Khi ông Peter Magyar, 45 tuổi, bước lên bục phát biểu tại quốc hội ngày 9/5 trên cương vị Thủ tướng Hungary, một trong những thông điệp mà ông phát đi là 16 năm cầm quyền của cựu thủ tướng Viktor Orban đã kết thúc. Lá cờ Liên minh châu Âu (EU) được đưa trở lại quốc hội Hungary, trong khi Ode to Joy, “quốc ca” của EU, vang lên trước hàng chục nghìn người tập trung tại Budapest.
Ông Magyar ngay sau đó công bố tối hậu thư với Tổng thống Tamas Sulyok cùng loạt quan chức do ông Orban bổ nhiệm đang giữ vị trí chủ chốt trong hệ thống tư pháp và cơ quan công quyền Hungary.
“Đã đến lúc ra đi trong danh dự, khi vẫn còn có thể”, ông Magyar nói, đặt hạn chót 31/5 để Tổng thống Sulyok cùng các quan chức này tự nguyện rời chức vụ.
Ông Magyar, lãnh đạo đảng trung hữu Tisza, giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử tháng trước, chấm dứt sự lãnh đạo của đảng Fidesz sau nhiều năm. Ông không che giấu ý định phá bỏ mô hình nắm quyền mà ông Orban cùng đảng Fidesz đã xây dựng trong gần hai thập kỷ.
Zsolt Kerner, nhà báo tại trang tin Hungary 24.hu, cho biết ông Magyar bước vào cuộc bầu cử với lời hứa đem lại công lý và hiện ông quyết tâm thực hiện điều đó bằng mọi giá.
“Ông ấy có vẻ là người cực kỳ cứng rắn. Những quan chức ở tầng thứ nhất, thứ hai và thứ ba trong mạng lưới của ông Orban nên dè chừng”, Kerner nhận định.
Tân Thủ tướng Magyar cũng tuyên bố rằng dưới sự lãnh đạo của ông, Hungary sẽ không còn là nơi “trú ẩn an toàn” cho chính trị gia nước ngoài tham nhũng.
Cựu bộ trưởng tư pháp Ba Lan Zbigniew Ziobro là một trong những người đầu tiên dường như nghiêm túc trước cảnh báo này. Chưa đầy 36 giờ sau khi ông Magyar nhậm chức, Ziobro ngày 10/5 xác nhận đã rời Hungary tới Mỹ.
Ziobro được Hungary cấp quy chế tị nạn năm ngoái, sau khi phải đối mặt loạt cáo buộc tại Ba Lan, trong đó có lạm quyền, cầm đầu tổ chức tội phạm có tổ chức và biển thủ công quỹ để mua phần mềm gián điệp nhằm theo dõi đối thủ chính trị. Nếu bị kết tội, ông có thể phải đối mặt mức án lên tới 25 năm tù.
Theo truyền thông, chính Tổng thống Donald Trump đã cấp thị thực vào Mỹ cho ông Ziobro.
Nhà báo Kerner cho rằng Ziobro nhiều khả năng sẽ nằm trong số những mục tiêu đầu tiên mà ông Magyar nhắm đến, đặc biệt vì tân Thủ tướng Hungary muốn hàn gắn mối quan hệ với Thủ tướng Ba Lan thân EU Donald Tusk, cũng như nhóm Visegrad (gồm 4 nước Ba Lan, Hungary, Cộng hòa Czech và Slovakia). Quan hệ trong Visegrad đã xấu đi đáng kể dưới thời ông Orban do lập trường thân Nga của lãnh đạo này.
“Nếu Ba Lan yêu cầu dẫn độ các cựu quan chức tham nhũng, Magyar đã nói rõ rằng ông ấy sẽ giao người”, Kerner nói, đề cập cả Ziobro lẫn cựu thứ trưởng tư pháp Ba Lan Marcin Romanowski, người cũng được Hungary cấp quy chế tị nạn dưới thời ông Orban.
Kerner cho biết những người tích lũy khối tài sản lớn dưới thời chính quyền cũ cũng có thể sớm đối mặt sức ép. Trong những tuần trước lễ nhậm chức của ông Magyar, Guardian đưa tin nhiều cựu đồng minh của cựu thủ tướng Orban đã bắt đầu chuyển tài sản ra nước ngoài vì lo ngại chiến dịch chống tham nhũng mà lãnh đạo mới cam kết thực hiện. Một số người thậm chí còn tìm cách xin thị thực Mỹ.
Tuy nhiên, theo nhà phân tích chính trị Zsuzsanna Vegh tại Quỹ Marshall của Đức, thách thức lớn hơn đối với Thủ tướng Magyar sẽ là mạng lưới đồng minh rộng lớn của ông Orban, với các vị trí quyền lực như Tổng thống, lãnh đạo viện công tố và cơ quan kiểm toán nhà nước.
“Việc ông Magyar kêu gọi những người này từ chức không đồng nghĩa họ buộc phải làm theo. Nếu họ không từ chức, tôi nghĩ chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc chiến pháp lý. Sẽ cần tiến hành các sửa đổi hiến pháp để có thể loại họ khỏi chức vụ”, bà nhận định.
Tuy nhiên, một điều mà ông Magyar đã chứng minh ngay cả trước khi nhậm chức là ông thích hành động một cách chóng vánh. Theo bà Vegh, chính điều này có thể tạo ra bước ngoặt.
“Với việc Thủ tướng Magyar ra tối hậu thư để các quan chức này từ chức vào cuối tháng 5, tôi cho rằng đảng Tisza hẳn đã có lộ trình rất rõ ràng cho bước đi tiếp theo nếu những người đó vẫn tiếp tục tại nhiệm”, bà nói.
Theo nhà phân tích này, hệ thống mà ông Orban từng xây dựng để củng cố quyền lực đã bắt đầu rạn nứt.
“Cuộc bầu cử hồi tháng 4 cho thấy chiến lược nhằm duy trì quyền lực của ông Orban không còn hiệu quả nữa. Hệ thống ấy một phần dựa trên niềm tin rằng ông ấy không thể bị đánh bại. Và rồi niềm tin đó đã sụp đổ khi thực tế chứng minh điều hoàn toàn ngược lại”, bà Vegh nêu thêm.
"Kyiv đã là một nơi nguy hiểm trong nhiều năm qua. Nguy cơ trong các cuộc chiến như thế này là chúng luôn có thể leo thang, lan rộng thành điều gì đó mới", theo AFP dẫn lời ông Rubio.
Trước đó, Ngoại trưởng Sergey Lavrov đã điện đàm với người đồng cấp Mỹ Marco Rubio ngày 25.5, theo TASS. Trong cuộc gọi, ông Lavrov thông báo Nga sẽ bắt đầu tấn công "các trung tâm ra quyết định" của Ukraine, đồng thời kêu gọi Mỹ sơ tán đại sứ quán khỏi Kyiv.
Nga cũng cảnh báo công dân nước ngoài, các phái đoàn ngoại giao và nhân viên quốc tế rời Kyiv ngay lập tức. Đại sứ Liên minh Châu Âu tại Ukraine Katarina Mathernova bác bỏ cảnh báo này, cho rằng đây là nỗ lực nhằm gieo rắc hoảng loạn và cô lập Kyiv. Bà khẳng định phái bộ EU "sẽ không đi đâu cả".
Trên thực địa, Ukraine ngày 26.5 cáo buộc các cuộc tấn công của Nga khiến 6 thường dân thiệt mạng và 103 người bị thương tại nhiều khu vực, gồm Donetsk, Dnipropetrovsk, Zaporizhzhia, Sumy, Kharkiv, Kherson và Poltava. Cùng ngày, Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết không quân nước này đã sử dụng tên lửa hành trình Storm Shadow để tấn công các cơ sở quân sự Nga tại tỉnh Luhansk. Phía Nga chưa bình luận về thông tin trên.
Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói lực lượng Ukraine đã đạt một số kết quả tích cực hơn trên chiến trường trong năm nay và ổn định được một số khu vực mặt trận. Tuy nhiên, Reuters dẫn lời ông Zelensky thừa nhận Ukraine đạt rất ít tiến triển trong các cuộc đàm phán với Mỹ về mở rộng sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa và đang hợp tác với châu Âu để giải quyết vấn đề này.
Theo kênh CNBC, cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh ngày 14-5 đã phát đi tín hiệu hạ nhiệt trong quan hệ song phương, khi hai nước này vốn đối đầu nhiều năm về các vấn đề từ sở hữu trí tuệ, nhân quyền đến công nghệ và thương mại.
Trong cuộc họp, hai bên đã trao đổi hàng loạt vấn đề nóng như quan hệ hợp tác, Đài Loan và tình hình địa chính trị toàn cầu.
Theo thông cáo từ phía Trung Quốc, ông Tập và ông Trump nhất trí xây dựng "quan hệ Trung - Mỹ mang tính xây dựng và ổn định chiến lược", được xem là định hướng mới cho quan hệ song phương trong ít nhất ba năm tới.
Ông Tập nhấn mạnh quan hệ giữa hai nước này là "mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới" và hai bên cần bảo đảm quan hệ này vận hành đúng hướng. "Cả Trung Quốc và Mỹ đều hưởng lợi từ hợp tác và chịu thiệt hại từ đối đầu. Hai nước nên là đối tác chứ không phải là đối thủ", ông nói.
Bắc Kinh cho biết khuôn khổ mới này sẽ dựa trên hợp tác và "cạnh tranh có kiểm soát", đồng thời nhấn mạnh khuôn khổ này cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể.
Nhà kinh tế cấp cao Tianchen Xu của Economist Intelligence Unit nhận định động thái này nhằm tránh để căng thẳng leo thang mất kiểm soát như từng xảy ra trong năm 2025.
Đặc biệt, nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng đặt câu hỏi liệu Washington và Bắc Kinh có thể tránh được "bẫy Thucydides" hay không.
Khái niệm này được giáo sư Graham Allison (Đại học Harvard) đưa ra và phổ biến rộng rãi, dùng để chỉ xu hướng lịch sử về việc căng thẳng leo thang giữa một cường quốc đang trỗi dậy và một siêu cường hiện hữu.
Thuật ngữ này bắt nguồn từ quan sát của sử gia Hy Lạp cổ đại Thucydides về xung đột giữa Athens và Sparta. Trong cuốn sách Destined for War xuất bản năm 2017, ông Allison cho rằng xung đột không phải điều tất yếu, nhưng để tránh điều đó cần các nỗ lực ngoại giao sâu rộng và liên tục.
Một điểm nhấn khác là kết quả "cân bằng và tích cực" từ cuộc họp giữa các đoàn đàm phán thương mại hai nước tại Hàn Quốc trước đó một ngày.
Ông Tập khẳng định Bắc Kinh rất hoan nghênh việc Mỹ tăng cường hợp tác thương mại và nhấn mạnh sẽ tiếp tục mở cửa thị trường rộng hơn cho doanh nghiệp Mỹ. Trong chuyến thăm lần này, ông Trump cũng đưa theo nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn của Mỹ, trong đó có Elon Musk và Jensen Huang.
Bên cạnh đó, ông Tập kêu gọi hai bên cần tận dụng tốt hơn các kênh liên lạc ngoại giao và quân sự, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, nông nghiệp và du lịch.
Nhà Trắng cũng cho biết hai bên nhấn mạnh sự cần thiết phải kiểm soát dòng chảy fentanyl vào Mỹ, cũng như tăng mua các sản phẩm nông nghiệp Mỹ từ phía Trung Quốc.
Đáng chú ý, giữa những thông tin tích cực, phía Trung Quốc dành phần lớn thông cáo để nhấn mạnh vấn đề Đài Loan. Ông Tập gọi đây là "vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung - Mỹ", đồng thời cảnh báo mức độ nhạy cảm rất lớn của vấn đề này. "Nếu xử lý tốt, mối quan hệ sẽ được duy trì; ngược lại, hai nước có nguy cơ va chạm hoặc xung đột", ông nói.
Trong khi đó, phía Nhà Trắng không nhắc đến Đài Loan trong thông cáo sau cuộc gặp, thậm chí Tổng thống Trump cũng không trả lời các câu hỏi của báo chí về vấn đề Đài Loan.
Theo báo Guardian, thông cáo của Nhà Trắng nhấn mạnh hai bên nhất trí duy trì "mở cửa" eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới - nhằm bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu.
Washington cho biết ông Tập phản đối việc quân sự hóa eo biển Hormuz và bày tỏ mong muốn mua thêm dầu Mỹ để giảm phụ thuộc vào tuyến vận tải chiến lược này. Hai nhà lãnh đạo cũng thống nhất rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Bên cạnh xung đột Trung Đông, hai bên cũng trao đổi về chiến sự tại Ukraine và tình hình trên bán đảo Triều Tiên, nhưng hiện chưa công bố chi tiết nội dung thảo luận.
"Majid Khademi đã cống hiến hàng thập kỷ phụng sự thầm lặng và tận tụy trong các lĩnh vực an ninh, tình báo và quốc phòng", Lãnh tụ Mojtaba Khamenei hôm 6/4 ra tuyên bố về lãnh đạo cơ quan tình báo của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), người thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel.
Ông Khamenei cho rằng việc Mỹ và Israel thực hiện các vụ hạ sát là minh chứng cho sự bế tắc sau "chuỗi thất bại liên tiếp" của họ. Ông gửi lời chia buồn tới gia đình và đồng đội của ông Khademi, cũng như các chỉ huy khác của tổ chức tình báo IRGC.
"Hàng ngũ chiến binh kiên trung cùng lực lượng vũ trang xả thân đã tạo nên một mặt trận sừng sững, nơi mọi thủ đoạn hay tội ác đều không thể làm lung lay lý tưởng jihad của họ", Lãnh tụ Tối cao Iran cho hay.
Ông Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi trở thành Lãnh tụ Tối cao Iran vào đầu tháng 3. Những tuyên bố của ông đều được đưa ra dưới dạng văn bản.
Ông Khademi được bổ nhiệm làm người đứng đầu tổ chức tình báo vào tháng 6 năm ngoái sau khi người tiền nhiệm Mohammad Kazemi qua đời trong cuộc chiến 12 ngày giữa Iran và Israel. Khademi thiệt mạng trong cuộc không kích do Israel thực hiện vào rạng sáng 6/4.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, cáo buộc ông Khademi "chịu trách nhiệm trực tiếp" về cái chết của thường dân Israel, đồng thời là "một trong ba chỉ huy cấp cao nhất" trong IRGC.
Từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2, Israel đã lần theo dấu vết và liên tiếp hạ sát các quan chức cấp cao Iran, giáng đòn vào hệ thống an ninh nước này.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố họ có cấu trúc chính trị vững chắc, nên việc Israel hạ sát các quan chức cấp cao không thể "giáng đòn chí mạng".
