Tại các phòng khám da liễu và y học cổ truyền những ngày nắng nóng vừa qua, lượng bệnh nhân đến khám tăng mạnh. Dưới góc nhìn của Y học toàn diện (Holistic Medicine) – sự giao thoa giữa Tây y và Đông y, các chứng viêm da mùa hè không chỉ là tổn thương tại chỗ mà còn là sự mất cân bằng hệ thống từ tế bào, miễn dịch cho đến tạng phủ.
Theo Th.S-BS Nguyễn Nguyên Xuân, Bệnh viện Y học cổ truyền Đà Nẵng, nhiệt độ cao làm giãn mạch, tăng tiết mồ hôi và bã nhờn gây bít tắc lỗ chân lông, dẫn đến phản ứng viêm cấp tính. Sự cọ xát cơ học trên bề mặt cũng phá hủy hàng rào lipid bảo vệ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
Anh N.V.H (40 tuổi, làm nghề giao hàng tại Đà Nẵng) đến khám da liễu với vùng cổ và ngực nổi sần đỏ, ngứa ngáy. Anh H. cho biết: “Tôi chạy xe ngoài đường cả ngày, mặc nhiều lớp áo nên cứ ra mồ hôi là chỗ viêm càng nặng. Trước đây tôi toàn tự bôi corticoid và dùng thuốc kháng viêm, nhưng dừng là bị lại. Mùa hè thực sự là cực hình”. Còn chị L.T.V.A (29 tuổi, giáo viên tại Đà Nẵng) cứ vào mùa nắng nóng thì các nốt mụn như trứng cá lại nổi dày đặc khắp mặt, ngực, lưng khiến chị rất mất tự tin.
BS Nguyễn Nguyên Xuân phân tích: “Theo y học cổ truyền, viêm da phần lớn do chứng thấp nhiệt uẩn kết. Cơ thể tích tụ nhiệt độc, gặp thấp tà (độ ẩm từ mồ hôi) ứ đọng tại biểu bì do lỗ chân lông bít tắc, gây kích ứng và lở loét. Việc bệnh lý tái phát liên tục cũng cho thấy phần “gốc” bên trong gồm chức năng giải độc của can (gan), vận hóa của tỳ (tiêu hóa) và hàng rào bảo vệ của phế (phổi) đang suy yếu, không chuyển hóa được độc tố”.
Dưới góc nhìn của y học hiện đại, việc bệnh nhân lạm dụng corticoid trước đó càng làm mỏng “hàng rào bảo vệ” và suy giảm miễn dịch tại chỗ, khiến bệnh bùng phát dữ dội hơn khi ngưng thuốc.
Để điều trị dứt điểm, Y học toàn diện đưa ra phác đồ phối hợp giữa Đông và Tây y, tác động vào cả triệu chứng lẫn căn nguyên. Theo đó, Tây y can thiệp bằng cách sử dụng Zinc Oxide để làm khô vùng da tổn thương, giảm ma sát. Nếu có nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm nặng, bác sĩ sẽ chỉ định ngắn ngày thuốc kháng sinh, kháng nấm hoặc corticoid phù hợp.
Về Đông y, người bệnh sẽ được chỉ định ngâm thuốc thanh nhiệt, uống thuốc thải độc và dưỡng khí huyết bằng cách tăng cường chức năng của các tạng can, phế, tỳ. Trong đó, can tăng cường đào thải độc tố; phế chủ bì mao (nuôi dưỡng da lông) giúp tuyên phát tân dịch, duy trì độ ẩm cho da; tỳ chủ vận hóa, giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng để tổn thương mau phục hồi.
“Tuyệt đối không tự ý mua kem bôi chứa corticoid liều cao vì dễ làm mỏng hàng rào da, gây teo da và suy giảm miễn dịch tại chỗ”, BS Xuân khuyến cáo.
Để thanh lọc cơ thể, y học cổ truyền ưu tiên các bài thuốc chứa liên kiều, bồ công anh, kim ngân hoa, ké đầu ngựa, thổ phục linh nhằm hỗ trợ can, tỳ đào thải độc tố, thanh lọc huyết nhiệt. Khi cơ thể hết “nóng trong”, da sẽ tự giảm phản ứng viêm. Đặc biệt, cần kết hợp các vị tang bạch bì, tỳ bà diệp hỗ trợ tạng phế.
Các chuyên gia da liễu cũng lưu ý việc dưỡng ẩm, uống đủ nước tùy thể trạng, mặc quần áo chất liệu cotton, linen rộng rãi. Chế độ ăn cần cắt giảm đường, sữa động vật, thịt đỏ, đồ cay nóng, chiên rán để tránh kích thích tuyến bã nhờn. Tăng cường thực phẩm giàu omega-3, vitamin C và các loại nước mát như rau má, nước đậu đen sao, trà hoa cúc…
Cần ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng vì stress sẽ kích hoạt cortisol gây bùng phát viêm da. Có thể kết hợp các bài tập dưỡng sinh, thiền thở tốt cho tạng phế để cải thiện sức khỏe từ bên trong.
Cục máu đông ở chân, còn gọi là huyết khối tĩnh mạch sâu, xảy ra khi máu đông lại trong các tĩnh mạch sâu, thường ở bắp chân, đùi hoặc vùng chậu. Nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng hoặc dễ bị nhầm với đau cơ thông thường, khiến người bệnh chậm đi khám, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Huyết khối tĩnh mạch sâu là tình trạng không nên xem nhẹ. Nguyên nhân là vì cục máu đông có thể bong ra khỏi thành mạch, di chuyển theo dòng máu lên phổi và gây thuyên tắc phổi. Đây là một biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp cần lưu ý.
Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất của huyết khối tĩnh mạch sâu là sưng ở một bên chân, thường xảy ra ở bắp chân, mắt cá chân hoặc toàn bộ chân. Nguyên nhân là cục máu đông làm cản trở dòng máu về tim, khiến máu bị ứ lại trong tĩnh mạch.
Người bệnh có thể nhận thấy một chân to hơn chân còn lại rõ rệt, kèm cảm giác căng tức hoặc nặng chân. Nếu tình trạng sưng xuất hiện đột ngột mà không liên quan đến chấn thương, đây là dấu hiệu nên được kiểm tra sớm.
Nhiều người dễ nhầm triệu chứng này với đau cơ sau vận động hoặc chuột rút thông thường. Tuy nhiên, cơn đau do cục máu đông thường kéo dài hơn và không cải thiện rõ rệt dù đã nghỉ ngơi.
Cơn đau có thể âm ỉ hoặc đau nhói, thường tập trung ở bắp chân hoặc đùi. Một số người mô tả cảm giác giống như bị co thắt cơ.
Khi dòng máu bị tắc nghẽn, vùng da gần vị trí có cục máu đông có thể chuyển sang màu đỏ, tím nhẹ hoặc sẫm màu hơn bình thường. Sự thay đổi này có thể rõ ràng hoặc khá nhẹ tùy từng người.
Do biểu hiện này đôi khi giống viêm da hoặc nhiễm trùng mô nên nhiều người có thể bỏ qua. Tuy nhiên, nếu da đổi màu xuất hiện cùng đau và sưng chân, người mắc cần nghĩ đến nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu.
Đây là dấu hiệu nguy hiểm vì có thể cục máu đông đã di chuyển từ chân lên phổi và gây thuyên tắc phổi. Người bệnh có thể đột ngột cảm thấy hụt hơi, thở nhanh hoặc khó thở ngay cả khi đang nghỉ ngơi. Đây là tình trạng cần cấp cứu ngay lập tức.
Khi cục máu đông làm tắc động mạch phổi, người bệnh có thể cảm thấy đau ngực, đặc biệt đau tăng lên khi hít sâu, ho hoặc vận động. Triệu chứng này dễ bị nhầm với đau cơ hoặc các vấn đề hô hấp khác. Thế nhưng, nếu chúng xuất hiện cùng khó thở thì cần đi cấp cứu ngay, theo Verywell Health.
Keratin là một loại protein tồn tại tự nhiên trong tóc, móng và da. Nó tạo thành một lớp bảo vệ quanh thân tóc, giúp tóc duy trì độ đàn hồi và chắc khỏe.
Các sản phẩm bổ sung keratin thường được cho là giúp ngăn rụng tóc, thúc đẩy mọc móng và cải thiện kết cấu da. Tuy nhiên, một số thực phẩm lành mạnh có thể hỗ trợ cơ thể tự tổng hợp keratin tự nhiên.
Ăn trứng là cách đơn giản để tăng cường sản xuất keratin tự nhiên. Ngoài ra, trứng còn cung cấp biotin (vitamin B7) dồi dào - dưỡng chất thiết yếu tham gia vào quá trình tổng hợp keratin. Trứng cũng chứa nhiều dưỡng chất có lợi khác như selen, riboflavin (vitamin B2) và các vitamin A, B12.
Keratin là một loại protein tồn tại tự nhiên trong tóc, móng và da. Nó tạo thành một lớp bảo vệ quanh thân tóc, giúp tóc duy trì độ đàn hồi và chắc khỏe.
Các sản phẩm bổ sung keratin thường được cho là giúp ngăn rụng tóc, thúc đẩy mọc móng và cải thiện kết cấu da. Tuy nhiên, một số thực phẩm lành mạnh có thể hỗ trợ cơ thể tự tổng hợp keratin tự nhiên.
Trứng
Ăn trứng là cách đơn giản để tăng cường sản xuất keratin tự nhiên. Ngoài ra, trứng còn cung cấp biotin (vitamin B7) dồi dào - dưỡng chất thiết yếu tham gia vào quá trình tổng hợp keratin. Trứng cũng chứa nhiều dưỡng chất có lợi khác như selen, riboflavin (vitamin B2) và các vitamin A, B12.
Khoai lang
Khoai lang rất giàu dinh dưỡng, có lợi cho việc thúc đẩy sản xuất keratin. Chúng đặc biệt chứa nhiều beta-carotene - chất sẽ được chuyển hóa thành vitamin A trong cơ thể. Vitamin A giúp tăng tổng hợp keratin, rất cần thiết cho sức khỏe da, tóc.
Khoai lang
Khoai lang rất giàu dinh dưỡng, có lợi cho việc thúc đẩy sản xuất keratin. Chúng đặc biệt chứa nhiều beta-carotene - chất sẽ được chuyển hóa thành vitamin A trong cơ thể. Vitamin A giúp tăng tổng hợp keratin, rất cần thiết cho sức khỏe da, tóc.
Cá hồi
Cá hồi rất giàu protein đồng thời cung cấp biotin dồi dào - một dưỡng chất quan trọng hỗ trợ sản xuất keratin. Các axit béo omega-3 trong cá hồi còn giúp cải thiện sự phát triển của tóc, tăng độ dày, giảm gãy rụng.
Cá hồi
Cá hồi rất giàu protein đồng thời cung cấp biotin dồi dào - một dưỡng chất quan trọng hỗ trợ sản xuất keratin. Các axit béo omega-3 trong cá hồi còn giúp cải thiện sự phát triển của tóc, tăng độ dày, giảm gãy rụng.
Xoài
Xoài không chỉ thơm ngon mà còn bổ sung thêm dưỡng chất, hỗ trợ quá trình tổng hợp keratin. Loại quả này giàu provitamin A, giúp thúc đẩy sản xuất keratin. Xoài cũng chứa nhiều dưỡng chất quan trọng khác như vitamin C, folate.
Xoài
Xoài không chỉ thơm ngon mà còn bổ sung thêm dưỡng chất, hỗ trợ quá trình tổng hợp keratin. Loại quả này giàu provitamin A, giúp thúc đẩy sản xuất keratin. Xoài cũng chứa nhiều dưỡng chất quan trọng khác như vitamin C, folate.
Hạt hướng dương
Hạt hướng dương có vị béo, dễ ăn và giàu dinh dưỡng. Đây là nguồn cung cấp biotin, protein tốt, hỗ trợ sản xuất keratin. Ngoài ra, hạt này còn chứa nhiều vi chất khác như vitamin E, đồng, selen, axit pantothenic.
Hạt hướng dương
Hạt hướng dương có vị béo, dễ ăn và giàu dinh dưỡng. Đây là nguồn cung cấp biotin, protein tốt, hỗ trợ sản xuất keratin. Ngoài ra, hạt này còn chứa nhiều vi chất khác như vitamin E, đồng, selen, axit pantothenic.
Cà rốt
Cà rốt dồi dào vitamin C, thúc đẩy tổng hợp collagen để hỗ trợ sức khỏe tóc, da và móng. Vitamin này cũng giúp làm lành vết thương, giảm viêm, bảo vệ da khỏi tổn thương. Ngoài ra, cà rốt còn cung cấp nhiều biotin, vitamin B6, K1 và kali.
Cà rốt
Cà rốt dồi dào vitamin C, thúc đẩy tổng hợp collagen để hỗ trợ sức khỏe tóc, da và móng. Vitamin này cũng giúp làm lành vết thương, giảm viêm, bảo vệ da khỏi tổn thương. Ngoài ra, cà rốt còn cung cấp nhiều biotin, vitamin B6, K1 và kali.
World Cup kéo dài gần một tháng với hàng chục trận đấu, nhiều trận diễn ra lúc nửa đêm hoặc rạng sáng theo giờ Việt Nam, khiến không ít người hâm mộ thức khuya liên tục để theo dõi. Việc đảo lộn giấc ngủ, ăn uống thất thường và cảm xúc quá khích khi xem bóng đá có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, thậm chí đột quỵ ở người có bệnh nền.
TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết việc thức khuya kéo dài trong mùa World Cup có thể ảnh hưởng đáng kể đến nhịp sinh học của cơ thể. Các trận đấu diễn ra tại châu Âu, châu Mỹ thường rơi vào khung giờ khuya hoặc rạng sáng ở Việt Nam, khiến nhiều người phải hy sinh giấc ngủ để theo dõi.
"World Cup có hàng chục trận đấu, gần như ngày nào cũng có, nếu thức trắng để xem liên tục cả mùa thì cơ thể rất dễ kiệt sức", bác sĩ Công nói.
Theo ông, thức khuya kéo dài kết hợp ăn uống thất thường là yếu tố làm thay đổi đồng hồ sinh học, thúc đẩy rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp và thay đổi nhịp tim. Đây cũng là lý do nguy cơ đột quỵ não, nhồi máu cơ tim có thể tăng lên ở những người vốn có bệnh lý nền hoặc yếu tố nguy cơ tim mạch.
Tuy nhiên, bác sĩ không khuyến cáo người hâm mộ phải từ bỏ bóng đá. "Đây là môn thể thao vua, việc xem những trận đấu hay là nhu cầu chính đáng", ông nói, song nhấn mạnh cần theo dõi một cách hợp lý để tránh ảnh hưởng sức khỏe.
Lời khuyên đầu tiên là không nên dàn trải xem quá nhiều trận. Người hâm mộ nên chọn những trận thật sự yêu thích hoặc có tính chất quan trọng thay vì cố thức xuyên suốt mùa giải. Theo bác sĩ Công, việc thức đêm liên tục trong nhiều tuần có thể khiến các vấn đề tim mạch gia tăng sau mùa bóng.
Bên cạnh đó, người xem nên ngủ bù khoảng một đến hai giờ trước khi trận đấu diễn ra, nhất là khi vẫn phải làm việc hoặc học tập vào ban ngày. Việc đi làm cả ngày rồi tiếp tục thức đến khuya theo dõi bóng đá sẽ khiến cơ thể mệt mỏi, tăng căng thẳng và tạo áp lực lên hệ tim mạch.
Giữa các trận đấu hoặc thời gian nghỉ giữa hiệp, người xem cũng nên tranh thủ thư giãn thay vì tiếp tục theo dõi bình luận hoặc giữ trạng thái căng thẳng kéo dài. Những cảm xúc quá khích như hồi hộp, bực tức khi đội bóng yêu thích thua trận có thể khiến huyết áp tăng cao đột ngột ở người có bệnh nền.
Đặc biệt, người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch cần duy trì thuốc đúng giờ. Theo bác sĩ Công, nhiều người quá háo hức xem bóng đá nên quên uống thuốc buổi tối, đến khi xúc động mạnh hoặc tức giận vì kết quả trận đấu thì huyết áp tăng vọt, làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Ngoài ra, bia rượu và đồ ăn nhiều dầu mỡ là thói quen cần hạn chế trong mùa bóng đá. "Nhiều người buồn vui theo trận đấu rồi uống bia rượu quá mức, không chỉ ảnh hưởng tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ bệnh dạ dày, gan", bác sĩ nói.
Chuyên gia khuyến cáo người có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim hoặc bệnh mạch vành cần đặc biệt thận trọng khi thức khuya xem bóng đá, tránh để niềm vui thể thao trở thành gánh nặng cho sức khỏe.
