó hiệu trưởng, Giám đốc Trung tâm Đào tạo quốc tế ITEC, Trưởng phòng thí nghiệm Trí tuệ nhân tạo. Tháng 10/2017, ông được bổ nhiệm Phó giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM; tháng 8/2020 giữ chức Bí thư Đảng ủy; và từ tháng 1/2021 là Giám đốc.
Trong quá trình quản lý đại học hàng đầu cả nước, ông thúc đẩy đổi mới cơ chế quản trị đại học, phát triển các nhóm nghiên cứu. Nhờ đó, những trung tâm nghiên cứu trọng điểm như Trung tâm Vật liệu Cấu trúc Nano và Phân tử (INOMAR) được hình thành, tạo ra nhiều công bố quốc tế chất lượng cao, hợp tác với các trường đại học hàng đầu thế giới như Berkeley, UCLA (University of California, Los Angeles), đồng thời sở hữu một số bằng sáng chế được Mỹ và châu Âu công nhận.
Ông Vũ Hải Quân cũng được biết đến là chuyên gia trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, từng tham gia Hội đồng tư vấn nghiên cứu và phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo TP HCM.
Tháng 9/2025, ông được Thủ tướng bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ, phụ trách chuyển đổi số, phát triển công nghệ cấp quốc gia và theo dõi các đơn vị như Cục Chuyển đổi số quốc gia, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia.
Tháng 1/2026, ông tái cử Ủy viên Trung ương Đảng khóa 14; tháng 3/2026 trúng cử đại biểu Quốc hội khóa 16 tại Quảng Ngãi với 91,51% phiếu bầu.
Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan của Chính phủ, quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, công nghệ chiến lược; sở hữu trí tuệ; tiêu chuẩn đo lường chất lượng; năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân; bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện; công nghiệp công nghệ thông tin, công nghiệp công nghệ số; ứng dụng công nghệ thông tin; giao dịch điện tử; chuyển đổi số quốc gia.
Trong nhiệm kỳ 2026-2031, ngành khoa học và công nghệ được giao hoàn thiện thể chế để phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy công nghệ chiến lược, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với doanh nghiệp; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, kinh tế số và hạ tầng số; đồng thời tăng cường năng lực sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường và chuyển giao công nghệ.
Giúp việc cho Bộ trưởng Vũ Hải Quân là các Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, Phạm Đức Long, Lê Xuân Định, Hoàng Minh.
Theo Guardian, tên lửa phát nổ tạo ra ngọn lửa khổng lồ bao trùm và phá hủy bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, chỉ vài giây sau khi thử nghiệm khai hỏa bắt đầu lúc 21h ngày 28/5. Sự việc khiến bầu trời đêm biến thành màu cam sáng, thậm chí có thể quan sát từ Fort Pierce, cách khu vực phóng 185 km về phía nam. NBC News cho biết, các ngôi nhà ở mũi Canaveral và bãi biển Cocoa gần đó cũng rung lắc. Nhà chức trách cảnh báo người dân tránh xa những mảnh vỡ có thể trôi dạt vào bờ và gọi số khẩn cấp nếu phát hiện chúng. Không có trường hợp thiệt mạng hay bị thương nào được ghi nhận.
"Các chuyến bay vũ trụ không chấp nhận sai sót", Giám đốc NASA Jared Isaacman viết trên X sau sự cố, cam kết phối hợp với các đối tác để tiến hành một cuộc điều tra toàn diện, đánh giá tác động đến nhiệm vụ sắp tới, sau đó khôi phục hoạt động phóng tên lửa. "Chúng tôi sẽ thông báo về bất cứ ảnh hưởng nào đến chương trình Artemis cũng như căn cứ Mặt Trăng khi có thông tin".
"Rất tiếc khi chứng kiến điều này. Hy vọng các bạn sớm khôi phục", Elon Musk, CEO của SpaceX - đối thủ cạnh tranh với Blue Origin trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, viết trên X ngày 29/5. Trước đó, ông cũng bình luận dưới một video về vụ nổ: "Thật không may. Tên lửa rất khó chế tạo".
Tỷ phú Jeff Bezos, nhà sáng lập Blue Origin, cho biết toàn bộ nhân viên đều được xác nhận an toàn. "Còn quá sớm để biết nguyên nhân gốc rễ, nhưng chúng tôi đang nỗ lực điều tra. Một ngày rất khó khăn, nhưng chúng tôi sẽ xây dựng lại bất cứ thứ gì cần thiết và bay trở lại", ông nói.
Dù vậy, việc khôi phục hạ tầng dự kiến đòi hỏi nhiều nỗ lực. "Họ sẽ cần thời gian để xây lại bệ phóng", Mike Haridopolos, nghị sĩ bang Florida, nói với Fox News.
Theo Time, các hình ảnh và video cho thấy tháp di động dùng để đưa tên lửa ra bệ phóng và dựng thẳng, đóng vai trò như khung giàn phục vụ phóng, đã bị phá hủy. Một trong hai tháp chống sét cũng đổ sập. Mức độ hư hại với phần sàn bêtông và hệ thống phun nước, giúp làm mát và giảm ồn, vẫn chưa rõ ràng.
Tháng trước, tên lửa New Glenn phóng lần thứ ba nhưng đưa vệ tinh lên sai quỹ đạo, do đó bị đình chỉ bay một thời gian ngắn. Vụ nổ ngày 28/5 được đánh giá tiếp tục là bước thụt lùi với Blue Origin.
Phương tiện phát nổ được chuẩn bị cho nhiệm vụ thứ tư của dòng New Glenn, dự kiến diễn ra ngày 4/6. Vụ phóng nhằm đưa 48 vệ tinh Internet Amazon Leo lên quỹ đạo, cạnh tranh với mạng lưới Starlink của SpaceX. Tên lửa không chứa vệ tinh khi nổ, nhưng sự cố vẫn ảnh hưởng đến kế hoạch triển khai cụm vệ tinh mới.
Ngoài Amazon Leo, trục trặc này còn ảnh hưởng đến chương trình Artemis của NASA với mục tiêu thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng.
Blue Origin dự định phóng một nguyên mẫu tàu đổ bộ Mặt Trăng bằng tên lửa New Glenn vào mùa thu 2026 và một tàu đổ bộ khác lên quỹ đạo quanh Trái Đất vào năm tới để luyện tập ghép nối với tàu chở phi hành đoàn Artemis III. Việc đưa phi hành gia hạ cánh xuống Mặt Trăng trong nhiệm vụ Artemis IV dự kiến diễn ra sớm nhất năm 2028, dùng tàu đổ bộ của Blue Origin hoặc SpaceX, tùy vào phương tiện nào sẵn sàng trước.
Theo giáo sư John Logsdon, Giám đốc Viện Chính sách Không gian thuộc Đại học George Washington, NASA đặt ra những mốc thời gian rất tham vọng cho chương trình Artemis. "Sự cố mới chắc chắn gây trở ngại lớn cho lịch trình của Artemis, vốn đã rất khó đạt được", ông nói với Time.
Ông nhận định, nếu New Glenn ngừng hoạt động vài tháng, Artemis III sẽ bị trì hoãn, hoặc NASA phải dựa hoàn toàn vào Starship của SpaceX. Tuy nhiên, lựa chọn này cũng có vấn đề khi Starship đang bị đình chỉ bay, còn phiên bản đổ bộ Mặt Trăng của phương tiện này thậm chí chưa bay chuyến nào.
Trước đó, ngày 27/5, NASA thông báo ký thỏa thuận mới trị giá hàng trăm triệu USD với Blue Origin nhằm dùng New Glenn đưa các robot thám hiểm lên bề mặt Mặt Trăng. Thỏa thuận có thể cũng bị ảnh hưởng sau sự cố.
Theo Reuters, Blue Origin đã chi hàng tỷ USD và mất khoảng một thập kỷ để phát triển New Glenn, một trong những tên lửa lớn nhất từng bay vào quỹ đạo. Phương tiện này cao 98 m, gồm hai tầng, trong đó tầng thứ nhất trang bị 7 động cơ chạy bằng oxy lỏng và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), về cơ bản là methane. Tầng này được thiết kế để tái sử dụng, dự kiến có thể bay ít nhất 25 lần.
Tên lửa được đặt tên theo John Glenn, người Mỹ đầu tiên bay quanh Trái Đất năm 1962. Với khả năng chở 50 tấn lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, nó có sức mạnh gần bằng tên lửa Falcon Heavy của SpaceX và gần gấp đôi tên lửa Vulcan Centaur mới của United Launch Alliance.
Tổ hợp phóng không gian 36, nơi xảy ra vụ nổ, là bệ phóng duy nhất được trang bị để phóng New Glenn. Nó được xây từ những năm 1960 và Blue Origin sau đó chi hơn một tỷ USD để cải tạo.
Ngoài ra, Blue Origin cũng phát triển New Shepard, dòng tên lửa nhỏ hơn để đưa du khách lên vùng không gian cận quỹ đạo trong vài phút và thực hiện thí nghiệm khoa học, được phóng từ địa điểm khác ở Texas. Công ty đã dừng thực hiện những chuyến bay dưới quỹ đạo này hồi tháng 1 để tập trung cho New Glenn và nhiệm vụ Mặt Trăng sắp tới. Tuy nhiên, tất cả đang bị hoãn lại để chờ kết quả điều tra vụ nổ.
