BS.CK2 Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP HCM tại hội thảo do Báo Tiền phong tổ chức ngày 12/5, cho biết ngành thẩm mỹ tại Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng, thậm chí có thể nói là bùng nổ.
Quy mô thị trường làm đẹp trong nước đạt hàng tỷ USD, duy trì mức tăng trưởng hai con số, với trung bình 250 nghìn ca mỗi năm. Tuy nhiên, hệ thống y tế mỗi năm ghi nhận khoảng 25.000-35.000 ca biến chứng liên quan phẫu thuật, làm đẹp, là con số đáng báo động.
Tỷ lệ biến chứng trong du lịch thẩm mỹ quốc tế được ghi nhận ở mức 6,2% trên tổng số bệnh nhân và 2,2% trên tổng số ca phẫu thuật. Theo số liệu thống kê từ Bộ Y tế Malaysia, tính từ đầu năm 2023 đến nay, cơ quan này ghi nhận hơn 300 khiếu nại về các biến chứng do làm đẹp tại các cơ sở không đăng ký. Trước đó, một báo cáo công bố vào tháng 10/2023 cũng chỉ ra có khoảng 126 ca phẫu thuật hỏng nghiêm trọng trong vòng 18 tháng.
Tại Singapore, phẫu thuật thẩm mỹ được phân loại vào danh mục rủi ro y khoa nghiêm ngặt nhất. Thay vì thống kê các ca “tai biến do thợ tay ngang” (điều gần như không thể xảy ra do luật pháp cấm tuyệt đối việc hành nghề không phép), các báo cáo y tế tại Singapore chủ yếu tập trung vào các sự cố y khoa (Intraoperative adverse events) bên trong phòng mổ tiêu chuẩn quốc tế. Mọi sai sót, từ nhiễm trùng đến sẹo xấu, đều phải đối mặt với các vụ kiện tụng bồi thường y tế khổng lồ và nguy cơ tước giấy phép vĩnh viễn đối với bác sĩ.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TP HCM, nguyên nhân lớn đến từ xu hướng “phi y khoa hóa”, khi nhiều spa, cơ sở làm đẹp không phép mọc lên, sử dụng vật liệu trôi nổi và giao phó sức khỏe khách hàng cho những nhân viên không có kiến thức chuyên môn y khoa.
Các biến chứng trải dài từ bầm tím, tụ dịch đến những hậu quả đe dọa tính mạng. Đáng lo ngại là huyết khối tĩnh mạch sâu – thuyên tắc phổi với nguy cơ tử vong hơn 21%, thường gặp sau tạo hình thành bụng. Hội chứng thuyên tắc mỡ sau hút mỡ, cấy mỡ khối lượng lớn cũng có tỷ lệ tử vong 10-15%. Với các thủ thuật tưởng chừng đơn giản như tiêm filler, nhiều người đã bị tắc mạch, hoại tử, thậm chí mù mắt.
Bệnh viện Quân y 175 từng tiếp nhận nữ bệnh nhân 36 tuổi bị sốc nhiễm trùng, viêm phúc mạc toàn thể sau hút mỡ và tạo hình thành bụng tại một cơ sở bên ngoài. Người này phải điều trị hơn 100 ngày, trải qua nhiều cuộc phẫu thuật mới qua cơn nguy kịch nhưng mang di chứng nặng. Một phụ nữ 64 tuổi khác tử vong sau khi thực hiện cùng lúc cắt mí, đặt túi ngực, hút mỡ và tạo hình thành bụng.
“Người ta thường nghĩ thẩm mỹ là làm đẹp bên ngoài nên ít nguy hiểm, nhưng thực tế phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ vẫn là chuyên ngành ngoại khoa, mà đã là ngoại khoa thì luôn tồn tại nguy cơ biến chứng”, PGS.TS.BS Lê Hành, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ Việt Nam, nói.
Theo BS.CK1 Thái Như Ngọc, phụ trách da liễu hệ thống thẩm mỹ Linh Anh, nhiều người đang bị cuốn theo quảng cáo “có cánh” về các dịch vụ công nghệ cao, hứa hẹn đẹp ngay mà không cần đến bác sĩ. Trong khi đó, máy móc chỉ là công cụ, bác sĩ mới là yếu tố quyết định an toàn và hiệu quả điều trị.
Sự an toàn của bệnh nhân không chỉ phụ thuộc vào cơ sở vật chất mà còn ở trách nhiệm và bản lĩnh của người hành nghề. TS.BS Richard Huy, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam, cho rằng bác sĩ cần sẵn sàng nói “không” với những yêu cầu làm đẹp không phù hợp, không có chỉ định, muốn thực hiện cùng lúc quá nhiều thủ thuật tiềm ẩn nguy cơ cao hoặc đặt kỳ vọng vượt quá khả năng của y học hiện nay. Theo ông, đây cũng là một phần quan trọng của đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực thẩm mỹ.
Dù còn nhiều bất cập, ngành thẩm mỹ Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến lớn khi ngày càng thu hút khách quốc tế từ Indonesia, Malaysia, Philippines, Đài Loan (Trung Quốc) và cộng đồng kiều bào tại Mỹ, Australia. Theo các chuyên gia, nhiều cơ sở trong nước đã đầu tư công nghệ hiện đại, tay nghề bác sĩ ngày càng nâng cao, trong khi chi phí thấp hơn 30-60% so với nhiều nước trong khu vực.
Để thị trường phát triển an toàn, các chuyên gia cho rằng cần siết chặt quản lý, xử lý nghiêm cơ sở hoạt động không phép, công khai dữ liệu hành nghề và phân định rõ phạm vi chuyên môn của spa, phòng khám, bệnh viện. Người dân cũng cần thận trọng trước quảng cáo trên mạng xã hội, khám sức khỏe kỹ trước can thiệp, đặc biệt nếu trên 45 tuổi hoặc có bệnh nền.
Bác sĩ Như Ngọc khuyến cáo quy tắc “bốn đúng”, gồm chọn đúng cơ sở có giấy phép chuyên khoa; đúng bác sĩ có chứng chỉ hành nghề; đúng sản phẩm chính hãng, minh bạch nguồn gốc; đúng quy trình với đầy đủ phương tiện chống sốc, xử lý biến chứng.
Luật sư Vi Thị Phường, Công ty Luật TNHH MTV Nguyễn Hiếu, khuyến cáo nếu gặp biến chứng, khách hàng cần ngừng ngay các thủ thuật, đến bệnh viện cấp cứu và lưu giữ toàn bộ hóa đơn, tin nhắn, nội dung quảng cáo để làm căn cứ yêu cầu bồi thường hoặc tố giác cơ quan chức năng.
Bác sĩ Zenji Makita, Giám đốc phòng khám AGE Makita tại Ginza, Tokyo, chuyên gia điều trị các bệnh lối sống tại Nhật Bản, vừa đưa ra khuyến nghị về giải pháp vận động này trên tờ President Online.
Theo bác sĩ Makita, lượng đường trong máu bắt đầu tăng nhanh chỉ khoảng 15 phút sau miếng ăn đầu tiên khi chúng ta tiêu thụ thực phẩm giàu carbohydrate như cơm, mì hay đồ ngọt.
Việc ngồi thụ động một chỗ lướt điện thoại ngay sau bữa ăn khiến đường huyết tăng vọt đột ngột, trong khi vận động muộn khi đường huyết đã chạm đỉnh sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả ngăn chặn.
Để giải quyết vấn đề này, chuyên gia Nhật Bản hướng dẫn bài tập "squat chậm 12 giây" không cần dụng cụ, thực hiện linh hoạt mọi lúc mọi nơi. Người tập mất 6 giây để từ từ hạ người xuống tư thế ngồi xổm, sau đó dùng tiếp 6 giây để chậm rãi đứng thẳng dậy.
Chuyển động chậm này làm tăng cường độ kích thích lên các khối cơ lớn ở vùng đùi và mông. Bạn chỉ cần thực hiện đều đặn 10 lượt như vậy, tương đương hai phút sau mỗi bữa ăn, duy trì ba hiệp mỗi ngày để ổn định đường huyết và tạo ra những thay đổi tích cực cho cơ thể từ bên trong.
Đồng quan điểm về cơ chế này, bác sĩ y học chức năng dinh dưỡng Liu Bo-ren tại Đài Loan cũng nhận định vùng chân và mông tập trung khối lượng cơ bắp lớn nhất cơ thể, đóng vai trò như động cơ đốt cháy năng lượng mạnh mẽ nhất.
Việc tập trung rèn luyện nhóm cơ này qua các bài tập như squat hay chùng chân không chỉ kiểm soát đường huyết ở mức an toàn mà còn tối ưu hóa hiệu quả tiêu hao mỡ thừa.
Thực tế, giá trị của thực phẩm không chỉ nằm ở bản thân nguyên liệu mà còn phụ thuộc vào cách chế biến và kết hợp. Khi chỉ tập trung vào dưỡng chất sẵn có trong trứng, bữa ăn dễ trở nên mất cân đối và kém đa dạng, theo tờ Hindustan Times.
Bà Alessia Roehnelt, bác sĩ nội tiết tại New Jersey (Mỹ), cho biết trứng giàu protein, giúp tạo cảm giác no và hỗ trợ quá trình trao đổi chất. Tuy nhiên, trứng gần như không cung cấp chất xơ.
Cách chế biến quen thuộc chỉ gồm trứng và gia vị khiến bữa ăn thiếu cân bằng. Chất xơ đóng vai trò quan trọng tương đương protein nhưng thường bị bỏ qua.
Thói quen chú trọng bổ sung protein khiến bữa ăn thiếu hụt các dưỡng chất khác. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa và cảm giác no sau ăn.
Bà Roehnelt khuyến nghị bổ sung rau vào món trứng để cải thiện chất lượng dinh dưỡng. Các loại rau phù hợp gồm rau chân vịt, cà chua, nấm, ớt chuông.
Việc thêm rau vào trứng giúp người ăn kiểm soát đường huyết tốt hơn, kéo dài cảm giác no và hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột. Chất xơ từ rau kết hợp với protein trong trứng giúp cơ thể hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả hơn.
Ngoài ra, dầu chế biến cũng ảnh hưởng đến giá trị món ăn. Theo đó, bà Roehnelt khuyên dùng dầu ô liu vì chứa chất béo lành mạnh, giúp tăng khả năng hấp thụ vitamin.
Sự kết hợp giữa protein và chất xơ mang lại hiệu quả rõ rệt. Cơ thể duy trì năng lượng ổn định, giảm cảm giác đói và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.
Trứng vốn là thực phẩm giàu dinh dưỡng với protein, vitamin và sắt. Chỉ cần bổ sung thêm rau và lựa chọn cách chế biến phù hợp, bữa ăn với trứng trở nên có lợi hơn cho sức khỏe.
Song, không phải cách chế biến nào cũng giữ trọn giá trị dinh dưỡng vốn có. Thực tế cho thấy cùng một loại thực phẩm nhưng nếu nấu sai cách, dưỡng chất có thể giảm đi đáng kể. Điều này đặc biệt đúng với bông cải xanh, khi một số hợp chất có lợi dễ bị phá hủy dưới tác động của nhiệt độ cao hoặc thời gian nấu kéo dài, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Bà Stephani Johnson, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết việc nấu bông cải xanh quá lâu làm suy giảm các dưỡng chất trong bông cải xanh, trong đó có sulforaphane.
Theo đó, quá trình nấu chín bông cải xanh có thể ức chế enzyme myrosinase. Đây là enzyme cần thiết để tạo ra sulforaphane. Khi nấu ở nhiệt độ cao hoặc trong thời gian dài, lượng sulforaphane giảm đáng kể.
Một nghiên cứu đăng trên Journal of Agricultural and Food Chemistry cũng cho thấy việc cắt nhỏ trước và xào sơ có thể giúp giữ lại nhiều sulforaphane, một chất chống oxy hóa quan trọng.
Xào sơ bông cải xanh giúp duy trì hoạt động của enzyme. Nhờ đó, lượng sulforaphane trong món ăn cao hơn.
Ngoài ra, việc cắt bông cải xanh thành miếng nhỏ khoảng 90 phút trước khi xào giúp đạt hiệu quả tốt nhất.
Việc cắt nhỏ bông cải xanh giúp kích hoạt enzyme myrosinase, từ đó chuyển hóa hợp chất glucoraphanin thành sulforaphane trước khi nhiệt độ cao làm enzyme này mất hoạt tính.
Sulforaphane là hợp chất tự nhiên có trong các loại rau như bông cải xanh, súp lơ và cải xoăn. Chất này có tác dụng chống oxy hóa và kháng viêm.
Bà Johnson cho biết sulforaphane giúp cơ thể sản sinh enzyme chống oxy hóa. Các enzyme này trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Chất này còn hỗ trợ phòng ngừa ung thư bằng cách ức chế sự phát triển của tế bào bất thường, giảm viêm và giảm stress oxy hóa.
Sulforaphane cũng hỗ trợ gan giải độc, giúp ổn định huyết áp, từ đó bảo vệ hệ tim mạch.
Bông cải xanh cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin C, K, A, kali, magiê, canxi và sắt.
Thực phẩm này giàu chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa và chứa nhiều chất chống oxy hóa như sulforaphane, lutein và zeaxanthin.
Theo bà Johnson, bông cải xanh luôn là thực phẩm ít calo và giàu chất xơ, phù hợp cho chế độ ăn lành mạnh.
Việc thay đổi cách chế biến giúp tăng thêm lợi ích dinh dưỡng, nhưng không cần quá khắt khe. Ăn bông cải xanh dưới bất kỳ hình thức nào vẫn tốt cho sức khỏe. Cách ăn sống hoặc nấu sơ thường giúp giữ lại nhiều dưỡng chất hơn.
