Một trong những nhiệm vụ đặt ra của Nghị quyết 30 là xây dựng chương trình đào tạo 5.000 nhân lực phát triển game VN phục vụ giáo dục lịch sử, văn hóa.
Các chuyên gia cho rằng VN có tiềm năng lớn về ngành công nghiệp game khi doanh thu không ngừng tăng. Nhưng thực tế VN chỉ mạnh về gia công và sản xuất game ngắn hạn, yếu ở khâu sáng tạo nội dung gốc, đặc biệt là các dòng game có chiều sâu cốt truyện hay game có yếu tố quảng bá văn hóa bản địa.
Thạc sĩ Vũ Anh Đức, Giám đốc đào tạo của Hệ thống Arena Multimedia, cho biết VN liên tục vào top 5 quốc gia có lượt tải game cao nhất toàn cầu. Lý do vì VN có dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng internet cao.
Ông Đinh Trí Dũng, Giám đốc Học viện Kỹ xảo điện ảnh và hoạt hình MAAC, thông tin: Về quy mô thị trường, năm 2024 doanh thu ngành game tại VN ước hơn 650 triệu USD (tương đương khoảng 17.000 tỉ đồng), với khoảng 33 triệu người chơi game di động và lượng người tiếp cận giải trí game là hơn một nửa dân số. Đồng thời, theo dự báo từ Google, năm 2026 doanh thu từ game và ứng dụng tại VN đạt khoảng 2,7 tỉ USD.
“Tuy nhiên, hiện nay game ngoại vẫn đang chiếm ưu thế mạnh ở thị trường VN. Gần 85% game G1 (có sự tương tác giữa nhiều người chơi) phát hành hợp pháp tại VN có xuất xứ nước ngoài. Trong top 10 game mobile doanh thu cao nhất năm 2024, có tới 7 game do nhà phát hành nước ngoài cung cấp, trong khi doanh thu mảng game mobile của doanh nghiệp Việt chỉ chiếm khoảng hơn 20%”, ông Đinh Trí Dũng nhận định.
Thạc sĩ Vũ Anh Đức đánh giá VN chỉ mạnh về gia công (outsourcing) và sản xuất game ngắn hạn, nhưng lại rất yếu ở khâu sáng tạo nội dung gốc, đặc biệt là các dòng game chất lượng đồ họa cao (AAA), game có chiều sâu cốt truyện hay game có yếu tố quảng bá văn hóa bản địa.
Theo dự báo từ Bộ TT-TT, VN cần 30.000 nhân lực ngành game trong 2 – 3 năm tới, ở các vị trí như lập trình viên, thiết kế game và chuyên gia marketing. Cùng với đó, Nghị quyết 30 của Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng chương trình đào tạo 5.000 nhân lực phát triển game VN phục vụ giáo dục lịch sử, văn hóa theo mục tiêu của Chính phủ, cho thấy vai trò của các đơn vị đào tạo là rất lớn.
Nhu cầu nhân lực cao là vậy, nhưng tại VN, số lượng trường ĐH và các đơn vị đào tạo ngành/chuyên ngành riêng về thiết kế game hiện rất ít. Đa số thiết kế và lập trình game là môn học hoặc học phần trong ngành công nghệ thông tin hay khoa học máy tính. Khảo sát ban đầu hiện có Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông có chương trình thiết kế và phát triển game, ĐH RMIT VN có ngành thiết kế game, ĐH Anh quốc Việt Nam có ngành thiết kế và lập trình game, Học viện Kỹ xảo điện ảnh và hoạt hình MAAC đào tạo ngành đồ họa game, Hệ thống Arena Multimedia đào tạo chương trình thiết kế hoạt hình – kỹ xảo – game 3D.
Theo ông Đinh Trí Dũng, nhân lực game tại VN hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của doanh nghiệp và studio. “VN có lợi thế về lực lượng trẻ, nền tảng kỹ thuật tốt và khả năng làm sản phẩm nhanh, nhưng vẫn thiếu đáng kể đội ngũ được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm phát triển các dự án lớn”, ông Dũng nhận định.
Cùng quan điểm, thạc sĩ Đức cho rằng nhân lực game của VN đông nhưng chưa đủ chất lượng: “Chúng ta đang thiếu hụt trầm trọng các vị trí đầu não như game designer (thiết kế hệ thống game), narrative designer (thiết kế cốt truyện) và art director (giám đốc nghệ thuật)”.
Thạc sĩ Vũ Anh Đức cho rằng game phục vụ giáo dục lịch sử, văn hóa trước đây rất hiếm và manh mún; đa số chỉ dừng lại ở các dự án độc lập của các nhóm nhỏ đam mê sử Việt hoặc đồ án tốt nghiệp của sinh viên; rất ít dự án đủ sức vươn lên thành sản phẩm thương mại hoàn chỉnh. So với quy mô hàng nghìn game của thị trường, đây vẫn là một phân khúc nhỏ; lý do là chi phí sản xuất cao, rủi ro thu hồi vốn lớn và đặc biệt là áp lực từ dư luận về tính chuẩn xác lịch sử.
Để có 5.000 nhân lực làm game lịch sử, văn hóa, theo ông Đức, các cơ sở giáo dục không thể chỉ dạy sinh viên cách dùng phần mềm mà phải dịch chuyển từ trường dạy ngành nghề thành vườn ươm văn hóa; không chỉ dạy công cụ, mà phải dạy sinh viên cách tư duy, nghiên cứu văn hóa, mỹ thuật truyền thống và cách kể chuyện. “Cơ sở đào tạo còn phải là cầu nối giữa lịch sử và giải trí, trở thành nơi kết nối các chuyên gia sử học, nhà văn hóa với những nhà phát triển game trẻ, giúp họ hiểu đúng bản chất lịch sử để sáng tạo mà không phản cảm”, thạc sĩ Đức nhìn nhận.
Trong khi đó, ông Dũng cho rằng các đơn vị đào tạo liên ngành để hình thành thế hệ người làm game vừa giỏi công nghệ, vừa hiểu lịch sử, văn hóa và biết kể câu chuyện Việt bằng ngôn ngữ số.
“Khó nhất khi đào tạo nhân lực game phục vụ giáo dục lịch sử, văn hóa không phải là dạy dùng engine (công nghệ) hay dạy code, mà là tạo được năng lực liên ngành thật sự. Một sản phẩm game loại này phải đồng thời đúng về nội dung lịch sử, có chiều sâu văn hóa, phù hợp tâm lý người chơi, có tính sư phạm, và vẫn đủ hấp dẫn để người dùng muốn chơi. Nếu chỉ đúng lịch sử mà không hay thì khó lan tỏa; nếu chỉ hấp dẫn mà lệch chuẩn nội dung thì lại không đạt mục tiêu giáo dục”, tiến sĩ Huỳnh Trọng Thưa, Trưởng khoa Công nghệ thông tin Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông, chia sẻ.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Xuân Dung, Giám đốc Trung tâm Truyền thông Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cũng cho rằng vai trò của các đơn vị không chỉ dừng ở việc đào tạo người biết làm game, mà là đào tạo đội ngũ có khả năng kết hợp công nghệ, mỹ thuật, tư duy nội dung và hiểu biết văn hóa để tạo ra những sản phẩm vừa hấp dẫn, vừa có giá trị giáo dục.
Theo các chuyên gia, nếu đào tạo tách khỏi doanh nghiệp thì đầu ra dễ lệch khỏi nhu cầu thực tế. Các mô hình đào tạo ngành game hiện nay đang cho thấy hướng đi “đồng đào tạo”. Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông hợp tác với Công ty Cổ phần Tập đoàn VNG trong đào tạo nhân lực game; Trường ĐH Công nghệ thông tin (ĐH Quốc gia TP.HCM) và VNG triển khai môn học dựa trên chương trình Game Development Fresher và năm 2026 hai đơn vị này cũng đã phối hợp mở khóa phát triển game trên Roblox với 14 chuyên gia doanh nghiệp trực tiếp xây dựng và giảng dạy.
VNG cũng ký hợp tác 2026 – 2030 với Trường ĐH Ngoại thương để mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong ngành công nghệ và game. Sparx và Glass Egg (studio của Tập đoàn phát triển game toàn cầu Virtuos) hợp tác với Học viện MAAC và Arena Multimedia trong chuỗi series ProClass để đào tạo các sinh viên năm cuối về quy trình sản xuất game của studio.
Tiến sĩ Huỳnh Trọng Thưa cho biết: “Với các trường ĐH, vai trò sẽ rất quan trọng ở 3 khía cạnh. Thứ nhất là đào tạo nhân lực lõi cho chuỗi sản xuất game: thiết kế kịch bản, lập trình, mỹ thuật, âm thanh, kiểm thử, vận hành. Thứ hai là đào tạo nhân lực liên ngành, vì game phục vụ giáo dục lịch sử, văn hóa không chỉ cần giỏi công nghệ mà còn phải hiểu lịch sử, văn hóa, tâm lý người học, pháp luật và thương mại hóa sản phẩm. Thứ ba là kết nối doanh nghiệp, chuyên gia nội dung và nhà trường để người học được làm dự án thật, giải bài toán thật của thị trường”.
Với L.T.N, học sinh (HS) lớp 12 ở TP.HCM, một ngày ôn tập thường bắt đầu lúc 8 giờ sáng và kết thúc vào 2-3 giờ rưỡi sáng hôm sau với hy vọng đậu vào ngành sư phạm.
L.T.N kể em bắt đầu ôm giấc mơ trở thành giáo viên dạy sinh học từ cuối học kỳ 1 lớp 12 và tăng tốc ôn tập từ đầu năm nay để xét tuyển vào Trường ĐH Sư phạm TP.HCM. Song vì lo ngại điểm chuẩn tăng cao - năm ngoái yêu cầu hơn 8 điểm mỗi môn - nữ sinh quyết định thi đánh giá năng lực chuyên biệt của trường này (H-SCA) để kết hợp xét học bạ, bên cạnh ý định ban đầu là xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Ngày 29.5 cũng là lần thứ ba N. tham dự kỳ thi này, sau 2 lần thi đầu kết quả chưa như ý. "Em thấy áp lực hơn hồi thi lớp 10 nhiều, thậm chí tính đến kế hoạch năm sau thi lại nếu năm nay chưa thành công. Các kỳ thi cứ tới liên tục, em rất sợ", nữ sinh bộc bạch.
Như kể nếu như năm lớp 9 chỉ chịu áp lực không được vào một ngôi trường tốt, thì năm lớp 12 nỗi lo tăng thành mất đi tương lai tốt nếu "sẩy chân". Bởi lẽ, số lượng nguyện vọng dù tăng gấp 5 lần so với hồi thi lớp 10, nhưng cơ hội vào nguyện vọng 1 phải cạnh tranh ở quy mô toàn quốc chứ không chỉ ở TP.HCM. "Kết quả cuộc thi ngày hôm nay sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới những tháng ngày sau này", N. nói.
N. cho biết đã học thêm các môn toán, lý, hóa, sinh từ hè để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT nhưng đến đầu tháng 4 phải học thêm môn sinh H-SCA vì "đề rất khó, như một chân trời mới", dù bản thân từng thi học sinh giỏi môn sinh. Thế là mỗi ngày, ngoài giờ học chính khóa, N. phải học thêm trực tiếp các môn thi tốt nghiệp THPT trong 3 tiếng, sau đó thêm 2 tiếng rưỡi học trực tuyến cho kỳ thi H-SCA, kéo dài đến đúng nửa đêm.
"Có những hôm em ôn tiếp tới 2, 3 giờ rưỡi sáng mới đi ngủ tùy tình trạng sức khỏe. Khi thi học kỳ thì có lúc em thức trắng đêm đợi trời sáng để đi thi luôn. Những ngày gần đây vì không có lịch học trên trường nữa nên em thường dậy trễ hơn, khoảng 7 giờ và 8 giờ sẽ ngồi vào bàn học tiếp đến chiều", N. kể và nói thêm: "Em và một bạn khác thấy áp lực kinh khủng. Có những ngày hai đứa nói chuyện xong, tự nhiên đứng giữa trường khóc ngon ơ".
Tương tự, thời gian qua, Trịnh Xuân Trang, HS lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), thường bắt đầu ngày mới vào sáng sớm và xếp lại sách vở khi kim đồng hồ đã nhích tới 1, 2 giờ. Đặt nguyện vọng 1 vào Trường ĐH Ngoại thương, nữ sinh nhìn nhận đây sẽ là một hành trình khó khăn và trước đó đã 2 lần dự thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM (V-ACT) để tăng sức cạnh tranh - với mục tiêu trên 1.000 điểm.
Trang cũng nhận định so với thi lớp 10, kỳ thi tốt nghiệp THPT căng thẳng hơn do "có quá nhiều lựa chọn", khiến cô bạn liên tục thấy mông lung, băn khoăn chẳng biết lựa chọn của mình có thực sự phù hợp hay không. Đồng thời, nữ sinh cũng đối diện với áp lực đồng trang lứa, khi nhiều bạn bè ở trường sở hữu giải cấp thành phố, quốc gia hay thậm chí quốc tế.
"May mắn là em luôn được nhận "liều thuốc" tinh thần rất lớn từ gia đình. Mỗi đêm khi học bài, ba mẹ có khi đang ngủ còn giật mình tỉnh giấc khuyên em ngủ sớm, mang trái cây tiếp sức hay ôm em để động viên. Em cũng từng rưng rưng khi mỗi lần đạt điểm không tốt, ba mẹ không trách móc mà chỉ bảo còn nhiều con đường khác để đi và ba mẹ sẽ luôn ở đây với con", Trang kể.
Có thể thấy, không chỉ HS mà nhiều phụ huynh cũng sinh hoạt chung lịch trình với con để động viên con trong những tháng năm thi cử cuối cùng của tuổi học trò. Chị Lê Thị Oanh (46 tuổi, ngụ P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM), có con đang học lớp 12 vừa đạt nhiều học bổng giá trị của các trường nước ngoài, là một trường hợp điển hình.
Chị Oanh kể từ lúc con bắt đầu nhen nhóm ý định du học cho tới thời điểm đã chuẩn bị sẵn sàng như hiện tại, chị chưa từng nguôi lo lắng. Mỗi lần chứng kiến con phải thức tới 2-3 giờ sáng để học hay nghiên cứu hồ sơ, chị rất xót, đến nỗi không ngủ được, phải thức chuẩn bị đồ ăn thức uống cho con. "Nhiều lúc thấy con ngủ rồi nên mình cũng ngủ, tới khi chợt tỉnh giấc lại thấy con đang học vì chưa đạt mục tiêu trong ngày. Thực sự xót lắm", chị kể.
Hiện tại, khi con không còn nhiều áp lực trước kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới, nỗi lo chuyển sang việc liệu con có thể tự lập và sống tốt ở xứ người. "Con nói mình tự bay được, ba mẹ không cần đưa đi, đồng thời đặt các mục tiêu rõ ràng ngay từ hè này nên tôi đã phần nào an tâm", chị Oanh kể.
Như vậy, những lựa chọn khác ngoài xét điểm tốt nghiệp THPT là lý do giúp nhiều sĩ tử cuối cấp giảm được áp lực. Nguyễn Tôn Diễm Anh, HS lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chia sẻ em thấy may mắn vì không chọn phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT nên có thể tận hưởng những ngày cuối cấp một cách trọn vẹn nhất và học thêm một số kỹ năng mềm.
Trước đó, Diễm Anh đạt điểm SAT 1.550 và IELTS 8.5, đồng thời đạt giải học sinh giỏi quốc gia môn tiếng Anh. Đây là tiền đề giúp nữ sinh xét tuyển vào các trường công lập, trường quốc tế tại VN để chinh phục đam mê ngành kinh doanh quốc tế. Nỗi lo lớn nhất của Diễm Anh ở thời điểm này là việc chuẩn bị hồ sơ xin học bổng sao cho chỉn chu nhất. "Em khá háo hức về hành trình trên giảng đường ĐH sắp tới", Diễm Anh nói.
Thầy Nguyễn Võ Minh Tâm, đồng sáng lập TTE-The Learning Center ở TP.HCM, kể nhiều học trò của thầy nhìn nhận kỳ thi lớp 10 nặng nề hơn vì mang tính "sống còn", không có nhiều phương thức để vào trường mơ ước và không có cách nào để tăng khả năng cạnh tranh ngoài việc phải dồn sức luyện thi. Trong khi đó, với kỳ thi tốt nghiệp THPT, các bạn có đa dạng phương thức xét tuyển và có thể ôn luyện lấy các chứng chỉ quốc tế từ trước - chẳng hạn như IELTS hoặc SAT - để được cộng thêm điểm.
"Một số bạn cảm thấy tự tin hơn ở kỳ thi tốt nghiệp THPT vì có thể phát huy đúng sở trường của bản thân, thông qua việc chọn tổ hợp môn khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội, thay vì bắt buộc học văn, toán, tiếng Anh như hồi thi lớp 10", thầy Tâm chia sẻ. "Tuy nhiên, tâm lý dù có phần thoải mái hơn, các bạn đều cho rằng kỳ thi sắp tới sẽ khó và nặng hơn hẳn vì đề phân hóa cao, phạm vi kiến thức rộng và cạnh tranh quy mô toàn quốc", thầy nói.
Chuẩn bị cho những ngày thi sắp tới, L.T.N chia sẻ em thường đi bơi vào cuối tuần cũng như tham gia các hoạt động cùng bạn bè để san sẻ áp lực. Trong khi đó, Xuân Trang dành thời gian để trò chuyện với gia đình về giấc mơ và định hướng của mình. "Đến những ngày cuối cùng, em không còn quá căng thẳng nữa vì tin rằng ngàn ngày học ở trường vừa qua đã trang bị đầy đủ năng lực, giúp em chinh phục hành trình phía trước", Trang nói.
Vừa qua đã có nhiều ý kiến đề xuất chuyển các trường đại học, cơ sở y tế về phía nam Đà Nẵng nhằm tăng dân số, giảm áp lực trung tâm và thúc đẩy phát triển kinh tế - dịch vụ khu vực.
Đây cũng là nội dung được Đà Nẵng tính tới trong điều chỉnh quy hoạch thành phố thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được thông qua vào tháng 2-2026.
Theo Nghị quyết, về định hướng phát triển giáo dục và đào tạo, đặt mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm giáo dục và đào tạo chất lượng cao của cả nước và khu vực Đông Nam Á.
Trong đó phát triển 2 "đô thị đại học", cụ thể "đô thị đại học" ở phía Bắc gắn với chiến lược phát triển Đại học Quốc gia Đà Nẵng và "Đô thị Đại học" ở phía Nam gắn với Khu kinh tế mở Chu Lai, đô thị Tam Kỳ.
Cách phân khu chức năng cũng nhấn mạnh việc hoàn thiện không gian Khu đô thị đại học quốc gia Đà Nẵng (vốn đã được xây dựng - PV), đồng thời phát triển đô thị Tam Kỳ gắn với vai trò trung tâm nghiên cứu, đào tạo đại học, cao đẳng của khu vực.
Từ đó hình thành các khu nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và R&D, trung tâm phát triển và khai thác dữ liệu lớn (Big Data), thu hút đầu tư khu đô thị đại học phía Nam gắn với Khu kinh tế mở Chu Lai.
Tại Đà Nẵng, hầu hết các trường đại học công và tư đều đóng chân ở thành phố Đà Nẵng cũ. Trong đó các trường đại học bố trí phân tán khắp các quận cũ ở thành phố.
Vào năm 1997, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch dự án Làng Đại học Đà Nẵng tại Hòa Quý - Điện Ngọc (giáp Đà Nẵng và Quảng Nam cũ) với quy mô đào tạo đến năm 2010 khoảng 30.000 sinh viên, tổng diện tích sử dụng đất 300ha.
Trong đó, 110ha thuộc phường Hòa Quý thuộc quận Ngũ Hành Sơn (nay là phường Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng) và 190ha thuộc phường Điện Ngọc thuộc thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là phường Điện Bàn Đông).
Sau hơn 2 thập kỷ quy hoạch "treo", những năm gần đây làng đại học Đà Nẵng ở Hòa Quý và Điện Bàn Đông đang được thi công, triển khai rầm rộ.
Hiện đã có một số trường thành viên của Đại học Đà Nẵng đã di dời vào khu làng đại học này.
Trong khi đó tại Tam Kỳ hiện có Trường đại học Quảng Nam đang đóng chân.
Nội dung này được nêu trong công điện ngày 19/5 về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước với trẻ em của Thủ tướng.
Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng, chống đuối nước cho học sinh; tăng cường phối hợp giữa nhà trường với gia đình trong việc quản lý các em, nhất là trong thời gian nghỉ hè.
Các tỉnh, thành phố cần kịp thời cảnh báo những địa điểm có nguy cơ gây tai nạn đuối nước; đầu tư cơ sở vật chất cho việc dạy bơi, kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho trẻ em; kiểm tra việc phòng, chống đuối nước cho học sinh ở các trường.
Trong ba ngày qua, 9 học sinh 9-14 tuổi tử vong do đuối nước khi tắm ở sông Lô (Phú Thọ) và sông Bánh Lái (Đăk Lăk). Sắp tới là dịp nghỉ hè và mùa mưa bão, nguy cơ tai nạn, thương tích và đuối nước trẻ em có thể tăng.
Theo thống kê, gần 2.000 trẻ Việt Nam tử vong mỗi năm do đuối nước, nằm trong nhóm cao nhất khu vực Tây Thái Bình Dương.