Chi tiền thuê người phóng sinh qua livestream

Nằm cheo leo trên dãy Andes của Peru ở độ cao khoảng 5.100m so với mực nước biển, La Rinconada được xem là khu định cư cao nhất thế giới. Khoảng 50.000 người đang sinh sống tại đây giữa băng tuyết, không khí loãng và điều kiện hạ tầng thiếu thốn, với hy vọng tìm được vàng để đổi đời.

Phía sau những mỏ vàng nằm sâu trong núi là cuộc sống được nhiều người mô tả như "địa ngục trên mây", nơi cư dân phải đối mặt với thiếu oxy, ô nhiễm hóa chất, bệnh tật và tuổi thọ ngắn ngủi.

La Rinconada nằm ở vùng Puno, phía Đông Nam Peru, dưới chân sông băng La Bella Durmiente và cách biên giới Bolivia khoảng 650km. Từ xa, thị trấn hiện lên như một cụm nhà tạm bằng tôn và gỗ bám trên sườn núi phủ tuyết trắng.

Con đường dẫn vào La Rinconada là tuyến độc đạo kéo dài qua những triền núi phủ đầy băng giá, đá vụn và bùn đất. Một chuyến đi thường mất nhiều ngày do địa hình hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt.

Trong khi đó, không khí loãng kéo dài khiến nhiều cư dân mắc chứng bệnh núi mãn tính, tình trạng gây đau đầu, chóng mặt, khó thở và các vấn đề tim mạch nghiêm trọng.

Các nhà khoa học ước tính khoảng 25% dân số tại đây có thể mắc căn bệnh này. Tuy nhiên, cơ sở y tế ở La Rinconada vô cùng hạn chế. Với những trường hợp nặng, bệnh nhân thường phải được chuyển xuống vùng thấp hơn để điều trị.

Nhiệt độ tại đây thường xuyên xuống dưới 0 độ C. Đất đá lẫn băng tuyết và rác thải khai khoáng phủ kín các con đường lầy lội. Dẫu vậy, cuộc sống vẫn tiếp diễn giữa vùng đất được xem là một trong những nơi khắc nghiệt nhất mà con người sinh sống.

La Rinconada ban đầu chỉ là một trại khai thác vàng tạm thời, hình thành cách đây hơn 40 năm. Tuy nhiên, khi ngày càng nhiều người đổ về tìm vận may, nơi này dần phát triển thành khu dân cư đông đúc gần như không có quy hoạch hạ tầng.

Khu vực này không có hệ thống xử lý nước thải, cống rãnh hay dịch vụ vệ sinh hoàn chỉnh. Điện chỉ mới được lắp đặt từ đầu những năm 2000, trong khi lương thực phải vận chuyển từ vùng thấp hơn.

Người dân chủ yếu sử dụng nước mưa hoặc nước từ băng tan để sinh hoạt. Tuy nhiên, các nguồn nước này đang bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi hoạt động khai thác vàng kéo dài nhiều năm.

Một số người từng đặt chân tới La Rinconada mô tả nơi đây giống "một bãi rác khổng lồ" nằm giữa vùng núi tuyết. Rác thải sinh hoạt và chất thải khai khoáng bị đổ hoặc đốt ngay bên ngoài khu dân cư.

Những căn nhà bằng tôn và gỗ mọc san sát trên sườn núi, xen lẫn các cửa hàng nhỏ, quán ăn tạm bợ và những con đường đất hẹp ngoằn ngoèo. Dù điều kiện khí hậu khắc nghiệt và thiếu thốn dịch vụ công cộng, La Rinconada vẫn tiếp tục mở rộng từng ngày.

Từ năm 2001-2009, giá vàng toàn cầu tăng, kéo theo làn sóng người đổ về La Rinconada tìm cơ hội đổi đời. Dân số thị trấn tăng nhanh lên hơn 50.000 người chỉ trong thời gian ngắn.

Kinh tế địa phương gần như phụ thuộc hoàn toàn vào khai thác vàng. Bao quanh thị trấn là hàng loạt mỏ vàng nhỏ hoạt động tự phát, nhiều nơi bị cho là khai thác trái phép.

Các thợ mỏ tại đây làm việc theo hệ thống gọi là "cachorreo". Theo cơ chế này, họ làm việc liên tục khoảng 30 ngày mà không nhận lương. Đổi lại, vào ngày cuối cùng, họ được phép mang khỏi mỏ lượng quặng nhiều nhất có thể tự vác được. Nếu quặng chứa vàng, toàn bộ số vàng sẽ thuộc về họ. Nếu không tìm thấy vàng, coi như cả tháng lao động trắng tay.

Cơ hội đổi đời khiến hàng nghìn người chấp nhận đánh đổi sức khỏe để bám trụ tại vùng núi cao khắc nghiệt này. Mỗi ngày, các thợ mỏ phải đi bộ khoảng 30 phút để tới những đường hầm tối, thiếu ánh sáng và chứa đầy khí độc như thủy ngân, xyanua.

Phần lớn hoạt động khai thác được thực hiện thủ công. Thủy ngân được sử dụng phổ biến để tách vàng khỏi đá, khiến đất, nước và không khí tại La Rinconada ô nhiễm nặng.

Các hóa chất độc hại xâm nhập vào cơ thể người dân qua nguồn nước và không khí, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh thần kinh, tim, gan, phổi và các vấn đề về trí nhớ. Nhiều cư dân bị đổi màu da hoặc ngộ độc thủy ngân sau thời gian dài sinh sống tại đây. Một số báo cáo cho rằng tuổi thọ trung bình của công nhân mỏ ở La Rinconada chỉ khoảng 30-35 năm, bằng gần một nửa mức trung bình của Peru.

Ngoài vấn đề ô nhiễm và an ninh, La Rinconada còn đối mặt với tác động từ biến đổi khí hậu khi các sông băng quanh khu vực đang dần tan chảy.

Dù điều kiện sống khắc nghiệt, La Rinconada vẫn tiếp tục thu hút người lao động nghèo từ nhiều nơi ở Peru. Với họ, vàng vẫn là cơ hội hiếm hoi để thay đổi cuộc sống, dù phải đánh đổi bằng sức khỏe và tuổi thọ giữa vùng núi cao lạnh giá quanh năm.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Nếu trong nhiếp ảnh có một người mang dáng dấp của họa sĩ Van Gogh - tài năng xuất chúng nhưng vô danh lúc sinh thời - đó là Vivian Maier. Tạp chí The New Yorker nhận định di sản của bà làm thay đổi lịch sử nhiếp ảnh đương đại. Trong khi đó, giới chuyên môn gọi bà là "thiên tài nhiếp ảnh bí ẩn nhất thế kỷ 20".

Nhiều giám tuyển nghệ thuật và nhà phê bình nhiếp ảnh trên thế giới hiện nay đặt Vivian Maier ngang hàng với những tượng đài nhiếp ảnh đường phố thế kỷ 20 như Henri Cartier-Bresson, Diane Arbus hay Robert Frank.

Cuộc đấu giá 380 USD

Năm 2007, nhà môi giới bất động sản John Maloof chi 380 USD mua vài chiếc vali lớn tại một cuộc đấu giá kho ký gửi quá hạn ở Chicago. Thay vì tìm thấy tài liệu lịch sử như kỳ vọng, ông phát hiện hàng vạn phim âm bản nên cất vào kho suốt hai năm.

Khi đem rửa và scan ảnh, Maloof nhận ra đây là các tác phẩm khắc họa đường phố New York và Chicago giữa thế kỷ 20. Trẻ em, người già, người lao động hay giới thượng lưu hiện lên tự nhiên với bố cục chặt chẽ, mang phong cách của những nhiếp ảnh gia đường phố xuất sắc nhất nước Mỹ. Thấy tên "Vivian Maier" trên vali, Maloof tra cứu nhưng không có kết quả. Ông liên hệ những người cùng dự đấu giá để mua lại toàn bộ số vali còn lại.

Năm 2009, Maloof tra cứu lại và tìm thấy một cáo phó "Vivian Maier đã qua đời ngày 21/4/2009". Đang sở hữu hơn 100.000 phim âm bản (trong tổng số khoảng 150.000 bức ảnh di sản của bà), Maloof đăng một số tấm lên diễn đàn ảnh Flickr để xin lời khuyên: "Tôi nên làm gì với những thứ này? Tác phẩm này có xứng đáng triển lãm, in sách không?".

Bộ ảnh lập tức tạo hiện tượng mạng. Giới chuyên môn đổ xô đi tìm "thiên tài nhiếp ảnh đường phố" đã ghi lại chân thực nước Mỹ thế kỷ 20.

Maloof lần theo số điện thoại trên cáo phó, tìm đến gia đình Gensburg tại Chicago. "Vivian là bảo mẫu của chúng tôi", những người trong gia đình cho biết. Ba anh em nhà Gensburg do Vivian nuôi lớn nhưng không ai biết về tài năng nhiếp ảnh của bà, ngoài việc căn phòng luôn đầy vali và cấm người khác chạm vào.

Nữ bảo mẫu lập dị

Vivian Maier sinh năm 1926 tại New York, gốc Pháp và Áo. Sau khi cha bỏ đi năm 1930, bà cùng mẹ di chuyển giữa Pháp và Mỹ. Bà từng sống cùng nhiếp ảnh gia Jeanne Bertrand.

Năm 1951, bà về lại New York làm công nhân một thời gian ngắn trước khi chuyển sang nghề bảo mẫu. Công việc này giúp bà có thời gian dạo phố và chụp ảnh. Năm 1952, bà mua máy ảnh Rolleiflex. Loại máy có ống ngắm ngang hông giúp thao tác kín đáo.

Năm 1956, Vivian làm việc cho gia đình Gensburg ở ngoại ô Chicago và biến phòng tắm thành buồng tối rửa ảnh. Bà được mô tả là người nói tiếng Anh giọng Pháp, thường đội mũ rộng vành, đi giày da nam, máy ảnh đeo trước ngực. Yêu cầu đầu tiên của bà khi nhận việc luôn là có phòng riêng trang bị khóa.

Khi dắt trẻ ra ngoài, bà mang máy theo và chụp liên tục. Phil Donahue, một người từng thuê Vivian kể: "Thấy bà chụp một thùng rác, tôi chưa từng nghĩ những việc đó có giá trị nghệ thuật".

Khác với sự trần trụi hay đôi khi mang tính "săn mồi" (predatory) của nhiều nhiếp ảnh gia đường phố, giới chuyên môn đánh giá ảnh của Vivian mang tính thấu cảm sâu sắc. Bà có khả năng "đóng băng" những khoảnh khắc đời thường mang đậm tính điện ảnh nhưng không mang lại cảm giác lợi dụng hay phán xét nhân vật, nhất là với những người yếu thế.

Khác với tỷ lệ chữ nhật 35mm thông thường, khung ảnh vuông (square format) của Rolleiflex tạo ra một tỷ lệ vàng mang tính tĩnh tại và cổ điển. Định dạng này đòi hỏi tư duy bố cục chuẩn xác, không cho phép chụp vội, buộc bà quan sát và sắp xếp chủ thể trước khi bấm máy.

Chuyến đi vòng quanh thế giới

Tự nhận mình nghèo và không mua bảo hiểm y tế, nhưng Vivian có cách chi tiêu riêng. Năm 1959, nhận khoản tiền thừa kế bất động sản ở Pháp, bà dùng toàn bộ để du lịch vòng quanh thế giới trong 6 tháng. Bà đã đặt chân đến Ai Cập, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Italy.

Bà không kết hôn và không có bạn thân. Nhiếp ảnh gia Anna Fox đánh giá ảnh của Vivian ghi lại sự sống động của những người yếu thế bên lề xã hội, khác biệt hoàn toàn với góc chụp về các tòa nhà chọc trời thời bấy giờ.

Các học giả tại Đại học Chicago nhận định di sản của bà không chỉ là những bức ảnh đơn lẻ mà là một "sự tích lũy các ý tưởng và phương pháp tiếp cận". Cách bà tự căn chỉnh, cắt cúp (crop) và ghi chú tỉ mỉ cho quá trình tráng rửa âm bản cung cấp một nguồn tư liệu đồ sộ, làm thay đổi cách giới học thuật nghiên cứu về lịch sử nhiếp ảnh đương đại, cũng như góc nhìn về vai trò, giai cấp của nữ giới trong nghệ thuật ở thế kỷ trước.

Đầu thập niên 1970, khi các con nhà Gensburg trưởng thành, Vivian chuyển việc. Bà mang theo hàng chục thùng phim qua nhiều nơi, cuối cùng phải thuê kho lưu trữ. Về già cạn kiệt tài chính, bà không thể trả phí nên số di sản này bị mang ra đấu giá năm 2007.

Anh em nhà Gensburg sau đó tìm thấy bà đang sống lang bạt và đưa về chăm sóc. Tháng 4/2009, bà qua đời tại một viện dưỡng lão sau một tai nạn trượt ngã.

Đến nay, di sản của bà vẫn được trưng bày tại nhiều triển lãm lớn trên thế giới, từ New York đến Thượng Hải. Cuộc đời bà cũng trở thành nguồn cảm hứng cho phim tài liệu Finding Vivian Maier.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo thông báo mới đây của Vườn quốc gia Tam Đảo, từ ngày 5-5-2026 hoạt động leo núi tuyến 3 đỉnh Tam Đảo tạm dừng đến khi có thông báo mới.

Lý do được Vườn quốc gia Tam Đảo đưa ra là nhằm đảm bảo an toàn cho du khách. Địa hình của cung trekking này có đặc thù nhiều dốc cao, trong thời điểm mùa mưa bão đường trơn trượt có thể gây nguy hiểm cho du khách.

Tam Đảo là điểm đến nổi tiếng cách Hà Nội khoảng 60km. Cung trekking tuyến 3 đỉnh Tam Đảo thường diễn ra trong 1 ngày. Du khách sẽ được chinh phục 3 đỉnh của dãy Tam Đảo gồm: Thiên Thị (cao 1.375m), đỉnh Thạch Bàn (cao 1.388m) và Phù Nghĩa (cao 1.400m).

Đây được đánh giá là cung trekking có độ khó ở mức trung bình. Tuy nhiên người tham gia cần có sự rèn luyện thể lực nhất định trước khi tham gia cung leo núi này, và cần có hướng dẫn viên đi cùng để đảm bảo an toàn.

Mới đây, nam sinh Nguyễn Tuấn Anh (19 tuổi) đã bị lạc khi cùng nhóm bạn chinh phục đỉnh Tam Đảo Bắc.

Sự việc xảy ra vào tối 19-4, ngay sau khi biết thông tin, các lực lượng chức năng cùng nhiều nhóm leo núi chuyên nghiệp đã tham gia tìm kiếm.

Sau hơn 30 tiếng lạc trong rừng, nam sinh này được tìm thấy an toàn tại khu vực ven suối, ở độ cao khoảng 600m.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ