Trưa nay (5.4), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo thành viên phi hành đoàn Mỹ mất tích sau vụ tiêm kích F-15E bị bắn hạ tại một vùng hẻo lánh ở Iran đã được giải cứu thành công.
“Chúng tôi đã cứu được anh ấy!”, Tổng thống Trump xác nhận trên Truth Social, đồng thời chia sẻ đây là kết quả đến từ một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất lịch sử nước Mỹ.
Vị sĩ quan Mỹ là một đại tá, đã bị thương nhưng sẽ sớm hồi phục hoàn toàn, chủ nhân Nhà Trắng cho biết.
Về chiến dịch giải cứu, Tổng thống Mỹ cho hay “theo chỉ đạo của tôi, quân đội Mỹ đã triển khai hàng chục máy bay, mang theo những dòng vũ khí uy lực nhất thế giới, để thực hiện nhiệm vụ giải cứu”.
Trước đó, Đài CBS dẫn lời giới chức Mỹ cho biết chiếc tiêm kích F-15E chở theo phi hành đoàn gồm phi công và sĩ quan chuyên về hệ thống vũ khí.
Khi tiêm kích trúng đạn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3.4 (giờ địa phương), phi công thoát ra an toàn và được 2 trực thăng quân sự cứu hộ. Tuy nhiên, sĩ quan chuyên về hệ thống vũ khí mất tích.
Trong nỗ lực tìm kiếm diễn ra cùng ngày, một trực thăng Mỹ chở theo phi công đã trúng đạn từ lực lượng Iran trên mặt đất, khiến một số thành viên trên máy bay bị thương. Sau đó, trực thăng vẫn hạ cánh an toàn.
Một chiếc cường kích A-10 Warthog thuộc sứ mệnh giải cứu hôm 3.4 cũng trúng hỏa lực của Iran và bị hư hại. Phi công nhảy dù xuống vịnh Ba Tư và được cứu thành công.
Đài CBS News dẫn lời 2 quan chức Mỹ tiết lộ lực lượng đặc nhiệm nước này đã giải cứu được sĩ quan mất tích trong một chiến dịch phức tạp với sự tham gia của hàng trăm đặc nhiệm cùng hàng chục máy bay và trực thăng.
Và trong quá trình tiếp cận khu vực gần vị trí của vị sĩ quan, lực lượng Mỹ đã đấu súng với phía binh sĩ Iran.
Theo 2 quan chức, không xảy ra thương vong trong số những người tham gia chiến dịch giải cứu, và vị sĩ quan đã được đưa đến Kuwait để điều trị.
The New York Times là tờ báo đầu tiên đưa tin về chi tiết chiến dịch, dẫn lời 2 quan chức trên.
Chiến dịch quân sự giải cứu được mô tả là đặc biệt nguy hiểm, khi quân đội Mỹ sử dụng bom và hỏa lực để ngăn cản lực lượng Iran tiếp cận khu vực ẩn náu của sĩ quan. Trong thời gian bị mắc kẹt, sĩ quan Mỹ chỉ có một khẩu súng ngắn để tự vệ.
Sau khi người này được giải cứu, hai máy bay vận tải Mỹ được dùng để đưa vị sĩ quan rời đi đã bị mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh của Iran. Phía Mỹ phải điều động tiếp 3 máy bay khác chi viện, và 2 máy bay vận tải bị phá hủy tại chỗ để tránh rơi vào tay Iran.
Còn một quan chức cấp cao thuộc chính quyền Tổng thống Trump cho biết Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch.
Trước khi xác định được vị trí của sĩ quan, cơ quan này đã triển khai chiến dịch đánh lạc hướng, lan truyền thông tin rằng người mất tích đã được tìm thấy và đang được đưa khỏi Iran, nhằm giảm áp lực tìm kiếm của đối phương.
Trong khi chiến dịch đánh lạc hướng diễn ra, CIA vận dụng năng lực tình báo để lần theo dấu vết và tìm ra vị trí chính xác của sĩ quan bên trong một khe núi. Sau khi Lầu Năm Góc và Nhà Trắng nhận được thông tin thời gian thực từ CIA, Tổng thống Trump đã lập tức ra lệnh mở chiến dịch giải cứu ngay lập tức.
Nhà phân tích an ninh quốc gia Aaron MacLean của Đài CBS News cung cấp thêm thông tin về chiến dịch tìm kiếm và giải cứu. Theo ông, quân đội Mỹ thường sử dụng lực lượng được huấn luyện đặc biệt có tên Pararescuemen, chuyên đảm nhiệm những sứ mệnh tìm kiếm và cứu nạn trong môi trường chiến đấu.
Sĩ quan mất tích nhiều khả năng được trang bị thiết bị sơ cứu, và được huấn luyện để tự xử lý trong trường hợp bị thương. Người này cũng mang theo thiết bị liên lạc để truyền tin về cho cấp chỉ huy biết rằng mình vẫn an toàn.
Chuyên gia MacLean lưu ý những thiết bị liên lạc bao gồm thiết bị định vị GPS, máy phát tín hiệu cấp cứu và thiết bị liên lạc mã hóa để tránh thoát phe đối địch trong lúc gửi tín hiệu về cấp chỉ huy.
Các đợt tấn công mới nhất của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28.2 tập trung vào những mục tiêu quân sự thông thường. Bên cạnh đó, Israel cũng đã tấn công một số cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran.
Tuy nhiên, các đánh giá mới của tình báo Mỹ về chương trình hạt nhân Iran nhìn chung vẫn giữ nguyên vào thời điểm hiện tại, theo Reuters hôm 5.5 dẫn tiết lộ của 3 nguồn thạo tin.
Trong chiến dịch quân sự trước đó do Mỹ và Israel vào hè năm 2025, các nhà phân tích ước tính thời gian Iran cần để chế tạo vũ khí hạt nhân đã bị kéo dài thêm khoảng 1 năm.
Điều này có nghĩa là sau 2 tháng chiến sự, mốc thời gian này hầu như vẫn giữ nguyên, dù một trong những mục tiêu được Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra khi phát động cuộc xung đột là nhằm ngăn chặn nước Cộng hòa Hồi giáo phát triển bom hạt nhân.
Tính toán mới cho thấy để đạt được mục tiêu làm suy yếu đáng kể chương trình hạt nhân của Tehran, Mỹ và Israel có lẽ cần phải phá hủy hoặc loại bỏ kho dự trữ uranium làm giàu cao (HEU) còn lại của Iran.
Trước khi bị Mỹ - Israel phối hợp tấn công, Iran được cho sở hữu khoảng 440 kg uranium được làm giàu đến 60%. Số vật liệu này có thể được làm giàu tương đối nhanh chóng đến 90%, ngưỡng cần thiết để phát triển uranium ở cấp độ vũ khí.
Ngoài ra, Iran cũng sở hữu khoảng 1 tấn uranium được làm giàu đến 20% và 8.500 kg được làm giàu đến khoảng 3,6% cho mục đích dân sự.
Phần lớn HEU của Iran được cho là đang nằm trong cơ sở ngầm dưới lòng đất ở Isfahan.
Bộ Tư pháp Mỹ ngày 1/4 cho biết Andrew Emerald, 45 tuổi, đã viết 8 thông điệp trên mạng xã hội năm ngoái, trong đó đe dọa làm bị thương và sát hại Tổng thống Donald Trump.
"Hoặc Trump chết và được chôn cất trước năm 2026 hoặc tôi sẽ truy lùng, đưa ông ta xuống đó", Emerald viết trong một bài đăng hồi tháng 5/2025.
Cùng tháng đó, người đàn ông này tiếp tục đăng bài với lời lẽ tục tĩu, đe dọa tấn công khu nghỉ dưỡng của Tổng thống Mỹ ở Florida. "Tôi đảm bảo ông sẽ có mặt ở Mar-a-Lago khi tôi thiêu rụi nó thành tro bụi", Emerald viết.
Theo hồ sơ tòa án của Cục điều tra Liên bang Mỹ (FBI), khi giới chức thi hành lệnh bắt giữ tại nhà riêng của Emerald ở Massachusetts, người này đã từ chối ra ngoài và vung thanh kiếm dài bằng kim loại, thách thức các đặc vụ nổ súng bắn. Trong bài đăng trên Facebook trước đó, Emerald viết sẽ tới thủ đô Washington với thanh kiếm của bản thân và sát hại ông Trump.
Cuối cùng, Emerald chịu rời khỏi nhà sau khi một sĩ quan cảnh sát địa phương và một chuyên gia đàm phán tới thuyết phục anh ta.
Giới chức bắt Emerald sau khi người này bị truy tố hôm 19/3 với 8 cáo buộc truyền tải thông tin đe dọa, có thể phải đối mặt với án tù lên đến 5 năm, ba năm quản chế và khoản tiền phạt 250.000 USD nếu bị kết tội
Năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, Emerald cũng từng bị giới chức thẩm vấn vì lời đe dọa nhắm vào ông.
Giới chức Mỹ đã xử lý nhiều trường hợp đăng bài đe dọa ông chủ Nhà Trắng trên các nền tảng mạng xã hội. Hồi tháng 3, một người đàn ông ở Virginia bị kết án hơn hai năm tù vì dọa giết ông Trump.
AFP hôm 20.5 dẫn thông báo của một đội ngũ các nhà nghiên cứu quốc tế đã xác thực kỷ lục mới ở loài cá voi lưng gù, nhờ vào ảnh chụp phần đuôi của hai cá thể.
Tác giả báo cáo Cristina Castro, nhà sinh học biển thuộc Quỹ Cá voi Thái Bình Dương, phải thốt lên rằng những cuộc hành trình đầy ngoạn mục của loài cá voi trên là điều chưa từng được ghi nhận trước đó.
Theo báo cáo trên chuyên san Royal Society Open Science, bà Castro cho biết mỗi con cá voi lưng gù đều có hoa văn độc nhất vô nhị ở mặt dưới phần đuôi, có thể so sánh như dấu vân tay ở người nếu xét theo khía cạnh nhận dạng từng cá thể.
Các nhà khoa học đã sử dụng thuật toán nhận diện hình ảnh để phân tích hơn 19.000 hình ảnh được chụp từ năm 1984 đến năm 2005 ở vùng biển ngoài khơi đông Úc và Mỹ Latin.
Kế đến, họ rà soát từng tổ hợp trùng khớp để lần theo hành trình vượt đại dương của hai cá thể cá voi lập kỷ lục.
Con cá voi lưng gù lập kỷ lục đầu tiên được chụp lần đầu vào năm 2007 tại vịnh Hervey thuộc bang Queensland ở bờ đông nước Úc.
Con vật xuất hiện một lần nữa tại cùng địa điểm vào năm 2013. Sáu năm sau, phần đuôi đặc trực của cá thể này lọt vào ống kính ở ngoài khơi siêu đô thị Sao Paulo của Brazil.
Nếu tính theo đường chim bay, khoảng cách giữa điểm đầu và điểm cuối của hành trình là 14.200 km.
Con cá voi lập kỷ lục thứ hai đi theo hướng ngược lại. Đầu tiên con vật được chụp ảnh ở ngoài khơi Bahia (Brazil) vào năm 2003 với 8 cá thể khác,
Khoảng 22 năm sau, vào năm 2025 nó được phát hiện ở vịnh Hervey cách đó 15.100 km.
Kỷ lục trước đó thuộc về một cá thể cá voi lưng gù đã di chuyển hơn 13.000 km từ bờ biển Thái Bình Dương của Colombia đến Zanzibar ngoài khơi miền đông châu Phi.
