Chọn môn thi tốt nghiệp THPT 2026 dựa vào tiêu chí nào?

Đây không chỉ là thay đổi cách thi, mà còn là thay đổi cách nhìn: ngoại ngữ không còn để lấy điểm, mà là năng lực thiết yếu cho giao tiếp, học tập, làm việc và hội nhập.

Trước hết, cần nhìn lại vai trò của ngoại ngữ trong bối cảnh mới. Khi tiếng Anh được định hướng là ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, ngoại ngữ không còn là môn học riêng lẻ mà trở thành công cụ học tập. Học sinh không chỉ học để thi mà dùng ngoại ngữ để tiếp cận tri thức, học liệu và tham gia môi trường học tập toàn cầu.

Đồng thời, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách sử dụng ngôn ngữ. Dù AI có thể dịch, viết hay hỗ trợ học tập, người học vẫn cần đủ năng lực ngoại ngữ để hiểu đúng, kiểm chứng và làm chủ công cụ. Nếu thiếu nền tảng này, dễ rơi vào phụ thuộc, học thụ động, thậm chí lạm dụng AI trong kiểm tra.

Vì vậy, trong kỷ nguyên số, ngoại ngữ không mất đi vai trò mà trở thành năng lực cốt lõi, giúp con người giao tiếp, hợp tác và sáng tạo trong môi trường toàn cầu.

Phân tích điểm thi ngoại ngữ giai đoạn 2021–2025 cho thấy 2 giai đoạn rõ rệt.

Giai đoạn 2021–2024, khi ngoại ngữ là môn bắt buộc, điểm thi phản ánh khá đầy đủ mặt bằng năng lực học sinh, nên việc so sánh giữa các địa phương tương đối ổn định. TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu thường dẫn đầu; Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng thuộc nhóm khá; Hậu Giang, Sóc Trăng, Quảng Nam ở nhóm thấp. Điểm trung bình 12 địa phương đạt 5,71, cao hơn mức chung cả nước 5,22, cho thấy khác biệt rõ về điều kiện và chất lượng giáo dục.

Năm 2025 tạo ra "điểm gãy" khi ngoại ngữ trở thành môn tự chọn. Dữ liệu khi đó chỉ phản ánh nhóm học sinh dự thi, không còn đại diện toàn bộ. Hệ quả là thứ hạng biến động mạnh: Hải Dương, Cần Thơ tăng hạng, trong khi nhiều địa phương giảm sâu như Bà Rịa – Vũng Tàu, Sóc Trăng, Huế. Những biến động này chủ yếu do thay đổi tỷ lệ dự thi, không phản ánh đúng chất lượng thực.

Sau khi có kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2025, Bộ GD-ĐT thực hiện đối sánh điểm thi với 2 hệ thống khác nhau: với 63 tỉnh, thành phố (cũ) và 34 địa phương mới sau sáp nhập 1.7.2025.

Kết quả điểm trung bình điểm thi ngoại ngữ của 6 thành phố trực thuộc trung ương như sau: Hà Nội xếp thứ nhất cả nước và Cần Thơ xếp thứ 23/34.

Đây chỉ là cách nhìn dựa trên điểm thi, còn thực chất chất lượng ngoại ngữ, cần thêm chỉ số độ phủ ngoại ngữ (tỷ lệ phần trăm học sinh thi ngoại ngữ). Tuy nhiên, đây cũng là chỉ báo ban đầu cho biết điểm thi ngoại ngữ của bộ phận học sinh dự thi môn này của 6 thành phố trực thuộc trung ương sau sáp nhập.

Từ thực tế trên, có thể khẳng định: điểm thi không còn là thước đo duy nhất để đánh giá chất lượng ngoại ngữ. Đây là xu hướng chung khi giáo dục chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực, đòi hỏi một hệ thống đối sánh mới.

Trước hết, cần tách bạch hai giai đoạn dữ liệu: giai đoạn 2021–2024 dùng để đánh giá hệ thống; từ 2025, điểm thi chỉ mang tính tham khảo, không thể xếp hạng tổng thể.

Tiếp theo, cần chuyển trọng tâm từ điểm số sang mức độ phổ cập năng lực. Câu hỏi quan trọng không phải là "điểm bao nhiêu" mà là "bao nhiêu học sinh sử dụng được ngoại ngữ". Các chuẩn như A2, B1 cần trở thành thước đo chính.

Đồng thời, cần tổ chức các đánh giá diện rộng độc lập trên mẫu đại diện, đo đủ 4 kỹ năng để so sánh khách quan giữa các địa phương. Việc đối sánh cũng nên theo nhóm địa phương có điều kiện và tỷ lệ dự thi tương đồng, thay vì so sánh chung.

Cuối cùng, cần gắn kết quả đầu ra với điều kiện dạy học và môi trường sử dụng ngoại ngữ, tránh đánh giá phiến diện chỉ dựa vào điểm số.

Khi vai trò thay đổi, cách dạy và học ngoại ngữ cũng phải đổi mới. Lâu nay, việc dạy học ngoại ngữ vẫn nặng về ngữ pháp, từ vựng và luyện thi – phù hợp với mục tiêu điểm số nhưng không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng thực tế. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ "truyền thụ kiến thức" sang "phát triển năng lực". Học sinh phải được rèn đủ 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trong tình huống thực, biết tư duy, giải quyết vấn đề bằng ngoại ngữ.

Điều này đòi hỏi mở rộng môi trường học tập: từ lớp học sang câu lạc bộ, dự án, hoạt động trải nghiệm, không gian song ngữ… Ngoại ngữ cần trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường. Đồng thời, AI phải được tích hợp như công cụ học tập: học sinh không chỉ dùng để dịch hay viết mà còn biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và hoàn thiện sản phẩm.

Khi cách dạy thay đổi, kiểm tra – đánh giá cũng phải đổi theo. Các bài kiểm tra viết truyền thống dần mất khả năng phân loại, cần chuyển sang đánh giá năng lực thực tế như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, dự án; kết hợp đánh giá quá trình và hồ sơ học tập.

Việc ngoại ngữ trở thành môn thi tự chọn từ năm 2025 là bước ngoặt quan trọng, giúp giảm áp lực và thúc đẩy dạy học theo năng lực. Tuy nhiên, cũng có nguy cơ học sinh giảm đầu tư, nhất là ở vùng khó khăn. Đồng thời, dữ liệu điểm thi có thể bị "lệch" do tỷ lệ dự thi khác nhau, khiến việc so sánh giữa các địa phương kém chính xác.

Sự thay đổi của kỳ thi đã cho thấy rõ: cách đo cũ không còn phù hợp với mục tiêu mới. Khi ngoại ngữ trở thành năng lực nền tảng trong kỷ nguyên số, việc đánh giá vẫn chủ yếu dựa vào điểm thi là chưa đủ. Đã đến lúc chuyển từ "đối sánh điểm thi" sang "đối sánh năng lực thực", từ "xếp hạng" sang "cải thiện chất lượng".

Cần xây dựng một chỉ số đối sánh mới, phản ánh đồng thời hai yếu tố: mức độ phổ cập và chất lượng học tập. Một hướng khả thi là chỉ số ngoại ngữ tổng hợp cấp địa phương, dựa trên tỷ lệ học sinh dự thi (độ phủ) và điểm trung bình (chất lượng). Công thức đơn giản có thể là:

Thực tế năm 2025 cho thấy TP.HCM có khoảng 97.940 thí sinh, trong đó 49.328 em chọn thi ngoại ngữ, đạt tỷ lệ 50,37% (cao hơn mức chung 30,2%). Với điểm trung bình 5,69, chỉ số ngoại ngữ đạt 28,68. Hà Nội có 124.072 thí sinh, 62.203 em dự thi, tỷ lệ khoảng 50,1%, điểm trung bình 5,78, tương ứng chỉ số ngoại ngữ là 28,98. Điều này cho thấy hai đô thị lớn vẫn duy trì độ phủ ngoại ngữ cao, không chỉ là "mũi nhọn". Như vậy, chỉ số ngoại ngữ của Hà Nội cao hơn TPHCM.

Ưu điểm của cách tính này là không cho phép "đánh đổi" giữa số lượng và chất lượng. Địa phương điểm cao nhưng ít học sinh dự thi sẽ không thể dẫn đầu; ngược lại, nơi có tỷ lệ dự thi cao nhưng điểm thấp cũng khó đạt thứ hạng tốt. Muốn cải thiện, buộc phải nâng cả hai yếu tố.

Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu mới: ngoại ngữ không chỉ là thế mạnh của một nhóm nhỏ mà cần trở thành năng lực phổ biến. Để tăng độ tin cậy, nên công bố đồng thời ba chỉ số: điểm trung bình, tỷ lệ dự thi và chỉ số tổng hợp, qua đó giúp nhận diện rõ điểm mạnh – yếu của từng địa phương.

Nguồn: https://thanhnien.vn/chat-luong-giao-duc-cac-dia-phuong-mon-ngoai-ngu-can-thoat-khoi-loi-mon-diem-so-185260408093823058.htm

Hong Wang, 35 tuổi, là một trong những cái tên thu hút nhất trong giới toán học trước thềm giải Fields năm nay. Cô là giáo sư bậc hai (Associate Professor) tại Viện Courant, Đại học New York, Mỹ.

Hướng nghiên cứu chính của Hong Wang là giải tích điều hòa và lý thuyết độ đo hình học, vốn nổi tiếng với các bài toán khó và trừu tượng.

Wang được biết đến nhiều nhất từ năm 2025, khi cô cùng cộng sự Joshua Zahl giải được giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều - bài toán làm "đau đầu" nhiều nhà toán học trong 100 năm qua.

Theo giới chuyên gia, kết quả của Wang đánh dấu cột mốc quan trọng, có ý nghĩa sâu rộng trong nghiên cứu toán học, có thể tác động đến các ứng dụng trong khoa học máy tính và mật mã như tạo hình ảnh, xử lý dữ liệu và truyền thông không dây.

Hong Wang sinh ra ở Quảng Tây, Trung Quốc. Cô được coi là "thần đồng" vì đạt 653/750 điểm trong kỳ thi tuyển sinh đại học khi mới 16 tuổi. Wang được nhận vào khoa Khoa học Trái đất của Đại học Bắc Kinh, sau đó chuyển sang khoa Toán.

Wang lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Paris Sud và Ecole Polytechnique (Pháp), bằng tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts - MIT (Mỹ), trước khi về giảng dạy tại Đại học New York. Hiện, cô là giáo sư tại Viện Courant của trường này và Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES).

Nhiều giải thưởng quan trọng trong Toán học được trao cho Wang như Breakthrough, Clay, Maryam Mirzakhani New Frontiers, giải Salem và Ostrowski, Huy chương vàng của Hiệp hội quốc tế các nhà toán học Trung Quốc...

Yu Deng, giáo sư Toán tại Đại học Chicago (Mỹ), cũng đang nổi lên như một ứng viên sáng giá. Anh nghiên cứu về phương trình sóng và tán sắc phi tuyến, động lực học chất lỏng, phân tích hài hòa, lý thuyết xác suất cho phương trình vi phân riêng phần và vật lý thống kê.

Năm 2025, anh và các cộng sự công bố một công trình, mà nó giúp trả lời cho thách thức kéo dài 125 năm về xây dựng các định luật cơ bản của vật lý một cách chính xác về mặt toán học. Đây là bài toán thứ sáu trong số 23 bài toán nổi tiếng do David Hilbert trình bày tại Đại hội Toán học Quốc tế năm 1900.

Theo các chuyên gia, công trình của Deng và cộng sự không chỉ vượt qua "bức tường" 50 năm của giới toán học, tạo ra chiếc cầu nối hoàn chỉnh cho vật lý lý thuyết mà còn khai phá một phương pháp luận hoàn toàn mới - phân rã phân tử.

Yu Deng lớn lên ở Thâm Quyến, Trung Quốc. Từ nhỏ, anh đã nổi bật ở các cuộc thi toán học trong nước. Năm 2006, Deng giành huy chương vàng tại Olympic Toán quốc tế, đứng thứ 6 trong tổng số gần 500 thí sinh, nên được tuyển thẳng vào khoa Toán của Đại học Bắc Kinh. Anh ở đây hai năm rồi chuyển sang Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) vào năm 2009.

Anh nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Princeton, bắt đầu sự nghiệp giảng dạy ở Đại học Nam California trước khi về Chicago.

Anh cùng nhận giải Clay với Hong Wang hồi tháng 4 năm nay. Trước đó, Yu Deng được trao nhiều giải thưởng danh tiếng như giải Oberwolfach, giải MCA của Hội đồng Toán học châu Mỹ, Huy chương vàng của Hiệp hội quốc tế các nhà toán học Trung Quốc,...

Fields, được ví như "Nobel Toán học", dành cho tối đa 4 nhà toán học dưới 40 tuổi, được trao 4 năm một lần. Hội đồng tuyển chọn do Ban chấp hành Liên minh Toán học quốc tế (IMU) chỉ định. Người đoạt giải sẽ nhận một huy chương bằng vàng 14 carat có khắc hình Archimedes và khoản tiền thưởng 15.000 CAD (khoảng 270 triệu đồng).

Lễ vinh danh năm nay diễn ra trong phiên khai mạc Đại hội Toán học quốc tế (ICM) vào ngày 23/7 tại Philadelphia, Mỹ.

Nếu được xướng tên, họ nối tiếp thành công của Shing Tung Yau và Terence Tao - hai nhà Toán học gốc Hoa từng nhận huy chương Fields đến nay. Điểm khác biệt là Wang học tập và tốt nghiệp từ một đại học ở đại lục.

Tin Gốc: Vnexpress

Tính tới sáng nay 19.6, 28/81 trường chuyên trên toàn quốc đã công bố điểm thi lớp 10 các môn chuyên và điểm chuẩn dự kiến hoặc chính thức (sau khi hoàn tất phúc khảo). Trong đó, mới nhất là 4 trường chuyên trực thuộc Sở GD-ĐT TP.HCM vừa công bố điểm chuẩn, gồm Lê Hồng Phong (P.Chợ Quán), Trần Đại Nghĩa (P.An Khánh), Lê Quý Đôn (P.Phước Thắng) và Hùng Vương (P.Thủ Dầu Một).

Tới tối nay, các trường chuyên trực thuộc Sở GD-ĐT Hà Nội là Hà Nội - Amsterdam (P.Yên Hòa), Nguyễn Huệ (P.Dương Nội), Chu Văn An (P.Tây Hồ), Sơn Tây (P.Sơn Tây) cũng đồng loạt công bố điểm thi và điểm chuẩn. Còn 3 trường chuyên khác ở Hà Nội trực thuộc các cơ sở giáo dục ĐH sẽ có lịch công bố riêng, tất cả đều dự kiến thông báo trong những tuần cuối tháng này.

Trước đó vào đầu tháng 6, Trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên thuộc Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) là trường chuyên đầu tiên tại Hà Nội công bố điểm thi, với điểm chuẩn dao động từ 17,25-20,25. Vài ngày sau, Trường Phổ thông Năng khiếu thuộc ĐH Quốc gia TP.HCM nối tiếp động thái này, với điểm chuẩn quanh mốc 24,95-37,55.

Dưới đây là link các trang tra cứu điểm thi lớp 10, điểm chuẩn của trường chuyên tại 34 tỉnh, thành để bạn đọc tiện theo dõi. Ngoài ra, bạn đọc có thể truy cập TẠI ĐÂY để tra cứu thêm thông tin điểm thi lớp 10 và điểm chuẩn của các trường đại trà trên cả nước.

** Thanh Niên sẽ liên tục cập nhật điểm thi lớp 10 và điểm chuẩn của các trường THPT.

Nhìn chung, mỗi trường chuyên hoặc địa phương sẽ có cách tính điểm xét tuyển khác nhau. Như ở TP.HCM, điểm xét tuyển là tổng điểm 3 môn không chuyên (hệ số 1) và môn chuyên (hệ số 2). Bốn trường chuyên thuộc Sở GD-ĐT Hà Nội và hai trường chuyên Ngoại ngữ, chuyên Khoa học xã hội và nhân văn cũng áp dụng cách tính tương tự.

Tất cả đều xét điểm dựa trên thang tối đa là 50, với đầu điểm lấy từ kỳ thi lớp 10 hoặc kỳ thi riêng do trường tổ chức. Đây cũng là phương thức phổ biến được nhiều trường chuyên trên cả nước sử dụng.

Trong khi đó, các trường chuyên ĐH Sư phạm và chuyên Khoa học tự nhiên tại Hà Nội chỉ xét hai đầu điểm, với điểm môn thi chung hệ số 1 và môn chuyên hệ số 2. Ở Bắc Ninh, hai trường chuyên Bắc Ninh và Bắc Giang chỉ xét tuyển dựa trên điểm môn chuyên, nhưng trước đó yêu cầu thí sinh đáp ứng một số điều kiện về điểm môn không chuyên và tổng điểm.

Các trường chuyên ở Ninh Bình thì lấy điểm xét tuyển 3 môn không chuyên hệ số 1 và môn chuyên hệ số 3. Còn tại Thái Nguyên, điểm xét tuyển vào trường chuyên gồm 2 môn không chuyên hệ số 1, một môn không chuyên hệ số 2 (tương ứng với lớp chuyên đăng ký, như chuyên văn, sử, địa thì điểm văn không chuyên nhân đôi) và môn chuyên hệ số 3.

Đây cũng là lý do khiến điểm chuẩn các trường chuyên ở Thái Nguyên vào diện cao nhất nước, trong đó lớp chuyên tiếng Anh Trường THPT chuyên Thái Nguyên (P.Phan Đình Phùng) dẫn đầu với 59,9 điểm.

Tin Gốc: Thanh Niên