Chủ tịch Hội đồng Đại học RMIT trở thành doanh nhân tiên phong Úc ở Việt Nam

Sau ba tuần tạm lắng, Mỹ và Iran những ngày qua đã nối lại giao tranh dữ dội, liên tiếp tung những đòn tập kích ăn miếng trả miếng vào nhau. Tổng thống Donald Trump tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển Iran và để ngỏ khả năng mở rộng chiến dịch. Trong khi đó, Iran khẳng định sẽ chiến đấu đến "hơi thở cuối cùng", thông điệp Tehran đã đưa ra nhiều lần trước đó.

Diễn biến cho thấy sau hơn 4 tháng xung đột, Mỹ vẫn chưa thể tạo ra sức ép để Iran chấp nhận các điều khoản về chương trình hạt nhân và an ninh khu vực. Ông Trump thậm chí còn phải đối mặt thêm một bài toán khó nữa là mở cửa eo biển Hormuz, tuyến huyết mạch dầu khí của thế giới.

Hai bên vẫn tránh châm ngòi cuộc chiến toàn diện, nhưng triển vọng sớm tìm ra lối thoát cũng ngày càng mờ nhạt. Washington hiện đứng trước nguy cơ lặp lại những tính toán từng không mang lại kết quả như kỳ vọng trước sức kháng cự của Tehran.

"Không có lý do gì để tin rằng loạt cuộc tấn công mới này, hay bất cứ điều gì Tổng thống Trump đang tính toán, sẽ khiến Iran thay đổi", Jonathan Panikoff, chuyên gia tại viện chính sách Hội đồng Đại Tây Dương, nói với Reuters. "Khả năng cao hơn là Washington sẽ khiến lập trường của Tehran cứng rắn hơn nữa".

Tổng thống Trump gần đây không cho thấy dấu hiệu giảm sức ép. Ông đã chỉ đạo quân đội Mỹ liên tiếp không kích Iran và đang cân nhắc mở rộng danh sách mục tiêu, trong đó có Núi Pickaxe, cơ sở hạt nhân được mô tả là "bất khả xuyên phá" hay đảo Kharg, huyết mạch dầu mỏ của Iran.

Những lựa chọn này được cho là tiềm ẩn rủi ro lớn về quân sự và chính trị. Trước đây, Tổng thống Trump cũng từng nhiều lần đưa ra những cảnh báo tương tự, nhưng sau đó không triển khai.

Một quan chức Mỹ cấp cao khẳng định Tổng thống vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao, nhưng "ngôn ngữ duy nhất mà Iran hiểu là sức mạnh quân sự". Theo quan chức này, Washington sẽ tiếp tục buộc Tehran phải trả giá cho những gì diễn ra tại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, trở ngại đối với Washington không chỉ nằm ở việc gia tăng sức ép quân sự, mà còn ở những khác biệt về mục tiêu chiến lược giữa hai bên.

Mỹ muốn buộc Iran quay trở lại bàn đàm phán hạt nhân, đồng thời khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, Tehran coi việc duy trì ảnh hưởng tại tuyến hàng hải chiến lược này là lợi ích cốt lõi và cho rằng họ có quyền tham gia quản lý eo biển, thậm chí có thể áp phí đối với tàu thuyền qua lại.

Theo ba quan chức Mỹ thạo tin, những đợt không kích mới có thể đóng vai trò là các chiến dịch "định hình chiến trường", nhằm làm suy yếu thêm năng lực quân sự của Iran trước khi Nhà Trắng cân nhắc những bước đi quyết liệt hơn.

Tuy nhiên, các bước đi này cũng đồng nghĩa nguy cơ xung đột lan rộng tiếp tục gia tăng, bởi Iran cũng sẵn sàng mở rộng giao tranh ra các nước vùng Vịnh là đồng minh của Mỹ.

Bộ Điện, Nước và Năng lượng tái tạo Kuwait ngày 17/7 cho biết một trong những nhà máy phát điện và khử mặn nước biển của nước này đã bị Iran tấn công, dẫn đến hỏa hoạn và thiệt hại tại một số cơ sở của nhà máy cũng như vài tổ máy phát điện. Đây là dấu hiệu cho thấy Iran bắt đầu nhắm vào các hạ tầng trọng yếu của vùng Vịnh khi Mỹ leo thang tấn công.

Iran còn được cho là đã yêu cầu lực lượng Houthi ở Yemen chuẩn bị phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb nếu Washington tấn công hạ tầng điện của nước này. Kịch bản này nếu xảy ra sẽ làm gia tăng áp lực với nguồn cung năng lượng toàn cầu, nhất là khi một phần lưu lượng vận tải từ Hormuz đã chuyển sang tuyến biển Đỏ.

Danny Citrinowicz, chuyên gia nghiên cứu Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, cho rằng việc Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép quân sự khó có thể khiến Tehran thay đổi lập trường.

"Nếu Tổng thống Trump tiếp tục mở rộng danh sách mục tiêu tấn công, Tehran nhiều khả năng cũng sẽ đáp trả theo cách tương xứng", ông Citrinowicz viết trên X.

Cựu bộ trưởng quốc phòng Mỹ Mark Esper cho rằng Washington khó tạo ra thay đổi đáng kể nếu chỉ nối lại các đợt không kích với cường độ như trước đây, trong khi việc gây sức ép kinh tế có thể hiệu quả hơn.

"Ngoài khôi phục phong tỏa cảng biển, hãy bóp nghẹt Iran bằng cách chặn các tuyến vận tải trên bộ, trên không và gia tăng sức ép kinh tế. Tuy nhiên, chiến lược này đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và tính kỷ luật", ông Esper nói tại Diễn đàn An ninh Aspen, Washington.

Ông cũng thừa nhận nếu thực hiện chiến lược này, Mỹ sẽ phải chấp nhận một số hệ quả trong ngắn hạn. "Cái giá mà chúng ta phải trả sẽ là giá xăng tăng trong một thời gian. Nhưng thực tế là chúng ta vốn đã trong hoàn cảnh này", ông nói.

Những diễn biến gần đây cho thấy cả Washington và Tehran đều đang phải trả giá ngày càng lớn cho cuộc đối đầu, nhưng điều đó chưa đủ để tạo động lực cho một thỏa hiệp mới.

Với Mỹ, chiến sự kéo dài đồng nghĩa với áp lực kinh tế và chính trị ngày càng lớn. Giá năng lượng tăng đã đẩy chi phí sinh hoạt tại Mỹ đi lên, trong khi cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 đang đến gần. Xung đột cũng làm dấy lên lo ngại về tốc độ tiêu hao tên lửa đánh chặn và vũ khí tầm xa, những khí tài Washington có thể cần đến nếu phải đối mặt với thách thức lớn hơn trong tương lai.

Ở chiều ngược lại, Iran tiếp tục phải gánh chịu sức ép từ các lệnh trừng phạt được Mỹ tái áp đặt, cùng những thiệt hại về quân sự và kinh tế sau nhiều tháng giao tranh. Tuy nhiên, những tổn thất đó cũng khiến Tehran càng khó chấp nhận một thỏa thuận bị xem là bất lợi.

Chừng nào Washington còn tin rằng sức ép quân sự và kinh tế có thể buộc Tehran thay đổi lập trường, còn Iran coi việc nhượng bộ là động thái đe dọa lợi ích cốt lõi của họ, triển vọng hai bên đạt được một thỏa thuận mới sẽ vẫn rất mong manh.

"Dù phải đối mặt với sức ép kinh tế lớn đến đâu, Tehran cũng sẽ không thỏa hiệp. Họ cho rằng không còn lựa chọn nào khác ngoài tiếp tục kháng cự", Alam Saleh, giáo sư Đại học Quốc gia Australia, nhận định với Al Jazeera.

Tin Gốc: Vnexpress

"Theo quyết định của Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Nga Vladimir Putin, lệnh ngừng bắn đã được ban hành trong ngày 8-9/5. Chúng tôi hy vọng phía Ukraine sẽ làm điều tương tự", Bộ Quốc phòng Nga thông báo trên mạng xã hội nước này ngày 4/5.

Ngày 8-9/5 năm nay là thời điểm Moskva tổ chức lễ kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng trong Thế chiến II của Nga. Bộ này cảnh báo nếu Ukraine có ý định phá hoại sự kiện, Nga sẽ phát động cuộc tấn công tên lửa trả đũa "quy mô lớn" nhằm vào trung tâm Kiev.

"Chúng tôi khuyến nghị dân thường và các nhân viên phái đoàn ngoại giao nước ngoài nhanh chóng rời khỏi Kiev", tuyên bố cho biết thêm.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cùng ngày cho rằng việc thực hiện ngừng bắn để Moskva tổ chức lễ kỷ niệm là "không nghiêm túc" và thêm rằng Nga đang lo sợ máy bay không người lái của Ukraine sẽ "bay vo ve trên Quảng trường Đỏ".

"Tính đến hôm nay, không có lời kêu gọi chính thức nào về phương thức đình chỉ chiến sự được gửi tới Ukraine như những gì đang được tuyên bố trên mạng xã hội Nga", ông Zelensky viết trên X, đồng thời thông báo lệnh ngừng bắn riêng của Ukraine trong 2 ngày 5-6/5.

Lãnh đạo Ukraine sau đó tới Bahrain, quốc gia vùng Vịnh, để hội đàm về hợp tác an ninh, theo nguồn tin trong phái đoàn Ukraine nói với AFP.

Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho thấy Nga đã mất kiểm soát khoảng 120 km2 đất trong khoảng thời gian tháng 3-4. Đà tiến quân của Nga chậm lại kể từ cuối năm 2025, do các vấn đề liên lạc trong quân đội Nga kết hợp với các cuộc phản công của Ukraine đã giúp Kiev tạo ra những đột phá cục bộ ở phía đông nam, theo AFP.

Tuy nhiên, diện tích mà quân đội Ukraine giành lại được là không đáng kể, chỉ chiếm 0,02% lãnh thổ nước này, theo dữ liệu của ISW. Nga hiện kiểm soát hơn 19% diện tích Ukraine, phần lớn trong số đó giành được trong những tuần đầu tiên của cuộc chiến năm 2022. Khoảng 7%, bao gồm Crimea và các khu vực ở vùng Donbass, đã do Nga hoặc phe ly khai thân Nga nắm giữ từ trước khi Moskva mở chiến dịch.

Tin Gốc: Vnexpress

Tờ Nikkei Asia dẫn thông báo từ cơ quan Quốc Dân đảng (KMT) ở Đài Loan thông báo bà Trịnh ngày 1.6 đến Mỹ bắt đầu chuyến công tác kéo dài đến ngày 16.6. Mới đây, hồi đầu tháng 4, bà Trịnh đến Bắc Kinh và có cuộc gặp với Chủ tịch nước Tập Cận Bình.

Chuyến đi lần này của bà Trịnh diễn ra trong bối cảnh KMT đang nỗ lực trì hoãn các chương trình cải cách năng lực phòng vệ mà ông Lại Thanh Đức, Lãnh đạo Đài Loan, đang đề xuất với cơ quan lập pháp của đảo này. Trong 2 năm qua, KMT - vốn kiểm soát cơ quan lập pháp bằng liên minh nhỏ hơn - tìm cách ngăn chặn phần lớn chương trình nghị sự về an ninh và quản lý của nhà lãnh đạo Lại Thanh Đức thuộc đảng Dân tiến (DPP). Tình trạng bế tắc đã khiến các nhà lập pháp và quan chức Mỹ liên tục chỉ trích, đồng thời đặt ra câu hỏi về sự ổn định chính trị và chính sách lâu dài của Đài Bắc trước Bắc Kinh. Cụ thể hơn, trong khi Washington muốn Đài Bắc mua vũ khí của Mỹ nhiều hơn và tăng chi tiêu quân sự, thì KMT tại chương trình nghị sự ở cơ quan lập pháp Đài Loan lại muốn hạn chế vấn đề này.

Vì thế, chuyến đi của bà Trịnh đến Mỹ được cho là nhằm thể hiện thiện chí của KMT đối với Washington. Trả lời báo chí trước chuyến đi, bà Trịnh cho biết mục tiêu là "để cho những người bạn Mỹ hiểu rằng từ Thế chiến 2 đến nay, KMT luôn trung thành và có trách nhiệm nhất với Washington". Bà còn khẳng định KMT "có thể duy trì hòa bình xuyên eo biển và giúp Mỹ không phải tham gia vào một cuộc chiến đầy tốn kém" nếu xảy ra xung đột ở eo biển Đài Loan.

Trả lời Thanh Niên hôm qua (1.6), GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) đánh giá: "Đài Loan đóng vai trò quan trọng đối với hòa bình và ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chuyến đi của lãnh đạo KMT tới Mỹ để thảo luận về sự ủng hộ của đảng mình đối với việc cắt giảm chi tiêu quân sự của Đài Loan. Qua đó, KMT không chỉ làm rõ lập trường của lãnh đạo đảng này, mà còn để gửi gắm về vị thế của Mỹ về an ninh và răn đe trên eo biển Đài Loan".

"Chắc chắn, cả hai bên sẽ chọn lọc chia sẻ quan điểm đối với Trung Quốc sau khi lãnh đạo cả hai bên gần đây đều thăm Bắc Kinh và gặp Tập Cận Bình. Tại sao phải như vậy? Vì giới chức lãnh đạo Mỹ có lẽ không tin tưởng lập trường hay ý định của lãnh đạo KMT. Ngược lại, như nhiều nhà lãnh đạo khác, lãnh đạo KMT cũng đặt câu hỏi về độ tin cậy đối với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump và cũng như quan điểm chung của chính giới Washington khi nội bộ Mỹ đang phân rẽ sâu sắc. Lãnh đạo KMT cần làm rõ liệu Mỹ tiếp tục hướng tới các vấn đề quốc tế, hay theo đuổi chính sách biệt lập rồi "bỏ mặc" Đài Loan trước Trung Quốc", GS Nagy phân tích thêm.

Tuy từng có quá khứ xung đột với Đảng Cộng sản Trung Quốc, KMT thời gian qua trở nên thân thiện hơn với Bắc Kinh, bác bỏ quan điểm thúc đẩy độc lập cho Đài Bắc mà đảng cầm quyền đang theo đuổi. KMT cho rằng việc thúc đẩy độc lập cho Đài Loan có thể dẫn đến bùng nổ chiến tranh. Qua đó, lãnh đạo KMT luôn khẳng định chỉ đảng này mới đủ sức mang lại hòa bình cho eo biển Đài Loan, đồng thời là đóng vai trò cầu nối giữa Mỹ và Trung Quốc để giải quyết vấn đề Đài Loan. Vì nguyên nhân này, đảng cầm quyền ở Đài Loan là DPP - vốn nhận được sự ủng hộ của những người gốc Đài Loan - cáo buộc KMT trở thành "tay sai" cho Bắc Kinh. Một số cáo buộc còn cho rằng Bắc Kinh nhiều lần tìm cách can dự vào bầu cử ở Đài Loan theo hướng có lợi cho KMT. Thậm chí còn có cáo buộc bà Trịnh nhận sự hỗ trợ từ Trung Quốc đại lục để trở thành lãnh đạo KMT.

Tuy nhiên, chính sách của KMT được cho là một trong những nguyên nhân khiến đảng này liên tục thất bại trong 3 cuộc bầu cử lãnh đạo Đài Loan gần đây (2016, 2020 và 2024). Giữa bối cảnh đó, tận dụng áp lực từ Bắc Kinh đối với Đài Bắc gây nên những khó khăn cho kinh tế Đài Loan, KMT đang hướng đến thuyết phục cử tri rằng có thể giải quyết vấn đề với Trung Quốc đại lục.

Dự kiến, tháng 11 tới đây, Đài Loan sẽ diễn ra cuộc bầu cử lãnh đạo ở các địa phương cùng nhiều cơ quan quan trọng tại đảo này. Kết quả bầu cử có thể ảnh hưởng lớn đến cuộc bầu cử lãnh đạo cao nhất tại Đài Loan vào năm 2028. Chính vì thế, lãnh đạo KMT đang nỗ lực thể hiện năng lực cầm quyền vốn cần có sự ủng hộ của Mỹ. t

Tin Gốc: Thanh Niên