Chọn ngành ngôn ngữ trong thời đại AI, lợi thế hay cạnh tranh?

Huỳnh Quốc Bảo nhận kết quả thi SAT hồi cuối tuần trước. Bảo kể không có mục tiêu điểm số trước ngày thi. Đây cũng là tâm thế của em trong học tập nói chung – không đặt nặng thành tích, miễn học hết sức và phát huy đúng năng lực.

SAT là bài thi chuẩn hóa bằng tiếng Anh, gồm hai phần Đọc - Viết (54 câu) và Toán (44 câu), được dùng rộng rãi trong xét tuyển đại học ở Mỹ và các nước châu Âu. Theo College Board, đơn vị tổ chức, từ mức 1520 điểm, thí sinh đã thuộc nhóm 1% cao nhất toàn cầu.

Nam sinh có kế hoạch ôn thi SAT từ cuối năm lớp 11 để tăng cơ hội trúng tuyển vào đại học. Tháng 6 năm ngoái, Bảo bắt đầu tìm hiểu những chủ đề kiến thức chung. Đến tháng 9, em được chọn vào đội tuyển của TP HCM dự thi học sinh giỏi cấp quốc gia môn Hóa nên phải tạm ngưng.

Nam sinh sau đó đạt giải ba – đủ điều kiện được tuyển thẳng vào đại học nhưng vẫn tiếp tục ôn tập, luyện đề SAT, để chủ động cơ hội lựa chọn ngành nghề.

Lần thi thử đầu tiên, Bảo đạt 1500 điểm. Nam sinh nhận ra bản thân "sa lầy" ở những câu khó, bỏ qua nhiều câu dễ nên mất điểm đáng tiếc. Bảo sau đó vạch chiến lược phân bổ thời gian hợp lý, giải quyết câu dễ trước, khó sau và luôn dành thời gian kiểm tra lại bài.

Ngày thi chính thức, Bảo không gặp khó khăn với phần Toán nhưng mất thời gian với một số câu Đọc - Viết khó. Em dùng phương pháp loại trừ, suy luận để chọn phương án.

"Có một số câu em không chắc chắn nhưng kết quả này nằm trong dự tính của em", Bảo cho hay.

Theo em, câu hỏi và dữ kiện trong đề SAT thường khó hiểu vì dài và ngữ pháp phức tạp. Nếu đọc nhanh, thí sinh thường cảm thấy mơ hồ và phải đọc lại, từ đó làm ảnh hưởng đến thời gian làm bài.

"SAT cũng hiểm hóc ở chỗ mọi từ trong câu đều có nghĩa. Nếu đọc lướt, mình dễ hiểu sai rồi chọn phương án sai", Bảo phân tích. "Em luôn cẩn thận, tỉ mỉ khi đọc".

Nam sinh nhìn nhận SAT đòi hỏi thí sinh phải có vốn từ vựng dồi dào để đọc hiểu dữ liệu. Khi đọc đề, em phân tích các thành phần chính trong câu, ý chính trong đoạn văn để chọn đáp án logic nhất.

Tiếng Anh là lợi thế của Bảo nhờ học từ nhỏ, đã thi đạt chứng chỉ IELTS 7.5 hồi năm ngoái. Để tích lũy vốn từ, nam sinh hay dùng "vòng quay may mắn" để học từ mới. Yếu tố bất ngờ mỗi khi quay chữ giúp em có phản xạ nhanh và nhớ lâu hơn. Ngoài ra, Bảo hay tạo ví dụ gắn liền với từ vựng để dễ dàng liên tưởng.

Bảo kể vốn định đi theo hướng chuyên Anh cho đến khi được tiếp xúc với môn Hóa vào năm lớp 8. Nam sinh bị thu hút bởi những nguyên tố độc lạ, phản ứng hóa học đầy màu sắc trong phòng thí nghiệm.

"Em học tốt Toán, Lý nhưng không thấy hứng thú. Hóa cho em cảm giác muốn khám phá, giải nghĩa vì sao lại có những hiện tượng xảy ra khi các chất tiếp xúc với nhau", Bảo nói.

Dù vậy, cậu vẫn duy trì đầu tư cho Toán và Tiếng Anh. Bảo nhận thấy hai môn này bổ trợ nhiều cho việc học Hóa, đặc biệt là kiến thức bồi dưỡng học sinh giỏi. Với các phương trình hóa học nâng cao, học sinh phải vận dụng tư duy Toán học để tính chuẩn xác. Tiếng Anh giúp em tiếp cận những tài liệu chuyên Hóa mới nhất trên thế giới.

Sự kết hợp này giúp Bảo vượt cấp tham gia kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh dành cho học sinh lớp 11 (Olympic 27/4) của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ và đạt giải khuyến khích ngay từ lớp 10. Hai năm sau, em giành hàng loạt giải thưởng, từ thủ khoa Olympic 27/4, huy chương vàng Olympic truyền thống 30/4, giải khuyến khích rồi đến giải ba cấp quốc gia.

Có những thời điểm phải dồn sức cả bài vở trên lớp lẫn các cuộc thi nhưng Bảo vẫn dành thời gian chơi piano hoặc guitar để giải tỏa căng thẳng, hỗ trợ hoạt động ngoại khóa, văn nghệ của trường. Đặc biệt, nam sinh đặt ra kỷ luật với giấc ngủ để giữ sức khỏe.

"Phương châm của em là học ít mà hiệu quả còn hơn cày ngày cày đêm. Càng thức khuya năng suất càng giảm nên em hiếm khi đi ngủ trễ hơn 22h30", Bảo nói.

Chủ nhiệm lớp Bảo suốt 3 năm qua, cô Nguyễn Thị Liên, đánh giá Bảo sống tình cảm, khiêm tốn và kiên định với con đường của mình thay vì chạy theo số đông. Với sức học và tính cách của Bảo, nhiều thầy cô gợi ý em đi theo khối ngành y dược, nhưng Bảo vẫn chọn gắn bó với Hóa.

Ngoài ra, dù phải dành thời gian nhiều cho các cuộc thi và môn chuyên, nhưng với các môn phụ, Bảo vẫn học nghiêm túc, không bỏ bê.

"Em ấy học tập trong tâm thế thoải mái, không đặt nặng phải đạt giải cao nên trong lớp rất hay nhường nhịn, giúp đỡ bạn bè", cô Liên cho biết.

Nhiều khả năng được tuyển thẳng nhưng Bảo cho biết vẫn cố gắng tối đa trong kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới. Nam sinh đang cân nhắc đặt nguyện vọng vào ngành Kỹ thuật Hóa, Hóa học hoặc Sư phạm Hóa của trường Đại học Bách khoa, Khoa học Tự nhiên, Sư phạm TP HCM.

"Em dự định hoàn thành chương trình cử nhân trong nước sau đó tìm kiếm học bổng du học ngành Hóa ứng dụng", Bảo nói.

Lệ Nguyễn

Nguồn: https://vnexpress.net/chien-luoc-giup-nam-sinh-chuyen-hoa-dat-diem-sat-1600-5056711.html

Nguyễn Trúc Oanh là học sinh lớp 9A, trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam (Ams). Trong kỳ thi vào lớp 10 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, nữ sinh giành ngôi thủ khoa khối chuyên Tin với 46,75/50 điểm. Trong đó, Oanh đạt 8,75 Văn, 9,75 Tiếng Anh và Toán chung, 9,25 Toán chuyên (lớp chuyên Tin thi bằng Toán), theo công bố hôm 22/6 của Sở.

Trước đó, Oanh dẫn đầu điểm chuẩn vào lớp 10 chuyên Tin (thi bằng Toán) của trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên, với điểm xét 23,25/30; trúng tuyển lớp chuyên Toán của trường THPT chuyên Đại học Sư phạm với 25,5/30 điểm - thừa hơn 7 điểm so với chuẩn.

"Ngoài niềm vui, em còn hãnh diện và tự hào về những gì mình đạt được", Oanh nói.

Trở thành thủ khoa thi lớp 10 chuyên của Hà Nội là mục tiêu Oanh đặt ra từ đầu. Nữ sinh kể sau khi đạt vị trí thủ khoa thi học sinh giỏi môn Toán cấp thành phố vào tháng 2, em nhận được nhiều sự kỳ vọng của gia đình, thầy cô. Oanh coi đây là động lực, giúp em mạnh dạn đặt mục tiêu lớn.

Nói về lý do đăng ký lớp chuyên Tin, Oanh cho biết cảm thấy hứng thú khi học code và được thầy giáo dạy Tin học truyền cảm hứng. Đồng thời, nữ sinh cho rằng Toán đóng vai trò nền tảng để mình học những môn khoa học tự nhiên khác, chứ không phải thứ đóng khung hay "giữ chân" mình.

Nữ sinh nhận xét đề Toán chuyên Tin của Sở năm nay "khá hay". Em thấy bài bất đẳng thức có phần dễ hơn các năm khác, nên làm rất nhanh. Ngược lại, bài hình học khó nhất. Oanh dành tới 40-45 phút để giải ý c bài này, chấp nhận để lại ý b của bài tổ hợp. Yếu tố "khó bất ngờ" của bài hình học đem tới cảm giác muốn chinh phục nên nữ sinh dốc sức để lấy trọn điểm.

Với đề thi vào trường chuyên Khoa học Tự nhiên, Oanh bất ngờ nhất với bài bất đẳng thức, ở cả đề Toán chung và Toán chuyên. Nữ sinh có hướng làm bài, song không giải được trọn vẹn. Sau khi thi xong, em tra cứu và hỏi một số anh chị khóa trên mới biết đây là những dạng từng được dùng chọn học sinh thi Olympic Toán quốc tế (IMO) ở một số nước.

Chia sẻ về phương pháp học, Oanh cho biết không đi học thêm nhiều, chủ yếu tự học buổi tối. Từ năm lớp 7, nữ sinh bắt đầu xây dựng thói quen ghi lại những bài khó hoặc tâm đắc. Khi rảnh, em giải lại bài hoặc suy nghĩ cách làm khác. Việc này giúp Oanh liên kết được nhiều dạng bài với nhau, làm được những bài có yêu cầu tương tự.

"Tính riêng trong năm lớp 9, em đã ghi chép hết ba quyển vở, mỗi quyển hơn 200 trang", Oanh kể.

Trước mỗi bài khó, Oanh có thể dành nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày để suy nghĩ, tìm kiếm tài liệu. Với Oanh, việc giải được một bài Toán khó mang đến cảm giác thỏa mãn, giống như đạt được thành tựu. Nữ sinh cũng tham gia các cộng đồng Toán học để trao đổi, luyện đề và học hỏi từ các anh chị, thầy cô.

Thầy Cao Văn Dũng, giáo viên chủ nhiệm của Trúc Oanh, nhận xét học trò có năng khiếu ở cả môn Toán và Tin, với trí tuệ vượt trội, tư duy logic sắc bén. Trong lớp, Oanh chủ động, sáng tạo, có tinh thần tự học cao và luôn tìm kiếm những lời giải tối ưu, độc đáo cho các bài toán khó.

Theo thầy, chìa khóa giúp Trúc Oanh thành công trong những kỳ thi cạnh tranh cao là ý thức kỷ luật, sự tự giác và đam mê bền bỉ. Sở hữu loạt thành tích xuất sắc nhưng Trúc Oanh khiêm tốn, điềm đạm, sẵn sàng chia sẻ phương pháp học và hỗ trợ bạn bè.

"Con làm việc gì cũng chỉn chu, có mục tiêu rõ ràng và luôn nỗ lực hết mình để hoàn thành xuất sắc mục tiêu đó mà không bao giờ tự mãn", thầy Dũng nói.

Hành trình trở thành thủ khoa của ba kỳ thi liên tiếp cho Oanh bài học rằng một khi đã đặt mục tiêu, cần nỗ lực hết sức để hoàn thành. Nữ sinh sẽ chọn học lớp chuyên Tin của Ams - ngôi trường mà em muốn tiếp tục gắn bó.

Thời gian này, Oanh chuẩn bị ôn tập một số chứng chỉ quốc tế, bắt đầu xây dựng hồ sơ du học.

"Em chưa xác định ngành học cụ thể, nhưng muốn sau này làm về công nghệ, ở một vị trí đòi hỏi nhiều tư duy và kết hợp kiến thức Toán - Tin", Oanh nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Rời phòng thi ở trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM lúc hơn 11h, Thành Công, học sinh trường THPT Bình Chiểu, lập tức tìm nhóm bạn bàn về câu hỏi niêm luật (quy tắc về thanh điệu, gieo vần) trong khổ thơ Đường.

"Em chưa từng gặp câu hỏi này nên khoanh may rủi, xác định mất điểm", Thành Công nói.

Nam sinh nói đề dài 16 trang, cấu trúc tương tự đề minh họa. 30 câu hỏi Tiếng Việt trong phần Sử dụng ngôn ngữ khiến em bất ngờ vì độ khó cao hơn nhiều so các đề từng luyện. Câu hỏi dài với ngữ liệu chủ yếu là thơ văn trung đại khiến nam sinh mất thời gian đọc.

Ngoài ra, phần Toán học thách thức vì một số câu cho nhiều ẩn để "chống" bấm máy tính. Tổng quan, em đánh giá đề thi đánh giá năng lực khó gấp rưỡi so với đề minh họa của Đại học Quốc gia TP HCM. Nam sinh ước chừng đạt hơn 700/1200 điểm, chưa an toàn nên sẽ tiếp tục thi lần hai vào cuối tháng 5.

Đồng tình, Thùy Dương, THPT Nguyễn Hữu Huân, nói câu hỏi Tiếng Việt dài và đáp án gây nhiễu, "na ná nhau". Bù lại, Dương giải quyết tốt phần Tiếng Anh và Tư duy khoa học. Nữ sinh kỳ vọng đạt 900 điểm trở lên để đăng ký xét vào Đại học Kinh tế TP HCM và trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.

"Đề khó gấp rưỡi, đặc biệt phần Tiếng Việt, nhiều câu em không hiểu đề", Dương nói.

Anh Thư, THPT Thủ Đức, rầu rĩ vì mất nhiều thời gian cho các câu hỏi Tiếng Việt. Nữ sinh dự định dành 30 phút nhưng cuối cùng mất 45 phút vẫn không chắc chắn toàn bộ đáp án cho phần này. Điều này cũng khiến em không kịp đọc kỹ những câu cuối, ước chừng 30 câu phải khoanh đáp án một cách may rủi.

"Lẽ ra em nên phân phối thời gian hợp lý hơn", Thư tiếc nuối và cho biết sẽ dự thi đợt sau để cải thiện kết quả.

Khảo sát 10 thí sinh tại điểm trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM, có 8 em nhận định phần Tiếng Việt dài và khó. Đặc biệt, câu hỏi niêm luật khiến nhiều em nhăn mặt vì ít phổ biến nên không để ý trong quá trình học.

Đề thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP HCM gồm 120 câu, thời gian làm bài 150 phút. Phần Tư duy khoa học có 30 câu gồm Logic - Phân tích số liệu và Suy luận khoa học. Phần Sử dụng ngôn ngữ gồm Tiếng Việt và Tiếng Anh với 60 câu. Cuối cùng là Toán học với 30 câu.

Câu hỏi được xây dựng theo hướng cung cấp thông tin, số liệu, dữ kiện, từ đó yêu cầu thí sinh vận dụng, xác định kết quả thực nghiệm, dự đoán quy luật...

Theo thống kê của Đại học Quốc gia TP HCM, gần 133.500 thí sinh tham gia thi đánh giá năng lực sáng 5/4, tỷ lệ 98%. Công tác coi thi đúng quy chế, chưa ghi nhận trường hợp sai sót, sự cố. Kết quả sẽ được công bố vào ngày 17/4.

Đợt hai của kỳ thi sẽ diễn ra ngày 24/5. Kết quả kỳ thi được 118 trường đại học, cao đẳng dùng để xét đầu vào. Năm ngoái, em Mai Quang Minh Trí vượt qua 152.000 thí sinh giành vị trí thủ khoa với 1.122/1200 điểm.

Lệ Nguyễn

Nguồn: https://vnexpress.net/de-thi-danh-gia-nang-luc-dai-hoc-quoc-gia-tp-hcm-2026-khien-thi-sinh-choang-5058734.html