Theo Hãng tin Reuters, một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 30-4 cho biết lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran từ đầu tháng 4 được xem là đã “chấm dứt” tình trạng thù địch giữa hai nước, qua đó có thể giúp Washington vượt qua mốc thời hạn theo Luật Quyền hạn chiến tranh của Quốc hội mà không cần thay đổi chiến lược hiện tại.
“Xét theo Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh, các hành động thù địch bắt đầu từ ngày 28-2 đã chấm dứt”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh không có cuộc giao tranh nào giữa lực lượng Mỹ và Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực hơn ba tuần qua.
Lập luận này cho phép Nhà Trắng duy trì hiện trạng quân sự mà không cần sự phê chuẩn mới từ Quốc hội, vì họ cho rằng lệnh ngừng bắn đã “ngắt quãng” trạng thái xung đột.
Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh ông Trump đối mặt hạn chót ngày 1-5 để chấm dứt chiến sự, hoặc phải trình bày trước Quốc hội về việc gia hạn. Tuy nhiên nhiều khả năng mốc thời gian này sẽ trôi qua mà không làm thay đổi hướng đi của cuộc chiến.
Trước đó giới phân tích và các trợ lý Quốc hội dự đoán chính quyền Mỹ có thể thông báo gia hạn thêm 30 ngày hoặc phớt lờ thời hạn, với lập luận rằng lệnh ngừng bắn đồng nghĩa xung đột đã kết thúc.
Theo luật năm 1973, Tổng thống Mỹ được phép tiến hành hành động quân sự trong vòng 60 ngày trước khi phải chấm dứt, xin phép Quốc hội hoặc đề nghị gia hạn thêm 30 ngày vì “nhu cầu quân sự không thể tránh khỏi”.
Trong khi đó, cuộc chiến với Iran bắt đầu từ ngày 28-2 sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Hai ngày sau, ông Trump chính thức thông báo với Quốc hội, kích hoạt thời hạn 60 ngày kết thúc vào ngày 1-5.
Đồng thời tại phiên điều trần Thượng viện hôm 30-4, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng cho rằng “đồng hồ 60 ngày” đã dừng lại trong thời gian ngừng bắn. Tuy nhiên phe Dân chủ phản đối quan điểm này, khẳng định không có quy định pháp lý nào cho phép điều này.
Hiến pháp Mỹ quy định chỉ Quốc hội có quyền tuyên chiến, nhưng quy định này thường không áp dụng với các chiến dịch quân sự ngắn hạn hoặc nhằm đối phó mối đe dọa khẩn cấp.
Hiện Đảng Cộng hòa của ông Trump đang nắm đa số sít sao tại Quốc hội. Các nỗ lực của phe Dân chủ nhằm buộc Nhà Trắng rút quân hoặc xin phép Quốc hội từ khi xung đột nổ ra đều đã bị bác bỏ.
"Văn phòng thông tấn quân sự cho biết một cường kích A-10 Mỹ đã bị hệ thống phòng không Iran bắn rơi ở vùng biển phía nam và rơi xuống khu vực thuộc vịnh Ba Tư", hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin hôm nay.
Báo New York Times trước đó dẫn lời hai quan chức Mỹ giấu tên cho biết một cường kích A-10 rơi tại vịnh Ba Tư và phi công đã được giải cứu. Các quan chức này không cung cấp thêm thông tin chi tiết về vụ cường kích A-10 trúng đạn, như diễn biến và địa điểm cụ thể, mà chỉ tiết lộ sự việc xảy ra cùng thời điểm tiêm kích hạng nặng F-15E bị bắn rơi trên không phận Iran.
Một quan chức Mỹ xác nhận với CNN rằng chiếc A-10 bị Iran bắn trúng. "Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay ra khỏi không phận đối phương trước khi phóng ghế thoát hiểm", người này cho hay.
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Cain hồi giữa tháng 3 thông báo phi đội cường kích A-10 đã "bắt đầu tham chiến và đang săn tìm xuồng các tấn công nhanh trên eo biển Hormuz".
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 26/3 tuyên bố năng lực phòng thủ bờ biển của Iran "đã bị hạn chế tối đa", tới mức cường kích A-10 cùng trực thăng AH-64 Apache có thể "bay tự do khắp không phận Iran", trong đó có cả eo biển Hormuz.
A-10 là cường kích do hãng Fairchild Republic phát triển từ đầu thập niên 1960 để thay thế dòng A-1 Skyraider, sản xuất hàng loạt từ năm 1972 và biên chế vào không quân Mỹ năm 1977.
Đây là máy bay được chế tạo chuyên biệt cho nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần cho bộ binh, ưu tiên khả năng tấn công xe tăng, thiết giáp và lực lượng mặt đất đối phương, khiến chúng được mệnh danh là "sát thủ diệt tăng". Những chiếc A-10 cũng có thể đóng vai trò trạm kiểm soát không lưu tiền phương, điều phối các chiến đấu cơ khác tấn công mục tiêu mặt đất.
Điểm mạnh của A-10 là độ bền và khả năng sống sót cao. Phi công được bảo vệ bởi phần thân dạng bồn tắm làm bằng titan, có thể chịu được đạn pháo 23 mm. Động cơ máy bay được bố trí trên cánh đuôi ngang và trong cánh đuôi đứng, giúp chúng không hút các mảnh vụn từ đường băng dã chiến và hạn chế một phần tín hiệu nhiệt trước đầu dò hồng ngoại của tên lửa vác vai.
Dù vậy, A-10 cũng tồn tại một số điểm yếu như tốc độ chậm, khả năng cơ động kém, thiếu các hệ thống gây nhiễu và chỉ thị mục tiêu tiên tiến. Điều này khiến chúng chỉ có thể phát huy tối đa ưu thế khi không quân Mỹ đã làm chủ hoàn toàn bầu trời, không còn mối đe dọa từ tiêm kích và các tổ hợp tên lửa phòng không đối phương.
Sự việc xảy ra trưa 21/5 khi Victor Hugo Febre, 44 tuổi, thị trưởng quận Veintiseis de Octubre thuộc vùng Piura, đang lái ôtô từ nhà mẹ đến nơi làm việc. Đây là quan chức cấp địa phương thứ ba của Peru bị ám sát kể từ đầu năm, đều có khả năng liên quan đến các băng nhóm tội phạm.
Cảnh sát cho biết hai tay súng đội mũ bảo hiểm che kín mặt đã phục kích và truy sát ông Febre bằng xe máy. Một số nguồn tin mô tả tài xế của thị trưởng đã cố chạy xe đến đồn cảnh sát San Sebastian nhưng không kịp cầu cứu.
"Chiếc xe bán tải lao tới với tốc độ cao. Một người đàn ông hét lên 'cứu với, cứu với', cậu ấy bị bắn vào lưng nhưng muốn mọi người cứu thị trưởng thay vì bản thân mình. Y tá tại trung tâm y tế San Sebastian bảo họ nên đưa nạn nhân tới bệnh viện Santa Rosa. Một bác sĩ kiểm tra và xác nhận thị trưởng đã tử vong", nhân chứng kể lại với TV Peru.
Các nguồn tin địa phương cho biết ông Febre qua đời trên đường đến bệnh viện. Thi thể nạn nhân có 5 vết đạn, trong khi 6 vỏ đạn được tìm thấy ở hiện trường.
Tài xế của ông Febre cũng bị trúng đạn ở vùng bụng và được đưa tới bệnh viện Jose Cayetano Heredia điều trị. Giới chức địa phương cho biết người này hiện trong tình trạng ổn định và sẽ được phẫu thuật.
Gia đình Thị trưởng Febre cho biết ông chưa từng nhận được lời đe dọa nào. Một số nguồn tin địa phương cho rằng ông có thể là nạn nhân trong một vụ tống tiền liên quan các dự án xây dựng. Văn phòng công tố đã mở cuộc điều tra về vụ ám sát.
Peru đang trải qua cuộc khủng hoảng an ninh nghiêm trọng nhất kể từ sau xung đột đẫm máu giai đoạn 1980-2000 giữa chính quyền và lực lượng ly khai. Piura là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi tình trạng tống tiền và các vụ ám sát.
Số vụ giết người được ghi nhận tại Peru tăng từ khoảng 1.000 trong năm 2018 lên 2.600 sự việc năm 2025, trong khi số trường hợp tống tiền tăng hơn 8 lần, lên 26.500 vụ.
An ninh là chủ đề trọng tâm trong chiến dịch tranh cử tổng thống. Ứng viên cánh hữu Keiko Fujimori, người dẫn đầu vòng một, cam kết áp dụng biện pháp cứng rắn để trấn áp tội phạm nếu đắc cử. Đối thủ Roberto Sanchez đề xuất cải cách hiến pháp để hỗ trợ lực lượng vũ trang tham gia cuộc chiến chống tội phạm.
Tại thủ đô của Mỹ, nhiệt độ cao nhất được dự báo gần 34 độ C vào chiều 15.4 và ngày 16.4 (giờ địa phương).
Cơ quan Dự báo thời tiết quốc gia Mỹ đã dự báo nhiệt độ cao nhất ở mức 30 độ C tại công viên Trung tâm ở New York trong ngày 15.4. Kỷ lục nhiệt độ cao nhất cho ngày này là 31 độ C, không thay đổi từ năm 1941. Thời tiết thậm chí còn nóng hơn ở Philadelphia, nơi nhiệt độ cao nhất vào ngày 15.4 đã được dự báo là 32 độ C.
Đây là đợt nắng nóng bất thường trong tháng 4, không chỉ vì thiêu đốt phần lớn nước Mỹ quá sớm trong năm mà còn vì thời gian kéo dài. Các nhà dự báo cho hay nhiệt độ gần đạt mức kỷ lục dự kiến sẽ kéo dài đến cuối tuần này. Dù việc nhiệt độ lên tới gần 32 độ C vào một ngày của tháng 4 không phải là chưa từng xảy ra, nhưng một đợt nắng nóng kéo dài như trên vào tháng 4 là rất hiếm, theo AP dẫn lời các chuyên gia. Ông John Feerick, nhà khí tượng học kỳ cựu tại Công ty dự báo thời tiết AccuWeather (Mỹ), cho biết điều tốt là độ ẩm không ở mức như mùa hè, có nghĩa là trời sẽ không nóng như một ngày oi bức của tháng 7. Tuy nhiên, cái nóng bất thường trong tháng 4 có thể gây căng thẳng hơn người dân chưa có kinh nghiệm thích nghi.
Trong một diễn biến khác, AFP dẫn lời giới chức CH Dominica cho hay mưa lớn và lũ lụt đã khiến 7 người chết và hơn 30.000 người phải sơ tán kể từ tuần trước. Những cơn bão mạnh bắt đầu từ ngày 7.4 tiếp tục gây mưa lớn ở quốc gia vùng Caribe này. Các nhà khí tượng học của CH Dominica dự báo sẽ có thêm mưa và mưa đá trong những ngày tới. Trước đó, giới chức Haiti thông báo kể từ ngày 11.4 đã có ít nhất 12 người chết do mưa lũ.
