Hồi tháng 1, Zhang từ chức giáo sư bậc một (associate professor) tại Đại học Yale, Mỹ, để gia nhập Khoa Khoa học Sự sống và Y học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc tại Hợp Phì, An Huy.
Chỉ một tháng sau, công trình nghiên cứu mà anh là tác giả chính được công bố trên tạp chí danh giá Nature, đánh dấu bước đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao.
Nghiên cứu này được giới chuyên môn đánh giá là “chìa khóa” để hiểu về sự sống, phát triển các công nghệ chẩn đoán, điều trị mới và cải thiện quản lý sức khỏe con người.
Với Zhang Kai, việc trở về Trung Quốc là lựa chọn tất yếu để thực hiện tham vọng xây dựng ngân hàng dữ liệu cấu trúc tế bào siêu quy mô với độ chính xác chưa từng có.
“Tại Mỹ, một học giả người Hoa gần như không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án này”, Zhang chia sẻ với tờ China Science Daily hôm 26/3.
Hành trình của Zhang Kai bắt đầu từ hơn 20 năm trước tại một vùng nông thôn nghèo ở tỉnh Thiểm Tây. Năm 2004, anh trúng tuyển Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), nơi anh bén duyên với kính hiển vi điện tử siêu lạnh (cryo-EM).
Cryo-EM là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cho phép nhà nghiên cứu quan sát cấu trúc của các đại phân tử sinh học. Khác với những phương pháp sinh học truyền thống chủ yếu dựa vào thí nghiệm, cryo-EM là sự kết hợp hữu cơ giữa thí nghiệm, lý thuyết và tính toán.
Ngay từ khi còn trẻ, Zhang đã nuôi tham vọng “viễn tưởng” là có thể nhìn thấy trực tiếp cấu trúc nguyên tử của các phức hợp chuỗi hô hấp bên trong ti thể – vốn được coi là “nhà máy năng lượng” của tế bào.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ tại CAS năm 2013, Zhang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu y khoa ở Cambridge (Anh). Năm 2019, anh bắt đầu vị trí giáo sư bậc một tại Đại học Yale, sau đó liên tục công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới như Science, Nature và Cell.
Năm 2024, Zhang cùng cộng sự công bố một nghiên cứu được các phản biện đánh giá là “công trình tiên phong” trên Nature.
Trước đây, việc nghiên cứu protein thường phải trải qua quá trình tinh chế từ ti thể, sau đó mới quan sát qua kính hiển vi. Tuy nhiên, trong cơ thể sống, protein luôn vận động và tương tác không ngừng. Việc quan sát tĩnh không thể phản ánh đúng trạng thái thực của chúng.
Zhang và các đồng nghiệp đã tìm ra cách quan sát protein ngay khi chúng đang “vận động” trong cơ thể.
“Nếu trước đây việc này giống như chụp ảnh có sắp đặt trong studio, thì nay chúng ta đã có thể chụp ảnh khoảnh khắc”, Zhu Jiapeng, cộng sự của Zhang tại Đại học Y dược Trung Quốc Nam Kinh, ví von.
Việc ghi lại những hình ảnh tự nhiên này giúp dữ liệu về protein chân thực và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho các phân tích khoa học sau này.
Trong bài báo mới nhất xuất bản hồi tháng 2, Zhang cũng đã bác bỏ “giả thuyết lắp ráp tế bào chất” vốn tồn tại hơn một thập kỷ qua. Nghiên cứu của anh chỉ ra rằng các vi ống đóng góp tới 97% hiệu quả lắp ráp, trong khi các protein kết nối chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Việc Zhang Kai rời Yale khi đang ở độ chín của sự nghiệp khiến nhiều người bất ngờ. Sự trở về của anh tiếp nối làn sóng dịch chuyển của nhiều nhà khoa học từ phương Tây về châu Á trong khoảng hai năm gần đây.
Theo ông Bùi Thế Duy, Giám đốc ĐHQGHN, đây là đợt công bố quyết định bổ nhiệm lãnh đạo có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của nhà trường.
Cụ thể, ở lĩnh vực khoa học tự nhiên, GS.TS Lê Thanh Sơn tiếp tục được tín nhiệm giữ cương vị Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Tự nhiên. Từ một sinh viên ngành Hóa học của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1987, ông đã dành gần bốn thập kỷ gắn bó với nhà trường, đi qua nhiều cương vị từ giảng viên, quản lý khoa học, lãnh đạo khoa đến hiệu trưởng.
Ở khối khoa học xã hội và nhân văn, GS.TS Hoàng Anh Tuấn tiếp tục đảm nhiệm vai trò Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn. Được đào tạo bài bản trong nước và tại Hà Lan, ông là gương mặt tiêu biểu cho thế hệ học giả hội nhập quốc tế nhưng vẫn bền bỉ theo đuổi các giá trị học thuật Việt Nam.
Trong lĩnh vực ngoại ngữ và giáo dục quốc tế, TS. Đỗ Tuấn Minh được giao giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại ngữ. Với hơn ba thập kỷ gắn bó cùng nhà trường, ông là một trong những cán bộ quản lý có dấu ấn sâu đậm trong tiến trình đổi mới đào tạo ngoại ngữ và quốc tế hóa giáo dục của ĐHQGHN.
Ở lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo, GS.TS Chử Đức Trình tiếp tục được giao trọng trách lãnh đạo Trường ĐH Công nghệ. Là nhà khoa học trong lĩnh vực điện tử viễn thông và vi cơ điện tử, ông thuộc lớp cán bộ trưởng thành cùng quá trình hình thành và phát triển của trường từ những ngày đầu thành lập.
Tại Trường ĐH Kinh tế, PGS.TS Nguyễn Trúc Lê tiếp tục đảm nhiệm vị trí Hiệu trưởng. Ông được đánh giá là người có kinh nghiệm cả trong môi trường học thuật quốc tế lẫn quản trị doanh nghiệp, góp phần định hình mô hình đại học kinh tế theo hướng gắn với đổi mới sáng tạo và quản trị hiện đại.
Một trong những gương mặt trẻ của đợt bổ nhiệm lần này là PGS.TS Trần Thành Nam - chuyên gia tâm lý học lâm sàng - được đào tạo tại Hoa Kỳ.
PGS.TS Trần Thành Nam sinh năm 1980, tại Hà Nội. Việc ông đảm nhiệm cương vị Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục cho thấy xu hướng trao cơ hội cho đội ngũ trí thức trẻ có nền tảng quốc tế, năng lực quản trị và tư duy đổi mới.
Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường ĐH Luật. Là chuyên gia luật học được đào tạo tại Bỉ và Pháp, ông có nhiều năm kinh nghiệm trong quản trị đào tạo luật và hoạt động học thuật liên ngành.
Cùng với đó, ĐHQGHN cũng công bố các quyết định bổ nhiệm, điều động đối với nhiều cán bộ lãnh đạo khác như: PGS.TS Bùi Thành Nam giữ chức Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn; TS. Nguyễn Xuân Long giữ chức Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại ngữ; PGS.TS Lê Trung Thành giữ chức Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế; PGS.TS Nguyễn Thị Hương giữ chức Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục và PGS.TS Nguyễn Trọng Điệp giữ chức Phó Viện trưởng phụ trách Viện Trần Nhân Tông.
Tuy nhiên, nhiều phụ huynh băn khoăn: Học IELTS sớm có khiến trẻ bị áp lực? Cần "xây nền" cho trẻ tiểu học như thế nào?
Tại buổi giao lưu trực tuyến về chinh phục IELTS gần đây, TS Đỗ Hữu Nguyên Lộc - Chủ tịch Hội nghiên cứu và Giảng dạy tiếng Anh TP.HCM - cho biết: "Để có thể đánh giá một phương pháp học tiếng Anh hiệu quả cho trẻ, phụ huynh có thể dựa vào ba tiêu chí chính như phương pháp đó có phù hợp với lứa tuổi của trẻ; trẻ có cơ hội được nghe nói, diễn đạt bằng tiếng Anh và cuối cùng là cuối cùng là trẻ có tự tin, tiến bộ và hứng thú hay không?".
Còn theo NCS Hà Đặng Như Quỳnh – giám đốc học thuật tại DOL English và đạt 9.0 IELTS, tốt nghiệp á khoa Sư phạm Anh (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) - thì nhất thiết có lộ trình nền trước khi trẻ học IELTS.
"Chẳng hạn ở DOL English thì trẻ tiểu học (lớp 4, 5) sẽ được thi xếp lớp để vào chương trình Starters, Movers, Flyers trước khi chuyển tiếp qua IELTS ở đầu cấp hai. Chương trình có những điểm khác biệt rõ rệt như được thiết kế dựa trên phương pháp tư duy Linearthinking. Học sinh không học kiến thức một cách rời rạc, mà được hướng dẫn để hệ thống hóa kiến thức theo một cách có logic, vui mà vẫn hiệu quả", NCS Như Quỳnh nói.
Sau khi hoàn thành các cấp độ Starters, Movers, Flyers, trẻ có vốn từ vựng, ngữ pháp đủ tốt để miêu tả những điều quen thuộc xung quanh, các tình huống đời thường và sẵn sàng để chuyển lên giai đoạn học IELTS ở THCS. "Với phương pháp tư duy Linearthinking ở DOL English, trẻ không chỉ học tiếng Anh mà còn được bồi đắp thêm kiến thức xã hội, tư duy diễn đạt, tư duy phản biện…", bà cho biết.
Chia sẻ về chương trình học tiếng Anh cho trẻ tiểu học, THCS tại DOL English, bà Như Quỳnh cho biết đây là thành quả sau 4 năm nghiên cứu của đội ngũ gồm các cựu học sinh Trường phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM), THPT chuyên Lê Hồng Phong TP.HCM…
"Vì là người Việt nên chúng tôi hiểu rõ tâm lý, đặc điểm học tập và những lỗi sai phổ biến của người Việt, từ đó thiết kế nội dung gần gũi, phù hợp và hấp dẫn hơn, không áp lực với trẻ. DOL có hệ thống công nghệ hiện đại kết hợp AI để trẻ có thể luyện mọi lúc, mọi nơi", NCS Như Quỳnh phân tích.
NCS Như Quỳnh cho biết tất cả giáo viên ở DOL English phải có phát âm chuẩn vì trẻ nếu nói sai từ nhỏ sẽ rất khó sửa sau này. Nhằm mục đích tiết kiệm tối đa chi phí và thời gian cho phụ huynh lẫn trẻ nhỏ, chương trình trên được thiết kế tinh gọn, học phí dưới 3 triệu đồng/tháng.
"Tôi có tìm hiểu và thấy phương pháp Linearthinking ở DOL English hiệu quả cao, nhiều học sinh không chỉ đạt điểm tiếng Anh cao mà cũng rất hứng thú mỗi khi đi học. Chính vì vậy tôi đã quyết định để con gái theo học tại đây", TS Nguyên Lộc chia sẻ.
Tương tư, bé Phạm Vũ Thiên Di - 12 tuổi, học sinh lớp 6 Trường THCS - THPT Trần Đại Nghĩa (TP.HCM) - cho biết sau thời gian học Linearthinking ở DOL English thì vốn tiếng Anh của em cải thiện rõ, không còn bị rối khi đọc bài dài hay viết câu phức, làm bài tự tin và chính xác hơn.
Nói về lý do học IELTS sớm, bé Thiên Di cho biết muốn tập trung học giỏi tiếng Anh sớm để từ đó có thời gian cải thiện các kỹ năng khác.
Từ tháng 12.2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045.
Song song đó, một số địa phương dần nâng chuẩn tiếng Anh ở trẻ. Gần đây nhất, UBND TP.Hà Nội vừa ban hành các quy định mới về ngoại ngữ. Cụ thể, học sinh trường THCS, THPT chất lượng cao phải đạt năng lực ngoại ngữ tương đương 4.0 - 6.5 IELTS.
Tại Kỳ thi Olympic Tin học Châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 20 và Kỳ thi Olympic Vật lý Châu Á năm 2026 tỉnh Ninh Bình có 3 học sinh xuất sắc giành huy chương bạc.
Ba học sinh giành huy chương bạc gồm các em Nguyễn Khánh Phúc, học sinh lớp 10 chuyên Tin, Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy, Kỳ thi Olympic Tin học Châu Á - Thái Bình Dương; em Bùi Anh Tú học sinh lớp 11 chuyên Lý, Trường THPT Chuyên Biên Hòa và em Nguyễn Thị Bích Ngọc, học sinh lớp 12 chuyên Lý, Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, Kỳ thi Olympic Vật lý Châu Á năm 2026.
Tại buổi lễ, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình đã tặng Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh đến 3 học sinh có thành tích xuất sắc tại các kỳ thi năm 2026.
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình tự hào trước những thành tích nổi bật của ngành giáo dục và các em học sinh. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu ngành giáo dục tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở giáo dục nâng cao chất lượng dạy và học. Sở Giáo dục và Đào tạo cần tiếp tục đổi mới công tác phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh giỏi…
Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình khẳng định, giáo dục và đào tạo luôn được tỉnh xác định là quốc sách hàng đầu, là nền tảng quan trọng để phát triển nguồn nhân lực và xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Vì vậy, mỗi thành tích xuất sắc của học sinh không chỉ là niềm vui của gia đình, nhà trường mà còn là niềm tự hào chung của toàn tỉnh.
Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình cho biết, đây là năm đầu tiên tỉnh Ninh Bình mới có 3 học sinh xuất sắc đoạt huy chương bạc Olympic châu Á ở 2 môn vật lý và tin học. Hai học sinh Nguyễn Khánh Phúc và Nguyễn Thị Bích Ngọc tiếp tục được chọn vào đội tuyển quốc gia tham dự Kỳ thi Olympic quốc tế môn tin học và môn vật lý năm 2026.
