Theo nhiều quan chức Mỹ, trận tập kích của Iran hôm 17/7 khiến 2 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và một quân nhân khác mất tích là vụ tấn công thứ tư nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan chỉ trong vòng 5 ngày. Tổng cộng, các cuộc tấn công này đã khiến hàng chục quân nhân Mỹ bị thương và làm hư hại nhiều trực thăng.
Các quan chức Mỹ cho biết, hàng loạt cuộc tấn công cùng những thiệt hại gây ra cho thấy Iran không chỉ vẫn sở hữu kho tên lửa dồi dào mà còn ngày càng hiệu quả hơn trong việc vượt qua các hệ thống phòng không của Mỹ.
Jordan, nơi đặt nhiều căn cứ không quân quan trọng của Mỹ, ngày càng đóng vai trò chiến lược trước và trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, khi Lầu Năm Góc điều chuyển một số lượng binh sĩ từ Bahrain, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar đến các địa điểm được đánh giá là an toàn hơn tại Jordan và Israel.
Theo các quan chức Mỹ, vai trò của Jordan trong các chiến dịch quân sự của Washington tiếp tục gia tăng khi một số đồng minh khác của Mỹ trong khu vực hạn chế việc Washington triển khai binh sĩ hoặc cho phép máy bay Mỹ hoạt động trên không phận của họ.
Đầu tháng 7, Iran đã mở rộng phạm vi các cuộc tấn công trong khu vực, trong đó có Jordan, lần đầu tiên kể từ khi Tehran và Washington ký thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 6.
Các quan chức Mỹ đã thuật lại diễn biến các cuộc tấn công của Iran nhằm vào Jordan trong 5 ngày qua.
Theo đó, cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan đã đánh trúng một khu nhà ở trong Căn cứ Không quân King Faisal, khiến khoảng 5 quân nhân Mỹ bị thương.
Cuộc tấn công thứ hai nhắm vào một căn cứ ở miền đông Jordan, nơi trực thăng Black Hawk của Mỹ đang hoạt động, gây hư hại đáng kể cho nhiều trực thăng.
Tiếp đó, hơn 48 giờ trước, tên lửa Iran đã tấn công Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti tại Azraq của Jordan – căn cứ nơi 2 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong vụ tấn công hôm 17/7.
Đợt tấn công trước đó khiến khoảng 20 quân nhân Mỹ bị thương khi đang chạy vào hầm trú ẩn. Không có ai thiệt mạng trong đợt không kích này.
Tuy nhiên, khi Iran tiếp tục tấn công căn cứ này vào ngày 17/7, 2 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng và 4 quân nhân khác bị thương. Một số quân nhân khác bị thương nhẹ, được kiểm tra y tế và đã trở lại làm nhiệm vụ.
Cũng trong ngày 17/7, quân đội Iran tuyên bố đã tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các bồn chứa nhiên liệu tại căn cứ của Mỹ ở Azraq. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã sử dụng tên lửa và máy bay không người lái để tấn công các nhà chứa máy bay tại căn cứ này, theo hãng thông tấn bán chính thức Fars News, cơ quan truyền thông có liên hệ với IRGC.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 18/7 xác nhận thương vong xảy ra một ngày trước đó khi các binh sĩ Mỹ cùng lực lượng đồng minh “chống trả các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái của Iran”.
Cuộc tấn công trả đũa của Iran
Ông David Deptula, cựu trung tướng Không quân Mỹ và là một trong những kiến trúc sư chính của chiến dịch không quân trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, cho biết vị trí của Jordan cho phép Mỹ tiến hành “các chiến dịch không quân hiệu quả hơn trên khắp Syria, Iraq và toàn khu vực”.
“Vì vậy, cuộc tấn công hôm 17/7 không chỉ nhằm vào một căn cứ quân sự. Đây còn là cuộc tấn công nhằm vào liên minh khu vực do Mỹ dẫn đầu và là nỗ lực khiến cái giá chính trị của việc cho phép lực lượng Mỹ đồn trú trở nên lớn hơn lợi ích an ninh mà điều đó mang lại”, ông nhận định.
Tối 18/7, quân đội Mỹ thông báo đã tiến hành các cuộc không kích trả đũa nhằm làm suy giảm mối đe dọa của Iran đối với hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời “trừng phạt nhanh chóng việc các lực lượng thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào quân nhân Mỹ tại Jordan”.
Ngay cả trước khi các cuộc không kích trả đũa được tiến hành, Tổng thống Donald Trump đã phát tín hiệu rằng ông dự định tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong tuần tới, đồng thời mở rộng mục tiêu sang nhiều cơ sở hạ tầng của nước này, bao gồm các cây cầu, nhà máy điện và các hệ thống phân phối điện.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với NewsNation rằng việc 2 quân nhân Mỹ thiệt mạng tại Jordan là “một điều vô cùng đáng buồn”.
“Chúng tôi rất đau lòng khi điều đó xảy ra. Họ đã hy sinh để phục vụ đất nước của chúng ta”, ông Trump cho biết.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ trưởng Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth xác nhận 2 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng, đồng thời tuyên bố “sự hy sinh của họ càng củng cố quyết tâm của chúng ta”.
Vụ việc ở Jordan đánh dấu lần đầu tiên binh sĩ Mỹ thiệt mạng kể từ khi xung đột giữa Washington và Tehran bùng phát trở lại vào đầu tháng này, theo Axios. Theo đó, tổng số binh sĩ Mỹ thiệt mạng đã tăng lên 16 người kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 18/7 tuyên bố Tehran đã đình chỉ các cam kết theo thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày với Washington. Trước đó, vào đầu tháng này, Tổng thống Trump cũng tuyên bố lệnh ngừng bắn tạm thời với Iran đã “chấm dứt”.
Hãng AFP ngày 28.6 dẫn thông cáo của Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) cho hay lực lượng này đã tiêu diệt một số "kẻ khủng bố có vũ trang" vào một ngày trước đó ở miền nam Syria.
"Hôm qua, các binh sĩ IDF đã loại trừ một số kẻ khủng bố có vũ trang tại vùng an ninh ở miền nam Syria", theo thông cáo.
Chính phủ Syria chưa đưa ra bình luận ngay lập tức về thông tin trên.
Quân đội Israel đã kiểm soát một khu vực ở miền nam Syria kể từ cuối năm 2024, gọi là vùng an ninh, và tuyên bố sẽ tiếp tục hiện diện ở đó "nhằm loại bỏ bất kỳ mối đe dọa nào đối với thường dân Israel và binh sĩ IDF".
Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, mới đây cho biết nước này có kế hoạch duy trì quân đội ở Syria "vô thời hạn", cũng như ở Lebanon và Gaza.
Sau khi cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad bị lật đổ vào tháng 12.2024, Israel đã đưa quân vào vùng đệm do Liên Hiệp Quốc tuần tra, ngăn cách lực lượng Israel và Syria trên cao nguyên Golan.
Kể từ đó, Israel cũng đã nhiều lần xâm nhập lãnh thổ Syria, tiến hành các vụ đánh bom và tuyên bố muốn thiết lập một khu vực phi quân sự ở phía nam nước này.
Bất chấp căng thẳng giữa hai nước láng giềng, Israel và chính quyền mới của Syria đã tổ chức một số vòng đàm phán trực tiếp và nhất trí thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin tình báo khi tiến gần hơn đến một thỏa thuận an ninh.
Trong lời cảnh báo rằng lực lượng Israel sẽ không rời khỏi Syria, ông Katz cũng nói với Iran rằng nếu nước này tấn công để đáp trả chiến dịch của Israel ở Lebanon, Israel sẽ trả đũa bằng "toàn bộ sức mạnh".
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 5/4 xác nhận một tiêm kích F-15E đã bị bắn rơi khi làm nhiệm vụ chiến đấu. Tổng thống Donald Trump sau đó cho biết phi cơ đã trúng "tên lửa phòng không vác vai".
Đây là lần đầu máy bay có người lái của Mỹ bị bắn rơi trên lãnh thổ Iran. Chỉ vài giờ sau, một cường kích A-10 cũng trúng hỏa lực đối phương, phi công cố điều khiển máy bay rời không phận Iran rồi phóng ghế thoát hiểm ở không phận đồng minh.
Các sự việc xảy ra chỉ hai tuần sau vụ tiêm kích tàng hình F-35A bị phòng không Iran phục kích, khiến phi công bị thương và máy bay hỏng nặng, dự kiến mất nhiều thời gian để sửa chữa. Ngày 26/3, một tiêm kích đa năng Super Hornet của hải quân Mỹ cũng suýt trúng tên lửa vác vai ở khu vực thành phố cảng Chabahar, miền nam Iran.
Những sự việc trên được giới chuyên gia coi là "gáo nước lạnh" đối với Washington, đặc biệt là khi Tổng thống Trump và quân đội Mỹ nhiều lần khẳng định năng lực phòng không Iran đã bị suy giảm nặng nề.
Tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết nước này đang phục kích máy bay quân sự đối phương bằng "các phương pháp và khí tài nội địa hiện đại". Ông khẳng định Iran hạ được phi cơ hiện đại của Mỹ nhờ triển khai chiến thuật hợp lý, kết hợp với "các thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ", nhưng không nêu cụ thể thông tin.
Amir Avivi, chủ tịch Diễn đàn An ninh và Quốc phòng Israel (IDSF), viện nghiên cứu chuyên cố vấn cho chính phủ nước này, nhận định Iran đang sử dụng mạng lưới camera đa phổ tinh vi, có thể thu được dữ liệu từ các bước sóng nằm ngoài phạm vi quan sát của mắt người, nhằm nhận diện và bám bắt máy bay Mỹ - Israel.
"Camera có thể lắp dọc theo những tuyến bay phổ biến của máy bay Mỹ và Israel. Sau khi phát hiện mục tiêu, Iran sẽ triển khai lực lượng để tìm cách bắn hạ", ông Gavivi nói, thêm rằng thông tin này được các quan chức cấp cao Israel chia sẻ gần đây.
Giám đốc IDSF chỉ ra rằng sau xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025, quân đội Iran nhận thấy đối phương có thể dễ dàng xác định vị trí các đài radar cảnh giới để tập kích và vô hiệu hóa, khiến Tehran mất khả năng phát hiện mối đe dọa từ xa.
Khác với radar, camera không phát ra tín hiệu vô tuyến nên lực lượng Mỹ - Israel không thể truy ngược vị trí của chúng. Tel Aviv đã chia sẻ thông tin về mạng lưới camera đối phương cho Washington, song đây vẫn là thách thức về mặt tác chiến.
"Đó không phải điều quá bất ngờ, nhưng vẫn là vấn đề lớn", giám đốc IDSF cho hay, đồng thời cảnh báo rằng Iran vẫn còn nhiều khẩu đội phòng không được bố trí rải rác khắp đất nước.
Theo bình luận viên quân sự James Marinero, camera đa phổ là giải pháp giúp Iran giảm phụ thuộc vào radar phòng không, trong khi vẫn bảo đảm năng lực cảnh giới và bám bắt mục tiêu.
Loại camera này có thể quan sát được nhiều bước sóng ánh sáng khác nhau, tạo ra môi trường giàu dữ liệu, khiến máy bay không thể ẩn mình chỉ bằng cách giảm tín hiệu phản xạ radar và cũng hạn chế đáng kể hiệu quả của những hệ thống đối phó hồng ngoại.
"Mọi vật thể trên bầu trời đều phát tín hiệu đa phổ. Kể cả khi tiêm kích tàng hình F-35 sử dụng hệ thống làm mát để che bớt lượng nhiệt tỏa ra từ động cơ, ma sát giữa không khí và thân máy bay ở tốc độ cao vẫn tạo ra sự tương phản với khí quyển xung quanh", Marinero cho hay.
Camera đa phổ không phát ra bức xạ, nhờ nguyên lý hoạt động hoàn toàn thụ động. Điều này khiến các thiết bị cảnh báo chiếu xạ radar, như hệ thống tác chiến điện tử AN/ASQ-239 trên tiêm kích F-35, không thể biết đối phương đang theo dõi và báo động cho phi công.
Sau khi phát hiện mục tiêu, cảm biến hồng ngoại có thể chuyển tham số cho tên lửa dùng đầu dò tầm nhiệt để bám bắt. Toàn bộ quá trình từ khi theo dõi đến lúc khai hỏa đều không phát tín hiệu vô tuyến, khiến kíp lái đối phương không kịp trở tay.
Điều này dường như là đã được thể hiện trong vụ tiêm kích F-35A Mỹ bị trúng tên lửa. Chiếc F-35A dường như giữ đường bay ổn định, không có dấu hiệu cơ động ngoặt gấp hoặc thả mồi bẫy để đối phó tên lửa đang lao đến, chưa rõ liệu phi công Mỹ có biết mình đang bị nhắm mục tiêu hay không.
Camera đa phổ có thể nhận diện mục tiêu tốt hơn so với radar nếu ở trong tầm hoạt động hiệu quả. Với radar, mục tiêu thường chỉ hiển thị trên màn hình dưới dạng một đốm hoặc vạch sáng, tùy diện tích phản xạ radar, kèm theo thông số như tầm, hướng, độ cao và tốc độ.
Trong khi đó, camera đa phổ độ phân giải cao có thể thu được hình ảnh đủ rõ để xác định chủng loại máy bay. Có khả năng công nghệ AI cũng được tích hợp vào quá trình xử lý dữ liệu để nâng cao mức độ nhận dạng mục tiêu.
Dù vậy, nhược điểm chính của loại cảm biến này là dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết và môi trường. Tầm phát hiện mục tiêu của nó ngắn hơn nhiều so với radar, đồng thời không thể quan sát xuyên mây mù và mưa.
Khả năng đo xa của camera đa phổ cũng rất kém, trừ khi áp dụng một số biện pháp như triển khai nhiều tổ hợp cùng lúc để làm phép đạc tam giác hoặc ước đoán khoảng cách nhờ kích thước mục tiêu.
Phạm Giang (Theo Wall Street Journal, Axios, Tasnim)
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, sau lễ đón chính thức trọng thể tại Phnom Penh (Campuchia) ngày 10-4, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Phó chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia (CPP), Trưởng Ban thường trực Ban Thường vụ Trung ương CPP Say Chhum đã hội đàm.
Tại cuộc gặp, hai bên nhấn mạnh Việt Nam và Campuchia là hai nước láng giềng cũng trải qua gian khổ, cùng nhau chia sẻ ngọt bùi và giúp đỡ lẫn nhau trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập và giải phóng dân tộc. Mối quan hệ gắn bó này được các thế hệ lãnh đạo trước vun đắp cho đến các thế hệ lãnh đạo hiện nay và tiếp tục đến tương lai.
Hai bên vui mừng nhận thấy hợp tác giữa hai Đảng, hai nước thời gian qua có những bước phát triển mạnh mẽ, ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả và thực chất trên tất cả các lĩnh vực chính trị, an ninh - quốc phòng, kinh tế - thương mại, giáo dục - đào tạo, giao lưu nhân dân, hợp tác địa phương.
Hai bên nhất trí duy trì thường xuyên các cuộc gặp cấp cao và trao đổi các cấp. Bên cạnh đó, tăng cường chia sẻ thông tin, trao đổi tình hình, tham vấn kịp thời về các vấn đề phát sinh và cùng quan tâm, qua đó tiếp tục củng cố vững chắc tin cậy chính trị và sự hiểu biết lẫn nhau.
Hai lãnh đạo nhấn mạnh hợp tác quốc phòng - an ninh là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ song phương; nhất trí tăng cường hợp tác, triển khai tốt các thỏa thuận.
Hai bên kiên quyết không để bất kỳ thế lực nào lợi dụng lãnh thổ nước này để chống phá nước kia. Bên cạnh đó, hai nước sẽ tăng cường hợp tác trong phòng chống tội phạm, trong đó có tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm ma túy, tội phạm công nghệ cao, góp phần giữ vững an ninh, ổn định phục vụ phát triển của mỗi nước và của cả khu vực.
Ngoài ra cần tăng cường hơn nữa phối hợp trong công tác tuyên truyền và giáo dục truyền thống quan hệ giữa hai Đảng, hai nước. Cần chủ động đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc lịch sử, kích động chủ nghĩa dân tộc cực đoan, gây chia rẽ tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Campuchia.
Về kinh tế, thương mại và đầu tư, hai bên nhấn mạnh cần đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực này. Trong đó có việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân hợp tác kinh tế, kết nối hạ tầng chiến lược, nhất là kết nối giao thông, logistics, cửa khẩu, thương mại biên giới, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, dịch vụ và đầu tư giữa hai nền kinh tế.
Thêm vào đó, cần nâng cao hiệu quả phối hợp trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến, năng lượng, viễn thông, chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực và các lĩnh vực hợp tác mới có tiềm năng.
Hai bên nhất trí phối hợp chặt chẽ, sớm giải quyết các đoạn biên giới chưa hoàn thành phân giới cắm mốc theo tinh thần cuộc gặp cấp cao hai Đảng tháng 2-2026 vừa qua để cùng nhau xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững.
Thường trực Ban Bí thư đề nghị Campuchia tiếp tục quan tâm giải quyết thỏa đáng các vấn đề liên quan đến người gốc Việt và công dân hai nước trên tinh thần hữu nghị, tôn trọng pháp luật và lợi ích chính đáng của nhau.
