PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, số lượng người trẻ đến khám vì đau lưng đang gia tăng rõ rệt trong những năm gần đây.
Mới đây, khoa tiếp nhận bệnh nhân nam làm công việc IT, thường xuyên ngồi văn phòng 8-10 giờ mỗi ngày. Những ngày gần đây, anh liên tục bị đau vùng thắt lưng, cơn đau lan xuống chân khiến sinh hoạt khó khăn.
Theo lời kể, người đàn ông này luôn trong tình trạng lưng cứng đờ, khó cúi gập hay xoay người. Lo sợ bị thoát vị đĩa đệm, anh đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhân bị thoái hóa cột sống thắt lưng, đồng thời mất đáng kể đường cong sinh lý của cột sống dù chưa đến 40 tuổi.
“Bình thường cột sống thắt lưng có độ cong sinh lý tự nhiên. Tuy nhiên, ở bệnh nhân này, phần lưng gần như thẳng đứng như cây tre, một dấu hiệu của thoái hóa cột sống dù hiện vẫn ở mức độ nhẹ”, PGS Liên cho hay.
Nam giới 30-40 tuổi dễ gặp tình trạng đau lưng
Theo PGS Liên, nhiều người vẫn nghĩ phải lớn tuổi mới đau lưng, nhưng thực tế không ít bệnh nhân chưa đến 50 tuổi đã có dấu hiệu thoái hóa cột sống. Đáng chú ý, nhóm mắc nhiều nhất hiện nay là nam giới trong độ tuổi 30-40. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống ít vận động, ngồi lâu liên tục để làm việc, xem điện thoại, chơi game hoặc sử dụng máy tính nhiều giờ mà không thay đổi tư thế.
“Một trong những nguyên nhân gây đau lưng là người bệnh ít vận động, ít tập thể dục kèm theo thói quen ngồi lì một chỗ trong thời gian dài. Đây là tình trạng rất phổ biến ở nam giới trẻ hiện nay”, chuyên gia nhận định.
Ngoài việc dùng thuốc, điều quan trọng trong điều trị đau lưng là tập luyện đúng cách nhằm cân bằng nhóm cơ lưng và cơ bụng. Người bệnh cần được hướng dẫn các bài tập phù hợp với cột sống, thắt lưng dưới sự hỗ trợ của chuyên gia phục hồi chức năng và vật lý trị liệu.
Bên cạnh đó, nhiều người làm việc trong môi trường kín, ít tiếp xúc ánh nắng nên thiếu vitamin D, yếu tố quan trọng đối với sức khỏe xương khớp.
Những dấu hiệu đau lưng không nên chủ quan
Theo PGS Liên, một trong những yếu tố quan trọng khi đánh giá đau lưng là phân biệt đau cơ học và đau không cơ học. Đau cơ học thường tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi và liên quan rõ rệt đến tư thế. Trong khi đó, đau không cơ học thường kéo dài dai dẳng, không phụ thuộc vận động, thậm chí tăng về đêm và có thể đi kèm các triệu chứng toàn thân.
“Có những dấu hiệu cảnh báo người bệnh tuyệt đối không nên bỏ qua”, PGS Liên nhấn mạnh.
Cụ thể, nếu đau lưng kéo dài trên 2- 4 tuần dù đã nghỉ ngơi và thay đổi sinh hoạt hoặc cơn đau tái phát nhiều lần với xu hướng nặng dần, người bệnh cần đi khám sớm. Đặc biệt, các cơn đau không liên quan tư thế, đau ngay cả khi nằm nghỉ hoặc đau tăng về đêm là những dấu hiệu bất thường cần được đánh giá kỹ.
Ngoài ra, đau lưng kèm sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài, mệt mỏi, chán ăn có thể liên quan đến các bệnh lý toàn thân, trong đó có nguy cơ ung thư.
Những dấu hiệu thần kinh như tê yếu chân, đi lại khó khăn, mất thăng bằng hoặc rối loạn tiểu tiện cũng là tình trạng nguy hiểm vì có thể liên quan đến chèn ép thần kinh.
Theo chuyên gia, nếu đau lưng đi kèm tiểu buốt, tiểu máu hoặc rối loạn kinh nguyệt, cần nghĩ đến nguyên nhân từ hệ tiết niệu hoặc phụ khoa, bởi khi đó đau lưng chỉ là biểu hiện thứ phát.
“Đau lưng là một triệu chứng, chứ không phải một chẩn đoán. Điều trị hiệu quả phải dựa trên việc xác định đúng nguyên nhân thay vì chỉ tập trung giảm đau”, PGS Liên khuyến cáo.
Chuyên gia cho rằng, trong nhiều trường hợp, việc điều chỉnh lối sống, tăng cường vận động và phục hồi chức năng đúng cách có thể cải thiện đáng kể tình trạng bệnh. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần thăm khám sớm để tránh những biến chứng đáng tiếc.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, TS.BS Hồ Đặng Trung Nghĩa, Trưởng khoa Nhiễm Việt - Anh của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM cho biết, chỉ trong 4 tháng đầu năm, đơn vị đã tiếp nhận 8 trường hợp mắc bệnh não mô cầu. Đây là con số cần lưu ý, khi các năm trước, bệnh viện chỉ tiếp nhận trung bình 2-3 ca/năm.
Mới đây, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) cũng thông tin việc tiếp nhận điều trị một trường hợp mắc não mô cầu biến chứng nguy hiểm.
Theo đó, bé trai tên A. (7 tuổi, ngụ phường Long Trường, TPHCM) có bệnh sử sốt và lừ đừ hai ngày, nổi các ban xuất huyết tập trung ở chân. Tại bệnh viện tuyến trước, kết quả xét nghiệm ghi nhận bạch cầu của bệnh nhi lên đến 83.000/mm³ máu (người bình thường khoảng 10.000/mm³ máu).
Khi vào cơ sở chuyên khoa nhi tuyến cuối, bé trai được theo dõi bệnh não mô cầu type B, có biến chứng nhiễm trùng huyết, sốt cao, các ban rải rác toàn thân. Xét nghiệm CRP (định lượng protein đánh giá tình trạng viêm) cho kết quả tăng gấp 20 lần giá trị bình thường.
Vì nguy cơ diễn biến nặng, bệnh nhi được chuyển sang khoa Hồi sức Nhiễm để điều trị cách ly riêng biệt, hỗ trợ hô hấp, tiêm kháng sinh và theo dõi các dấu hiệu sinh tồn. Nhờ được can thiệp tích cực, bệnh nhi may mắn qua cơn nguy kịch.
Tại hội nghị khoa học "Tối ưu hóa dự phòng bệnh lý não mô cầu xâm lấn", do Đại học Y Dược TPHCM tổ chức mới đây, các chuyên gia cho biết, từ đầu năm, cả nước ghi nhận hàng chục trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, với 4 ca tử vong đã được công bố.
Số ca mắc tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, trẻ em dưới 15 tuổi chiếm 46% tổng số ca bệnh.
Não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có thể gây nhiễm trùng huyết và tổn thương não nghiêm trọng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên đến hơn 50%.
Ngay cả khi được điều trị kịp thời, người sống sót vẫn phải đối mặt với nguy cơ cao về di chứng nặng, như tổn thương thần kinh vĩnh viễn (thể viêm màng não mủ) hoặc hoại tử chi do tắc mạch (dẫn đến cắt cụt chi).
PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm bộ môn Khoa học Y sinh của Viện Pasteur TPHCM nhận định, dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành.
Với mức độ nguy hiểm, khả năng gây tử vong nhanh và nguy cơ để lại di chứng nặng nề, các chuyên gia cho rằng, bệnh não mô cầu xâm lấn cần được chủ động phòng ngừa từ sớm.
TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, chia sẻ, để phòng bệnh do não mô cầu, cần chủ động tiêm vaccine phòng ngừa.
Các nhóm nguy cơ cao nên được ưu tiên gồm trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền và những người sống hoặc làm việc tại nơi tập trung đông người như trường học, nhà dưỡng lão, doanh trại quân đội.
Bên cạnh đó, cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện bệnh đường hô hấp...
Hưng cao 1,37 m, nặng 26 kg, BS.CKI Nguyễn Đông Bảo Châu, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ghi nhận thấp hơn mức chiều cao và cân nặng trung bình của bé trai tuổi này theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ở tuổi 13, trẻ theo chuẩn cao từ 1,56 m và nặng khoảng 44 kg.
Kết quả xét nghiệm sinh hóa máu, nước tiểu, siêu âm thận cho thấy Hưng bị thiếu hụt đồng thời ba vi chất quan trọng gồm kali, canxi và magie. Bác sĩ Châu chẩn đoán bé mắc hội chứng Bartter kèm vôi hóa thận và chậm phát triển thể chất.
"Bartter là một dạng rối loạn thận - nội tiết, tỷ lệ mắc khoảng 1,2/1.000.000 trẻ", bác sĩ Châu giải thích. Bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là trẻ mắc bệnh khi nhận đồng thời gene bệnh từ cả bố lẫn mẹ.
Ở trẻ mắc hội chứng Bartter, thận không giữ được các chất điện giải thiết yếu, dẫn đến rò rỉ chất điện giải. Sự mất cân bằng kéo dài khiến trẻ mệt mỏi, yếu cơ, ảnh hưởng đến tim mạch, thần kinh, phát triển chiều cao. Lâu dài, canxi lắng đọng tại thận gây vôi hóa thận và suy giảm chức năng thận.
Do chị ruột mắc bệnh, Hưng đã được phát hiện bệnh sớm và bổ sung điện giải từ nhỏ. Đến tuổi dậy thì, giai đoạn nhu cầu vi chất tăng cao, tình trạng mất bù điện giải khiến các biểu hiện bệnh trở nên rõ rệt. Hưng mệt mỏi, ăn kém, khó gắng sức và chậm phát triển so với bạn bè.
Bác sĩ Châu cho rằng Hưng đang trong giai đoạn dậy thì, nhu cầu vi chất tăng cao, nên việc bổ sung trước đó không còn đủ đáp ứng, gây thiếu hụt nghiêm trọng.
Kali là chất điện giải chủ yếu trong tế bào, có vai trò duy trì cân bằng điện giải, phát triển hệ cơ bắp, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh, ổn định huyết áp. Cơ thể thiếu kali gây mỏi cơ, chuột rút, yếu cơ, thậm chí rối loạn nhịp tim, ảnh hưởng đến chức năng thận. Canxi là nền tảng của hệ xương và răng, đồng thời tham gia vào quá trình co cơ, dẫn truyền thần kinh và đông máu. Trẻ thiếu chất dinh dưỡng này có nguy cơ còi xương, loãng xương sớm, chậm tăng chiều cao. Magie tham gia điều hòa hoạt động của kali và canxi.
Bác sĩ Châu điều chỉnh liều lượng bổ sung kali, canxi, magie dạng uống, kê thuốc hỗ trợ giảm bài tiết chất điện giải qua thận cho Hưng. Đồng thời, bác sĩ tư vấn chế độ dinh dưỡng cá thể hóa theo nhu cầu tăng trưởng, kết hợp vận động thể lực phù hợp.
Sau một tháng tuân thủ phác đồ điều trị, chỉ số điện giải trong máu cải thiện dần. Hưng có thể tham gia một số hoạt động thể chất vừa sức như đi bộ, chạy xe đạp.
Hội chứng Bartter vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm, điều trị chủ yếu nhằm duy trì cân bằng điện giải suốt đời. Trẻ mắc bệnh cần tuân thủ dùng thuốc và tái khám định kỳ nhằm phát hiện và xử trí sớm bất thường. Nếu tự ý bỏ thuốc hoặc tự điều chỉnh liều lượng thuốc, trẻ có thể bị hạ kali máu cấp, gây rối loạn nhịp tim, yếu cơ nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Nếu trẻ có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, thở gắng sức, đột ngột yếu cơ nhiều, tim đập nhanh hoặc không đều, co cơ mạnh, mất ý thức... phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện khám sớm.
Nâng tạ đã được chứng minh giúp tăng cường cơ bắp, cải thiện sức khỏe não bộ và giảm nguy cơ mắc một số bệnh như đái tháo đường và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, một số động tác có thể khiến các vùng khác trên cơ thể trở nên yếu đi.
Cơ sàn chậu giữ cho vùng lõi cơ thể ổn định, giữ các cơ quan ở đúng vị trí và hỗ trợ các chức năng cơ bản của cơ thể. Việc tập luyện quá sức có thể dẫn đến tình trạng căng cứng mãn tính và cuối cùng là rối loạn chức năng tình dục ở nam giới.
“Các cơ xung quanh sàn chậu đóng vai trò trong sự cương cứng và hưng phấn. Nếu chúng liên tục bị căng cứng hoặc quá tải, chúng có thể hạn chế lưu lượng máu và chèn ép các dây thần kinh cần thiết cho chức năng tình dục khỏe mạnh”, huấn luyện viên cá nhân Toby King nói với tờ The New York Post.
Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến đau vùng chậu, đau khi quan hệ tình dục, đau khi thủ dâm, rối loạn xuất tinh, các vấn đề về bàng quang và khó chịu hàng ngày.
Vậy bạn nên chú ý điều gì? Theo King, bất cứ bài tập nào đòi hỏi gồng cơ mạnh, chẳng hạn như squat, deadlift (động tác nâng tạ từ sàn) và thậm chí cả các bài tập tập trung vào cơ bụng, đều có thể khiến người tập vô thức căng cơ sàn chậu mà không nhận ra.
“Rất nhiều nam giới thường xuyên gồng cơ. Họ gồng cơ khi nâng tạ, thường xuyên gồng cơ cả ngày và theo thời gian, điều này tạo ra tình trạng cơ sàn chậu hoạt động quá mức, có thể gây cản trở cương dương và thậm chí gây đau”, ông nói.
Tình trạng này cũng có thể do các bài tập như ép chân, lăn bụng, nâng chân treo và thậm chí cả plank gây căng thẳng ở vùng cơ lõi.
Người đạp xe và vận động viên ba môn phối hợp cũng nên lưu ý, vì King cho biết các buổi tập dài trên yên xe được thiết lập không đúng cách có thể gây áp lực lên các dây thần kinh và mô cơ xung quanh khu vực này.
Ông so sánh sự căng thẳng liên tục này với việc tập nhóm cơ tay mà không cho chúng nghỉ ngơi, vì theo thời gian, cơ bắp sẽ ngừng hoạt động.
Mặc dù việc cố gắng vượt qua giới hạn và tăng thêm trọng lượng có vẻ hấp dẫn, nhưng tải trọng nặng và kỹ thuật kém cũng có thể làm trầm trọng thêm vấn đề.
“Nếu tư thế sai và bạn không thở đúng cách, áp lực đó thường sẽ dồn vào sàn chậu”, King nói thêm.
Lo lắng về các triệu chứng cũng có thể gây ra thêm căng thẳng, tạo thêm áp lực và bắt đầu một vòng luẩn quẩn khiến cơ sàn chậu bị căng quá mức.
King không khuyên bạn nên hoàn toàn tránh các động tác như squat và deadlift, những bài tập có lợi cho sức khỏe và vóc dáng. Thay vào đó, bạn nên xem xét lại thói quen tập luyện và hạn chế các bài tập tập trung nhiều vào vùng háng, đùi trong và các cơ hông sâu khi các triệu chứng xuất hiện.
Học cách thư giãn các cơ sàn chậu bị căng cứng là chìa khóa để khắc phục mọi vấn đề. Hãy bắt đầu bằng cách thực hiện các bài tập thở và giãn cơ mông và hông, chẳng hạn như tư thế em bé và tư thế em bé hạnh phúc.
Trên hết, việc gặp bác sĩ vật lý trị liệu sàn chậu được khuyến nghị để xác định vấn đề và lập kế hoạch điều trị. Lý do là bạn có thể gặp vấn đề về sự căng cứng, yếu cơ, cơ không thư giãn, không hoạt động đúng cách hoặc cả ba vấn đề này.
Các chuyên gia vật lý trị liệu cũng có thể hướng dẫn thêm các bài tập hỗ trợ ngoài vùng sàn chậu nhằm cải thiện chức năng tổng thể.
