“Chính phủ Mỹ hoàn toàn không có tính chính danh lẫn quyền tài phán để đưa ra cáo buộc như vậy. Đây là hành vi khiêu khích chính trị ô nhục, dựa trên sự thao túng đối với sự cố dẫn đến việc bắn rơi hai máy bay vào tháng 2/1996”, báo Granma, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Cuba, ngày 20/5 đăng tuyên bố của chính phủ Cuba.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Bộ Tư pháp Mỹ ngày 20/5 thông báo truy tố cựu chủ tịch Cuba Raul Castro với các cáo buộc liên quan đến vụ bắn rơi hai máy bay xuất phát từ Florida năm 1996. Sự việc khiến 4 người thiệt mạng và quan hệ Mỹ – Cuba lao dốc.
Theo chính phủ Cuba, hai máy bay này là do tổ chức khủng bố Hermanos al Rescate, trụ sở ở Miami, Florida, vận hành và đã nhiều lần xâm phạm không phận Cuba với mục đích thù địch.
Havana cho hay Washington đã bóp méo sự thật lịch sử, bỏ qua nhiều chi tiết, trong đó có các khiếu nại chính thức mà Cuba đã nhiều lần gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ, Cục Hàng không Liên bang Mỹ và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế, về hơn 25 vụ xâm phạm không phận Cuba do Hermanos al Rescate thực hiện trong giai đoạn 1994-1996.
Cuba cũng cáo buộc chính phủ Mỹ khi đó phớt lờ các cảnh báo chính thức và công khai của giới chức Cuba, cũng như các thông điệp cảnh báo được chuyển trực tiếp tới tổng thống Mỹ về tính nghiêm trọng và những hệ quả có thể xảy ra từ các hành vi vi phạm này.
“Phản ứng của Cuba đối với hành vi xâm phạm không phận là hành động tự vệ chính đáng, được bảo vệ bởi Hiến chương Liên Hợp Quốc, Công ước Chicago năm 1944 về Hàng không Dân dụng Quốc tế, cũng như các nguyên tắc về chủ quyền không phận và tính tương xứng”, tuyên bố có đoạn.
Cuba tái khẳng định cam kết hòa bình và quyết tâm thực hiện quyền tự vệ bất khả xâm phạm, cũng như sự ủng hộ vô điều kiện và không thay đổi đối với ông Raul Castro.
Chủ tịch Cuba Miguel Diaz Canel cũng viết trên X rằng các cáo buộc mà Bộ Tư pháp Mỹ đưa ra không có cơ sở pháp lý và “góp thêm vào hồ sơ mà Washington đang dựng lên để biện minh cho ý đồ quân sự nhằm vào Cuba”.
Ông Raul Castro, 94 tuổi, là em trai của cố lãnh tụ Fidel Castro, từng dẫn dắt các cuộc đàm phán lịch sử của Cuba với chính quyền cựu tổng thống Mỹ Barack Obama vào năm 2014, dẫn đến việc mở lại các đại sứ quán và thiết lập lại quan hệ ngoại giao hai nước.
Năm 2018, ông thôi chức Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, người kế nhiệm là ông Diaz-Canel. Năm 2021, ông từ chức Bí thư thứ nhất đảng Cộng sản Cuba để chuyển giao quyền lực cho ông Diaz-Canel.
Ông Diaz-Canel hồi tháng 3 cho hay ông Raul Castro “vẫn là lãnh đạo lịch sử của cuộc cách mạng, dù không còn nắm giữ chức vụ” và vẫn là người có uy tín cao với nhân dân thông qua “sự công nhận lịch sử mà không ai có thể phủ nhận”.
Việc Iran gửi đề xuất mới cho Mỹ nhằm phá vỡ thế bế tắc hiện tại trong đàm phán và vượt qua những bất đồng nội bộ của Tehran về mức độ nhượng bộ để đạt thỏa thuận với Washington.
Các nguồn tin của Axios cho biết đề xuất đã được thảo luận trong chuyến thăm thủ đô Islamabad của Pakistan cuối tuần qua của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Ông Araghchi đã nói rõ với các bên trung gian gồm Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar rằng chưa có sự đồng thuận trong giới lãnh đạo Tehran về cách giải quyết yêu cầu của Mỹ liên quan việc "đóng băng" lâu dài chương trình làm giàu uranium và chuyển vật liệu hạt nhân ra khỏi Iran.
Do đó, theo thỏa thuận, việc đàm phán về hạt nhân chỉ bắt đầu vào một giai đoạn sau, sau khi eo biển Hormuz được mở lại và cuộc phong tỏa chấm dứt.
Đề xuất mới tập trung vào việc giải quyết khủng hoảng tại eo biển Hormuz và việc phong tỏa của Mỹ trước. Cùng với đó, lệnh ngừng bắn sẽ được kéo dài hoặc có thể đàm phán chấm dứt luôn chiến sự.
Pakistan đã chuyển đề xuất cho Nhà Trắng nhưng chưa rõ Mỹ có chấp nhận xem xét hay không. Pakistan và Iran chưa bình luận về thông tin.
Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho rằng đây là những thảo luận ngoại giao nhạy cảm và Mỹ sẽ không đàm phán thông qua báo chí. Bà lặp lại lời Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ "nắm giữ mọi lá bài" và chỉ chấp nhận thỏa thuận đặt lợi ích của người dân lên trước, không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự, không có ý định chế tạo vũ khí hạt nhân.
Quan điểm của Iran là chỉ mở eo biển Hormuz khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran. Tuy nhiên, Tổng thống Trump ngày 26.4 nói với Fox News rằng ông muốn tiếp tục phong tỏa với hy vọng rằng việc này sẽ buộc Iran xuống nước trong vài tuần tới, khi các cơ sở dầu mỏ của nước này có nguy cơ tê liệt vì không thể xuất khẩu dầu.
Ông Trump dự kiến họp bàn với đội ngũ cố vấn an ninh quốc gia và đối ngoại trong ngày 27.4, tập trung vào sự bế tắc trong đàm phán và bước kế tiếp trong xung đột.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran đã thăm Pakistan, Oman và trở lại Pakistan trong cuối tuần qua. Ông sẽ sang Nga và gặp Tổng thống Vladimir Putin trong ngày 27.4.
Trong thông báo công bố hôm 1/5, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đã phê duyệt thương vụ bán cho Qatar "dịch vụ tiếp tế cho các tổ hợp phòng không Patriot" với trị giá 4,01 tỷ USD, cùng loạt rocket thuộc Hệ thống Sát thương Chính xác Tiên tiến (APKWS) giá 992,4 triệu USD.
Mỹ cũng duyệt bán cho Kuwait "hệ thống chỉ huy tác chiến tích hợp" trị giá 2,5 tỷ USD, đồng thời thông qua các thương vụ bán rocket APKWS cho Israel và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất với trị giá lần lượt là 992 triệu USD và 147 triệu USD.
Số lượng khí tài và mức giá cuối cùng sẽ được chốt trong quá trình đàm phán giữa bên mua với nhà cung cấp.
Thông thường, quốc hội Mỹ sẽ có 30 ngày kể từ khi nhận thông báo để quyết định có chặn thương vụ hay không. Nếu không gặp sự phản đối từ quốc hội Mỹ, hợp đồng sẽ được trình lên Tổng thống Donald Trump ký duyệt.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Marco Rubio xác định rằng "đang có tình trạng khẩn cấp" buộc chính phủ Mỹ đẩy nhanh quy trình, bỏ qua khâu xét duyệt tại quốc hội để có thể nhanh chóng cung cấp vũ khí cho đồng minh.
Mỹ - Israel ngày 28/2 tấn công hàng loạt mục tiêu ở Iran, khiến xung đột bùng phát và lan ra khắp Trung Đông. Tehran sau đó đáp trả với chiến dịch trả đũa, tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào hàng loạt cơ sở quân sự của Washington tại khu vực, cũng như hạ tầng của nhiều quốc gia vùng Vịnh.
Bloomberg hôm 30/3 ước tính Iran đã phóng gần 1.200 tên lửa đạn đạo và 4.000 máy bay không người lái (UAV) tự sát dòng Shahed nhằm vào lãnh thổ các nước láng giềng. Số liệu dựa trên thống kê do giới chức các quốc gia vùng Vịnh công bố, vốn được đánh giá là chưa đầy đủ.
Giới chuyên gia đánh giá xung đột đã bào mòn đáng kể nguồn lực của Mỹ, Israel và các đồng minh khu vực, trong đó tiêu hao nghiêm trọng nhất là tên lửa phòng không.
"Mỹ và các quốc gia vùng Vịnh đã khai hỏa ít nhất 2.400 quả đạn đánh chặn, thậm chí nhiều hơn, để đối phó tên lửa đạn đạo Iran trong hơn một tháng xung đột. Phần lớn trong số này là đạn PAC-3 và PAC-2 GEM-T của tổ hợp Patriot.", cây bút Gerry Doyle của Bloomberg cho hay.
Dữ liệu từ các Thỏa thuận Bán Vũ khí Quân sự Nước ngoài (FMS) được Bộ Ngoại giao Mỹ phê duyệt, cũng như ước tính của 3 chuyên gia và một nguồn tin giấu tên am hiểu tình hình, cho thấy các nước vùng Vịnh sở hữu chưa đến 2.800 tên lửa Patriot trước khi xung đột bùng phát.
Tài liệu FMS chỉ cho thấy lượng tên lửa được khách hàng đề xuất mua hoặc Bộ Ngoại giao Mỹ duyệt bán, trong khi số vũ khí bàn giao trên thực tế có thể thấp hơn. Nỗ lực bù đắp tiêu hao tên lửa của các nước vùng Vịnh cũng được đánh giá là rất khó khăn, do nhu cầu cao và hạn chế về tốc độ chế tạo.
"Nếu không có sự hỗ trợ tích cực của Mỹ, hầu hết quốc gia vùng Vịnh sẽ không còn gì để tự vệ", Kelly Grieco, chuyên gia về chính sách quốc phòng tại Trung tâm Stimson có trụ sở tại Mỹ, cảnh báo.
Những hình ảnh do chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman chụp qua cửa sổ tàu Orion đã ghi lại toàn bộ mặt tròn của trái đất, ngoài ra còn có vệt cực quang ở góc dưới. Từ một cửa sổ của tàu Orion, thêm một góc nhìn khác về trái đất được ghi nhận, theo đó thế giới của chúng ta được mô tả như "một chấm xanh nhạt" theo quan sát của phi hành đoàn.
Bà Lakiesha Hawkins, Phó giám đốc chương trình Artemis, cho biết trong ngày thứ ba của sứ mệnh, các hệ thống vẫn hoạt động bình thường và phi hành đoàn đang trong trạng thái tinh thần rất tốt.
Tính đến chiều qua 4.4, tàu vũ trụ còn cách mặt trăng khoảng 200.000 km, và dự kiến đến ngày 6.4 sẽ ở điểm đến, khi con tàu cách bề mặt mặt trăng khoảng 6.500 - 9.500 km. Sau đó, tàu Orion sẽ bay vòng quanh mặt trăng trước khi trở về trái đất.
Sứ mệnh Artemis 2 cũng có thể đánh dấu chuyến đi xa trái đất nhất trong lịch sử nhân loại, vượt qua kỷ lục hơn 400.000 km từng được các phi hành gia Apollo 13 thiết lập vào năm 1970, theo NBC News.
