Thiếu niên 15 tuổi thách thức lệnh cấm mạng xã hội
Kể từ cuối năm 2025, Australia trở thành quốc gia tiên phong khi cấm người dưới 16 tuổi sử dụng một số nền tảng mạng xã hội phổ biến.
“Các hạn chế nhằm bảo vệ thanh thiếu niên khỏi áp lực và rủi ro, những vấn đề có thể xảy ra khi họ đăng nhập mạng xã hội”, bà Julie Inman Grant, Ủy viên An toàn điện tử của Australia chia sẻ.
Dẫu vậy, trường hợp của Noah Jones, thiếu niên 15 tuổi tại Australia gây chú ý khi khẳng định trải nghiệm trực tiếp của mình “gần như không thay đổi”.
“Tôi chỉ gặp một chút bất tiện trên Instagram nhưng sau đó đã vượt qua được”, Noah nói.
Cậu cho biết bản thân chưa bị xóa tài khoản khỏi bất kỳ nền tảng mạng xã hội nào kể từ khi chính sách có hiệu lực vào cuối năm ngoái.
Đáng chú ý, Noah là một trong hai thiếu niên tham gia vào vụ kiện lên Tòa án Tối cao vào cuối năm nay nhằm phản đối lệnh cấm.
Thiếu niên này thừa nhận mạng xã hội có những mặt trái như bắt nạt trực tuyến hay nội dung nhạy cảm. Nhưng cậu khẳng định rằng với thế hệ trẻ hiện nay, mạng xã hội là nguồn tiếp nhận thông tin chính thay vì qua truyền hình, báo chí.
Mẹ của Noah nêu quan điểm: “Việc nuôi dạy con cái sử dụng không gian mạng như thế nào là quyền của tôi”. Thay vì cấm đoán con, bà chọn cách đặt ra những nguyên tắc nghiêm ngặt trong việc sử dụng thiết bị điện tử, chẳng hạn như cất điện thoại vào ban đêm hay kiểm soát mật khẩu thiết bị.
Không chỉ trường hợp của Noah, báo cáo của cơ quan An toàn Điện tử Australia vào tháng 3/2026 cho thấy dù hơn 5 triệu tài khoản đã bị vô hiệu hóa sau khi lệnh cấm có hiệu lực, hơn hai phần ba thanh thiếu niên dưới 16 tuổi vẫn tiếp tục sử dụng các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Instagram hay Snapchat bằng nhiều cách lách xác minh độ tuổi.
Muôn kiểu lách luật
Ghi nhận của Đài CNN chỉ ra rằng chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi lệnh cấm tại Australia có hiệu lực vào tháng 12 năm ngoái, nhiều thiếu niên đã quay trở lại TikTok, Instagram hay Snapchat bằng tài khoản mới.
Một số dùng ảnh AI giả gương mặt người lớn để vượt hệ thống xác minh tuổi. Thậm chí, một số khác dùng chính gương mặt của bố mẹ hoặc người lớn tuổi hơn để vượt qua bộ lọc kiểm tra. Trên Reddit, một số người dùng còn gợi ý mua mặt nạ lưới in 3D để đánh lừa công cụ nhận diện khuôn mặt.
Vào đầu tháng 5 vừa qua, nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Melbourne và Lund mang đến những kết quả bất ngờ.
Nhóm tác giả đã tiến hành phỏng vấn 15 trẻ em từ 12-16 tuổi sau khi lệnh cấm có hiệu lực và phát hiện phần lớn các em đều cho rằng quy định thiếu hiệu quả, đồng thời dễ dàng tìm ra nhiều cách để vượt qua hệ thống xác minh độ tuổi. Cụ thể, nhiều em chia sẻ rằng thường khai báo ngày sinh giả hoặc mượn tài khoản, giấy tờ của người lớn tuổi hơn như bố mẹ, anh chị.
Khi bị khóa tài khoản, các em lại tiếp tục tạo tài khoản mới. Tinh vi hơn, để đánh lừa AI nhận diện khuôn mặt, một số trẻ nhờ người lớn quét khuôn mặt hộ, dùng video khuôn mặt trên YouTube để xác minh hoặc trang điểm, dùng ánh sáng tối, đeo râu giả để trông bản thân già hơn.
Từ thực tế này, khái niệm “sneaking” hình thành. Đây là thuật ngữ được nhóm nghiên cứu sử dụng để mô tả việc trẻ em âm thầm thử nghiệm, khai thác lỗ hổng và tìm cách lách các cơ chế kiểm soát kỹ thuật số.
Tương tự, một nghiên cứu khác của các nhà khoa học tại các trường đại học khác nhau vừa công bố hồi cuối tháng 4 đã khảo sát hơn 700 thiếu niên Australia sau 4 tháng nước này áp dụng lệnh cấm mạng xã hội.
Kết quả chỉ ra rằng phần lớn trẻ em vẫn dễ dàng lách luật bằng cách dùng ngày sinh giả, tài khoản của người lớn tuổi hơn hoặc dùng VPN để tiếp tục truy cập. Đặc biệt, có tới 75% người tham gia khảo sát khẳng định việc vượt qua lệnh cấm là dễ.
Ngoài những cách thức trên, nhiều thiếu niên bắt đầu chuyển sang các ứng dụng khác như Lemon8, Yope, Coverstar hay WhatsApp. Trong đó, Lemon8, một ứng dụng thuộc Tập đoàn công nghệ ByteDance (Trung Quốc) từng có thời điểm vươn lên dẫn đầu về lượt tải xuống trên App Store tại Australia.
Một số ý kiến cho rằng các dịch vụ nhắn tin, nền tảng trò chơi, ứng dụng không phổ biến sẽ chứng kiến mức tăng trưởng đột biến khi trẻ em bị đẩy khỏi các nền tảng thuộc danh sách cấm.
Mặc dù vậy, bà Ellese Ferdinands, giảng viên Trường Đại học Sydney nhận định: “Sự trỗi dậy của các ứng dụng ít phổ biến đã phản ánh những lỗ hổng trong lệnh cấm của Chính phủ Australia”.
Vị giảng viên này đặt vấn đề rằng những nền tảng như TikTok hay Instagram đang chịu giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý, trong khi các nền tảng kém phổ biến hơn lại không có sự giám sát tương tự.
Trên thực tế, nguyên nhân khiến trẻ em tự tin lách luật bởi đây là đối tượng hoàn toàn không cảm thấy rủi ro cá nhân vì luật chủ yếu tập trung xử phạt các nền tảng nhiều hơn. Thêm vào đó, nỗi sợ bị bỏ lỡ các tương tác xã hội đã tạo động lực thúc đẩy các em tìm cách để lách luật nhằm theo kịp bạn bè.
Cấm thôi liệu đã đủ để bảo vệ trẻ em?
Chia sẻ trên tờ The Guardian, Samantha Floreani, một nhà hoạt động về quyền kỹ thuật số tại Australia cho hay: “Nếu các nhà hoạch định chính sách thực sự muốn giảm thiểu tác hại đối với trẻ em trên môi trường mạng, họ nên tập trung kiểm soát những mô hình vận hành dựa trên quảng cáo hành vi, thu thập dữ liệu người dùng và thuật toán đề xuất nội dung”.
Cùng quan điểm với Samantha, OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) cho rằng các biện pháp kiểm soát truy cập mạng xã hội đối với trẻ em không thể giải quyết triệt để các rủi ro trên môi trường số nếu chỉ dừng ở việc giới hạn độ tuổi hay cấm truy cập.
Theo tổ chức này, điều quan trọng không kém là xây dựng các nền tảng an toàn ngay từ khâu thiết kế, kiểm soát cách vận hành của thuật toán, cơ chế đề xuất nội dung và tính năng tương tác.
Ở một góc nhìn khác đến từ nghiên cứu vào đầu năm 2026 của nhóm tác giả từ Đại học Manchester, các nhà nghiên cứu đã nhìn nhận mối quan hệ giữa thanh thiếu niên và mạng xã hội được định hình bởi nhiều yếu tố khác nhau.
Trong đó, nhóm nghiên cứu đề xuất những chính sách trao thêm quyền kiểm soát cho phụ huynh thông qua công cụ giám sát hoặc kiểm soát nội dung sẽ phù hợp với thực tế hơn bởi cha mẹ thường là những người hiểu rõ nhất mức độ trưởng thành, nhu cầu và khả năng tự quản lý của con mình.
Một số chuyên gia khác cũng đề xuất thay vì cấm đoán hoàn toàn, các quốc gia nên tập trung phát triển năng lực số, tăng minh bạch thuật toán, yêu cầu nền tảng thiết kế an toàn hơn cho trẻ và áp dụng các giới hạn phù hợp theo từng mức tuổi.
Tính đến tháng 4/2026, đã có tới 25 quốc gia trên thế giới đưa ra các đề xuất hoặc chính sách liên quan đến việc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội. Tuy nhiên, chỉ ba quốc gia gồm Australia, Brazil và Indonesia chính thức ban hành luật, trong khi phần lớn vẫn đang ở giai đoạn tham vấn hoặc xem xét chính sách.
Đáng chú ý nhất là trường hợp của Chính phủ Anh khi quốc gia này triển khai các thử nghiệm thực tế với thanh thiếu niên nhằm đánh giá tác động của việc hạn chế mạng xã hội thay vì lập tức áp dụng lệnh cấm trên diện rộng.
Các thử nghiệm bao gồm nhiều kịch bản như cấm hoàn toàn mạng xã hội, giới hạn thời gian sử dụng mỗi ngày hoặc áp dụng “giới nghiêm kỹ thuật số” vào ban đêm để theo dõi ảnh hưởng tới giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và hành vi của trẻ.
Những hình ảnh dựng mới của Galaxy Z Flip 8 vừa xuất hiện cho thấy Samsung nhiều khả năng sẽ không mang đến thay đổi lớn về thiết kế trên mẫu điện thoại gập tiếp theo.
Theo nguồn tin từ leaker OnLeaks, Galaxy Z Flip 8 có ngoại hình gần như tương đồng với phiên bản tiền nhiệm. Từ thiết kế tổng thể, cụm camera kép đến màn hình phụ bên ngoài đều được giữ nguyên. Điều này cho thấy Samsung tiếp tục duy trì thiết kế quen thuộc.
Điểm khác biệt đáng chú ý nhất được cho là nằm ở độ mỏng. Cụ thể, thiết bị có thể mỏng hơn khoảng 0,5mm khi gập lại, trong khi các thông số còn lại không thay đổi đáng kể.
Khi mở ra, Galaxy Z Flip 8 vẫn sở hữu màn hình chính khoảng 6.9 inch, đi kèm màn hình phụ 4.1 inch bên ngoài, tương tự thế hệ trước.
Việc Samsung giữ nguyên thiết kế được cho là phản ánh chiến lược tập trung vào tối ưu trải nghiệm sử dụng, thay vì thay đổi hình thức.
Trong bối cảnh thị trường điện thoại gập dần ổn định, các hãng sản xuất có xu hướng cải tiến theo hướng tinh chỉnh nhằm nâng cao độ hoàn thiện, thay vì thay đổi mạnh về thiết kế.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng khiến một bộ phận người dùng cảm thấy thiếu đột phá, nhất là khi những kỳ vọng về các nâng cấp lớn như camera, pin hay diện mạo mới chưa xuất hiện trong các thông tin rò rỉ gần đây.
Dù vậy, thiết bị vẫn được cho là sẽ có một số cải tiến đáng chú ý, như dung lượng pin tăng nhẹ so với mức 4.300 mAh trên phiên bản trước, cùng với việc nếp gấp màn hình được làm nông hơn để cải thiện trải nghiệm hiển thị.
Bên cạnh đó, Galaxy Z Flip 8 được cho là sẽ sử dụng bộ vi xử lý Exynos 2600, tương tự dòng Galaxy S26.
Về thời điểm ra mắt, Galaxy Z Flip 8 nhiều khả năng sẽ được giới thiệu vào khoảng tháng 7/2026, cùng với Galaxy Z Fold 8 tại sự kiện Galaxy Unpacked mùa hè - nơi Samsung thường công bố các mẫu điện thoại gập mới.
Hiện tại, giá bán của Galaxy Z Flip 8 vẫn chưa được tiết lộ. Tuy nhiên, nhiều dự đoán cho rằng hãng sẽ tiếp tục duy trì mức giá tương đương thế hệ trước nhằm giữ sức cạnh tranh và tiếp cận nhóm người dùng trẻ.
Hiện tại, toàn bộ thông tin về Galaxy Z Flip 8 vẫn chỉ dừng ở mức rò rỉ. Người dùng sẽ cần chờ thêm các xác nhận chính thức từ Samsung trong thời gian tới để có cái nhìn rõ ràng hơn về mẫu điện thoại này.
Ngày 4/6, Trung tâm dịch vụ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo Viettel (Viettel AI) cho biết VT-Super-120B-A12B "do đội ngũ kỹ sư Việt trực tiếp huấn luyện, tinh chỉnh và tối ưu cho tiếng Việt".
Mô hình được xây dựng trên kiến trúc mở Nvidia Nemotron 3 Super, với quy mô 120 tỷ tham số. Theo đại diện Trung tâm, nhờ khả năng xử lý ngữ cảnh dài của kiến trúc Nvidia Nemotron, VT-Super-120B-A12B có thể duy trì mạch thông tin xuyên suốt giữa nhiều tài liệu, quy trình và hội thoại phức tạp trong cùng một tác vụ.
Trong các mô hình ngôn ngữ lớn, "tham số" (parameter) để chỉ các giá trị mà mô hình học được trong quá trình huấn luyện nhằm nhận diện quy luật trong dữ liệu, từ đó đưa ra dự đoán hoặc phản hồi. Tham số càng cao tức quy mô của mô hình càng lớn, có khả năng biểu diễn những mối quan hệ phức tạp, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi nhiều dữ liệu, năng lực tính toán và chi phí vận hành hơn. Mô hình của Việt Nam thường từ vài tỷ đến vài chục tỷ tham số, trong khi các mô hình tiên tiến nhất của OpenAI, Google có thể có hàng nghìn tỷ tham số.
Tuy nhiên, lượng tham số lớn không đồng nghĩa chất lượng luôn tốt hơn, bởi hiệu quả còn phụ thuộc vào dữ liệu huấn luyện, kiến trúc mô hình và cách tối ưu. Trong bảng xếp hạng đánh giá năng lực VLMU, một bản tinh chỉnh dựa trên VT-Super-120B-A12B hiện đạt điểm số trung bình 85,47, đứng thứ ba trong số các mô hình tại Việt Nam, trong đó mạnh nhất ở phần xếp hạng về STEM với hơn 89 điểm.
Viettel AI cho biết qua các bài kiểm tra, mô hình của họ đạt hiệu suất "trong nhóm dẫn đầu" về độ chính xác so với các mô hình cùng quy mô. "Đây là kết quả huấn luyện trên dữ liệu bản địa và tối ưu cho các bài toán nghiệp vụ trong nước", đại diện Trung tâm nói.
Mô hình này được đánh giá đã tăng cường năng lực xử lý tiếng Việt mà không làm suy giảm hiệu năng tiếng Anh của mô hình gốc, đồng thời hạn chế hiện tượng quên kiến thức cũ, vấn đề thường gặp trong quá trình huấn luyện và tinh chỉnh. Theo nhà phát triển, việc này quan trọng với các bài toán đặc thù tại Việt Nam, nơi nhiều quy định và quy trình có thể thay đổi tùy theo loại hồ sơ, hoặc bối cảnh thực thi cụ thể.
Viettel AI cũng cho biết đang xây dựng quy trình huấn luyện LLM dựa trên các nguồn dữ liệu mang tính bản địa như dữ liệu hành chính, nghiệp vụ doanh nghiệp, hội thoại thực tế và hệ thống văn bản chuyên ngành tại Việt Nam. Quá trình này bao gồm nhiều giai đoạn, như tiếp tục tiền huấn luyện (continued pre-training) mở rộng năng lực ngôn ngữ và tri thức tiếng Việt trên kho dữ liệu quy mô lớn; tinh chỉnh có giám sát (supervised fine-tuning) nhằm cải thiện khả năng suy luận, sau đó là học tăng cường (reinforcement learning) để nâng cao độ chính xác trong phản hồi và khả năng xử lý nghiệp vụ.
"Làm chủ LLM tiếng Việt là bước đi cốt lõi để hình thành các giải pháp AI chủ quyền có khả năng đồng hành thực sự cùng các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam", ông Nguyễn Mạnh Quý, Giám đốc Viettel AI, nhận định.
Bà Shilpa Kolhatkar, Giám đốc AI Nations của Nvidia, đánh giá việc phát triển mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt sẽ góp phần phổ cập khả năng tiếp cận trí tuệ nhân tạo trên quy mô lớn tại Việt Nam, đồng thời chuyển hóa ngôn ngữ và dữ liệu bản địa thành những giá trị ứng dụng thực tiễn cho cơ quan chính phủ và doanh nghiệp.
Viettel AI cho biết đang phát triển nền tảng AI Agent cho người Việt với khả năng tự thực hiện chuỗi tác vụ trong cùng một không gian làm việc. Trong đó, Trợ lý AI Pháp luật là một trong những ứng dụng đầu tiên, được kỳ vọng sở hữu khả năng hỗ trợ phân tích hồ sơ, đối chiếu quy định, tổng hợp dữ liệu và đề xuất giải pháp xử lý theo bài toán cụ thể của người dùng, với chất lượng được nâng cao so với các phiên bản trước đây.
Dù nổi tiếng với dòng máy hút bụi cầm tay nhiều năm qua, mẫu Spot+ Scrub AI, ra mắt đầu năm, mới là robot hút bụi lau nhà đầu tiên của Dyson. Trong khi máy cầm tay Dyson độc chiếm phân khúc cao cấp dù đắt hơn nhiều so với các đối thủ, Spot+ Scrub AI sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với hàng loạt thương hiệu Trung Quốc như Ecovacs, Roborock hay Dreame.
Spot+ Scrub AI có một số ưu điểm đặc trưng của Dyson như kiểu dáng, độ hoàn thiện cao cấp, hệ thống dẫn đường kết hợp chiếu laser, công nghệ gom rác lốc xoáy, nhưng thiếu phiên bản có cấp nước tự động, pin chưa quá tốt.
Việc ít lựa chọn cũng có thể ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của Dyson. Trong khi các hãng Trung Quốc liên tục ra mắt sản phẩm mới và cải tiến sau vài tháng, Dyson có xu hướng nhiều năm mới ra bản nâng cấp khi các công nghệ nghiên cứu đã chín muồi.
Dù nổi tiếng với dòng máy hút bụi cầm tay nhiều năm qua, mẫu Spot+ Scrub AI, ra mắt đầu năm, mới là robot hút bụi lau nhà đầu tiên của Dyson. Trong khi máy cầm tay Dyson độc chiếm phân khúc cao cấp dù đắt hơn nhiều so với các đối thủ, Spot+ Scrub AI sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với hàng loạt thương hiệu Trung Quốc như Ecovacs, Roborock hay Dreame.
Spot+ Scrub AI có một số ưu điểm đặc trưng của Dyson như kiểu dáng, độ hoàn thiện cao cấp, hệ thống dẫn đường kết hợp chiếu laser, công nghệ gom rác lốc xoáy, nhưng thiếu phiên bản có cấp nước tự động, pin chưa quá tốt.
Việc ít lựa chọn cũng có thể ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của Dyson. Trong khi các hãng Trung Quốc liên tục ra mắt sản phẩm mới và cải tiến sau vài tháng, Dyson có xu hướng nhiều năm mới ra bản nâng cấp khi các công nghệ nghiên cứu đã chín muồi.
Dù nổi tiếng với dòng máy hút bụi cầm tay nhiều năm qua, mẫu Spot+ Scrub AI, ra mắt đầu năm, mới là robot hút bụi lau nhà đầu tiên của Dyson. Trong khi máy cầm tay Dyson độc chiếm phân khúc cao cấp dù đắt hơn nhiều so với các đối thủ, Spot+ Scrub AI sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với hàng loạt thương hiệu Trung Quốc như Ecovacs, Roborock hay Dreame.
Spot+ Scrub AI có một số ưu điểm đặc trưng của Dyson như kiểu dáng, độ hoàn thiện cao cấp, hệ thống dẫn đường kết hợp chiếu laser, công nghệ gom rác lốc xoáy, nhưng thiếu phiên bản có cấp nước tự động, pin chưa quá tốt.
Việc ít lựa chọn cũng có thể ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của Dyson. Trong khi các hãng Trung Quốc liên tục ra mắt sản phẩm mới và cải tiến sau vài tháng, Dyson có xu hướng nhiều năm mới ra bản nâng cấp khi các công nghệ nghiên cứu đã chín muồi.
Dù nổi tiếng với dòng máy hút bụi cầm tay nhiều năm qua, mẫu Spot+ Scrub AI, ra mắt đầu năm, mới là robot hút bụi lau nhà đầu tiên của Dyson. Trong khi máy cầm tay Dyson độc chiếm phân khúc cao cấp dù đắt hơn nhiều so với các đối thủ, Spot+ Scrub AI sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với hàng loạt thương hiệu Trung Quốc như Ecovacs, Roborock hay Dreame.
Spot+ Scrub AI có một số ưu điểm đặc trưng của Dyson như kiểu dáng, độ hoàn thiện cao cấp, hệ thống dẫn đường kết hợp chiếu laser, công nghệ gom rác lốc xoáy, nhưng thiếu phiên bản có cấp nước tự động, pin chưa quá tốt.
Việc ít lựa chọn cũng có thể ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của Dyson. Trong khi các hãng Trung Quốc liên tục ra mắt sản phẩm mới và cải tiến sau vài tháng, Dyson có xu hướng nhiều năm mới ra bản nâng cấp khi các công nghệ nghiên cứu đã chín muồi.
Dù nổi tiếng với dòng máy hút bụi cầm tay nhiều năm qua, mẫu Spot+ Scrub AI, ra mắt đầu năm, mới là robot hút bụi lau nhà đầu tiên của Dyson. Trong khi máy cầm tay Dyson độc chiếm phân khúc cao cấp dù đắt hơn nhiều so với các đối thủ, Spot+ Scrub AI sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với hàng loạt thương hiệu Trung Quốc như Ecovacs, Roborock hay Dreame.
Spot+ Scrub AI có một số ưu điểm đặc trưng của Dyson như kiểu dáng, độ hoàn thiện cao cấp, hệ thống dẫn đường kết hợp chiếu laser, công nghệ gom rác lốc xoáy, nhưng thiếu phiên bản có cấp nước tự động, pin chưa quá tốt.
Việc ít lựa chọn cũng có thể ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của Dyson. Trong khi các hãng Trung Quốc liên tục ra mắt sản phẩm mới và cải tiến sau vài tháng, Dyson có xu hướng nhiều năm mới ra bản nâng cấp khi các công nghệ nghiên cứu đã chín muồi.
