Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Đức Quốc, bác sĩ chuyên khoa Mắt, Bệnh viện đa khoa quốc tế Nam Sài Gòn, cho biết không phải ngẫu nhiên mà nhiều người cảm thấy khó ngủ hơn sau khi sử dụng điện thoại trước khi ngủ. Nguyên nhân chính đến từ ánh sáng xanh (blue light) – loại ánh sáng phát ra từ màn hình thiết bị điện tử.
Trong điều kiện bình thường, khi trời tối, cơ thể sẽ tăng tiết hormone melatonin – yếu tố quan trọng giúp điều hòa chu kỳ ngủ – thức. Tuy nhiên, ánh sáng xanh có thể ức chế đáng kể quá trình sản xuất melatonin, khiến não bộ “hiểu nhầm” rằng vẫn còn ban ngày.
“Khi ánh sáng xanh tác động vào võng mạc, tín hiệu sẽ truyền đến não và ức chế tuyến tùng tiết melatonin. Điều này khiến cơ thể khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu và dễ thức giấc giữa đêm”, bác sĩ Quốc phân tích.
Việc trì hoãn tín hiệu buồn ngủ không chỉ làm bạn ngủ muộn hơn mà còn dễ gây rối loạn nhịp sinh học nếu kéo dài. Giấc ngủ là thời điểm não bộ phục hồi và tái tạo năng lượng. Đặc biệt, giai đoạn ngủ sâu (deep sleep) đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố trí nhớ và loại bỏ các “chất thải” thần kinh. Tuy nhiên, việc lướt điện thoại trước khi ngủ khiến não bộ tiếp tục bị kích thích bởi thông tin liên tục.
Theo bác sĩ Quốc, não cần một khoảng thời gian “chuyển trạng thái” trước khi ngủ. Nếu tiếp tục tiếp nhận thông tin, đặc biệt là nội dung có tính kích thích cao, não sẽ duy trì trạng thái tỉnh táo. Điều này làm giảm thời gian ngủ sâu và ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, tập trung. Hệ quả là dù ngủ đủ thời gian, nhiều người vẫn cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng vào ngày hôm sau. Bên cạnh não bộ, mắt cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Khi nhìn vào màn hình trong thời gian dài, tần suất chớp mắt giảm, dẫn đến khô mắt, mỏi mắt và nhìn mờ tạm thời.
Trong bối cảnh điện thoại đã trở thành một phần của cuộc sống, việc loại bỏ hoàn toàn trước giờ ngủ là không dễ. Tuy nhiên, người dùng có thể giảm thiểu tác động bằng những điều chỉnh như sau:
Ngừng sử dụng điện thoại ít nhất 30 – 60 phút trước khi ngủ. Nếu cần thiết, bật chế độ lọc ánh sáng xanh (night mode) và giảm độ sáng màn hình. Giữ khoảng cách mắt – màn hình từ 30 – 40 cm, tránh nằm nghiêng khi sử dụng. Áp dụng quy tắc 20 – 20 – 20, tức là sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, dành khoảng 20 giây để nhìn ra xa để giảm mỏi mắt. Ưu tiên các hoạt động thư giãn như đọc sách, nghe nhạc nhẹ.
Không nên dùng điện thoại trong bóng tối hoàn toàn hoặc để màn hình quá gần mắt. Thói quen này kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tiến triển tật khúc xạ, đặc biệt ở người trẻ.
Có thể thấy, việc sử dụng điện thoại trước khi ngủ không đơn thuần chỉ gây mỏi mắt mà còn ảnh hưởng sâu đến não bộ và chất lượng giấc ngủ. Điều chỉnh thói quen nhỏ mỗi ngày chính là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Cụ thể, theo hướng dẫn của Bộ Y tế, khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 6 tuổi sẽ được tổ chức ít nhất 1 lần/năm trên phạm vi toàn quốc.
Trẻ sẽ được khám các dấu hiệu sinh tồn; đánh giá tình trạng dinh dưỡng; đánh giá sự phát triển tinh thần, vận động; đánh giá tiêm chủng.
Đồng thời thăm khám toàn thân và các bộ phận như da, đầu - cổ, tai mũi họng, răng miệng, hô hấp, tim mạch, bụng và cơ quan sinh dục, cơ xương khớp và thần kinh.
Trẻ sẽ được đánh giá nguy cơ tự kỷ qua kiểm tra trắc nghiệm, áp dụng cho trẻ từ 16-30 tháng tuổi.
Bộ Y tế cũng hướng dẫn quy trình thực hiện khám đầy đủ như khai thác tiền sử bệnh tật của trẻ khi sinh, khai thác tiền sử bệnh tật của mẹ trong thời gian mang thai.
Khám, ghi nhận kết quả, tư vấn can thiệp hoặc hướng dẫn theo dõi sức khỏe theo các mẫu giấy khám sức khỏe cho trẻ phù hợp độ tuổi.
Trong trường hợp trẻ có dấu hiệu bất thường, phát hiện bệnh tật, cần phải khám và điều trị bệnh, tư vấn chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp để khám và điều trị kịp thời.
Kết quả khám được tổng hợp, đánh giá và lập sổ sức khỏe điện tử; liên thông, chia sẻ dữ liệu khám sức khỏe định kỳ và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế với hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế theo quy định hiện hành.
Đồng thời các dữ liệu sổ sức khỏe điện tử đảm bảo liên thông với hệ thống thông tin quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh; cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế và cổng tiếp nhận dữ liệu của hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế theo quy định hiện hành.
Để thực hiện, Bộ Y tế hướng dẫn các đơn vị lập kế hoạch khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em dưới 6 tuổi; thông tin rộng rãi về buổi khám; thông báo đến cha, mẹ, người chăm sóc trẻ/người giám hộ trẻ ngày khám sức khỏe cụ thể.
Theo đó, nhân lực cho 1 dây chuyền khám như bác sĩ khám sức khỏe cho trẻ em dưới 6 tuổi; 1 y sĩ hoặc điều dưỡng hoặc hộ sinh thực hiện đo dấu hiệu sinh tồn, cân đo trọng lượng, chiều cao…; 1 nhân viên y tế hỗ trợ (nhân viên y tế công cộng, công tác xã hội…).
Bác sĩ tham gia khám sức khỏe phải có chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề có phạm vi hành nghề khám bệnh, chữa bệnh phù hợp theo quy định. Các nhân viên tham gia khám phải được tập huấn hoặc được phổ biến về nội dung khám.
Theo đó, địa điểm khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em dưới 6 tuổi ưu tiên tổ chức tại trạm y tế xã/phường khi bố trí nhân lực, trang thiết bị và dụng cụ khám đáp ứng yêu cầu chuyên môn.
Ngoài ra có thể thực hiện điểm khám sức khỏe lưu động được bố trí hợp lý, thuận tiện cho cha mẹ, người giám hộ. Các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập các cấp khám chữa bệnh ban đầu và cơ bản...
Cà phê là thức uống quen thuộc vào mỗi buổi sáng. Theo Healthline, caffeine hoạt động bằng cách ngăn chặn adenosine - chất dẫn truyền thần kinh khiến cơ thể cảm thấy buồn ngủ. Nhờ đó, cà phê giúp tăng sự tỉnh táo và giảm cảm giác mệt mỏi chỉ trong thời gian ngắn sau khi uống.
Caffeine có thể cải thiện khả năng tập trung và hiệu suất nhận thức trong ngắn hạn. Chất này cũng giúp tăng sức bền, giảm cảm giác mệt mỏi và hỗ trợ nâng cao hiệu suất tập luyện.
Một số người uống ngay khi vừa thức dậy để lấy lại sự tỉnh táo, trong khi những người khác đợi ăn sáng xong mới thưởng thức. Theo Verywell Health, thời điểm uống cà phê phù hợp phụ thuộc vào cơ địa, khả năng dung nạp caffeine và các vấn đề sức khỏe của từng người. Mỗi cách đều có những lợi ích và hạn chế riêng.
Uống cà phê trước bữa sáng
Khó chịu dạ dày: Cà phê có thể kích thích tiết axit dạ dày. Ở những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, điều này có thể gây cảm giác cồn cào, khó chịu hoặc đau vùng thượng vị khi uống cà phê mà chưa ăn sáng.
Ợ nóng: Caffeine có thể làm giãn cơ vòng thực quản dưới - cấu trúc giúp ngăn axit dạ dày trào ngược lên thực quản. Điều này khiến một số người dễ bị ợ nóng hoặc trào ngược sau khi uống cà phê lúc bụng đói.
Run tay, bồn chồn: Những người nhạy cảm với caffeine có thể gặp các triệu chứng như tim đập nhanh, run tay, bồn chồn hoặc lo lắng sau khi uống cà phê. Những biểu hiện này thường dễ xuất hiện hơn khi uống cà phê mà chưa ăn gì.
Có thể ảnh hưởng kiểm soát đường huyết: Một số nghiên cứu cho thấy caffeine có thể làm giảm độ nhạy insulin tạm thời ở một số người. Do đó, việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn, đặc biệt ở người tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường.
Uống cà phê sau bữa sáng
Giảm kích ứng dạ dày: Ăn sáng trước khi uống cà phê có thể giảm cảm giác khó chịu ở dạ dày đối với người dễ bị cồn cào hoặc đau vùng thượng vị. Thức ăn trong dạ dày cũng góp phần hạn chế tác động kích thích của cà phê lên hệ tiêu hóa.
Hấp thu caffeine chậm hơn: Khi uống cà phê cùng hoặc sau bữa ăn, tốc độ hấp thu caffeine thường chậm hơn so với lúc bụng đói. Điều này giúp một số người tránh được cảm giác hồi hộp, run tay hoặc bồn chồn sau khi uống.
Đường huyết ổn định hơn: Dùng cà phê sau bữa sáng có thể hạn chế thay đổi về đường huyết mà caffeine có thể gây ra ở một số người nhạy cảm. Bữa sáng cân bằng với protein, chất xơ và chất béo lành mạnh cũng giúp duy trì mức năng lượng ổn định hơn trong buổi sáng.
Nên dùng lúc nào?
Người khỏe mạnh, không mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản và không gặp khó chịu khi uống cà phê có thể dùng cà phê trước bữa sáng mà không gây hại đáng kể. Thói quen này còn giúp tăng sự tỉnh táo và cải thiện hiệu suất làm việc vào buổi sáng.
Tuy nhiên, những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc dễ bị tác dụng phụ của caffeine có thể cảm thấy dễ chịu hơn khi uống cà phê sau bữa sáng. Nhìn chung, thời điểm uống cà phê tốt nhất là thời điểm phù hợp với cơ địa và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Các chuyên gia khuyến nghị nên uống cà phê với lượng vừa phải, kết hợp chế độ ăn uống cân bằng và tránh sử dụng quá nhiều caffeine trong ngày để hạn chế ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.
Sữa chua được làm từ sữa nên chứa nhiều dưỡng chất quan trọng cho quá trình phát triển thể chất của trẻ, đặc biệt là canxi, protein, phốt pho và vitamin B12, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Canxi và phốt pho cần thiết cho quá trình hình thành xương và răng, trong khi protein rất quan trọng với cơ bắp và các mô trong cơ thể. Vitamin B12 tham gia vào hoạt động của hệ thần kinh và quá trình tạo máu.
Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cho biết trẻ từ 1 tuổi trở lên có thể uống sữa bò và ăn các sản phẩm từ sữa như phô mai và sữa chua. NHS cũng khuyến nghị trẻ dưới 2 tuổi nên ưu tiên các món làm từ sữa nguyên kem, bao gồm sữa chua, thay vì loại sữa ít béo. Điều này là vì chất béo cung cấp năng lượng cần thiết cho sự phát triển não bộ và tăng trưởng thể chất trong những năm đầu đời.
Một vấn đề dễ bị bỏ qua là trẻ có thể nạp quá nhiều đường từ sữa chua. Nhiều loại sữa chua vị trái cây, sữa chua uống có thể chứa khá nhiều đường để tăng hương vị. Nếu trẻ ăn những sản phẩm này thường xuyên, lượng đường tích lũy mỗi ngày có thể khá cao.
Trẻ em ăn quá nhiều đường sẽ làm tăng nguy cơ sâu răng và hình thành thói quen thích đồ ngọt từ sớm. Vì vậy, nếu muốn cho trẻ ăn sữa chua hằng ngày, phụ huynh nên ưu tiên các sản phẩm không đường hoặc ít đường thay vì các loại có hương vị ngọt đậm.
Không có quy định bắt buộc trẻ phải ăn sữa chua mỗi ngày mới tốt cho sức khỏe. Nếu trẻ thích ăn và không gặp vấn đề tiêu hóa, một khẩu phần nhỏ mỗi ngày hoặc vài lần mỗi tuần thường sẽ đủ.
Quan trọng hơn là sữa chua chỉ nên đóng vai trò bổ sung trong chế độ ăn tổng thể. Nếu trẻ ăn nhiều sữa chua nhưng lại ít rau xanh, trái cây hoặc các nguồn protein khác, chế độ dinh dưỡng vẫn sẽ mất cân bằng.
Khi mua sữa chua cho trẻ, phụ huynh nên đọc kỹ bảng thành phần. Loại phù hợp thường có danh sách nguyên liệu đơn giản, ít đường bổ sung và không chứa quá nhiều hương liệu nhân tạo.
Cha mẹ có thể cho trẻ ăn sữa chua nguyên vị kết hợp cùng trái cây tươi như chuối, dâu hoặc xoài để tăng vị ngọt tự nhiên. Cách này giúp trẻ không nạp quá nhiều đường tinh luyện. Đây thường là lựa chọn hợp lý hơn so với các loại sữa chua chế biến sẵn có hương vị quá ngọt, theo Healthline.
