Ngày 29/5, BS.CK2 Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Gia An 115, cho biết người bệnh sinh năm 1966 được đưa vào can thiệp khẩn sau khi xuất hiện cơn đau ngực dữ dội và ngã gục ngay trước cửa phòng mạch của ông vào tối hôm qua.
Theo bác sĩ Tuệ, người đàn ông tự chạy xe máy đến trong tình trạng mệt, đau ngực, sau đó bất ngờ khuỵu xuống. Với kinh nghiệm nhiều năm làm cấp cứu, ông lập tức nhận thấy đây có thể là tình huống nguy hiểm tính mạng.
Ngay tại phòng khám, bệnh nhân được trấn an, đo điện tim khẩn. Kết quả cho thấy người bệnh bị nhồi máu cơ tim tối cấp thành trước rộng, tình trạng có thể dẫn đến ngưng tim, đột tử bất cứ lúc nào nếu chậm xử trí.
May mắn, phòng khám luôn chuẩn bị sẵn các phương tiện cấp cứu như máy điện tim, monitor, oxy, thuốc giãn mạch vành, thuốc kháng kết tập tiểu cầu, kháng đông và statin – thói quen nghề nghiệp của bác sĩ cấp cứu. Bệnh nhân được dùng thuốc cấp cứu ngay tại chỗ tương tự quy trình tại khoa cấp cứu bệnh viện. Sau khi được xịt thuốc giãn mạch vành nitroglycerin, người đàn ông dần mở mắt, đáp ứng và có thể trò chuyện.
“Tỉnh lại, điều đầu tiên anh nhờ là gọi giúp hàng xóm vào đóng cửa nhà vì đau quá nên đi không kịp khóa cửa”, bác sĩ Tuệ kể, cho biết bệnh nhân sống một mình, không vợ con, không người thân bên cạnh.
Bác sĩ đồng thời liên hệ đồng nghiệp tại Trung tâm Cấp cứu 115 chuyển người bệnh đến Bệnh viện Gia An 115 can thiệp mạch vành khẩn cấp. Bác sĩ Dương Duy Trang, Phó giám đốc kiêm Trưởng khoa Tim mạch bệnh viện, trực tiếp can thiệp cho bệnh nhân. Khi biết hoàn cảnh người đàn ông sống một mình, không có bảo hiểm y tế và kinh tế khó khăn, êkíp đã hỗ trợ miễn phí một số vật tư can thiệp.
Đến sáng nay, bệnh nhân tỉnh táo, sức khỏe cải thiện và liên tục gửi lời cảm ơn nhân viên y tế.
Nhồi máu cơ tim cấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nhập viện và tử vong hiện nay trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Nhiều bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp thường dễ tử vong ở những giờ đầu tiên trước khi vào đến bệnh viện vì các biến chứng liên quan đến rối loạn nhịp.
Dấu hiệu điển hình là đau thắt ngực kéo dài trên 20-30 phút, kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc mệt lả. Một số trường hợp không đau ngực rõ ràng mà chỉ thấy khó thở, đau thượng vị hoặc rối loạn tri giác.
Bác sĩ khuyến cáo khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, người dân cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt vì “thời gian vàng” điều trị nằm ở những giờ đầu sau khởi phát. Người lớn tuổi, hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, thừa cân béo phì hoặc có bệnh mạch vành là nhóm nguy cơ cao. Việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ đóng vai trò then chốt trong phòng tránh nhồi máu cơ tim.
Để tối ưu khả năng kiểm soát đường huyết, đậu bắp nên kết hợp với những món sau:
Khi ăn đậu bắp cùng các thực phẩm giàu protein như cá, thịt nạc, trứng hoặc đậu hũ, cơ thể sẽ tiêu hóa chậm hơn. Điều này có nghĩa là đường glucose được giải phóng vào máu từ từ thay vì tăng nhanh sau bữa ăn.
Protein có khả năng kích thích tiết hoóc môn giúp điều hòa đường huyết, đồng thời làm chậm quá trình tiêu hóa. Trong khi đó, chất xơ hòa tan trong đậu bắp tạo thành một lớp gel trong ruột, làm chậm quá trình hấp thu tinh bột. Khi hai yếu tố này kết hợp, hiệu quả kiểm soát đường huyết sẽ rõ rệt hơn.
Ví dụ đơn giản là canh đậu bắp nấu cá, đậu bắp xào thịt nạc hoặc đậu bắp hấp kèm trứng luộc. Đây đều là những cách ăn dễ áp dụng mà vẫn hỗ trợ tốt cho kiểm soát đường huyết.
Một nguyên tắc quan trọng là không chỉ nhìn vào từng món ăn riêng lẻ mà cần xem xét cả bữa ăn. Đậu bắp nên được kết hợp với các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp như gạo lứt, yến mạch hoặc khoai lang.
Những thực phẩm này giải phóng đường glucose vào máu chậm hơn so với tinh bột trắng như cơm hoặc bánh mì. Khi ăn cùng đậu bắp, hiệu ứng làm chậm hấp thu đường sẽ càng rõ hơn, giúp đường huyết ổn định sau ăn. Ngược lại, nếu ăn đậu bắp nhưng vẫn dùng nhiều tinh bột tinh chế, đường huyết vẫn có thể tăng nhanh.
Polyphenol là nhóm hợp chất chống ô xy hóa có trong nhiều thực phẩm như trà xanh, nghệ, rau củ màu đậm hoặc quả mọng. Những chất này có khả năng giảm viêm và cải thiện độ nhạy insulin.
Đậu bắp cũng chứa polyphenol, đặc biệt là các flavonoid như quercetin. Khi kết hợp với các thực phẩm giàu polyphenol khác, hiệu quả chống ô xy hóa sẽ được tăng cường, từ đó giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn. Mọi người có thể kết hợp đậu bắp với rau củ nhiều màu như cà chua, ớt chuông, hoặc các món có nghệ.
Chất béo lành mạnh như dầu ô liu, dầu mè, quả bơ hoặc các loại hạt cũng quan trọng với mục tiêu ổn định đường huyết. Khi được dùng trong bữa ăn, chất béo sẽ làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu tinh bột. Điều này giúp đường huyết không tăng vọt sau ăn mà duy trì ổn định hơn.
Trong khi đó, đậu bắp chứa nhiều hợp chất chống ô xy hóa. Khi kết hợp với chất béo tốt, hiệu quả bảo vệ chuyển hóa sẽ được tăng cường. Mọi người có thể thử đậu bắp luộc chấm dầu mè, trộn với dầu ô liu hoặc nấu chung với cá. Những cách chế biến này vừa ngon miệng vừa có lợi cho đường huyết.
Ngày 16.4, theo thông tin từ Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, đơn vị này vừa tiếp nhận và điều trị trường hợp P.T.N (2 tuổi) ngộ độc hóa chất nặng do nuốt phải tinh thể đồng sunfat (CuSO₄).
Theo bệnh sử, bệnh nhi N. được đưa đến viện trong tình trạng nôn ói nhiều, tiêu chảy phân lỏng màu xanh nhạt, có lẫn máu. Qua khai thác, gia đình cho biết trước đó trẻ đã nuốt phải những tinh thể màu xanh do anh trai mang từ trường về sau buổi học thực hành.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Long Quân (Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và chống độc) cho biết đây là đồng sunfat - một hóa chất thường dùng trong thí nghiệm. Với màu xanh bắt mắt, loại hóa chất này dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, vô tình đưa vào miệng.
Khi nhập viện, trẻ trong tình trạng li bì, tím tái, thở gắng sức, chỉ số oxy máu giảm. Sau sơ cứu ban đầu, bệnh nhi nhanh chóng được chuyển đến Khoa Hồi sức Nhi.
Tại đây, tình trạng bệnh diễn tiến nặng với suy chức năng đa cơ quan do độc tính của hóa chất. Trẻ phải thở máy, dùng thuốc vận mạch, truyền dịch, điều chỉnh rối loạn điện giải - toan kiềm, đồng thời sử dụng thuốc tăng thải độc chất qua nước tiểu.
Do diễn tiến nguy kịch, các bác sĩ buộc phải chỉ định lọc máu liên tục nhằm hỗ trợ chức năng các cơ quan và kiểm soát các rối loạn nghiêm trọng. Sau hơn 2 tuần điều trị tích cực, bệnh nhi dần qua cơn nguy hiểm, sức khỏe ổn định.
Theo các bác sĩ, đồng sunfat (CuSO₄) là hợp chất chứa đồng, lưu huỳnh và oxy, thường tồn tại dưới dạng tinh thể màu xanh lam. Khi nuốt phải, chất này có thể gây ngộ độc qua nhiều cơ chế, trong đó nguy hiểm nhất là gây tình trạng methemoglobinemia - làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu.
Ngoài ra, ngộ độc đồng sunfat còn có thể gây tổn thương đường tiêu hóa, nôn ói dữ dội, tan máu cấp, tổn thương gan, suy thận và rối loạn chuyển hóa. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có thể rơi vào suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Văn Thông (Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và chống độc) cho biết trẻ nhỏ có xu hướng khám phá thế giới bằng cách đưa đồ vật vào miệng. Vì vậy, những vật dụng tưởng như vô hại, đặc biệt là hóa chất phục vụ học tập, nếu không được quản lý chặt chẽ có thể trở thành mối nguy hiểm.
Trong trường hợp này, việc mang hóa chất từ trường về nhà nhưng không bảo quản an toàn đã vô tình dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.
Từ ca bệnh trên, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần kiểm tra kỹ các vật dụng trẻ mang từ trường về, tuyệt đối không để hóa chất trong tầm với của trẻ nhỏ. Nếu cần sử dụng, phải bảo quản ở nơi an toàn, có nhãn cảnh báo rõ ràng.
Khi nghi ngờ trẻ nuốt phải hóa chất, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế, không tự ý gây nôn hoặc cho uống các dung dịch khi chưa có hướng dẫn chuyên môn, đồng thời mang theo mẫu hoặc bao bì hóa chất để bác sĩ xác định và xử trí kịp thời.
Trong y khoa, căn bệnh này có tên khoa học là Melioidosis, hay còn gọi là bệnh Whitmore. Khi vi trùng xâm nhập, nó gây ra những triệu chứng rất dễ nhầm lẫn các bệnh thông thường giống viêm phổi: sốt cao, lạnh run, ho, khó thở; giống bệnh lao: sốt nhẹ kéo dài, sụt cân, ho dai dẳng; giống viêm da: nổi mụn mủ, áp xe, sưng đau ngoài da.
Nguy hiểm nhất là khi vi trùng đi vào máu gây nhiễm trùng huyết. Lúc này, bệnh diễn tiến cực nhanh, gây suy đa tạng, khiến bác sĩ và người nhà nhiều khi không kịp trở tay. Tỉ lệ tử vong của căn bệnh này có nơi lên đến 40%, một con số rất đáng giật mình.
Vi trùng gây bệnh sốt đất có tên Burkholderia pseudomallei. Nó sống rất dai trong đất ẩm và nước bẩn. Nó vào cơ thể chúng ta qua ba con đường chính:
1 Qua da: Đây là đường phổ biến nhất. Chỉ cần một vết trầy xước nhỏ xíu khi lội ruộng, làm vườn mà tiếp xúc với bùn đất bẩn, vi trùng sẽ theo đó mà vào.
2 Qua đường thở: Hít phải bụi đất chứa vi trùng, nhất là sau những trận mưa lớn hoặc giông lốc.
3 Qua đường ăn uống: Sử dụng nguồn nước ao hồ chưa qua xử lý, không đảm bảo vệ sinh.
Hiện nay, chúng ta chưa có vắc xin phòng ngừa bệnh Whitmore. Việc điều trị cũng cực kỳ gian nan, đòi hỏi phải dùng kháng sinh mạnh truyền tĩnh mạch liên tục ít nhất hai tuần, sau đó phải uống thuốc duy trì cả nửa năm trời để tránh tái phát.
Vì vậy, bà con mình nên nhớ nguyên tắc bệnh hơn chữa bệnh, bằng 4 biện pháp đơn giản sau:
- Bảo hộ kỹ càng: Khi ra ruộng, xuống mương hay làm vườn, ráng mang ủng và găng tay cao su.
- Sơ cứu ngay vết thương: Nếu lỡ bị trầy xước, hãy rửa sạch bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, sát trùng ngay và hạn chế để vết thương tiếp xúc với bùn đất cho đến khi lành hẳn.
- Ăn chín, uống sôi: Tuyệt đối không dùng nước chưa qua xử lý để ăn uống, sinh hoạt. Thực phẩm thủy sinh phải ngâm rửa qua nước muối. Đặc biệt là nhóm nguy cơ cao: những người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận mãn tính hay nghiện rượu thì sức đề kháng yếu hơn, nếu mắc bệnh này sẽ rất nặng.
