Trong nhiều năm làm nghề kiến trúc và nghiên cứu phong thủy khoa học, tôi gặp không ít người tìm đến với cùng một câu hỏi: “Anh xem giúp em, có phải nhà em có vấn đề về phong thủy không? Em bế tắc quá!”.
Người thì công việc liên tục trục trặc. Người thì gia đình thường xuyên căng thẳng. Có người lại lo lắng vì sức khỏe giảm sút hoặc con cái gặp nhiều vấn đề trong học tập… Dường như mỗi khi cuộc sống xuất hiện biến cố, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến việc ngôi nhà của mình đang có vấn đề về phong thủy.
Nhưng sau hàng trăm lần kiểm nghiệm thực tế, tôi nhận ra một điều: rất nhiều trường hợp, thứ cần thay đổi đầu tiên không phải là ngôi nhà, mà là cách nhìn nhận vấn đề của chính người đang sống trong đó. Phong thủy xét cho cùng, là nghệ thuật tổ chức không gian sống hài hòa với quy luật tự nhiên, để con người sống khỏe hơn về thể chất và tinh thần. Nó không phải là chiếc đũa thần có thể giải quyết mọi khó khăn của cuộc sống.
Tôi từng đến khảo sát một căn biệt thự khá đẹp tại Quận 1, TP HCM. Phong thủy không quá xấu, thế nhưng chủ nhà luôn mang tâm lý nặng nề. Chuyện gì xảy ra họ cũng nghĩ theo hướng tiêu cực. Công việc gặp trở ngại thì cho rằng vận hạn. Vợ chồng có mâu thuẫn thì nghĩ do phong thủy xấu. Trong quá trình trò chuyện, tôi nhận thấy gia chủ chưa thực sự nhạy bén trong công việc, khá gia trưởng trong gia đình và có phần bảo thủ trong suy nghĩ.
Tôi từ chối thiết kế cải tạo phong thủy cho công trình này. Bởi tôi có thể điều chỉnh không gian sống, nhưng không thể thay đổi tư duy của một con người. Phong thủy có ba yếu tố: thiên thời, địa lợi và nhân hòa. “Thiên thời” là vận khí, là hoàn cảnh bên ngoài. Phong thủy ngôi nhà thuộc về “địa lợi”. Còn “nhân hòa” đến từ sự nỗ lực và tu dưỡng bản thân của mỗi người. Cả ba yếu tố đều có vai trò nhất định, nhưng tôi luôn xem “nhân hòa” là yếu tố quan trọng nhất.
>> Nhà ‘tối giản’ thành ‘tối tăm’ vì thầy phong thủy bắt bịt hết cửa sổ
Trong một trường hợp khác, tôi tư vấn phong thủy cho một người đàn ông tại TP Thủ Đức. Ngôi nhà rất bình thường, thậm chí còn khá chật chội. Nhưng bước vào nhà, điều đầu tiên tôi cảm nhận được là tiếng cười, sự gắn kết và ấn tượng nhất là cách họ dạy con rất văn minh, biết tạo động lực cho con. Căn nhà ngột ngạt, thiếu ánh sáng và khí tự nhiên, khiến con cái không hứng thú học hành. Tôi làm mới lại không gian học, đục ô giếng trời, thay đổi vị trí ngồi sát cửa sổ, trang trí cây xanh, ngăn thêm vách cách âm cho phòng học.
Cuối học kỳ đó, con của họ đạt danh hiệu Học sinh giỏi sau nhiều năm chỉ có học lực trung bình. Thực ra, tôi không giúp bé có thành tích tốt ngay tức khắc, tôi không phải phù thủy. Tôi chỉ tạo môi trường học tập thoải mái, để khơi gợi cho bé bộc lộ hết khả năng. Kết quả này là do sự cố gắng của bản thân bé và sự động viên, hỗ trợ của gia đình.
Trong tâm lý học có thuật ngữ “Cognitive Reframing” (tái định khung nhận thức). Đây là quá trình thay đổi cách nhìn nhận một vấn đề theo hướng tích cực hơn, giúp giảm áp lực tâm lý, lấy lại sự bình tĩnh để nhìn thấy những cơ hội mới, từ đó chủ động hành động thay vì bế tắc trong hoàn cảnh.
Một người lỡ chuyến xe sẽ bực bội cả ngày vì cho rằng mình gặp xui xẻo. Người khác chỉ mỉm cười và đợi chuyến tiếp theo, vì họ nghĩ biết đâu sự chậm trễ này giúp họ tránh được một rủi ro nào đó dọc đường. Sự việc giống nhau, nhưng trải nghiệm cuộc sống lại hoàn toàn khác.
Khi đối diện với bệnh tật, đặc biệt là những căn bệnh nghiêm trọng, sự hoảng loạn thường khiến con người mất phương hướng. Ngược lại, sự bình tĩnh giúp họ chủ động điều trị, xây dựng lối sống lành mạnh và kiên trì hơn trên hành trình hồi phục. Tinh thần tích cực không phải là thuốc chữa bệnh. Nhưng nó giúp con người có thêm sức mạnh để đi qua bệnh tật.
Trong công việc cũng vậy. Nhiều người xem thất bại là dấu chấm hết. Nhưng phần lớn những doanh nhân thành công mà tôi từng có cơ hội tiếp xúc, đều nhìn thất bại như một khoản học phí để mua bài học kinh nghiệm. Họ dùng các kiến thức của bài học đó, để điều chỉnh chiến lược, tránh lặp lại sai lầm và tiếp tục bước về phía trước. Chính góc nhìn đó tạo nên sự thành công.
Tôi nhớ gia đình người phụ nữ ở Đồng Nai, từng than phiền rất nhiều về căn nhà nhỏ của mình. Chị luôn cảm thấy thua kém vì không sở hữu không gian rộng rãi như người khác. Chị muốn đổi nhà rộng hơn để phong thủy tốt hơn, nhưng chồng không chịu, vì tài chính không cho phép. Từ đó xảy ra mâu thuẫn của hai vợ chồng. Chị nhờ tôi đến kiểm tra phong thủy gia đạo.
Vài năm sau khi gặp lại tôi, chị tự hào chia sẻ: “Chính vì diện tích vừa phải nên các thành viên thường xuyên gặp nhau hơn. Những bữa cơm ít bị bỏ lỡ. Con cái trò chuyện với cha mẹ nhiều hơn. Khoảng cách giữa các thế hệ cũng gần gũi hơn. Giờ chị đã nhận ra, nhà lớn chưa chắc mang lại vui vẻ và nhà nhỏ cũng không đồng nghĩa với thiếu thốn. Chị hài lòng về cuộc sống hiện tại”.
Từ lúc cải tạo phong thủy nhà chị tới nay, tôi chưa làm nhà chị rộng thêm mét vuông nào, nhưng phong thủy của chị đã thay đổi. Giá trị của không gian sống không chỉ nằm ở số mét vuông xây dựng, mà còn nằm ở những cảm xúc tích cực, được nuôi dưỡng bên trong nó.
Làm nghề kiến trúc và phong thủy càng lâu, tôi càng tin rằng yếu tố quan trọng nhất của một ngôi nhà không nằm ở hướng cửa, vị trí bếp, giường, bàn thờ hay số đo Lỗ Ban. Điều quan trọng nhất là nguồn năng lượng của những người đang sống bên trong.
Một căn nhà thường xuyên có tiếng cười, sự sẻ chia và lòng biết ơn, thường tạo cảm giác dễ chịu hơn nhiều so với một căn nhà đầy trách móc, căng thẳng và bi quan. Người xưa gọi đó là “nhân khí”. Đó là một trong những yếu tố phong thủy mạnh mẽ nhất, mà chỉ chính mỗi người mới có thể tạo dựng và nuôi dưỡng.
Vì vậy, khi cuộc sống gặp khó khăn, đừng vội cho rằng mọi vấn đề đều xuất phát từ phong thủy của ngôi nhà. Bạn hãy thử nhìn lại chính mình trước. Biết đâu điều đầu tiên cần điều chỉnh không phải hướng nhà, mà là hướng suy nghĩ. Không phải cải tạo không gian sống, mà là thay đổi tâm thế sống – “tâm an vạn sự an”.
Cách đây không lâu, tôi tình cờ gặp lại một người hàng xóm cũ sống cùng tầng trong căn hộ chung cư ở trung tâm Hà Nội mấy năm trước. Câu chuyện chỉ là xã giao, cho đến khi tôi buột miệng hỏi: "Giờ căn hộ ở tòa mình giá khoảng bao nhiêu rồi?". Câu trả lời khiến tôi sững lại: "Gần 100 triệu đồng mỗi m2".
Tôi im lặng vài giây, nghĩ mình nghe nhầm. Bởi đó là căn chung cư tôi từng mua năm 2015 với giá 40 triệu đồng mỗi m2, tương đương gần 2,8 tỷ đồng cho 70 m2. Khi ấy, tôi coi đó là thành quả lớn sau nhiều năm đi làm, gom góp và vay mượn thêm để có được một chỗ ở ổn định giữa thủ đô.
Nhưng chỉ vài năm sau khi dọn vào, căn hộ bắt đầu bộc lộ hàng loạt vấn đề: tường thấm nước, trần nứt, hệ thống ống nước xuống cấp. Việc sửa chữa diễn ra thường xuyên, tốn kém mà không giải quyết triệt để. Đến năm 2021, tôi quyết định bán vội căn hộ với giá 37 triệu đồng mỗi m2, tức khoảng 2,59 tỷ đồng, chấp nhận lỗ hơn 200 triệu để chạy thoát thân.
Vậy mà giờ đây, cũng chính căn hộ ấy - đã hơn 15 năm tuổi - lại được rao bán với giá khoảng 7 tỷ đồng, một con số khiến tôi không biết nên cười hay nên tiếc. Có thể lý do là lạm phát, là dòng tiền đổ vào bất động sản, hay đơn giản là quy luật cung - cầu thay đổi. Nhưng với tôi, điều khó chấp nhận nhất là tốc độ tăng giá này hoàn toàn vượt xa thu nhập thực tế của người lao động.
>> 5 tỷ đồng gửi tiết kiệm hay mua chung cư?
Hơn 10 năm qua, thu nhập của tôi có tăng, nhưng rất chậm. Mỗi năm thêm một chút, không đáng kể so với mức tăng "phi mã" của giá nhà. Nếu bây giờ quay lại mua chính căn hộ cũ của mình, tôi gần như không có cửa. 7 tỷ đồng cho 70 m2 là số tiền mà tôi hiểu rõ, dù làm việc thêm vài chục năm nữa mình cũng chưa chắc tích lũy đủ.
Điều trớ trêu là căn hộ đó không hề "tốt lên" theo thời gian. Ngược lại, nó đã cũ hơn, xuống cấp hơn. Nhưng giá thì lại tăng đến mức khó tin. Tôi không dám nói thị trường sai hay đúng. Nhưng rõ ràng, với mặt bằng giá hiện tại, giấc mơ mua nhà của nhiều người đang ngày càng xa vời. Khi một căn chung cư cũ, từng có vấn đề về chất lượng, lại được định giá ngang ngửa, thậm chí hơn những tài sản giá trị lớn khác, thì câu hỏi "ai sẽ mua nổi?" trở nên rất đáng suy nghĩ.
Tôi cảm thấy bất lực vì nhận ra rằng, dù có cố gắng làm việc, tiết kiệm đến đâu, khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà vẫn ngày một bị kéo giãn. Giá chung cư có thể còn tiếp tục tăng, nhưng thu nhập của phần đông người lao động thì không thể "nhảy vọt" để theo kịp. Nếu để sở hữu một căn hộ trong thành phố phải đánh đổi bằng cả đời làm việc, thậm chí vượt quá khả năng của số đông, thì đó không còn là giấc mơ an cư, mà đã trở thành một cuộc đua vô nghĩa.
JimmyNước cờ sai khi tôi mua chung cư 5 tỷ thay vì nhà mặt đất
Tôi kiệt sức vì không theo kịp giá nhà Sài Gòn
'Sai lầm thuê chung cư 15 triệu một tháng thay vì gánh nợ mua nhà'
'3,5 tỷ thuê nhà sống sướng hơn gánh nợ mua chung cư'
Dọn lên chung cư 10 năm tuổi tôi mới thấy nhà mặt đất thua xa
Hành trình tôi mua chung cư 9 tỷ sau 'cú tát' thất nghiệp tuổi 30
Tìm kiếm thông tin giá cả nhà, tôi hết sức bất ngờ khi thấy một căn hộ chung cư cũ 60 m2 tại Hà Nội hiện có thể được rao bán tới 6 tỷ đồng, tương đương khoảng 100 triệu đồng một m2.
Điều đáng nói là mức giá này đang được xem như "bình thường" trên thị trường.
Nhưng nếu tách cấu thành giá trị bất động sản một cách đơn giản, chúng ta sẽ thấy một nghịch lý rất lớn. Giả sử: Hệ số sử dụng đất của tòa nhà là 20, giá đất khu vực đã ở mức rất cao là 500 triệu đồng một m2.
Khi đó, căn hộ 60 m2 thực chất chỉ có khoảng 3 m2 đất, tức phần giá trị đất khoảng 1,5 tỷ đồng. Cần nhấn mạnh rằng "mức giá đất 500 triệu đồng một m2 này đã bao gồm gần như toàn bộ các yếu tố: Vị trí, hạ tầng, trung tâm đô thị, khả năng sinh lợi và đã định giá vượt rất xa giá trị thực".
Điều này đồng nghĩa trong mức giá 6 tỷ đồng, có tới khoảng 4,5 tỷ đồng đang được thị trường gán cho phần công trình xây dựng đã hơn chục năm tuổi. Tức là phần xây dựng cũ đang bị định giá tới khoảng: 75 triệu đồng một m2.
Theo tôi tìm hiểu, giá thành xây mới căn hộ cao cấp hiện nay thực tế chỉ khoảng 25 triệu đồng một m2, và theo logic khấu hao thông thường sau hơn chục năm sử dụng, công trình đáng lẽ chỉ còn chưa tới 60% giá trị xây mới. Nói cách khác: phần công trình đáng lẽ chỉ nên còn khoảng 12-15 triệu đồng một m2 giá trị thực, nhưng đang được giao dịch ở mức cao gấp nhiều lần.
Đây là một nghịch lý rất đáng suy nghĩ bởi xét về bản chất: Đất có thể tăng giá, nhưng công trình xây dựng vẫn là tài sản hao mòn. Một căn hộ sau chục năm năm sử dụng thì kết cấu đã lão hóa, hệ thống kỹ thuật xuống cấp, chi phí bảo trì tăng lên, tuổi thọ còn lại giảm dần.
Thế nhưng trên thị trường hiện nay, phần công trình cũ lại đang "té nước theo mưa" tăng giá. Phần tăng thực sự của giá đất đã vô tình che giấu đi thực tế rằng: bê tông đang cũ đi, công trình đang xuống cấp, và giá trị kỹ thuật thực của phần xây dựng lẽ ra phải giảm.
Hệ quả là người dân dễ mua tài sản cũ với giá quá cao, thị trường hình thành tâm lý "mọi căn hộ đều chỉ có tăng giá" và giá nhà ngày càng tách xa giá trị sử dụng thực tế.Điều nguy hiểm hơn là hiện tượng này đang vô tình kìm hãm sự phát triển của ngành xây dựng. Bởi vì nếu một căn hộ cũ vẫn được thị trường định giá phần xây dựng tới 75 triệu đồng một m2, trong khi xây mới hiện đại chỉ tốn khoảng 25 triệu đồng một m2 thì việc nắm giữ tài sản cũ có thể sinh lời dễ hơn rất nhiều so với đầu tư xây dựng mới.
Khi đó đổi mới công nghệ xây dựng không còn nhiều ý nghĩa, năng suất xây dựng khó phản ánh vào giá bán và nguồn lực xã hội dễ bị hút vào đầu cơ tài sản hơn là tạo ra giá trị mới.
Trong khi đó, ngành xây dựng là động lực phát triển kinh tế:
- Phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng sống đô thị.
Vì vậy, tôi cho rằng một trong những nút tháo gỡ quan trọng để kiểm soát giá nhà ở đô thị là phải "định giá đúng" các công trình cũ.
Cần phổ biến rộng rãi cho người dân hiểu rằng giá đất và giá trị công trình là hai thứ khác nhau. Đất có thể tăng giá, nhưng công trình xây dựng bị hao mòn theo thời gian.
Cơ quan chức năng cũng nên nghiên cứu xây dựng một ứng dụng định giá gần đúng cho người dân, dựa trên loại nhà, diện tích, số tầng, vị trí, giá đất giao dịch thực tế, thời gian công trình đã tồn tại để ước tính chất lượng còn lại, và đơn giá xây dựng mới hiện hành.
Ứng dụng này để người dân có cơ sở tính toán tham khảo trước khi giao dịch. Hiểu rõ phần nào là giá trị đất, phần nào là giá trị công trình để tránh mua tài sản cũ với mức giá bị đẩy lên quá xa giá trị thực.
Một thị trường bất động sản lành mạnh không thể chỉ dựa vào kỳ vọng giá tăng mãi. Nó cần phản ánh đúng giá trị sử dụng, đúng chất lượng công trình và khuyến khích tạo ra tài sản mới cho xã hội thay vì chỉ làm giàu cho tài sản cũ.
Tôi đã nhiều lần dự tiệc ở nhà hàng đến những buổi đãi khách tại tư gia. Gần như mặc định, trong thực đơn luôn có một hai món liên quan đến tôm. Nhưng thay vì là điểm nhấn tinh tế, những con tôm còn nguyên vỏ, nguyên chân, chưa rút chỉ... lại khiến không ít người rơi vào tình huống khó xử.
Tội nghiệp con tôm - một thực phẩm không rẻ tiền nhưng khi xuất hiện trên bàn tiệc mà chưa được sơ chế kỹ, nó vô tình trở thành phép thử sự khéo léo tinh tế và đôi khi là nguồn cơn của sự kém duyên.
Hãy thử nhìn quanh một bàn tiệc bất kỳ, chúng ta sẽ thấy những cô gái làm tóc cầu kỳ, sơn móng tay cẩn thận. Những người mặc áo dài sáng màu, váy trắng. Khi món tôm được dọn ra, họ lúng túng: Dùng tay thì sợ mất vệ sinh, dùng dao nĩa thì bất tiện.
Còn lại phần đông thực khách cả nam lẫn nữ vẫn chọn cách đơn giản nhất: Dùng tay không bóc vỏ. Những ngón tay dính nước gia vị, mùi tanh, được lau tay vội vã bằng khăn giấy ướt, tất cả làm mất đi sự thanh lịch vốn có.
Không ít bữa tiệc còn xuất hiện những món ăn tưởng như hấp dẫn nhưng lại thiếu sự chuẩn bị tinh tế. Món cá hấp nguyên con còn nhiều xương nhỏ, thực khách vừa ăn vừa dè chừng. Chưa kể món gà luộc khi chặt đi kèm là những mảnh xương bị vỡ sắc nhọn.
Sẵn tiện, tôi muốn nói thêm về việc ăn uống vội vàng, thiếu ý tứ. Nhai phát ra tiếng lớn, nói chuyện khi đang nhai. Những điều tưởng nhỏ nhặt nhưng lại phản ánh rõ cách một người ứng xử nơi công cộng.
Tôi nghĩ đây là những câu chuyện về văn hóa. Khi chúng ta bắt đầu quan tâm đến cảm nhận của người khác trong từng chi tiết nhỏ, từ món ăn đến hành vi của người dùng bữa, thì bàn tiệc không chỉ là nơi ăn uống, mà còn là nơi thể hiện một xã hội văn minh hơn.
