Đó là khẳng định của ThS Nguyễn Thị Xuân Thúy, khoa kinh tế chính trị Trường đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), khi trao đổi với Tuổi Trẻ xung quanh đề xuất loại ngành ô tô ra khỏi ngành kinh doanh có điều kiện.
Bà Thúy nói: Những năm gần đây, ngay cả những nền kinh tế từng đề cao tự do thương mại cũng bắt đầu áp đặt chính sách bảo hộ chiến lược, đặc biệt trong ngành ô tô và xe điện.
* Vậy theo bà, chúng ta có nên cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh hay tiếp tục duy trì cách quản lý như trước?
– Sau gần ba thập niên phát triển, Việt Nam đã có được ngành công nghiệp ô tô với năng lực lắp ráp nhất định, hình thành mạng lưới các nhà cung cấp tuy chưa thực sự lớn mạnh nhưng cũng đã phát triển, đồng hành cùng các nhà lắp ráp, tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động.
Nhưng nhìn một cách khách quan, mức độ nội địa hóa ở nhiều phân khúc vẫn còn thấp, công nghiệp hỗ trợ phát triển chậm, năng lực xuất khẩu còn hạn chế và giá trị gia tăng nội địa chưa cao.
Đây cũng là lý do khiến nhiều ý kiến đặt câu hỏi: Liệu việc duy trì các điều kiện kinh doanh và hàng rào bảo hộ thời gian qua đã thực sự tạo ra năng lực công nghiệp đủ mạnh hay chưa?
Thực tế, nếu tiếp tục duy trì mô hình bảo hộ mà không tạo ra áp lực nâng cấp công nghệ và năng lực cạnh tranh, ngành ô tô trong nước cũng khó có thể phát triển bền vững.
Bảo hộ quá lâu nhưng không gắn với đổi mới công nghệ, nội địa hóa thực chất hay năng lực xuất khẩu có thể khiến doanh nghiệp phụ thuộc vào thị trường được bảo vệ thay vì nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ngược lại, nếu mở hoàn toàn trong khi năng lực công nghiệp hỗ trợ còn yếu, Việt Nam có nguy cơ trở thành thị trường tiêu thụ thay vì trung tâm sản xuất. Khi đó, các doanh nghiệp có thể lựa chọn nhập khẩu nguyên chiếc hoặc chỉ thực hiện các công đoạn lắp ráp đơn giản từ các trung tâm sản xuất lớn trong khu vực như Thái Lan hay Indonesia.
* Những hệ lụy nào xảy ra nếu chúng ta “mở cửa” quá mức khi cắt giảm hết các điều kiện, thủ tục, thưa bà?
– Nếu cắt bỏ những điều kiện, thủ tục…, nhóm chịu tác động lớn nhất có thể không phải các tập đoàn lớn, mà là mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang từng bước tham gia chuỗi cung ứng cho ngành ô tô.
Các doanh nghiệp cơ khí, cao su, nhựa, dây điện, khuôn mẫu hay gia công kim loại phụ thuộc đáng kể vào hoạt động sản xuất và lắp ráp trong nước. Nếu chuyển mạnh sang nhập khẩu nguyên chiếc hoặc chỉ thực hiện các công đoạn lắp ráp đơn giản, cơ hội tích lũy năng lực sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp này sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Đây cũng là điểm cần được nhìn nhận đầy đủ hơn khi đánh giá vai trò của ngành ô tô. Không nhiều ngành công nghiệp tại Việt Nam hiện nay có khả năng tạo ra hệ sinh thái sản xuất rộng như ô tô, với sự tham gia của các ngành cơ khí, điện – điện tử, cao su, nhựa, vật liệu, khuôn mẫu, tự động hóa hay logistics công nghiệp.
Giá trị của ngành ô tô vì thế không chỉ nằm ở sản lượng xe bán ra hay số lượng nhà máy lắp ráp cuối cùng, mà còn ở khả năng hình thành nền tảng sản xuất trong nước, tích lũy năng lực chế tạo và tạo không gian phát triển cho mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh.
Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng nhấn mạnh mục tiêu tự chủ, tự cường và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế, câu chuyện ngành ô tô cũng cần được nhìn rộng hơn dưới góc độ năng lực sản xuất quốc gia.
Một nền kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào nhập khẩu các sản phẩm công nghệ và công nghiệp chế tạo sẽ khó nâng cao tính tự chủ trong dài hạn, đặc biệt khi cạnh tranh địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và xu hướng bảo hộ đang gia tăng trên toàn cầu.
Về dài hạn, điều đáng lo không chỉ là chuyện thị phần xe nhập khẩu, mà là nguy cơ suy yếu nền tảng sản xuất công nghiệp trong nước trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
* Vậy làm thế nào để vừa tạo thuận lợi, thông thoáng cho môi trường đầu tư kinh doanh, nhưng cũng góp phần thúc đẩy phát triển ngành ô tô bền vững?
– Theo tôi, cần chuyển từ bảo hộ bằng các biện pháp hành chính sang chính sách công nghiệp thế hệ mới. Theo đó, giảm dần các cơ chế xin – cho và tiền kiểm mang tính hành chính.
Thay vào đó, cần tăng cường các công cụ chính sách hiệu quả hơn như tiêu chuẩn kỹ thuật, ưu đãi gắn với tỉ lệ nội địa hóa thực chất, hỗ trợ phát triển công nghiệp hỗ trợ, khuyến khích nghiên cứu phát triển, phát triển hệ sinh thái xe điện và thúc đẩy xuất khẩu.
Kinh nghiệm cho thấy các quốc gia thành công trong ngành ô tô thường không dựa chủ yếu vào giấy phép kinh doanh để bảo vệ thị trường, mà tập trung xây dựng năng lực công nghiệp thông qua các chính sách có điều kiện rõ ràng và định hướng dài hạn.
Chính sách phát triển ngành ô tô cần tránh không chỉ là bảo hộ kéo dài, mà còn là nguy cơ đánh mất nền tảng sản xuất công nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
Chứng khoán gần như giữ trọn sắc xanh trong cả ngày hôm nay. Ngay sau phiên ATO, chỉ số VN-Index tăng gần 16 điểm. Tuy nhiên, áp lực bán dâng lên khiến chỉ số chung rơi xuống sát dưới tham chiếu. Sau 10h, bên bán vẫn chiếm ưu thế nhưng nhờ bệ đỡ từ một số cổ phiếu trụ, chứng khoán tăng trở lại, kiểm tra mốc 1.820 điểm.
Sang buổi chiều, thị trường tiếp tục dao động quanh mốc trên. Số lượng cổ phiếu giảm chiếm hơn hai phần ba toàn sàn HoSE, nhưng chỉ số chung vẫn giữ vững sắc xanh.
VN-Index đóng cửa ở sát 1.820 điểm, tăng hơn 19 điểm so với hôm qua. Tuy nhiên, thị trường có tới 213 cổ phiếu bị nhuộm đỏ, cao gấp đôi so với bên tăng giá. Điều này cho thấy chứng khoán hôm nay rơi vào trạng thái "xanh vỏ, đỏ lòng" và chỉ số chung chỉ được hỗ trợ bởi một số nhóm cổ phiếu nhất định.
Trong đó, VIC đóng góp hơn 20 điểm vào mức tăng của VN-Index. Cổ phiếu của Vingroup chạm giá trần từ đầu giờ chiều, lên 189.300 đồng một đơn vị. Đây là phiên thứ hai liên tiếp, thị giá tăng hết biên độ, đưa mã chứng khoán này lên mức cao nhất trong lịch sử.
Thanh khoản của VIC đạt mức cao thứ hai trên toàn thị trường với gần 1.413 tỷ đồng. Hơn một nửa khớp lệnh đến từ bên mua chủ động. Trong phiên chiều, mã này ghi nhận tình trạng "trắng" bên bán do các lệnh xả hàng được đưa ra đều được bên mua hấp thụ ngay lập tức.
Cùng họ "Vin", VHM là cổ phiếu xếp thứ hai trong nhóm hỗ trợ nhiều nhất cho chỉ số chung khi đóng góp hơn 5 điểm. Mã Vinhomes hôm nay đóng cửa tăng 4,5% lên 143.100 đồng, dù trong phiên có lúc tiến lên sát giá trần. Tổng giá trị giao dịch ghi nhận hơn 1.168 tỷ đồng, đứng thứ 3 toàn thị trường.
Trong phiên tăng điểm thứ 5 liên tiếp của chứng khoán, thanh khoản giảm nhẹ về trên 27.900 tỷ đồng, thấp hơn hôm qua khoảng 300 tỷ đồng. Hai phiên gần đây, thị trường đều có thanh khoản trên tỷ USD.
Khối ngoại tiếp tục gây áp lực lên tâm lý chung khi bán ròng khoảng 1.185 tỷ đồng. Hai cổ phiếu bị xả hàng nhiều nhất là FPT (gần 524 tỷ đồng) và VHM (gần 463 tỷ đồng). Trong khi đó, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng mạnh ở VIC (gần 465 tỷ đồng) và SSI (hơn 235 tỷ đồng).
Trong bản tin trước giờ giao dịch sáng nay, Chứng khoán VPBank (VPX) cho rằng đà tăng phiên trước chưa thuyết phục khi phụ thuộc vào lực kéo mạnh từ nhóm Vingroup. Trong khi đó, áp lực bán xuất hiện rõ hơn ở nhiều nhóm cổ phiếu khác, đặc biệt là các mã đã tăng nóng. Điều này phản ánh hoạt động chốt lời ngắn hạn đang diễn ra mạnh mẽ.
Với bối cảnh chỉ số chung đang tiệm cận các vùng kháng cự và độ rộng thị trường nghiêng về bên giảm, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) khuyến nghị nhà đầu tư giữ tâm lý thận trọng và nên cân nhắc hiện thực hóa lợi nhuận đối với các mã đã đạt mục tiêu ngắn hạn. Đồng thời, nhà đầu tư tuyệt đối hạn chế việc mua đuổi ở các cổ phiếu đã tăng nóng hoặc đang chạm các vùng kháng cự mạnh.
Thị trường chứng khoán khởi đầu tuần mới trong sắc đỏ khi áp lực bán gia tăng trên diện rộng. Kết phiên giao dịch ngày 6/7, VN-Index giảm 18,58 điểm xuống 1.843,5 điểm. Thanh khoản trên HoSE đạt gần 798,8 triệu cổ phiếu, tương ứng 22.430 tỷ đồng. Sàn HoSE ghi nhận 58 mã tăng giá, 267 mã giảm giá và 48 mã đứng giá trên HoSE.
Diễn biến đáng chú ý nhất trong phiên là cổ phiếu PNJ của Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận giảm hết biên độ xuống 54.600 đồng/đơn vị.
Tại thời điểm hết phiên, PNJ không có bên mua, trong khi dư bán giá sàn lên tới hơn 11,42 triệu cổ phiếu. Khối lượng khớp lệnh của mã đạt 565.000 cổ phiếu.
Phiên thứ 2 liên tiếp tính từ cuối tuần trước, cổ phiếu trang sức này gặp phản ứng tiêu cực của thị trường, sau thông tin nguyên lãnh đạo tại công ty con P-Lab có liên quan đến vụ buôn lậu 28.000 viên kim cương.
Không chỉ giảm sàn, PNJ còn nằm trong nhóm cổ phiếu gây áp lực lớn lên VN-Index. Theo thống kê về mức độ ảnh hưởng đến chỉ số, PNJ là một trong những mã tác động tiêu cực mạnh nhất, cùng với các cổ phiếu như ACB, STB, VIX, GEX, VPB, MBB, SHB và MSN.
Ở chiều ngược lại, một số cổ phiếu vẫn đóng góp tích cực cho thị trường, nổi bật là VHM, tiếp đến là FPT, HDB, LPB, TCB, NAB, VNM, GMD, qua đó phần nào thu hẹp đà giảm của chỉ số.
Về giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài, khối ngoại bán ròng 2.786 tỷ đồng. Nhóm cổ phiếu được mua ròng nổi bật có FPT, trong khi phía bán ròng tập trung ở VIC, cùng các mã như SHB, HPG, DCM...
Nguồn tin của Reuters cho hay Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đồng minh (OPEC+) đã đồng ý tăng sản lượng dầu khoảng 188.000 thùng mỗi ngày trong tháng 6, sau cuộc họp của 7 thành viên chủ chốt hôm 3/5.
Đây là lần tăng sản lượng thứ ba liên tiếp của liên minh, kể từ xung đột Trung Đông bắt đầu cuối tháng 2. Trước đó, họ từng hai lần thông qua kế hoạch tăng sản lượng thêm 206.000 thùng một ngày mỗi đợt.
Hiện các con số này chỉ có ý nghĩa trên giấy tờ, vì cuộc chiến tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung từ Vùng Vịnh. Tuy nhiên, động thái được đánh giá là tín hiệu cho thấy OPEC+ sẵn sàng bơm thêm dầu ra thị trường khi xung đột kết thúc, bất chấp Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) rời nhóm từ 1/5.
OPEC+ hiện còn 21 thành viên nhưng chỉ có 7 quốc gia gồm Arab Saudi, Iraq, Kuwait, Algeria, Kazakhstan, Nga và Oman tham gia vào các quyết định sản lượng hàng tháng của liên minh.
Eo biển Hormuz đóng cửa trong 9 tuần qua đã khiến xuất khẩu dầu của Arab Saudi, Iraq, Kuwait và thành viên cũ UAE giảm mạnh. Đây cũng là những nhà sản xuất còn lại trong liên minh có khả năng tăng sản lượng từ công suất dự phòng.
Tính chung, sản lượng dầu thô từ tất cả thành viên OPEC+ đạt trung bình 35,06 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 3, giảm 7,7 triệu thùng mỗi ngày so với tháng 2. Iraq và Arab Saudi giảm sản lượng lớn nhất do xuất khẩu bị hạn chế.
Kết phiên 1/5, giá dầu Brent giảm 2% về 108 USD một thùng. Dầu WTI hạ 3% còn 102 USD. Thị trường đi xuống sau khi hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA cho biết nước này đã chuyển đề xuất đàm phán mới nhất cho Mỹ thông qua Pakistan. Động thái được kỳ vọng phá vỡ thế bế tắc trong nỗ lực chấm dứt chiến sự.
Theo các nhà giao dịch, ngay cả khi eo biển Hormuz mở lại, dòng chảy dầu khí qua tuyến hàng hải này cần vài tuần hoặc thậm chí vài tháng để khôi phục lại như bình thường. OPEC+ dự kiến sẽ nhóm họp lần sau vào ngày 7/6.
