Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un hồi đầu tháng tuyên bố sẽ tăng cường năng lực phòng vệ của Triều Tiên, với lý do nỗ lực hiện đại hóa quân đội mà Mỹ và Hàn Quốc tiến hành đang “đẩy khu vực đến bờ vực chiến tranh hạt nhân”. Ông Kim sau đó thông báo Bình Nhưỡng sẽ trang bị vũ khí hạt nhân cho hải quân và đóng các tàu chiến có lượng giãn nước tới 10.000 tấn.
Trong cuộc họp toàn thể hồi giữa tháng, đảng Lao động Triều Tiên đã nhất trí công nhận vị thế hạt nhân của nước này là “cách thức đúng đắn và duy nhất để chủ động, tự tin đối phó với tình hình quân sự, chính trị quốc tế khó lường”, hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA ngày 23/6 cho biết.
KCNA cho hay lãnh đạo Kim Jong-un đã đề ra nhiệm vụ thúc đẩy mạnh mẽ nỗ lực tăng cường phòng thủ “theo cách riêng của Triều Tiên và với mục tiêu vượt qua thế giới”.
Ông Kim gần đây liên tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn về chương trình hạt nhân Triều Tiên. Hôm 3/6, ông nhấn mạnh việc mở rộng kho vũ khí hạt nhân với tốc độ “theo cấp số nhân”, coi đây là trụ cột của chiến lược an ninh quốc gia.
Thông điệp này còn được lặp lại trong nhiều tuyên bố khác của giới lãnh đạo Triều Tiên. Bà Kim Yo-jong, Trưởng ban Tổng vụ đảng Lao động Triều Tiên, em gái ông Kim Jong-un, gọi chương trình hạt nhân của nước này là “lằn ranh không thể quay đầu” và “không thể đem ra thương lượng”.
Peter Ward, nghiên cứu viên tại Viện Sejong ở Seoul, nhận định chiến dịch tấn công của Mỹ, Israel vào Iran hồi cuối tháng 2 với lý do “xóa sổ chương trình hạt nhân của Tehran” càng củng cố nhận định mà Triều Tiên đã rút ra từ lâu. Đó là việc theo đuổi chương trình hạt nhân mà không đạt khả năng răn đe “không khác gì tự vẽ hồng tâm lên lưng mình”, ông Ward nói với Guardian.
Theo Hong Min, nhà nghiên cứu thuộc Viện Hàn Quốc về Thống nhất Quốc gia, sau khi chứng kiến những gì diễn ra với Iran, Triều Tiên tin rằng họ đang phải đối mặt với mức độ đe dọa ngày càng tăng.
“Do đó, họ cần tăng cường năng lực răn đe tương ứng với mức độ đe dọa mà họ cảm nhận từ Washington và Seoul”, ông Hong nói với Asia News.
Mục tiêu của Bình Nhưỡng hiện không chỉ nằm ở số lượng đầu đạn, mà còn ở khả năng triển khai đa dạng, từ bệ phóng cơ động trên đường bộ, hệ thống đường sắt, cơ sở ngầm kiên cố cho đến lực lượng tàu ngầm đang được mở rộng.
Triều Tiên gần đây đã thử nghiệm phóng tên lửa hành trình có khả năng mang đầu đạn hạt nhân từ tàu khu trục mới, đồng thời mở rộng chương trình đóng tàu chiến cỡ lớn. Ông Kim cũng yêu cầu tăng tốc chế tạo thêm chiến hạm, trong đó có kế hoạch đóng mới hai tàu mỗi năm trong vòng 5 năm.
Ông Ward cho rằng cách tiếp cận này phản ánh chiến lược phân tán vũ khí để tăng khả năng tự vệ trước nguy cơ bị can thiệp, tương tự kịch bản xảy ra với Iran. Chiến lược này còn gia tăng răn đe, bởi đối phương không thể xác định chính xác vị trí và số lượng vũ khí còn lại sau một đòn tấn công.
“Mỹ và Hàn Quốc không biết các kho vũ khí của Triều Tiên nằm ở đâu, năng lực thế nào. Bình Nhưỡng cũng cố tình giữ những lời đe dọa ở mức mơ hồ”, chuyên gia Ward lưu ý.
Về mặt kỹ thuật, Hàn Quốc và Triều Tiên đang trong tình trạng chiến tranh do cuộc chiến năm 1950-1953 kết thúc bằng thỏa thuận đình chiến, không phải hiệp ước hòa bình. Căng thẳng giữa hai bên thường ở mức cao, khi Triều Tiên đẩy mạnh thử vũ khí và đưa ra các thông điệp răn đe, còn Hàn Quốc tăng cường tập trận chung với đồng minh Mỹ. Triều Tiên xác định nước này và Hàn Quốc là “hai quốc gia thù địch”, cho thấy tình trạng đối đầu còn kéo dài.
Triều Tiên gần đây chỉ trích mạnh mẽ cuộc họp của Nhóm Tham vấn Hạt nhân (NCG), cơ chế hợp tác mà Mỹ và Hàn Quốc thiết lập năm 2023, được tổ chức tại Seoul đầu tháng 6. Bình Nhưỡng gọi NCG là “cơ chế chiến tranh hạt nhân nhằm tấn công Triều Tiên”, cáo buộc cuộc họp đã “vạch ra các kịch bản chiến tranh hạt nhân cụ thể, bao gồm hình thái chiến tranh, trình tự nhiệm vụ”.
Do đó, Triều Tiên tin rằng họ cần có kho vũ khí lớn hơn nhiều để có thể đối trọng với quy mô và mức độ phức tạp của các lực lượng đang liên kết chống lại họ, theo ông Hong. “Điều này đã vượt ra ngoài khái niệm răn đe tối thiểu”.
“Răn đe tối thiểu” là học thuyết cho rằng một quốc gia không cần phải chạy đua vũ trang để sở hữu kho vũ khí khổng lồ hay ngang bằng với đối thủ mới có thể ngăn chặn một cuộc tấn công. Thay vào đó, họ chỉ cần duy trì số lượng vũ khí “tối thiểu” nhưng đáp ứng được hai điều kiện then chốt và khả năng sống sót sau đòn tấn công phủ đầu, và đủ sức trả đũa gây thiệt hại không thể chấp nhận được với đối phương.
Yang Moo-jin, giáo sư tại Đại học Nghiên cứu Triều Tiên ở Hàn Quốc, cho biết các phát biểu về tăng cường năng lực hạt nhân còn cho thấy Bình Nhưỡng muốn tái khẳng định quan điểm không phi hạt nhân hóa, ngay cả khi đàm phán với Washington được nối lại.
“Thay vào đó, Bình Nhưỡng muốn chuyển trọng tâm sang khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân”, ông Yang tiếp tục.
Cách tiếp cận này đánh dấu sự khác biệt đáng kể so với các khuôn khổ đàm phán từng được thúc đẩy trước đây, khi mục tiêu chính vẫn là loại bỏ chương trình hạt nhân của Triều Tiên
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hồi tháng 5 tái khẳng định cái mà Nhà Trắng gọi là “mục tiêu chung” trong việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Tuy nhiên, khi ông Tập thăm Bình Nhưỡng, các thông cáo phía Trung Quốc không đề cập đến nội dung này.
Việc Triều Tiên ngày càng tăng cường quan hệ quân sự với Nga và củng cố quan hệ với Trung Quốc được cho là đã giúp Bình Nhưỡng giảm đáng kể áp lực bên ngoài. Dù có nhiều khác biệt, ba quốc gia này vẫn có điểm chung là cùng muốn kiềm chế ảnh hưởng của Mỹ.
Theo bà Lee Ho-ryung, chuyên gia Viện Phân tích Chiến lược Quốc phòng Hàn Quốc (KIDA), Mỹ và Hàn Quốc vẫn sẽ duy trì mục tiêu phi hạt nhân hóa trên danh nghĩa, nhưng trên thực tế trọng tâm nhiều khả năng sẽ chuyển sang kiểm soát vũ khí, khi Triều Tiên ngày càng gia tăng năng lực hạt nhân của mình.
“Rốt cuộc, họ có thể sẽ không còn lựa chọn nào khác”, bà Lee nói.
"Ngay khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển, tôi nghĩ vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức ở Islamabad", Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani nói với phóng viên tại trụ sở của tổ chức này ở New York ngày 21/4.
Trước đó, Mỹ và Iran lên kế hoạch tổ chức đàm phán ở Islamabad, Pakistan vào ngày 22/4. Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm nay cho hay phái đoàn nước này đã thông báo với phía Mỹ thông qua bên trung gian Pakistan rằng họ sẽ không tới Islamabad vì nhiều lý do, trong đó có việc Mỹ duy trì hành động thù địch khi tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran.
Khi được hỏi về khả năng hai bên leo thang quân sự sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc, Đại sứ Iravani cho biết Iran đã chuẩn bị cho cả hai kịch bản. "Nếu họ muốn tiếp tục giao tranh, Iran đã sẵn sàng. Tuy nhiên, chúng ta nên tạo cơ hội cho giải pháp ngoại giao. Chúng tôi vẫn hy vọng như vậy", ông nói thêm.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông Iravani kêu gọi Liên Hợp Quốc lên án việc Mỹ bắt tàu chở hàng Touska của Iran, đồng thời yêu cầu Washington thả tàu.
"Hành vi như vậy mang đậm bản chất cướp biển và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và an toàn của các tuyến đường vận chuyển quan trọng. Hơn nữa, động thái bất hợp pháp này cấu thành hành vi vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, đồng thời bị coi là mang tính gây hấn", Đại sứ Iran cho hay.
Hải quân Mỹ cuối tuần qua đổ quân kiểm soát tàu chở hàng Touska ở biển Oman. Tổng thống Donald Trump nói con tàu mang cờ Iran này thuộc diện trừng phạt của Mỹ.
Tổng thống Trump hôm 21/4 thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi Tehran đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột vĩnh viễn. Tuy nhiên, ông cho biết Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sau đó cũng cho biết hải quân Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa. "Chỉ trong vài ngày tới, các kho dầu tại đảo Kharg sẽ đầy ắp và các giếng dầu vốn đã mong manh của Iran sẽ phải ngừng hoạt động. Việc siết chặt thương mại đường biển của Iran trực tiếp đánh vào nguồn thu chủ yếu của nước này", ông Bessent nói.
Đảo Kharg được coi là "huyết mạch dầu mỏ" và mắt xích sống còn của Iran. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Bộ trưởng Bessent cho rằng lệnh phong tỏa của Mỹ khiến dầu tại hòn đảo này không thể xuất đi được và Iran phải ngừng khai thác.
Ông Bessent mô tả đây là chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh tế", cho hay Bộ Tài chính Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép tối đa nhằm làm suy yếu một cách có hệ thống nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Ông cũng cảnh báo bất kỳ cá nhân hay tàu thuyền nào tham gia giao dịch, vận chuyển dầu Iran đều có nguy cơ bị Mỹ áp lệnh trừng phạt.
Mahdi Mohammadi, trợ lý của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, cho rằng tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn từ Tổng thống Trump là "động thái câu giờ cho đòn đánh bất ngờ" và cho rằng giờ là lúc Iran cần giành thế chủ động.
Trong khi đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cảm ơn ông Trump, khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục thúc đẩy các bên tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. "Tôi chân thành hy vọng cả hai phía sẽ tiếp tục thực thi lệnh ngừng bắn, đạt được thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và chấm dứt vĩnh viễn xung đột", lãnh đạo Pakistan cho biết.
Theo hồ sơ được luật sư gửi lên tòa án Đặc khu Columbia, nghi phạm Cole Tomas Allen được xếp vào "buồng giam an toàn", nơi bị phong tỏa 24/24, và phải mặc "một loại áo giống như áo trói người" sau khi tới cơ sở giam giữ ngày 27/4.
Mức độ giam giữ sau đó được xuống "biện pháp phòng ngừa tự sát", nghĩa là Allen bị cấm gọi điện thoại, không được gặp ai trừ đội ngũ pháp lý của mình, cũng không được rời khỏi phòng giam trừ khi gặp luật sư hoặc đi tắm dưới sự giám sát.
Hồ sơ nêu rõ rằng một y tá hôm 1/5 đã đề nghị chấm dứt các biện pháp phòng ngừa, song chúng vẫn được duy trì tính đến thời điểm luật sư của Allen đến thăm cùng ngày.
Các luật sư ngày 2/5 đề nghị thẩm phán bãi bỏ biện pháp phòng ngừa tự sát đối với Allen. Họ lập luận tình trạng của Allen "không khác gì một hình phạt", khiến anh ta không thể tiếp cận các tài nguyên của nhà tù, trong đó có sử dụng máy tính bảng để liên lạc với người thân.
Nghi phạm Allen tối 25/4 mang theo nhiều vũ khí xông vào địa điểm tổ chức tiệc tối dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng tại khách sạn Washington Hilton, nơi Tổng thống Donald Trump, Phó tổng thống JD Vance cùng nhiều quan chức cấp cao khác đang có mặt. Nhiều tiếng súng đã vang lên trước khi Allen, nghi phạm đến từ California, bị khống chế.
Allen bị truy tố về tội âm mưu ám sát Tổng thống và có thể đối mặt với án tù chung thân nếu bị kết án. Ngoài ra, nghi phạm còn bị cáo buộc vận chuyển trái phép vũ khí xuyên bang và nổ súng trong khi thực hiện hành vi bạo lực.
Theo Đài CNN, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng tình trạng thiếu bộ máy lãnh đạo rõ ràng ở Tehran đang cản trở các cuộc đàm phán, trong bối cảnh tác động kinh tế toàn cầu do cuộc chiến này đang gây áp lực ngày càng lớn.
Khi cuộc chiến sắp bước sang tuần thứ tám vào cuối tuần này, thế bế tắc đang ngày một trầm trọng hơn: Iran vẫn gần như đóng cửa eo biển Hormuz, ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu, trong khi ông Trump tìm cách bóp nghẹt nền kinh tế Iran bằng lệnh phong tỏa các cảng.
Vì vậy, câu hỏi có thể quyết định kết cục của màn đối đầu này là: bên nào có đủ ý chí chính trị để trụ vững lâu hơn đối phương?
Ông Trump hiểu rõ phép tính đó. "Tôi có thừa thời gian, còn Iran thì không" - ông Trump nhấn mạnh trên mạng xã hội ngày 23-4.
Sau đó, ông chỉ trích các bài báo cho rằng ông đang sốt ruột muốn chấm đứt cuộc chiến này. "Đừng giục tôi. Đừng giục tôi!" - ông Trump nói với các phóng viên.
"Bài báo nào tôi đọc cũng nói kiểu 'Ồ, ông Trump đang chịu áp lực thời gian'. Nhưng tôi thì không. Không đâu. Biết ai mới là người đang bị áp lực thời gian không? Chính là họ" - ông Trump bình luận.
Cây bút Stephen Collinson của Đài CNN nhận định rằng để có thể giành chiến thắng và tạo dựng được sự ủng hộ muộn màng từ công chúng Mỹ vốn đang hoài nghi, điều tối quan trọng với ông Trump là những lời nói của ông phải nhận được sự tin tưởng.
"Nhưng ông Trump đã bắt đầu từ một vị thế khó khăn, khi suốt nhiều tuần qua ông đã đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn về chiến lược của mình, mà thường trái ngược với thực tế. Và cũng có khả năng việc Tổng thống liên tục khẳng định mình không lo ngại về thời gian thực chất là nhằm che giấu áp lực ngày càng gia tăng đối với ông khi xung đột kéo dài" - ông Stephen Collinson bình luận.
Ngoài ra, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy Iran tin rằng nước này đang nắm lợi thế trong cuộc chiến, khi họ tận dụng lợi thế địa lý như đòn bẩy bất đối xứng chống lại một siêu cường và sẵn sàng trả bất cứ giá nào để giành chiến thắng, theo CNN.
