Hãng TASS đưa tin lệnh ngừng bắn dịp lễ Phục sinh Chính thống giáo do Nga công bố đã hết hạn vào nửa đêm 12.4 (4 giờ sáng 13.4 tại VN), trong bối cảnh Nga và Ukraine đều tố đối phương vi phạm.
Điện Kremlin trước đó thông báo Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra lệnh ngừng bắn trong kỳ nghỉ lễ Phục sinh, kéo dài 32 giờ. Sau đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố Ukraine sẵn sàng hành động tương tự.
Bộ Quốc phòng Nga hôm 13.4 cho biết Ukraine đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn lễ Phục sinh 6.558 lần, theo hãng tin Interfax.
Trong khi đó, theo Reuters, Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine đã thống kê tổng cộng 7.696 lần vi phạm của Nga trong suốt thời gian ngừng bắn.
Nghị sĩ Leonid Slutsky, Chủ tịch Ủy ban các vấn đề quốc tế của Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga và lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do Nga (LDPR), cáo buộc Ukraine kêu gọi kéo dài lệnh ngừng bắn để tái vũ trang.
Theo Slutsky, những đề nghị của ông Zelensky về việc gia hạn lệnh ngừng bắn là “một hành động khiêu khích nhằm thu hút sự chú ý của các nhà tài trợ châu Âu”.
Ukraine chưa bình luận về phát biểu trên. Trang The Kyiv Independent ngày 13.4 dẫn lời giới lãnh đạo địa phương Ukraine cho biết ít nhất 2 người thiệt mạng và 6 người bị thương do các đợt tấn công của Nga trong 24 giờ trước đó.
Không quân Ukraine cho biết lực lượng Nga đã phóng 98 máy bay không người lái (UAV) vào Ukraine, trong đó có 87 chiếc bị bắn hạ ở phía bắc và phía đông nước này.
Hai trường hợp thiệt mạng là người dân các thành phố Kramatorsk và Druzhkivka ở Donetsk, bên cạnh các trường hợp bị thương tại tỉnh này và các tỉnh Kharkiv, Zaporizhzhia và Kherson.
Nga chưa bình luận về thông tin trên. Hai bên trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhằm vào dân thường.
Hãng Ukrinform ngày 13.4 dẫn lời Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết Ukraine mong thiết lập liên lạc với lực lượng chính trị mới của Hungary và sẵn sàng xây dựng mối quan hệ láng giềng tốt đẹp.
Tối 12.4 (giờ địa phương), Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đã thừa nhận thất bại sau 16 năm cầm quyền, khi đảng bảo thủ Tisza do ông Peter Magyar lãnh đạo giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội nước này.
Theo ông Sybiha, Ukraine đã nhận được “tin tức châu Âu tích cực” từ Hungary, mở ra những cơ hội mới và tạo điều kiện để bắt đầu một chương mới về quan hệ láng giềng tốt đẹp trong lịch sử chung của hai nước.
“Nhân dân chúng ta xứng đáng có được mối quan hệ như vậy. Chúng tôi cởi mở. Chúng tôi mong muốn điều này và đã gửi tín hiệu về các cuộc tiếp xúc thích hợp ở cấp Tổng thống Ukraine và ông Magyar. Chúng tôi sẵn sàng cho cuộc đối thoại này ngay lập tức, không chậm trễ, để xây dựng mối quan hệ láng giềng tốt đẹp đúng đắn. Chúng tôi mong đợi cuộc tiếp xúc này và tất nhiên là rất quan tâm. Chúng tôi đang chờ phản hồi từ phía Hungary”, Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine cho biết.
Bình luận về vấn đề này, ông Magyar nói rằng việc khôi phục quyền của cộng đồng người Hungary thiểu số ở Ukraine sẽ là điều kiện tiên quyết để xây dựng lại quan hệ với Ukraine.
Ông Magyar cũng nói trong một cuộc họp báo rằng ông sẽ không gọi điện cho Tổng thống Nga Vladimir Putin, đồng thời nói thêm “ai cũng rõ rằng Ukraine là nạn nhân trong cuộc chiến”.
Hãng RBC-Ukraine ngày 13.4 dẫn lời nghị sĩ Fedir Venislavskyi, Chủ tịch Tiểu ban An ninh và Quốc phòng tại Quốc hội Ukraine, cho hay tình báo Ukraine đã phóng thành công hai tên lửa vào không gian trong thời gian diễn ra xung đột với Nga.
Theo đó, hai tên lửa đã bay ra khỏi bầu khí quyển. Lần phóng đầu tiên đạt độ cao hơn 100 km, còn lần thứ hai đạt độ cao 204 km. Cả hai lần phóng đều được ghi nhận chính thức bằng hệ thống giám sát kỹ thuật.
“Đây là một tình huống đặc biệt đối với một quốc gia đang trong thời chiến. Ukraine đã có khả năng kỹ thuật để chống lại các hệ thống tấn công tương tự của kẻ thù và tấn công chúng trong không gian”, ông Venislavskyi nói.
Ông nhấn mạnh rằng đây không phải là các cuộc thử nghiệm mà là “các nhiệm vụ chiến đấu thực sự” được thực hiện dưới sự lãnh đạo của cựu lãnh đạo tình báo quân sự Kyrylo Budanov.
“Chúng tôi có những tên lửa mà hầu như không ai biết đến, nhưng chúng có khả năng tấn công lãnh thổ địch ở khoảng cách lên tới 500 km và bay với tốc độ siêu thanh. Chúng tôi đang sử dụng chúng một cách thành công”, ông nói thêm.
Ngoài các cuộc phóng vào không gian, ông Venislavskyi cho biết tình báo Ukraine đã hoàn thành một nhiệm vụ bất thường khác, phóng một tên lửa từ máy bay vận tải ở độ cao khoảng 8.000 m.
Ông nói thêm rằng công nghệ này không chỉ có thể được sử dụng cho mục đích dân sự mà còn để chống lại các hệ thống tên lửa tiên tiến của Nga, như tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik.
Trước đó, có thông tin cho rằng chòm vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) UASAT của Ukraine ban đầu sẽ được sản xuất tại Đan Mạch bởi Công ty Công nghệ vũ trụ GomSpace. Dự kiến việc sản xuất sẽ chuyển sang Ukraine ở các giai đoạn sau của chương trình.
"Sẽ là chính xác nếu nói rằng chúng tôi đã đạt được kết luận đối với phần lớn các vấn đề đang được thảo luận. Tuy nhiên, nếu bảo rằng điều này đồng nghĩa với việc việc ký kết một thỏa thuận đã cận kề, thì không ai có thể đưa ra lời khẳng định như vậy", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 25/5 cho biết.
Ông Baghaei nói thêm, Iran đang đàm phán về việc chấm dứt xung đột chứ không thảo luận về các vấn đề hạt nhân ở thời điểm hiện tại. Ông cũng nhắc lại rằng những thay đổi trong lập trường của các quan chức Mỹ đang gây ra nhiều trở ngại cho bất kỳ thỏa thuận nào.
Đây là bình luận chính thức đầu tiên của Iran sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối ngày 23/5 thông báo thỏa thuận hòa bình tiềm năng với Iran “phần lớn đã đàm phán xong”.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 24/5 cho biết, một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột với Iran có thể sẽ thành hình "ngay hôm nay”. Tuy nhiên, không lâu sau đó, Tổng thống Trump cho biết, ông đã chỉ đạo đoàn đàm phán của Mỹ không vội ký thỏa thuận với Iran vì “thời gian đang đứng về phía chúng ta”.
Các nguồn tin cho hay, theo dự thảo thỏa thuận đình chiến giữa Mỹ và Iran, 2 bên sẽ gia hạn ngừng bắn 60 ngày. Trong thời gian này, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại, Iran sẽ có thể tự do bán dầu và các cuộc đàm phán sẽ được tiến hành nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.
Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran và ban hành một số lệnh miễn trừ trừng phạt để cho phép Iran tự do bán dầu.
Bản dự thảo thỏa thuận cũng bao gồm các cam kết từ phía Iran về việc không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời tiến hành đàm phán về việc đình chỉ chương trình làm giàu uranium và loại bỏ kho dự trữ uranium đã được làm giàu ở cấp độ cao của nước này.
Thế tiến thoái lưỡng nan của ông Trump
Khi có thêm nhiều chi tiết của một thỏa thuận tiềm năng được tiết lộ, ông Trump sẽ phải đối mặt với một vài câu hỏi quan trọng. Thứ nhất, liệu thỏa thuận cuối cùng của ông có chặt chẽ hơn thỏa thuận với Iran năm 2015 dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama không? Thứ hai, liệu việc ông Trump hủy bỏ thỏa thuận đó có đưa Mỹ vào một vị thế tốt hơn đối với Iran hay không?
Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột do chính ông lựa chọn để chống lại Iran đang đến rất gần. Tuy nhiên, mỗi lần như vậy, những dự đoán của ông đều hóa ra chỉ là hy vọng.
Những chi tiết đang dần lộ diện về một thỏa thuận tiềm năng với Iran cho thấy các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình có thể nằm ngoài khả năng của ông Trump trong việc biến nó thành một chiến thắng vang dội.
Cuối cùng, Mỹ có thể giải băng một số tài sản của Iran và từng bước dỡ bỏ lệnh phong tỏa để thuyết phục Iran mở cửa lại eo biển Hormuz.
Trong khi đó, khoảng thời gian đề xuất 60 ngày để đàm phán nhằm giải quyết các rào cản còn lại đối với việc làm giàu uranium của Iran dường như cũng khá gấp rút nếu xét đến tính chất phức tạp của vấn đề. Lịch sử cho thấy Iran muốn kéo Mỹ vào một giai đoạn ngoại giao kéo dài và không đi đến kết quả nào trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.
Mỹ và Israel đã coi việc loại bỏ các kho chứa uranium làm giàu ở mức độ cao của Iran là một mục tiêu then chốt. Tuy nhiên, những thương vong có thể xảy ra từ một nỗ lực nhằm thu giữ số vật liệu đó bằng vũ lực là quá lớn, trong khi những nhượng bộ mà Iran sẽ yêu cầu để bàn giao số vật liệu đó thông qua con đường ngoại giao có khả năng sẽ rất cao.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi hôm nay cho biết đề xuất có yêu cầu chấm dứt giao tranh tại mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, lực lượng Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran và Washington bồi thường cho những thiệt hại gây ra với Tehran.
Theo ông, Iran còn muốn được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải. Đây là bình luận đầu tiên của Tehran về đề xuất hòa bình mới nhất với Washington.
Theo hãng thông tấn Reuters, các điều kiện này dường như không thay đổi nhiều so với đề nghị trước đó của Iran, vốn đã bị Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ vào tuần trước và gọi là "rác rưởi".
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia cùng ngày 19/5 tuyên bố nước này sẽ mở "các mặt trận mới" để chống lại Mỹ nếu Washington nối lại chiến dịch tấn công, thêm rằng Tehran sẽ sử dụng "các phương pháp và thiết bị mới".
Trong bài viết trên mạng xã hội hôm 18/5, Tổng thống Trump cho biết đã hoãn kế hoạch tấn công Iran vào ngày 19/5 theo đề xuất của các nước vùng Vịnh, vì "một thỏa thuận rất có thể chấp nhận được đối với Mỹ, các nước Trung Đông và xa hơn nữa" sẽ được ký kết.
Ông sau đó cùng ngày nói với báo giới rằng Mỹ sẽ hài lòng nếu đạt được thỏa thuận ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, thêm rằng "có khả năng rất cao" là điều đó sẽ xảy ra.
"Nếu chúng tôi có thể làm được điều này mà không phải ném bom dữ dội vào họ, tôi sẽ rất vui", ông Trump nói.
Dù hai bên chưa công khai bất kỳ nhượng bộ nào trong quá trình đàm phán, một quan chức cấp cao Iran ngày 18/5 nói với Reuters rằng Mỹ có thể đang nới lỏng một số yêu cầu.
Nguồn tin này cho biết Washington đã đồng ý ngừng phong tỏa 1/4 số tiền của Tehran hiện bị đóng băng ở các ngân hàng nước ngoài. Mỹ cũng tỏ ra linh hoạt hơn khi chấp nhận cho Iran tiếp tục một số hoạt động hạt nhân hòa bình dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), theo quan chức trên.
Mỹ chưa xác nhận đã đồng ý bất kỳ điều gì trên bàn đàm phán. Theo Reuters, một quan chức giấu tên của nước này đã bác bỏ thông tin từ hãng thông tấn Tasnim rằng Washington đã đồng ý miễn trừ trừng phạt về dầu mỏ với Tehran trong lúc đàm phán diễn ra.
Hàng nghìn người đã thiệt mạng sau các cuộc tập kích của Mỹ - Israel vào Iran trước khi giao tranh ngừng lại vào đầu tháng 4 nhờ thỏa thuận ngừng bắn. Trước đó, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh cũng đã làm hàng chục người chết.
Thỏa thuận ngừng bắn nhìn chung vẫn được duy trì, dù máy bay không người lái (UAV) gần đây đã được phóng từ Iraq nhằm vào các nước vùng Vịnh, được cho là do Iran và đồng minh thực hiện.
Hãng AP ngày 12.4 dẫn lời Giáo hoàng Leo XIV chỉ trích "ảo tưởng quyền lực tuyệt đối" châm ngòi cho cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran, đồng thời kêu gọi các nhà lãnh đạo ngừng cuộc chiến và đàm phán hòa bình.
Giáo hoàng Leo đã chủ trì một buổi lễ cầu nguyện tối 11.4 tại Vương cung thánh đường Thánh Peter. Cùng ngày, Mỹ và Iran có cuộc đàm phán trực tiếp tại Pakistan.
Vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ không nhắc đến nước này hay nhà lãnh đạo nào trong thông điệp của mình, vốn được soạn trước khi cuộc đàm phán được công bố.
"Việc tôn thờ bản thân và tiền bạc đã đủ! Việc phô trương quyền lực đã đủ! Chiến tranh đã đủ rồi!", Giáo hoàng Leo XIV nhấn mạnh.
Trong hàng ghế tham dự có Tổng giám mục Tehran, Hồng y người Bỉ Dominique Joseph Mathieu. Đại sứ quán Mỹ cho biết phái đoàn ngoại giao nước này do Phó trưởng phái đoàn Laura Hochla đại diện.
Trong những tuần đầu tiên của xung đột Iran, Giáo hoàng Leo XIV chỉ đưa ra những lời kêu gọi ôn hòa về hòa bình và đối thoại. Nhưng ông đã tăng cường chỉ trích bắt đầu từ Chúa nhật lễ Lá (29.3). Tuần này, ông nói rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc hủy diệt nền văn minh Iran là "thực sự không thể chấp nhận được" và kêu gọi đối thoại phải được ưu tiên.
Vào ngày 11.4, Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi tất cả những người thiện chí cầu nguyện cho hòa bình và các nhà lãnh đạo chính trị chấm dứt chiến tranh.
