Sáng 28/5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị Hội đồng nhân dân (HĐND) toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031.
Nhiệm kỳ đặc biệt trong lịch sử hoạt động của HĐND các cấp
Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh đây là sự kiện có nghĩa rất quan trọng, không chỉ tổng kết nhiệm kỳ hoạt động của HĐND các cấp, mà còn là dịp để nhìn nhận đầy đủ hơn vị trí, vai trò của cơ quan dân cử địa phương trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Hội nghị cũng là dịp đánh giá những kết quả đạt được cũng như hạn chế, bất cập, bài học kinh nghiệm và định hướng hoạt động của HĐND nhiệm kỳ 2026-2031 trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn.
Nhiệm kỳ 2021-2026, theo Chủ tịch Quốc hội, là một nhiệm kỳ đặc biệt trong lịch sử hoạt động của HĐND các cấp.
Thời điểm đó, đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có như đại dịch Covid-19, thiên tai, biến đổi khí hậu gây hậu quả nặng nề; tình hình thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường.
Trong khi đó, Đảng, Nhà nước đã ban hành, triển khai nhiều quyết sách chiến lược về đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số quốc gia, cải cách tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và sắp xếp đơn vị hành chính.
Trong bối cảnh ấy, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận HĐND các cấp đã nỗ lực vượt qua khó khăn, tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân.
Dù vậy, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận, quá trình triển khai mô hình chính quyền hai cấp còn nhiều khó khăn, thách thức.
Điển hình là địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn, yêu cầu cao hơn; năng lực cán bộ ở một số nơi còn hạn chế, đôi khi còn lúng túng trong xử lý công việc; cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ.
Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm, tập trung tháo gỡ, theo lời Chủ tịch Quốc hội.
Chủ tịch Quốc hội cho biết tại hội nghị này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội mong muốn được nghe những ý kiến, chia sẻ những kinh nghiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ trong nhiệm kỳ 2021-2026; đề xuất nhiệm vụ, giải pháp, quyết tâm mới, tư duy mới, cách làm làm mới trong nhiệm kỳ 2026-2031.
Bên cạnh đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội muốn lắng nghe những kinh nghiệm phát huy vai trò của HĐND trong xây dựng cơ chế đột phá, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số, cũng như kinh nghiệm về kiểm soát quyền lực trong mô hình chính quyền hai cấp; về ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của HĐND.
Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tìm hiểu kỹ lưỡng cách thức tiến hành chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động công tác của thành phố Hà Nội để có thể vận dụng, thực hiện tại địa phương mình.
Áp lực về dân số, hạ tầng giao thông, môi trường và nhà ở
Về phía Hà Nội, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng chia sẻ thêm Hà Nội đang triển khai nhiều nhiệm vụ lớn theo chủ trương của Trung ương và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, như xây dựng Đề án xã, phường xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, hạ tầng kết nối và thủ tục đầu tư; tập trung xử lý úng ngập, ô nhiễm môi trường và phát triển hạ tầng xanh.
Bên cạnh đó, người đứng đầu chính quyền thủ đô chia sẻ về áp lực về dân số, hạ tầng đô thị, giao thông, môi trường, nhà ở, chất lượng nguồn nhân lực và yêu cầu phát triển bền vững đang đặt ra ngày càng cao.
Đặc biệt, yêu cầu của nhân dân đối với chất lượng phục vụ của bộ máy chính quyền ngày càng cao hơn.
Vì vậy, trong nhiệm kỳ mới, ông Thắng nhấn mạnh Hà Nội xác định rõ quan điểm phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa tư duy phát triển; phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế và các cơ chế đặc thù mà Trung ương đã trao cho Thủ đô.
Trong đó, ông khẳng định Hà Nội sẽ kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; xây dựng đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Cùng với thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, xã hội số và công dân số; xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu của cả nước và khu vực, thành phố sẽ tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư; phát triển đồng bộ hệ thống giao thông.
Đặc biệt, thành phố sẽ đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và các thiết chế phục vụ người lao động theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương và yêu cầu phát triển bền vững của thủ đô.
Hà Nội cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND các cấp và đổi mới mô hình quản trị đô thị theo hướng tinh gọn, hiện đại, minh bạch, dữ liệu hóa; xây dựng chính quyền số thực chất, nâng cao trách nhiệm giải trình và chất lượng phục vụ nhân dân.
Sáng 16-7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng, trình bày tờ trình của Chính phủ, Đại tướng Phan Văn Giang - Phó thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng - cho biết việc nghiên cứu xây dựng, ban hành luật là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế...
Việc ban hành luật còn thực hiện các cam kết, nghĩa vụ quốc gia về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt của Việt Nam trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Đại tướng Phan Văn Giang cho biết dự luật gồm 4 chương, 37 điều.
Dự luật được thiết kế bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật về quốc phòng, an ninh; phòng, chống khủng bố; phòng, chống rửa tiền; hóa chất, năng lượng nguyên tử; quản lý ngoại thương hải quan, khoa học và công nghệ.
Đồng thời được xây dựng theo hướng luật khung, chỉ quy định những vấn đề nền tảng, ổn định, lâu dài thuộc thẩm quyền của Quốc hội; không luật hóa các nội dung kỹ thuật nhiệm vụ chuyên sâu thường xuyên biến động, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, khả thi, phù hợp với thực tiễn.
Dự thảo quy định rõ cơ chế bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong quá trình áp dụng biện pháp phòng, chống vũ khí hủy diệt hàng loạt. Không đặt ra thủ tục hành chính trùng lặp đối với các hoạt động nghiên cứu, đầu tư, sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu và giao dịch hợp pháp.
Dự luật không thiết lập cơ chế cấp phép, khai báo, báo cáo, kiểm tra thanh tra, giám sát song song theo luật này và hướng đơn giản hóa thủ tục theo hướng lồng ghép việc cung cấp khai thác, chia sẻ thông tin với cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin hiện có của các bộ, ngành, địa phương...
Trình bày thẩm tra, Thượng tướng Lê Tấn Tới - Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại - cho biết Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành luật.
Thường trực Ủy ban cho rằng việc xây dựng danh mục kiểm soát trên cơ sở tích hợp, chuẩn hóa từ các danh mục hàng hóa lưỡng dụng của các bộ, ngành là phù hợp, góp phần tránh tình trạng chồng chéo, trùng lặp thủ tục hành chính.
Tuy nhiên Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ cơ chế tích hợp, dẫn chiếu và áp dụng danh mục kiểm soát với các danh mục chuyên ngành, đồng thời bổ sung quy định về bảo mật thông tin và cơ chế xử lý trong trường hợp đột xuất.
Thường trực Ủy ban nhận thấy quy định về giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt đã được xây dựng phù hợp với nguyên tắc quản lý rủi ro, đồng bộ với pháp luật về phòng, chống rửa tiền và đáp ứng yêu cầu thực thi các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Để bảo đảm tính khả thi, tránh lạm dụng, đề nghị quy định rõ trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan chức năng sau khi tiếp nhận báo cáo.
Phát biểu góp ý, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng việc thể chế hóa phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt lên thành luật là bước đi cần thiết của đất nước.
Về xây dựng năng lực phản ứng khẩn cấp và bảo vệ lực lượng chuyên dụng, Chủ tịch Quốc hội cho rằng lực lượng chủ yếu hiện nay trong quân đội, binh chủng hóa học cùng một số đơn vị chuyên ngành của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế.
Tuy nhiên hành lang pháp lý về chế độ đãi ngộ đặc thù, trang thiết bị chuyên dụng và cơ chế phối hợp tác chiến liên ngành trong các tình huống khẩn cấp cấp quốc gia vẫn chưa thực sự đồng bộ.
Ông đề nghị luật hóa chế độ đặc thù ở mức cao với lực lượng chuyên dụng, đồng thời quy định cơ chế diễn tập liên ngành bắt buộc với sự tham gia của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương trọng điểm nhằm hoàn thiện khả năng chỉ huy thống nhất dưới sự điều hành của cơ quan đầu mối quốc gia.
Chiều 17/6, làm việc với Thường trực Ban Chỉ đạo tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam (1930-2030), định hướng lãnh đạo phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo (2030-2130) và tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc xác định tầm nhìn và định hướng phát triển đất nước cho 100 năm tới là một trong những nội dung quan trọng nhất của đợt tổng kết lần này.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc tổng kết phải bám sát sự thật lịch sử, tôn trọng lịch sử và xuất phát từ lịch sử, nhưng không dừng ở việc kể lại lịch sử hay liệt kê sự kiện theo lối biên niên. Điều quan trọng hơn là phải đúc kết được những bài học lớn, những quy luật xuyên suốt để làm sáng rõ con đường cách mạng Việt Nam, vai trò lãnh đạo của Đảng, sức mạnh của nhân dân, khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tương lai phát triển của đất nước.
Công tác tổng kết phải tạo ra những giá trị mới về nhận thức và lý luận, trả lời được các câu hỏi về sự phát triển trong tư duy lý luận của Đảng qua 100 năm, những bài học được khái quát ở tầm cao hơn, các vấn đề lý luận cần tiếp tục bổ sung, phát triển và những định hướng chiến lược cho thế kỷ tiếp theo.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cũng lưu ý cần làm rõ mối quan hệ giữa tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam và tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đây là hai nội dung có quan hệ chặt chẽ nhưng không đồng nhất, không thể tách rời cũng không thể lồng ghép một cách cơ học.
Theo đó, tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh phải được đặt trong dòng chảy 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, đồng thời tập trung đánh giá những nội dung đã được thực tiễn chứng minh là đúng đắn, những vấn đề cần tiếp tục bổ sung, phát triển và những lĩnh vực lý luận cần đi trước, dẫn đường cho thực tiễn.
Ông yêu cầu tổng kết phải làm nổi bật những thành tựu có ý nghĩa lịch sử qua một thế kỷ Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, từ đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước đến xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quốc phòng, an ninh, mở rộng đối ngoại và nâng cao vị thế đất nước.
Bên cạnh đó, việc tổng kết cũng phải thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, khuyết điểm, những vấn đề chưa thành công và các điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ để nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong giai đoạn mới. Đồng thời, các cơ quan phải làm rõ những vấn đề mang tính cốt lõi, xuyên suốt trong 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam như lựa chọn và kiên định con đường phát triển; phát huy sức mạnh nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đổi mới phương thức lãnh đạo và bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ.
"Phải trả lời được vì sao Đảng ta có thể lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác trong những điều kiện hết sức khó khăn, phức tạp", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Nhấn mạnh ý nghĩa của việc xây dựng tầm nhìn cho thế kỷ tới, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, cho rằng đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn bởi thế giới đang biến đổi nhanh chóng dưới tác động của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh cùng những biến động địa chính trị và các thách thức an ninh mới.
Ông yêu cầu tầm nhìn 100 năm phải thể hiện được khát vọng phát triển của dân tộc, đồng thời trả lời những câu hỏi lớn: Việt Nam muốn trở thành quốc gia phát triển như thế nào trong thế kỷ tới; những nền tảng nào cần giữ vững; động lực tăng trưởng mới là gì; những đột phá chiến lược nào phải tạo dựng; những nguy cơ nào cần ứng phó và những giá trị nào phải được bảo vệ, phát huy.
"Tầm nhìn phải có chiều cao của khát vọng, chiều sâu của lý luận, bám sát thực tiễn đất nước và xu thế của thời đại, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện", Tổng Bí thư nhấn mạnh, yêu cầu các nhóm tổng kết triển khai công việc ngay, chủ động xây dựng kế hoạch, xác định rõ sản phẩm, tiến độ, trách nhiệm và cơ chế phối hợp; đồng thời coi trọng công tác tư liệu, dữ liệu, nhân chứng lịch sử và các nguồn thông tin có giá trị, phục vụ xây dựng báo cáo tổng kết có chất lượng.
>>> Nội dung bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm
