BS.CK2 Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP HCM tại hội thảo do Báo Tiền phong tổ chức ngày 12/5, cho biết ngành thẩm mỹ tại Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng, thậm chí có thể nói là bùng nổ.
Quy mô thị trường làm đẹp trong nước đạt hàng tỷ USD, duy trì mức tăng trưởng hai con số, với trung bình 250 nghìn ca mỗi năm. Tuy nhiên, hệ thống y tế mỗi năm ghi nhận khoảng 25.000-35.000 ca biến chứng liên quan phẫu thuật, làm đẹp, là con số đáng báo động.
Tỷ lệ biến chứng trong du lịch thẩm mỹ quốc tế được ghi nhận ở mức 6,2% trên tổng số bệnh nhân và 2,2% trên tổng số ca phẫu thuật. Theo số liệu thống kê từ Bộ Y tế Malaysia, tính từ đầu năm 2023 đến nay, cơ quan này ghi nhận hơn 300 khiếu nại về các biến chứng do làm đẹp tại các cơ sở không đăng ký. Trước đó, một báo cáo công bố vào tháng 10/2023 cũng chỉ ra có khoảng 126 ca phẫu thuật hỏng nghiêm trọng trong vòng 18 tháng.
Tại Singapore, phẫu thuật thẩm mỹ được phân loại vào danh mục rủi ro y khoa nghiêm ngặt nhất. Thay vì thống kê các ca “tai biến do thợ tay ngang” (điều gần như không thể xảy ra do luật pháp cấm tuyệt đối việc hành nghề không phép), các báo cáo y tế tại Singapore chủ yếu tập trung vào các sự cố y khoa (Intraoperative adverse events) bên trong phòng mổ tiêu chuẩn quốc tế. Mọi sai sót, từ nhiễm trùng đến sẹo xấu, đều phải đối mặt với các vụ kiện tụng bồi thường y tế khổng lồ và nguy cơ tước giấy phép vĩnh viễn đối với bác sĩ.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TP HCM, nguyên nhân lớn đến từ xu hướng “phi y khoa hóa”, khi nhiều spa, cơ sở làm đẹp không phép mọc lên, sử dụng vật liệu trôi nổi và giao phó sức khỏe khách hàng cho những nhân viên không có kiến thức chuyên môn y khoa.
Các biến chứng trải dài từ bầm tím, tụ dịch đến những hậu quả đe dọa tính mạng. Đáng lo ngại là huyết khối tĩnh mạch sâu – thuyên tắc phổi với nguy cơ tử vong hơn 21%, thường gặp sau tạo hình thành bụng. Hội chứng thuyên tắc mỡ sau hút mỡ, cấy mỡ khối lượng lớn cũng có tỷ lệ tử vong 10-15%. Với các thủ thuật tưởng chừng đơn giản như tiêm filler, nhiều người đã bị tắc mạch, hoại tử, thậm chí mù mắt.
Bệnh viện Quân y 175 từng tiếp nhận nữ bệnh nhân 36 tuổi bị sốc nhiễm trùng, viêm phúc mạc toàn thể sau hút mỡ và tạo hình thành bụng tại một cơ sở bên ngoài. Người này phải điều trị hơn 100 ngày, trải qua nhiều cuộc phẫu thuật mới qua cơn nguy kịch nhưng mang di chứng nặng. Một phụ nữ 64 tuổi khác tử vong sau khi thực hiện cùng lúc cắt mí, đặt túi ngực, hút mỡ và tạo hình thành bụng.
“Người ta thường nghĩ thẩm mỹ là làm đẹp bên ngoài nên ít nguy hiểm, nhưng thực tế phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ vẫn là chuyên ngành ngoại khoa, mà đã là ngoại khoa thì luôn tồn tại nguy cơ biến chứng”, PGS.TS.BS Lê Hành, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ Việt Nam, nói.
Theo BS.CK1 Thái Như Ngọc, phụ trách da liễu hệ thống thẩm mỹ Linh Anh, nhiều người đang bị cuốn theo quảng cáo “có cánh” về các dịch vụ công nghệ cao, hứa hẹn đẹp ngay mà không cần đến bác sĩ. Trong khi đó, máy móc chỉ là công cụ, bác sĩ mới là yếu tố quyết định an toàn và hiệu quả điều trị.
Sự an toàn của bệnh nhân không chỉ phụ thuộc vào cơ sở vật chất mà còn ở trách nhiệm và bản lĩnh của người hành nghề. TS.BS Richard Huy, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam, cho rằng bác sĩ cần sẵn sàng nói “không” với những yêu cầu làm đẹp không phù hợp, không có chỉ định, muốn thực hiện cùng lúc quá nhiều thủ thuật tiềm ẩn nguy cơ cao hoặc đặt kỳ vọng vượt quá khả năng của y học hiện nay. Theo ông, đây cũng là một phần quan trọng của đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực thẩm mỹ.
Dù còn nhiều bất cập, ngành thẩm mỹ Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến lớn khi ngày càng thu hút khách quốc tế từ Indonesia, Malaysia, Philippines, Đài Loan (Trung Quốc) và cộng đồng kiều bào tại Mỹ, Australia. Theo các chuyên gia, nhiều cơ sở trong nước đã đầu tư công nghệ hiện đại, tay nghề bác sĩ ngày càng nâng cao, trong khi chi phí thấp hơn 30-60% so với nhiều nước trong khu vực.
Để thị trường phát triển an toàn, các chuyên gia cho rằng cần siết chặt quản lý, xử lý nghiêm cơ sở hoạt động không phép, công khai dữ liệu hành nghề và phân định rõ phạm vi chuyên môn của spa, phòng khám, bệnh viện. Người dân cũng cần thận trọng trước quảng cáo trên mạng xã hội, khám sức khỏe kỹ trước can thiệp, đặc biệt nếu trên 45 tuổi hoặc có bệnh nền.
Bác sĩ Như Ngọc khuyến cáo quy tắc “bốn đúng”, gồm chọn đúng cơ sở có giấy phép chuyên khoa; đúng bác sĩ có chứng chỉ hành nghề; đúng sản phẩm chính hãng, minh bạch nguồn gốc; đúng quy trình với đầy đủ phương tiện chống sốc, xử lý biến chứng.
Luật sư Vi Thị Phường, Công ty Luật TNHH MTV Nguyễn Hiếu, khuyến cáo nếu gặp biến chứng, khách hàng cần ngừng ngay các thủ thuật, đến bệnh viện cấp cứu và lưu giữ toàn bộ hóa đơn, tin nhắn, nội dung quảng cáo để làm căn cứ yêu cầu bồi thường hoặc tố giác cơ quan chức năng.
Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), ngày càng nhiều ứng dụng công nghệ có thể phân tích âm thanh và đưa ra dự đoán về nhu cầu của trẻ, từ đó hỗ trợ phụ huynh trong quá trình chăm sóc con nhỏ, báo Straits Times đưa tin ngày 12-6.
Tại Nhật Bản, ngày càng nhiều công cụ ứng dụng AI được phát triển nhằm giải mã tiếng khóc của trẻ sơ sinh. Một trong những ứng dụng thu hút sự chú ý là Babylingual, do Moto Numazawa, một ông bố 25 tuổi sống tại tỉnh Kanagawa, phát triển và ra mắt vào tháng 3 năm nay.
Ứng dụng hoạt động bằng cách ghi nhận âm thanh trẻ phát ra rồi sử dụng AI để phân tích. Khi anh Numazawa thử sử dụng ứng dụng với cậu con trai ba tháng tuổi Saku, hệ thống nhanh chóng đưa ra kết quả rằng em bé đang đói. Ứng dụng cũng hiển thị mức độ tin cậy của nhận định này và gợi ý phụ huynh nên cho trẻ bú. Sau khi được cho ăn, Saku nhanh chóng chìm vào giấc ngủ.
Theo nhà phát triển, Babylingual được xây dựng dựa trên các nghiên cứu cho rằng trẻ sơ sinh tạo ra những kiểu âm thanh khác nhau tương ứng với từng nhu cầu như đói, buồn ngủ hoặc khó chịu.
Hiện ứng dụng phân loại tiếng khóc thành năm nhóm chính. Ngoài ra, người dùng có thể lưu lại các bản ghi âm để chia sẻ với người thân hoặc sử dụng tính năng hướng dẫn bằng giọng nói nhằm hỗ trợ ru trẻ ngủ.
Dù thừa nhận cha mẹ sẽ dần học được cách nhận biết tín hiệu của con theo thời gian, anh Numazawa cho rằng công nghệ có thể đóng vai trò hỗ trợ trong giai đoạn đầu.
Không chỉ Babylingual, nhiều dự án tương tự cũng đang được triển khai tại Nhật Bản. Công ty Cross Medicine thuộc Đại học Tokushima đã phát triển ứng dụng Awababy, sử dụng AI được huấn luyện từ hơn 160.000 bản ghi âm tiếng khóc của trẻ sơ sinh. Ứng dụng này có khả năng nhận diện 11 trạng thái cảm xúc khác nhau và đưa ra các khuyến nghị phù hợp cho phụ huynh.
Theo Cross Medicine, dịch vụ đặc biệt được sử dụng nhiều vào ban đêm - thời điểm các bậc cha mẹ thường khó tìm kiếm sự hỗ trợ từ người khác. Công ty cũng kỳ vọng công nghệ này có thể góp phần giảm nguy cơ trầm cảm sau sinh.
Một số địa phương tại Nhật Bản hiện đã bắt đầu thử nghiệm hoặc xem xét cung cấp miễn phí các ứng dụng dạng này cho người dân.
Thiếu dinh dưỡng ảnh hưởng khác nhau tùy độ tuổi, tình trạng sức khỏe. Trẻ nhỏ dễ mệt mỏi, ngủ nhiều, cáu gắt do nhu cầu năng lượng cao. Thanh thiếu niên có thể chậm phát triển, rối loạn dậy thì, xương yếu và gặp vấn đề học tập, tâm lý.
Thiếu vitamin có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, phụ thuộc vào loại vitamin bị thiếu và tình trạng sức khỏe. Trong đa số trường hợp, việc điều chỉnh chế độ ăn, bổ sung vitamin có thể giúp giảm nguy cơ tiềm ẩn với sức khỏe. Dưới đây là 7 dấu hiệu có thể cho thấy cơ thể bạn đang thiếu hụt vitamin.
Mệt mỏi và suy nhược
Vitamin D góp phần duy trì sức mạnh của xương, cơ, vì vậy khi thiếu hụt, bạn có thể cảm thấy yếu và thiếu năng lượng.
Vitamin C và hầu hết các vitamin nhóm B (trừ folate - B9) tham gia vào quá trình tạo năng lượng trong tế bào, nên sự thiếu hụt có thể khiến bạn kiệt sức, đồng thời ảnh hưởng đến chuyển hóa và sức khỏe tổng thể.
Thiếu sắt cùng với thiếu vitamin B cũng có thể gây thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi và suy nhược do cơ thể không có đủ hồng cầu để vận chuyển oxy.
Da, tóc khô, rụng nhiều
Da, tóc khô là biểu hiện thường gặp khi thiếu vitamin A, nhóm B, C hoặc D. Rụng tóc theo mùa là bình thường nhưng nếu rụng nhiều hoặc kéo dài, có thể liên quan đến thiếu sắt, biotin (vitamin B7) hoặc vitamin D. Nang tóc cần được cung cấp đủ dinh dưỡng để duy trì chu kỳ phát triển bình thường.
Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để biết nên bổ sung qua ăn uống, thực phẩm chức năng hay dùng ngoài da.
Trầm cảm
Thiếu vitamin có thể liên quan đến trầm cảm, đặc biệt là các vitamin B1, B3, B6, B9, B12, cùng vitamin C và D. Bổ sung có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị. Không nên tự ý ngừng thuốc hoặc bổ sung khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.
Dễ bầm tím hoặc chảy máu
Tình trạng này có thể do rối loạn đông máu, khả năng lành vết thương kém hoặc thiếu collagen - thành phần giúp thành mạch máu bền vững. Thiếu vitamin C và K có thể góp phần gây ra hiện tượng này. Nếu dễ bầm tím hoặc chảy máu, người bệnh nên đi kiểm tra để biết chính xác nguyên nhân.
Chậm lành vết thương
Vết thương lâu lành có thể liên quan đến thiếu nhiều loại vitamin cần thiết cho quá trình hồi phục, như vitamin A, nhóm B, C (khi kết hợp với kẽm và axit amin arginine), vitamin D, K. Vitamin E cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình lành vết thương, do cản trở tổng hợp collagen, giảm hoạt động chống oxy hóa và làm tăng viêm.
Thiếu vitamin có thể gây thay đổi sắc tố da. Da sáng màu bất thường có thể liên quan đến thiếu vitamin D, da sẫm màu hơn có thể do thiếu vitamin B12 hoặc D. Trong khi, thiếu vitamin B6, B9, B12 có thể khiến da nhợt nhạt.
Loét miệng hoặc nứt môi tái diễn
Những vết loét miệng hay nứt ở khóe môi thường bị xem nhẹ, nhưng có thể là dấu hiệu thiếu vitamin nhóm B như B2, B6, B12. Bôi thuốc chỉ giải quyết tạm thời, trong khi nguyên nhân có thể đến từ bên trong cơ thể.
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến dù ngủ đủ nhưng sáng dậy vẫn mệt mỏi.
Ngay cả khi ngủ đủ giờ, não bộ vẫn có thể không được nghỉ ngơi đúng nghĩa nếu đang chịu stress kéo dài. Stress khiến cơ thể tiết nhiều hoóc môn cortisol hơn, làm não duy trì trạng thái cảnh giác cao. Điều này có thể khiến giấc ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy với cảm giác mệt mỏi, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Ngoài ra, vấn đề sức khỏe tâm lý như lo âu và trầm cảm có thể gây buồn ngủ ban ngày quá mức hoặc cảm giác mệt mỏi kéo dài.
Mệt mỏi kéo dài đôi khi không liên quan trực tiếp đến giấc ngủ mà bắt nguồn từ cơ thể thiếu sắt hoặc thiếu máu. Sắt là khoáng chất cần thiết để tạo ra hemoglobin, loại protein trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển ô xy đến các cơ quan. Khi lượng ô xy cung cấp cho mô giảm, cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, choáng váng dù đã ngủ đủ giấc.
Người thiếu máu còn có các triệu chứng như da xanh xao, tim đập nhanh, khó thở khi vận động nhẹ, đau đầu hoặc tay chân lạnh. Xét nghiệm máu là cách đơn giản để xác định nguyên nhân.
Tuyến giáp sản xuất hoóc môn giúp điều hòa quá trình trao đổi chất của cơ thể. Khi tuyến giáp hoạt động kém, quá trình chuyển hóa năng lượng cũng chậm lại, khiến người bệnh luôn cảm thấy mệt mỏi.
Ngoài cảm giác thiếu năng lượng, người bị suy giáp có thể tăng cân không rõ nguyên nhân, táo bón, da khô, dễ cảm thấy lạnh hoặc khó tập trung trong công việc hằng ngày.
Mệt mỏi là một trong những triệu chứng phổ biến của suy giáp. Nhiều người nghĩ rằng họ chỉ đang thiếu ngủ hoặc làm việc quá sức, trong khi nguyên nhân thực sự lại liên quan đến rối loạn nội tiết. Cách chính xác để chẩn đoán bệnh là xét nghiệm hoóc môn tuyến giáp.
Một số loại thuốc có thể khiến cơ thể mệt mỏi hoặc buồn ngủ hơn bình thường dù vẫn ngủ đủ giấc mỗi đêm. Các nhóm thuốc dễ gây tình trạng này gồm thuốc dị ứng, một số thuốc chống trầm cảm, thuốc huyết áp, thuốc giảm đau mạnh và thuốc an thần.
Nhìn chung, người mắc cần đi khám nếu tình trạng ngủ đủ nhưng vẫn mệt kéo dài trong nhiều tuần, hoặc đi kèm các dấu hiệu như ngáy lớn bất thường, khó thở khi ngủ, tim đập nhanh, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt đến mức ảnh hưởng công việc hằng ngày, theo Medical News Today.
