PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, số lượng người trẻ đến khám vì đau lưng đang gia tăng rõ rệt trong những năm gần đây.
Mới đây, khoa tiếp nhận bệnh nhân nam làm công việc IT, thường xuyên ngồi văn phòng 8-10 giờ mỗi ngày. Những ngày gần đây, anh liên tục bị đau vùng thắt lưng, cơn đau lan xuống chân khiến sinh hoạt khó khăn.
Theo lời kể, người đàn ông này luôn trong tình trạng lưng cứng đờ, khó cúi gập hay xoay người. Lo sợ bị thoát vị đĩa đệm, anh đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhân bị thoái hóa cột sống thắt lưng, đồng thời mất đáng kể đường cong sinh lý của cột sống dù chưa đến 40 tuổi.
“Bình thường cột sống thắt lưng có độ cong sinh lý tự nhiên. Tuy nhiên, ở bệnh nhân này, phần lưng gần như thẳng đứng như cây tre, một dấu hiệu của thoái hóa cột sống dù hiện vẫn ở mức độ nhẹ”, PGS Liên cho hay.
Nam giới 30-40 tuổi dễ gặp tình trạng đau lưng
Theo PGS Liên, nhiều người vẫn nghĩ phải lớn tuổi mới đau lưng, nhưng thực tế không ít bệnh nhân chưa đến 50 tuổi đã có dấu hiệu thoái hóa cột sống. Đáng chú ý, nhóm mắc nhiều nhất hiện nay là nam giới trong độ tuổi 30-40. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống ít vận động, ngồi lâu liên tục để làm việc, xem điện thoại, chơi game hoặc sử dụng máy tính nhiều giờ mà không thay đổi tư thế.
“Một trong những nguyên nhân gây đau lưng là người bệnh ít vận động, ít tập thể dục kèm theo thói quen ngồi lì một chỗ trong thời gian dài. Đây là tình trạng rất phổ biến ở nam giới trẻ hiện nay”, chuyên gia nhận định.
Ngoài việc dùng thuốc, điều quan trọng trong điều trị đau lưng là tập luyện đúng cách nhằm cân bằng nhóm cơ lưng và cơ bụng. Người bệnh cần được hướng dẫn các bài tập phù hợp với cột sống, thắt lưng dưới sự hỗ trợ của chuyên gia phục hồi chức năng và vật lý trị liệu.
Bên cạnh đó, nhiều người làm việc trong môi trường kín, ít tiếp xúc ánh nắng nên thiếu vitamin D, yếu tố quan trọng đối với sức khỏe xương khớp.
Những dấu hiệu đau lưng không nên chủ quan
Theo PGS Liên, một trong những yếu tố quan trọng khi đánh giá đau lưng là phân biệt đau cơ học và đau không cơ học. Đau cơ học thường tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi và liên quan rõ rệt đến tư thế. Trong khi đó, đau không cơ học thường kéo dài dai dẳng, không phụ thuộc vận động, thậm chí tăng về đêm và có thể đi kèm các triệu chứng toàn thân.
“Có những dấu hiệu cảnh báo người bệnh tuyệt đối không nên bỏ qua”, PGS Liên nhấn mạnh.
Cụ thể, nếu đau lưng kéo dài trên 2- 4 tuần dù đã nghỉ ngơi và thay đổi sinh hoạt hoặc cơn đau tái phát nhiều lần với xu hướng nặng dần, người bệnh cần đi khám sớm. Đặc biệt, các cơn đau không liên quan tư thế, đau ngay cả khi nằm nghỉ hoặc đau tăng về đêm là những dấu hiệu bất thường cần được đánh giá kỹ.
Ngoài ra, đau lưng kèm sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài, mệt mỏi, chán ăn có thể liên quan đến các bệnh lý toàn thân, trong đó có nguy cơ ung thư.
Những dấu hiệu thần kinh như tê yếu chân, đi lại khó khăn, mất thăng bằng hoặc rối loạn tiểu tiện cũng là tình trạng nguy hiểm vì có thể liên quan đến chèn ép thần kinh.
Theo chuyên gia, nếu đau lưng đi kèm tiểu buốt, tiểu máu hoặc rối loạn kinh nguyệt, cần nghĩ đến nguyên nhân từ hệ tiết niệu hoặc phụ khoa, bởi khi đó đau lưng chỉ là biểu hiện thứ phát.
“Đau lưng là một triệu chứng, chứ không phải một chẩn đoán. Điều trị hiệu quả phải dựa trên việc xác định đúng nguyên nhân thay vì chỉ tập trung giảm đau”, PGS Liên khuyến cáo.
Chuyên gia cho rằng, trong nhiều trường hợp, việc điều chỉnh lối sống, tăng cường vận động và phục hồi chức năng đúng cách có thể cải thiện đáng kể tình trạng bệnh. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần thăm khám sớm để tránh những biến chứng đáng tiếc.
Hội nghị Cấp cao Việt Nam - Pháp với chủ đề: "Tăng cường hợp tác triển khai công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược về phát triển vắc xin thế hệ mới tại Việt Nam" do Bộ Y tế phối hợp với Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức ngày 9-7 ở Hà Nội .
Tại Hội nghị, VNVC và Sanofi công bố những bước tiến mới trong tiến trình hợp tác sản xuất vắc xin công nghệ cao của Sanofi tại Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm VNVC .
Nhà máy dự kiến đi vào hoạt động vào cuối năm 2027, sản xuất vắc xin từ năm 2028 và thương mại hoá các vắc xin thế hệ mới từ 2029.
Nhà máy công nghệ cao là nền tảng để VNVC triển khai các chương trình hợp tác công nghệ với các đối tác quốc tế, Viện nghiên cứu hiện đại là điểm đến thu hút các nghiên cứu khoa học cho các loại vắc xin thế hệ mới.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Quốc hội, khẳng định phát triển công nghệ và sản xuất vắc xin thế hệ mới không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là vấn đề an ninh y tế và phát triển bền vững quốc gia.
Phó chủ tịch Quốc hội đề nghị VNVC và Sanofi xây dựng lộ trình hợp tác rõ ràng để sớm tạo ra các sản phẩm phục vụ người dân; phát huy vai trò của khu vực tư nhân, Nhà nước tạo hành lang pháp lý, xây dựng chính sách mua sắm công để tạo thị trường bền vững và phát triển năng lực công nghệ trong nước, đầu tư phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, sản xuất và phân phối vắc xin thế hệ mới của khu vực.
Cũng tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết Việt Nam xác định vắc xin thế hệ mới là một sản phẩm công nghệ chiến lược. Sự tham gia của các cơ quan quản lý, các tổ chức quốc tế và các doanh nghiệp trong nước và toàn cầu sẽ giúp tiếp cận toàn diện, đa ngành, nhằm phát triển việc sản xuất vắc xin vững mạnh tại Việt Nam.
Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet kỳ vọng sự kết hợp giữa năng lực khoa học, công nghiệp của Pháp với hệ thống tiêm chủng, bảo quản và phân phối của VNVC sẽ giúp người dân Việt Nam tiếp cận các vắc xin chất lượng cao nhanh hơn, đồng thời góp phần nâng cao năng lực tự chủ y tế của Việt Nam.
Ông Stephen Alix, Chủ tịch Ngành hàng Vắc xin Toàn cầu của Sanofi, khẳng định sự kết hợp giữa năng lực công nghệ và kinh nghiệm toàn cầu của Sanofi với nền tảng đầu tư, nghiên cứu và triển khai bài bản của VNVC sẽ tạo tiền đề quan trọng để phát triển năng lực sản xuất vắc xin thế hệ mới tại Việt Nam.
Chia sẻ tại Hội nghị, ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc VNVC, khẳng định trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, với vị thế được nâng cao và có nhiều cơ chế, chính sách ngày càng thuận lợi hơn, khu vực kinh tế tư nhân xác định sẵn sàng chủ động tham gia đầu tư lớn vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược, đóng góp cùng Nhà nước xây dựng năng lực quốc gia về khoa học, công nghệ và y tế.
Hệ thống từ sớm đã đầu tư dài hạn để hình thành hệ sinh thái vắc xin và tiêm chủng toàn diện, từ mạng lưới gần 300 trung tâm tiêm chủng quy mô lớn trên toàn quốc.
Đặc biệt , VNVC đầu tư xây dựng Nhà máy hiện đại với công suất lớn, từ đó từng bước tiếp nhận chuyển giao các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi trong sản xuất vắc xin thế hệ mới, đồng thời đầu tư lớn để chủ động phát triển nghiên cứu vắc xin theo các tiêu chuẩn quốc tế cao cấp.
"Chúng tôi kỳ vọng sẽ có thêm các cơ chế, chính sách đột phá để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, góp phần giúp người dân tiếp cận sớm hơn với các vắc xin công nghệ cao với giá thành hợp lý hơn, từng bước chủ động cung ứng các vắc xin quan trọng, thế hệ mới cho thị trường trong nước, nâng cao năng lực tự chủ và an ninh y tế quốc gia", ông Ngô Chí Dũng nhấn mạnh.
Công ty TNHH Dược phẩm Kissei ở thành phố Matsumoto, tỉnh Nagano, hôm 18/5 thông báo khoảng 20 bệnh nhân tại Nhật Bản tử vong sau khi sử dụng Tabneos, một loại thuốc điều trị viêm mạch đang lưu hành tại thị trường nội địa, theo Nikkei.
Quá trình giám sát sau lưu hành thuốc ghi nhận 22 trường hợp mắc "hội chứng biến mất đường mật", một tình trạng bệnh lý khiến các đường dẫn mật trong gan bị phá hủy. 13 trong số 20 người tử vong đã mắc hội chứng này. Nhiều trường hợp phát bệnh chỉ trong vòng 3 tháng đầu tiên kể từ khi bắt đầu uống thuốc. Bộ Y tế vẫn đang điều tra, chưa có kết luận cuối cùng về nguyên nhân tử vong.
Hiện khoảng 8.500 bệnh nhân tại Nhật Bản sử dụng Tabneos. Hôm 1/5, Kissei đã bổ sung "hội chứng biến mất đường mật" vào danh mục các tác dụng phụ nghiêm trọng, cụ thể là mục rối loạn chức năng gan.
Cơ quan quản lý y tế quốc gia Nhật Bản chưa thu hồi giấy phép lưu hành Tabneos nhưng đã dừng chỉ định thuốc cho người bệnh mới. Nhà chức trách cũng khuyến nghị bác sĩ thận trọng cân nhắc việc tiếp tục hay dừng liệu trình của người bệnh hiện tại.
Về phía Kissei, công ty khẳng định luôn cung cấp đầy đủ thông tin về tác dụng phụ ngay khi sự cố xảy ra, đồng thời hãng đang thảo luận trực tiếp phương án xử lý với Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản.
Trên thế giới, giới chức y tế cũng có những hành động quyết liệt với Tabneos. Ngày 27/4, Trung tâm Đánh giá và Nghiên cứu Thuốc (thuộc FDA Mỹ) đề xuất thu hồi giấy phép lưu hành sản phẩm tại Mỹ. Cơ quan này nghi ngờ đơn vị phát triển có hành vi thao túng dữ liệu và che giấu thông tin trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng.
Trước đó vào ngày 30/1, Cơ quan Quản lý Dược phẩm châu Âu (EMA) cũng rà soát lại loại thuốc này vì lo ngại tính thiếu nhất quán của dữ liệu thử nghiệm giai đoạn cuối.
ChemoCentryx (công ty con của tập đoàn Amgen, Mỹ) phát triển Tabneos từ những ngày đầu. Năm 2017, Kissei mua lại quyền độc quyền kinh doanh tại Nhật Bản từ một đối tác Thụy Sĩ và tham gia các thử nghiệm lâm sàng quốc tế. Hãng chính thức tung sản phẩm ra thị trường nội địa vào tháng 6/2022 sau khi nộp đơn xin cấp phép từ các kết quả thử nghiệm trước đó.
Chị L.N.K.N (24 tuổi, ở Đồng Tháp) được chẩn đoán mắc chứng đau đầu mạn tính. Thói quen nhiều năm nay của chị N. là dùng cao dán mỗi khi đau nửa đầu.
“Tôi cắt nhỏ miếng dán rồi dán ở thái dương, vùng trên chân mày, có hôm đau nhiều thì xoa dầu và uống thuốc giảm đau. Dán xong cơn đau có giảm bớt, nhưng tôi biết chỉ là đối phó triệu chứng chứ không trị được gốc rễ”, chị N. thẳng thắn chia sẻ.
Hay ông N.V.C (73 tuổi, ở TP.HCM) - người được các thành viên trong gia đình nói là “luôn tỏa ra mùi dầu xanh” - có thói quen xoa dầu lên bất cứ vị trí nào trên cơ thể khi cảm thấy đau nhức, hoặc đơn giản chỉ để "giữ ấm", "giải cảm".
Từ những thói quen thường gặp trên của nhiều người, bác sĩ chuyên khoa 1 Âu Văn Khê, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3 cho biết, nếu liên tục tự xử lý cơn đau mà không chú ý đến những dấu hiệu bất thường, có thể bỏ lỡ thời điểm phát hiện một số bệnh cần điều trị sớm.
Theo bác sĩ Khê, dầu gió và cao dán thường chứa menthol, camphor, methyl salicylate hoặc các hoạt chất giảm đau dùng ngoài; một số loại được sản xuất nhằm giảm tạm thời các cơn đau nhức cơ, khớp. Các thành phần này kích thích đầu mút thần kinh ở da, tạo cảm giác mát, ấm hoặc nóng, khiến người dùng tạm thời bớt cảm nhận cơn đau.
“Dầu gió và cao dán có thể giúp giảm khó chịu tạm thời trong một số trường hợp đau hoặc căng cơ nhẹ, nhưng không phải là cách điều trị mặc định cho mọi cơn đau đầu. Với người trên 50 tuổi, cơn đau đầu mới xuất hiện, tiến triển, tái phát bất thường hoặc đi kèm các dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám để tìm nguyên nhân, thay vì tiếp tục tự xử lý bằng dầu gió hoặc cao dán trong thời gian dài”, bác sĩ Khê nhấn mạnh.
Bác sĩ Văn Khê lưu ý, trước khi sử dụng dầu gió và cao dán, cần đọc kỹ thành phần, chỉ định, vị trí được phép bôi hoặc dán, số lần sử dụng và thời gian được lưu sản phẩm trên da.
Chỉ dùng trên vùng da còn nguyên vẹn. Không thoa hoặc dán lên mắt, niêm mạc, vết thương, vùng da đang viêm, phát ban, phồng rộp hoặc trầy xước.
Không dùng cao dán cùng túi chườm nóng, đèn nhiệt hoặc các nguồn nhiệt khác. Không băng bó hay ép chặt vùng đã bôi hoặc dán sản phẩm nếu hướng dẫn không cho phép. Nhiệt và việc che kín vùng da có thể làm tăng kích ứng, gây bỏng da hoặc làm cơ thể hấp thu nhiều hoạt chất hơn.
Ngừng sử dụng nếu da bỏng rát nhiều, nổi mẩn, ngứa, phồng rộp hoặc cơn đau tăng lên.
Nếu sản phẩm chứa methyl salicylate, người có tiền sử dị ứng aspirin hoặc salicylate cần đọc kỹ cảnh báo và hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi sử dụng.
Người đang dùng thuốc chống đông, có tiền sử xuất huyết tiêu hóa, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, bệnh gan hoặc bệnh thận cũng nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng những sản phẩm chứa methyl salicylate.
