Thành công nổi bật của hoạt động đối sánh giai đoạn 2020-2025 là góp phần minh bạch chất lượng giáo dục phổ thông (GDPT). Thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ tốt nghiệp hay số lượng điểm cao, dữ liệu đối sánh giúp nhận diện rõ hơn chất lượng thực của quá trình dạy và học. Nhờ đó, nhiều địa phương xác định được vị trí của mình trong tương quan cả nước (đối sánh ngang) và theo dõi được xu hướng tiến bộ hay thụt lùi qua các năm (đối sánh dọc).
Đối sánh cũng tạo ra áp lực cải tiến tích cực. Khi chênh lệch giữa điểm học bạ và điểm thi được chỉ ra, nhiều địa phương buộc phải rà soát lại công tác kiểm tra, đánh giá trong nhà trường. Một số nơi đã triển khai giải pháp nâng cao chất lượng và đạt kết quả rõ nét khi thứ hạng điểm trung bình thi (TBĐT) toàn quốc được cải thiện. Chẳng hạn, Nghệ An tăng hạng mạnh từ vị trí 38 năm 2020 lên hạng 2 năm 2025; Hà Tĩnh từ 24 lên 4; Vĩnh Phúc (cũ) không chỉ tăng hạng mà nhiều năm giữ vị trí dẫn đầu. Ở chiều ngược lại, một số địa phương có xu hướng giảm hạng như Vĩnh Long, Đồng Tháp, Lâm Đồng, Đà Nẵng (cũ).
Từ góc độ quản lý, đối sánh góp phần hình thành tư duy sử dụng dữ liệu trong hoạch định chính sách và điều chỉnh hoạt động dạy và học. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất hiện nay là đặt tất cả địa phương vào cùng một “mặt bằng so sánh”, trong khi điều kiện kinh tế – xã hội, nguồn lực giáo dục và chất lượng đầu vào rất khác nhau. Vì vậy, đối sánh theo nhóm các địa phương hoặc trường học có điều kiện tương đồng là cách tiếp cận hợp lý, giúp so sánh công bằng và hỗ trợ cải tiến chất lượng giáo dục.
Dữ liệu TBĐT kỳ thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021–2025 cho thấy có sự phân hóa rõ rệt giữa 12 địa phương, gồm 6 thành phố trực thuộc T.Ư và 6 địa phương sáp nhập vào các thành phố này, như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Hải Dương, Quảng Nam, Sóc Trăng và Hậu Giang.
“TBĐT 5 năm” của mỗi địa phương được tính bằng trung bình cộng TBĐT từng năm của địa phương đó. Chẳng hạn, Bình Dương có TBĐT từng năm giai đoạn 2021-2025 lần lượt là 7,055, 7,021, 7,161, 7,320 và 6,480 thì “TBĐT 5 năm” của tỉnh này là 7,007.
Tính “TBĐT 5 năm” giai đoạn 2021–2025 của 12 địa phương cho thấy mức bình quân chung đạt 6,490 điểm. Lấy mốc này để so sánh, có 6 địa phương có điểm trung bình cao hơn, gồm: Bình Dương (7,007 điểm), Hải Phòng (6,765 điểm), Hải Dương (6,648 điểm), TP.HCM (6,625 điểm), Hà Nội (6,552 điểm) và Cần Thơ (6,525 điểm).
6 địa phương còn lại có điểm trung bình thấp hơn mức này, gồm: Bà Rịa – Vũng Tàu (6,474 điểm), Huế (6,453 điểm), Đà Nẵng (6,224 điểm), Quảng Nam (6,217 điểm), Hậu Giang (6,197 điểm) và Sóc Trăng (6,187 điểm).
Như vậy, trong 12 địa phương được so sánh, một nửa có kết quả cao hơn mức trung bình chung và một nửa thấp hơn.
Trong nhóm TP.HCM – Bình Dương – Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương nổi bật với điểm trung bình 7,007, luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước. TP.HCM đạt 6,625 điểm, còn Bà Rịa – Vũng Tàu thấp hơn với 6,474 điểm.
Cặp Hải Phòng – Hải Dương có kết quả khá gần nhau (6,765 và 6,648 điểm), cho thấy chất lượng giáo dục trong vùng tương đối cân bằng.
Ở các nhóm còn lại, khoảng cách thể hiện rõ hơn. Đà Nẵng chưa tạo được chênh lệch đáng kể so với Quảng Nam (6,224 so với 6,217), dù điều kiện phát triển thuận lợi hơn. Tại ĐBSCL, Cần Thơ giữ vai trò trung tâm với điểm trung bình cao hơn nhiều so với Hậu Giang và Sóc Trăng, phản ánh sự chênh lệch về chất lượng giáo dục. TBĐT và thứ hạng của 12 địa phương được thể hiện ở bảng sau:
Đối sánh nhóm 6 thành phố lớn sau sáp nhập
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 có nhiều thay đổi: thi theo Chương trình GDPT 2018, số môn thi giảm còn 4 (toán, ngữ văn và 2 môn tự chọn), ngoại ngữ chuyển từ bắt buộc sang tự chọn. Đồng thời, tuyển sinh ĐH không còn xét tuyển sớm, xét học bạ phải tính cả điểm học kỳ II lớp 12. Những điều chỉnh này đã làm thay đổi bức tranh kết quả thi giữa các địa phương, đặc biệt là 6 thành phố trực thuộc T.Ư.
Kết quả đối sánh năm 2025 cho thấy sự phân hóa khá rõ. Hà Nội dẫn đầu với 6,451 điểm, xếp thứ 5/34 toàn quốc. Hải Phòng đứng ngay sau với 6,346 điểm, xếp thứ 6/34, cho thấy chất lượng giáo dục ổn định. TP.HCM và Huế thuộc nhóm tiếp theo, lần lượt xếp thứ 8 và thứ 9.
Trong khi đó, Cần Thơ – sau khi sáp nhập thêm Hậu Giang và Sóc Trăng – xếp thứ 16/34, phản ánh những khó khăn đặc thù của giáo dục vùng ĐBSCL Cửu Long. Đà Nẵng đứng thứ 23/34, thấp nhất trong nhóm 6 thành phố. Đây không phải hiện tượng nhất thời mà là xu hướng kéo dài nhiều năm, khi Đà Nẵng và Quảng Nam thường nằm trong nhóm địa phương có điểm trung bình thấp.
Kết quả này cho thấy việc sáp nhập địa giới hành chính chủ yếu tạo ra không gian quản lý mới, còn mặt bằng chất lượng giáo dục giữa các vùng trong mỗi thành phố vẫn chưa thật sự đồng đều.
Xây dựng bản đồ chất lượng đến từng xã, phường, trường học
Để các “siêu đô thị” hình thành sau sáp nhập thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng giáo dục quốc gia, hoạt động đối sánh theo nhóm cần được xác lập như một công cụ phản hồi và điều chỉnh chính sách. Giá trị cốt lõi của đối sánh không nằm ở xếp hạng, mà ở khả năng chỉ ra khoảng cách, nhận diện nguyên nhân và gợi mở cải tiến phù hợp.
Trước hết, các đô thị cần xây dựng bản đồ chất lượng giáo dục đến từng xã, phường, từng trường, phản ánh đầy đủ điều kiện kinh tế – xã hội, quy mô trường lớp, đội ngũ giáo viên và kết quả học tập của học sinh. Đây sẽ là cơ sở để phân bổ nguồn lực theo nhu cầu thực tiễn, thay vì chia đều hay dựa vào địa giới hành chính. Kết quả khảo sát chất lượng học sinh lớp 12 của Hà Nội vừa mới đây đã cho thấy rõ tính cần thiết của giải pháp này.
Thứ hai, cần mở rộng quyền tự chủ cho các địa phương và nhà trường khi phạm vi quản lý rộng lớn hơn, đồng thời thiết kế các gói hỗ trợ có mục tiêu rõ ràng cho những khu vực còn yếu, gắn chặt trách nhiệm giải trình với kết quả đầu ra. Đối sánh theo nhóm giúp xác định cụ thể đối tượng cần hỗ trợ, mức độ hỗ trợ và thời gian hỗ trợ, qua đó hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải nhưng hiệu quả thấp. Các trường học từng bước trở thành tổ chức tự học hỏi và tự cải tiến qua đối sánh và kiểm định.
Thứ ba, phát triển đội ngũ giáo viên theo vùng trong nội bộ đô thị là giải pháp then chốt. Việc tạo cơ chế luân chuyển, chia sẻ giáo viên giỏi giữa khu vực trung tâm và vùng ven, vùng khó khăn sẽ góp phần thu hẹp chênh lệch chất lượng đã kéo dài nhiều năm, đồng thời tạo môi trường phát triển nghề nghiệp công bằng hơn cho đội ngũ nhà giáo.
10 chuyên đề ôn tập môn ngữ văn thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Đỗ Đức Anh, Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=Bdv4HWzzHQw
Trong chuyên đề 5: Bí kíp đọc hiểu văn bản thơ siêu nhanh, giáo viên hướng dẫn cách đọc thơ đúng "chìa khóa" để hiểu nhanh, trả lời đúng - trúng đáp án. Cung cấp công thức xác định cảm xúc – chủ đề – hình ảnh thơ - tình cảm. Nhận diện nhanh biện pháp tu từ và tác dụng. Rèn kỹ năng cảm thụ thơ sâu nhưng trả lời ngắn gọn. Giúp học sinh tự tin xử lý mọi dạng câu hỏi khó trong đề thi.
Trước đó, vào ngày 2.5, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 4 – Trạm văn thực chiến- Đọc hiểu văn bản nghị luận, giáo viên Đỗ Đức Anh giúp học sinh vận dụng lý thuyết đã học ở chuyên đề 3 để thực hành giải đề đọc hiểu một cách thành thạo, đúng hướng và đạt điểm tối đa. Rèn luyện kỹ năng đọc hiểu văn bản nghị luận qua các đề thực tiễn.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 4 đến 9.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
Theo đó, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, đã làm việc với lãnh đạo phường Dĩ An về hướng cải tạo, nâng cấp Trường trung cấp nghề khu công nghiệp thành trường THPT công lập.
Trường trung cấp nghề khu công nghiệp tọa lạc tại khu phố Nhị Đồng 2, phường Dĩ An (thuộc khu vực 2 TP.HCM - Bình Dương cũ). Trường có diện tích 6.509m², 23 phòng học cùng một số hạng mục công trình phụ trợ, hiện đang bỏ trống, không sử dụng. Trong khi đó, phường Dĩ An hiện có quy mô dân số lớn nhất TP.HCM.
Toàn phường chỉ có 2 trường THPT công lập là THPT Dĩ An và THPT Nguyễn An Ninh, chưa đáp ứng được nhu cầu học tập ngày càng tăng của học sinh sau khi hoàn thành chương trình THCS.
UBND phường Dĩ An cho biết: toàn phường có khoảng 2.700 học sinh lớp 9 tốt nghiệp THCS, trong khi chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 của 2 trường THPT công lập trên địa bàn chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu. Tình trạng này tạo áp lực lớn cho công tác phân luồng học sinh, buộc một bộ phận học sinh phải học ngoài địa bàn hoặc chuyển sang các cơ sở giáo dục ngoài công lập.
Vì vậy, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã đề xuất và Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đã đồng ý cho phép chuyển đổi công năng Trường trung cấp nghề khu công nghiệp thành Trường THPT phường Dĩ An (tên tạm thời).
Việc chuyển đổi công năng từ cơ sở giáo dục nghề nghiệp sang cơ sở giáo dục phổ thông sẽ được thực hiện theo hướng cải tạo, nâng cấp đồng bộ hệ thống phòng học. Đồng thời bổ sung các phòng chức năng, khu hành chính, thư viện, thiết bị dạy học và các hạng mục phụ trợ nhằm đảm bảo tiêu chuẩn cơ sở vật chất của trường THPT theo quy định hiện hành.
Giải pháp này vừa tiết kiệm ngân sách nhà nước, vừa rút ngắn đáng kể thời gian triển khai. Trường THPT phường Dĩ An sẽ tuyển 16 lớp 10 với 720 học sinh cho năm học 2026 - 2027 để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh trên địa bàn.
Hiện nay, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã cập nhật Trường THPT phường Dĩ An trên hệ thống tuyển sinh lớp 10 tại địa chỉ: ts10.hcm.edu.vn. Phụ huynh và học sinh có thể điều chỉnh, thay đổi nguyện vọng trong thời gian quy định, cụ thể từ 14h ngày 4-5 đến 17h ngày 8-5-2026.
Hôm nay (22.4), Trường tiểu học Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh, TP.HCM tổ chức lễ Giỗ tổ Hùng Vương, tưởng nhớ các Vua Hùng đã có công dựng nước. Trong tinh thần câu ca dao "Dù ai đi ngược về xuôi, nhớ ngày Giỗ tổ mùng mười tháng ba", các hoạt động trong lễ giỗ tổ thiêng liêng giáo dục tinh thần yêu nước cho các em học sinh.
Điểm đáng chú ý là tại buổi lễ, hoạt cảnh sân khấu hóa về truyền thuyết lễ Giỗ tổ Hùng Vương được các thầy cô giáo, các em học sinh Trường tiểu học Trần Hưng Đạo thể hiện tròn vai, nhiều cảm xúc. Thầy giáo vào vai Lạc Long Quân, cô giáo vào vai Âu Cơ, nhóm nam Rồng - dân Văn Lang và nhóm nữ Tiên - dân Văn Lang do các em học sinh thể hiện. Hoạt cảnh sân khấu hóa thể hiện bài bản, lớp lang, từ huyền thoại khởi nguồn; truyền thuyết trăm trứng - trăm con; sông núi chia tay, non nước Văn Lang, dấu ấn Lạc Hồng tới ơn đức Hùng Vương.
Hoạt cảnh kết thúc lại bằng phân đoạn ca múa ca khúc "Hùng Vương" của nhạc sĩ Thẩm Oánh. Trong tiếng nhạc trầm hùng, tiếng của người dẫn vang lên "Rực rỡ chói lòa linh khí của non sông. Một dãy sơn hà 4.000 năm gấm vóc. Nét tinh hoa sáng ngời hồn dân tộc. Kết tinh vĩnh hằng hai tiếng Việt Nam".
Tại lễ Giỗ tổ Hùng Vương, các đại biểu công tác tại UBND phường Cầu Ông Lãnh, thầy cô giáo trong ban giám hiệu nhà trường, tập thể giáo viên, nhân viên, các em học sinh cùng dâng hương, tưởng nhớ các Vua Hùng có công dựng nước, ôn lại câu chuyện lịch sử cội nguồn dân tộc, từ đó bồi đắp tình yêu quê hương Tổ quốc, khát vọng dựng xây đất nước.
Chia sẻ với PV Báo Thanh Niên, thầy Trần Quốc Long Xuyên, tổ trưởng chuyên môn khối 4, Trường tiểu học Trần Hưng Đạo, cho biết cùng với lễ giỗ tổ Hùng Vương, trong nhiều dịp, sân khấu hóa cũng góp phần truyền tải nhiều câu chuyện giáo dục. Như tại lễ Húy kỵ Đức Thánh Trần Hưng Đạo (diễn ra vào ngày 20.8 âm lịch), tức là vào khoảng tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch hằng năm; tại ngày hội của trường, các vở kịch được dàn dựng theo các chủ đề cụ thể. Hay trong hoạt động trải nghiệm, các tổ khối tự dàn dựng các vở kịch ngắn theo chủ điểm để từ đó mang đến cho học sinh nhiều bài học.
"Với đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học thì việc giáo dục qua hình thức trực quan giúp học sinh tiếp thu tốt hơn. Đồng thời, khi học sinh được hóa thân vào nhân vật từ những câu chuyện đã đọc, hiệu quả giáo dục và tính trải nghiệm được nâng cao rõ rệt. Đặc biệt, các hoạt cảnh sân khấu khóa giúp truyền tải ý nghĩa về văn hóa và lịch sử một cách sinh động, góp phần giáo dục phẩm chất, phát triển năng lực học sinh theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018", thầy Long Xuyên chia sẻ.
Đạo diễn Huỳnh Tấn Phát, người đứng sau thành công của hoạt cảnh sân khấu hóa lễ Giỗ tổ Hùng Vương hôm nay, cho biết các thầy cô giáo, các em học sinh chỉ có 5 buổi trưa (mỗi buổi khoảng 2 tiếng) để tập dượt cho buổi biểu diễn. Song, mọi người đã rất nỗ lực, tiết mục mang lại nhiều cảm xúc cho người xem.
"Sân khấu học đường có vai trò khá tích cực, đây là cách giáo dục trực quan cho các em học sinh. Ngoài những bài học lịch sử, câu chuyện trong sách giáo khoa, nếu các em được xem trực tiếp trên sân khấu, được "chạm" vào nhiều hình ảnh, từ đó dễ nhớ hơn những câu chữ đơn thuần, dễ mường tượng ra được câu chuyện lịch sử sinh động để hiểu hơn về thế hệ cha ông ta ngày xưa", đạo diễn Huỳnh Tấn Phát chia sẻ.
