Dưới đây là khuyến nghị của các chuyên gia dinh dưỡng về số lượng chuối nên ăn mỗi ngày để tốt cho sức khỏe, theo trang Verywell Health.
Cô Alexandra Rosenstock, chuyên gia dinh dưỡng đang làm việc tại Hệ thống Bệnh viện Weill Cornell Medicine và NewYork-Presbyterian (Mỹ), cho biết: Chuối là nguồn năng lượng tốt và chứa chất xơ đặc biệt có lợi cho đường ruột. Nhưng điều quan trọng là phải ăn chuối một cách điều độ, đặc biệt là những người có một số vấn đề sức khỏe nhất định.
Quá nhiều kali. Chuyên gia Rosenstock cho biết một quả chuối chứa khoảng 400 mg kali. Người bị suy giảm chức năng thận có nguy cơ bị tăng kali máu nếu ăn quá nhiều chuối. Tăng kali máu có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng, một số trong đó có thể đe dọa đến tính mạng, bao gồm rối loạn nhịp tim, tê liệt và yếu cơ.
Tăng đường huyết đột biến. Cô Rosenstock khuyên người bệnh tiểu đường có thể cần ăn chuối kèm với nguồn đạm hoặc chất béo tốt. Nếu không, carbohydrate và đường trong chuối có thể dẫn đến tăng đường huyết đột biến.
Khó chịu đường tiêu hóa. Tiến sĩ dinh dưỡng lâm sàng Samantha Dieras, Giám đốc dịch vụ dinh dưỡng ngoại trú tại Hệ thống Bệnh viện Mount Sinai (Mỹ), khuyến cáo: Ăn quá nhiều chuối có thể dẫn đến các vấn đề về đường tiêu hóa, như đầy hơi, chướng bụng và tiêu chảy.
Chuối có thể gây ra các triệu chứng khó chịu về đường tiêu hóa vì giàu chất xơ, lại chứa hàm lượng cao các loại đường khó tiêu hóa FODMAP và polyol có thể lên men. Một số người không thể tiêu hóa hiệu quả các FODMAP này, có thể gây ra các vấn đề về đường tiêu hóa.
Hàm lượng chất xơ cao trong chuối có thể không an toàn cho người có vấn đề về đường tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích hoặc những người theo chế độ ăn ít chất xơ.
Chuối chứa kali, có thể giúp kiểm soát huyết áp, chất chống oxy hóa và chất xơ, những chất bạn nên tiêu thụ hàng ngày với lượng vừa phải.
Chuyên gia Rosenstock cho biết: Không chỉ chất xơ tốt cho đường ruột, chuối chưa chín còn chứa tinh bột kháng giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột.
Chuyên gia Rosenstock khuyên:
Người khỏe mạnh không có vấn đề về thận có thể ăn tối đa 2 – 3 quả chuối mỗi ngày một cách an toàn, theo Verywell Health.
Người mắc bệnh thận nên hạn chế ăn chuối để ngăn ngừa nồng độ kali cao.
Người mắc bệnh tiểu đường nên ăn chuối cùng với protein hoặc chất béo để tránh tăng đột biến lượng đường trong máu.
Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có triệu chứng nghi ngờ, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và cân nhắc tầm soát sớm hơn, thay vì chỉ “chờ đến tuổi”, theo Verywell Health (Mỹ).
Theo bác sĩ Richard Goldberg, giáo sư danh dự tại Viện Ung thư Đại học West Virginia (Mỹ), xét nghiệm di truyền là một trong những cách giúp xác định một người có mang các đột biến gien làm tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng hay không.
Ông cho biết nhóm có nguy cơ cao nhất là những người mắc các hội chứng ung thư di truyền, điển hình như hội chứng Lynch. Một số hội chứng khác cũng làm tăng nguy cơ hình thành nhiều polyp đại trực tràng, chẳng hạn đa polyp tuyến gia đình (FAP).
Tiền sử gia đình cũng là một yếu tố rất quan trọng. Những người có cha mẹ, anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng có nguy cơ cao hơn mức trung bình, đặc biệt nếu người thân được chẩn đoán khi còn trẻ. Trong trường hợp này, bác sĩ Goldberg khuyến nghị nên bắt đầu tầm soát sớm hơn khoảng 10 năm so với tuổi mà người thân trẻ nhất trong gia đình được chẩn đoán mắc bệnh.
Bên cạnh đó, tình trạng viêm mạn tính ở đại tràng và trực tràng cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Những người mắc bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng, đặc biệt khi bệnh kéo dài nhiều năm hoặc kiểm soát điều trị chưa tốt, cũng thuộc nhóm cần theo dõi chặt chẽ.
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là sụt cân không chủ ý. Theo bác sĩ Liudmila Schafer, làm việc tại Đại học Arkansas (Mỹ), ung thư có thể kích hoạt hệ miễn dịch giải phóng các chất gây viêm vào máu, làm tăng tốc quá trình mất mỡ và khối cơ, dẫn đến sụt cân.
Ngoài ra, đi ngoài ra máu ở bất kỳ độ tuổi nào cũng là dấu hiệu cần được kiểm tra, vì khối u trong ruột có thể làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa.
Một biểu hiện khác là phân nhỏ, dẹt như bút chì, có thể xảy ra khi khối u làm hẹp lòng đại tràng, khiến phân không thể đi qua với hình dạng bình thường.
Các triệu chứng khác gồm đau bụng, buồn nôn, nôn. Theo bác sĩ Schafer, khối u có thể gây tắc nghẽn đường tiêu hóa, khiến thức ăn không thể di chuyển bình thường và bị ứ lại.
Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân ung thư đại trực tràng không có triệu chứng cho đến khi bệnh đã tiến triển. Điều này đặc biệt đúng với các khối u nằm ở đại tràng phải, nơi phân còn ở dạng lỏng nên khối u thường không gây tắc nghẽn cho đến khi phát triển lớn. Do đó, không nên hoàn toàn dựa vào “dấu hiệu bệnh” mới quan tâm tới sức khỏe đại trực tràng.
Tiến sĩ Trần Thị Nguyệt Nga, bác sĩ dinh dưỡng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đông Đô (Hà Nội), cho biết: Tinh bột kháng là loại tinh bột khi vào cơ thể sẽ được hấp thu chậm hơn, từ đó làm giảm tốc độ chuyển hóa thành glucose và giúp giữ đường huyết không tăng nhanh sau khi ăn. Cơm khi để trong tủ lạnh sẽ tạo ra lượng tinh bột kháng là những phân tử tinh bột đã tái cấu trúc liên kết với nhau tạo ra tinh thể mới kháng lại enzyme tiêu hóa tinh bột. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng cơm khi để trong tủ lạnh có nguy cơ nhiễm vi khuẩn gây bệnh và ngộ độc thực phẩm. Vì vậy, việc để cơm trong tủ lạnh phải đảm bảo an toàn thực phẩm.
"Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, cần thực hiện theo các khuyến nghị và thực hiện các bữa ăn cân đối đủ chất dinh dưỡng giúp cơ thể khỏe mạnh. Do đó, tôi không khuyên người bệnh chỉ áp dụng phương pháp ăn cơm nguội để tạo tinh bột kháng", tiến sĩ Nga nhấn mạnh.
Về nguyên tắc kiểm soát đường huyết toàn diện, tiến sĩ Nga lưu ý: Việc kiểm soát đường huyết không chỉ phụ thuộc vào tinh bột mà đòi hỏi một chế độ dinh dưỡng toàn diện, bao gồm: cân đối các chất sinh năng lượng; điều chỉnh hài hòa giữa tinh bột, chất đạm (protein) và chất béo (lipid) vì các chất này có sự chuyển hóa qua lại trong cơ thể. Ngoài ra, cần ăn đầy đủ chất xơ, vitamin và khoáng chất.
"Người bệnh tiểu đường cần tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc của bác sĩ chuyên khoa, kết hợp với xây dựng một chế độ ăn uống hợp lý và khoa học để kiểm soát bệnh an toàn, hiệu quả", tiến sĩ Nga khuyến cáo.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), thông tin thêm: Khi cơm được nấu chín rồi để nguội, đặc biệt là bảo quản ở môi trường khoảng 4 độ C, một phần tinh bột khó tiêu hóa hơn so với tinh bột thông thường. Nhờ đặc tính này, cơm nguội có thể được tiêu hóa chậm hơn, làm giảm tốc độ tăng đường huyết sau ăn. Một số nghiên cứu cho thấy hàm lượng tinh bột kháng trong 100 gr cơm có thể tăng từ khoảng 0,6 lên 1,6 gr sau khi làm lạnh 24 giờ. Mức tăng này vẫn khá nhỏ so với tổng lượng tinh bột trong khẩu phần.
Tiến sĩ Giang nhấn mạnh: Cơm nguội không phải là ít tinh bột hơn mà chỉ tiêu hóa chậm hơn một phần. Vì vậy, không thể coi đây là cách để ăn nhiều cơm mà vẫn kiểm soát được đường huyết hay giảm cân. Người dân không nên hiểu sai tác dụng của cơm nguội. Cơm nguội không phải "thần dược" giúp giảm cân hay kiểm soát đường huyết.
Những năm gần đây, xu hướng ăn uống lành mạnh trở nên phổ biến. Bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện - chuyên gia về giảm cân cho biết, trước vô vàn lựa chọn tiêu dùng mỗi ngày, hầu hết mọi người thường dựa vào các dòng chữ trên bao bì như "giàu chất xơ", "sữa thực vật", "không thêm đường" để nhanh chóng đánh giá một sản phẩm có tốt cho sức khỏe hay không. Thế nhưng, yếu tố thực sự ảnh hưởng đến phản ứng đường huyết lại thường nằm ở phương thức chế biến và trạng thái của chính thực phẩm đó.
Bác sĩ Tiêu gần đây đã chia sẻ trên mạng xã hội rằng, nhiều thực phẩm được dán nhãn "lành mạnh" thực chất không hề giúp ổn định đường huyết như mọi người vẫn tưởng, cụ thể:
Sữa yến mạch
Bác sĩ lấy ví dụ, sữa yến mạch về bản chất được làm từ yến mạch xay nhỏ rồi thêm nước, nguyên lý sản xuất rất giống với món nước gạo rang truyền thống. Sự khác biệt đôi khi chỉ nằm ở hình ảnh thương hiệu và chiến lược marketing bao bì.
Do nguyên liệu đã qua xay xát, tốc độ hấp thụ của cơ thể sẽ nhanh hơn, dẫn đến tốc độ tăng đường huyết cũng có thể nhanh hơn.
Bánh mì nguyên cám
Đối với bánh mì nguyên cám - món ăn được nhiều người coi là lành mạnh, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện cảnh báo rằng một số sản phẩm trên thị trường thực tế vẫn sử dụng bột mì trắng làm nguyên liệu chính, chỉ thêm vào một lượng nhỏ cám lúa mì hoặc điều chỉnh màu sắc. Do đó, tốc độ làm tăng đường huyết của chúng không có nhiều khác biệt so với bánh mì trắng.
Gạo nếp cẩm
Ngoài ra, gạo nếp cẩm (gạo tím) vốn thường được xem là thực phẩm dưỡng sinh chủ đạo, cũng chưa chắc là lựa chọn tối ưu để ổn định đường huyết. Bác sĩ Tiêu chỉ ra rằng, gạo nếp cẩm thuộc nhóm gạo nếp, hàm lượng tinh bột kháng của nó thậm chí còn thấp hơn một số loại gạo trắng, chỉ số đường huyết (GI) có thể cao hơn. Vì vậy, những người đang giảm cân hoặc cần kiểm soát đường huyết vẫn cần lưu ý đến lượng ăn vào.
Giải thích về lý do tại sao thực phẩm lại ảnh hưởng đến sự thay đổi đường huyết, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện đưa ra hai nguyên tắc lớn:
"Càng tinh chế càng nhanh": Quá trình chế biến tinh vi tương đương với việc "tiêu hóa trước" một phần thực phẩm, khiến cơ thể người càng dễ hấp thụ hơn.
"Nhiệt độ càng cao càng nhanh": Nấu ăn ở nhiệt độ cao sẽ chuyển hóa tinh bột thành dạng đường dễ hấp thụ hơn. Ví dụ, khoai lang nướng so với khoai lang luộc sẽ dễ làm đường huyết tăng nhanh hơn.
Tuy nhiên, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện cũng nhấn mạnh, người dân không cần vì điều này mà quá mức lo lắng hay từ chối hoàn toàn các loại thực phẩm cụ thể, thay vào đó nên điều chỉnh nguyên tắc lựa chọn.
Bác sĩ Tiêu hướng dẫn "thần chú 3 câu" nhận biết thực phẩm làm tăng đường huyết: "Càng trắng càng nhanh, càng mềm càng nhanh, càng lỏng càng nhanh."
Ngược lại, những thực phẩm càng gần với trạng thái nguyên bản (thực phẩm thô), càng cần phải nhai nhiều và càng ít qua chế biến, thông thường sẽ có tác động dịu nhẹ hơn đối với sự biến động của đường huyết.
