Buổi chia sẻ Hiếu PC ngày 30/3 tại trường THCS Ngọc Thanh (phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ), được hơn 800 học sinh và giáo viên hào hứng theo dõi.
Khi diễn giả đặt câu hỏi: “Các bạn có đang sử dụng AI?”, học sinh đồng loạt giơ tay, trả lời “có”.
Diệp Hân, học sinh lớp 9A1, nói dùng AI mỗi ngày để tra cứu tài liệu. Một học sinh lớp 8A1 cho biết cũng hỏi ChatGPT và Gemini khi làm bài tập. Nhiều em khác thường xuyên dùng các ứng dụng mạng xã hội như Tiktok hay Facebook.
Tuy nhiên, các em đều tỏ ra lúng túng khi được hỏi về nguy cơ bị lộ thông tin và hình ảnh cá nhân khi sử dụng AI.
Anh Hiếu nhận định với những sản phẩm công nghệ miễn phí, người dùng không phải khách hàng, mà là sản phẩm, trao dữ liệu để nó ngày càng thông minh hơn. Các mô hình AI sẽ thu thập và học từ những thông tin nhạy cảm, hình ảnh cá nhân hay tài liệu mà người dùng đưa vào câu lệnh. Và một khi đã đưa lên mạng, người dùng gần như không thể xóa bỏ hoàn toàn dấu vết.
Diễn giả đặc biệt lưu ý nguy cơ này, bởi nhiều người dùng, đặc biệt các bạn nhỏ, không đọc kỹ điều khoản sử dụng, vốn thường quá dài và không dễ hiểu.
Ngoài các công cụ chatbot, anh Hiếu cho hay hiểm họa còn tới từ việc đăng tải hình ảnh bản thân công khai trên mạng xã hội. Ví dụ, gương mặt của học sinh cấp hai có thể bị kẻ xấu dùng công nghệ deepfake để ghép và tạo hình ảnh 18+, nhằm đe dọa, tống tiền.
Để phòng tránh, chuyên gia khuyến nghị học sinh chọn chế độ ẩn danh khi dùng các công cụ chatbot, tuyệt đối không dùng những ứng dụng ghép mặt của bản thân hoặc người thân để tạo ảnh vui nhộn, hoạt hình… Ngoài ra, các em nên để danh sách bạn bè và hình ảnh trên mạng xã hội ở chế độ riêng tư, hoặc chỉ đăng ở chế độ bạn bè.
“Các bạn phải giữ thông tin và hình ảnh cá nhân càng kín đáo càng tốt, để bảo vệ bản thân và những người xung quanh”, anh nói.
Buổi chia sẻ kết lại với phần minigame, học sinh nhận diện hình ảnh, video thật với sản phẩm AI. Hầu hết đều chỉ ra được những bức ảnh do AI tạo sinh có chi tiết không thực tế, hoặc trông không tự nhiên.
Cô Chu Thu Hiền, hiệu trưởng nhà trường, nhìn nhận buổi chia sẻ rất hữu ích, giúp học sinh hiểu và cẩn trọng hơn với thông tin cá nhân trên môi trường mạng.
“Học trò còn suy nghĩ đơn giản, thường thích chia sẻ ảnh, thông tin hay cảm xúc lên trang cá nhân mà không biết nguy hiểm về bảo mật”, cô nói. Nhà trường thường tổ chức các hoạt động tập thể hoặc dùng fanpage để hướng dẫn, chia sẻ thông tin tới các em.
Hồi đầu năm, Bộ Giáo dục cho biết sẽ đưa AI vào nội dung giảng dạy ngay từ bậc phổ thông. Ba cấp độ nội dung, được chia tương ứng với các cấp học. Trong đó, bậc Tiểu học là cấp độ 1 (Làm quen), cấp độ 2 (Nền tảng) dành cho bậc THCS, còn cấp độ cao nhất (Kiến tạo) ở bậc THPT.
Từ học kỳ mùa xuân năm nay, các thành phố lớn như Thành Đô (Tứ Xuyên), Ninh Ba (Chiết Giang), Huệ Châu (Quảng Đông) và Nam Kinh (Giang Tô) đồng loạt cấm trường học yêu cầu học sinh đến sớm để tự học tập thể.
Động thái này nhằm phù hợp quy định về khung giờ vào học do Bộ Giáo dục Trung Quốc quy định từ năm 2021: cấp tiểu học không bắt đầu trước 8h20 và trung học không sớm hơn 8h. Thượng Hải là địa phương đi đầu khi đã triển khai từ năm 2007.
Theo bà Wu Jing, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chính sách Giáo dục Quốc gia, Đại học Sư phạm Hoa Đông, việc ngủ đủ giấc không chỉ giúp giảm mệt mỏi về thể chất mà còn hỗ trợ phát triển não bộ, cải thiện trí nhớ và tăng hiệu quả học tập.
Tuy nhiên, việc thực thi gặp nhiều trở ngại do tư duy "học càng nhiều, điểm càng cao". Nhiều phụ huynh có con học cuối cấp lo sợ bớt đi nửa giờ học mỗi ngày sẽ khiến con mình gặp bất lợi. Do đó, họ sẵn sàng đánh đổi giấc ngủ của trẻ để duy trì các buổi đọc sách và ôn luyện từ sáng sớm.
Một số trường học đã "lách luật" bằng cách đổi tên tiết đọc sách buổi sáng thành giờ "chuẩn bị bài" hoặc "tự học". Như vậy, học sinh phải đến trường trước 7h mỗi ngày.
Lãnh đạo nhiều trường phổ thông cho biết đang rơi vào thế khó khi chương trình giảng dạy phải đảm bảo hai giờ hoạt động thể chất mỗi ngày, nhiều hoạt động giáo dục đạo đức và nghiên cứu, trong khi quỹ thời gian bị rút ngắn.
Trước đây, tiết đọc buổi sáng là khoảng thời gian để giáo viên kiểm tra bài cũ và hướng dẫn học, nên việc thay đổi càng khiến các tiết học chính trở nên căng thẳng hơn.
"Giờ vào lớp muộn hơn nhưng giờ làm của cha mẹ không đổi nên nhiều em được đưa đến cổng trường từ rất sớm", ông Gu Minxia, hiệu trưởng trường Thực nghiệm Thượng Hải, cho biết.
Ông Huang Youchu, giám đốc Khoa Giáo dục Tiểu học, trường Sư phạm Thượng Hải, đề xuất một hệ thống quản lý linh hoạt. Theo đó, các trường có thể mở cửa để đón học sinh có nhu cầu gửi con sớm, nhưng không được biến khoảng thời gian này thành các tiết học bắt buộc.
Dù còn nhiều tranh luận, những phản hồi tích cực bước đầu đã xuất hiện. Anh Li, một phụ huynh tại Hợp Phì (An Huy), cho biết chất lượng học tập của con mình đã được cải thiện vì giờ vào lớp muộn hơn.
"Cháu được ngủ thêm gần một tiếng, ăn sáng thong thả và tinh thần tỉnh táo, tập trung hơn hẳn trong giờ học", anh nói.
Ngày 24-4, đại diện UBND phường Bến Cát, TP.HCM cho biết đã có báo cáo kết quả xử lý vụ việc "5 học sinh tiểu học bị cô giáo yêu cầu tự dùng kim tiêm chích vào tay".
Theo UBND phường, Trường tiểu học Lương Thế Vinh đã thành lập hội đồng kỷ luật để xem xét trách nhiệm liên quan. Kết quả, giáo viên L.T.M. - chủ nhiệm lớp 3.6 - bị đề nghị áp dụng hình thức kỷ luật cảnh cáo.
Đồng thời ban giám hiệu nhà trường đã chuyển cô M. sang phụ trách phòng thiết bị.
Hội đồng kỷ luật cho biết việc xem xét hình thức xử lý có tính đến một số tình tiết giảm nhẹ như vi phạm lần đầu, giáo viên tự giác nhận trách nhiệm, đã xin lỗi phụ huynh. Ngoài ra hoàn cảnh gia đình khó khăn, chồng làm công nhân, đang nuôi hai con nhỏ.
Liên quan sức khỏe học sinh, kết quả xét nghiệm đối với 5 em đều âm tính với các bệnh truyền nhiễm. Hiện sức khỏe và tâm lý các em ổn định, đã đi học bình thường.
Nhà trường đã thông báo kết quả xử lý đến phụ huynh và cho biết các gia đình liên quan thống nhất với hình thức kỷ luật nêu trên.
UBND phường Bến Cát yêu cầu nhà trường tiếp tục phối hợp với phụ huynh theo dõi sức khỏe, tâm lý học sinh, đồng thời chấn chỉnh việc thực hiện quy tắc ứng xử của giáo viên theo quy định.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, tối 15-4, một lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM xác nhận có 5 học sinh Trường tiểu học Lương Thế Vinh (phường Bến Cát) bị cô giáo phạt, yêu cầu các em tự dùng kim tiêm y tế chích vào tay. Ngay sau đó, giáo viên đã bị tạm đình chỉ công việc để làm rõ.
Theo trình bày của cô giáo, số kim tiêm này cô giáo mua cho con trai bị bệnh nhưng chưa dùng. Cô giáo đã xin lỗi phụ huynh về hành vi sai, xin trả phí khám bệnh cho 5 em.
Phú là học sinh lớp 11A1, Trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai (phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ). Niềm đam mê tin học với nam sinh này nhen nhóm vào năm lớp 7, thời điểm dịch Covid-19 và nhiều học sinh chuyển sang học trực tuyến. Lúc đó, càng tiếp xúc với máy tính, Phú càng bị cuốn vào những dòng lệnh, những bài toán logic đầy thách thức nhưng không kém phần thú vị.
Đối với Phú, môn tin học đòi hỏi cao ở tính kiên trì, vì lập trình sai một li sẽ đi một dặm. Do đó, việc tiếp thu kiến thức không thể đốt cháy giai đoạn, người học cần đi chậm mà chắc từ những điều cơ bản nhất rồi tới nâng cao. Phú cho rằng học thuộc lòng sẽ không hiệu quả, thay vào đó cần hiểu kỹ càng về phần cứng, phần mềm, hệ điều hành và ngôn ngữ lập trình mình đã chọn.
Để chinh phục được môn học này, Phú đã tự tham khảo, mày mò nhiều nguồn tài liệu bổ ích trên internet và tích cực tự học. Hôm nào Phú cũng dành khoảng 1-2 giờ ôn luyện và thực hành trực tiếp trên máy tính. Các bài tập được giải quyết đi từ dễ đến khó, nhất quyết không bỏ lướt bất kỳ bài nào để tránh hình thành thói quen xấu cho tư duy.
Dẫu vậy, Phú thường xuyên gặp những bài tập hóc búa, tự giải mãi không ra đáp án. Những rắc rối không biết gỡ từ đâu dễ khiến tâm lý người học ức chế, khó chịu. Những lúc đó, Phú sẽ tìm cách để làm cho suy nghĩ của mình bớt nặng nề và giảm tải áp lực.
Phú chia sẻ: "Khi bế tắc, em sẽ bước ra khỏi góc học tập chốc lát để giảm bớt sự căng thẳng. Em sẽ tranh thủ tham khảo ý kiến thầy cô và bạn bè với những bài toán khó chứ không để tự mình xoay xở. Vì sự góp ý của mọi người sẽ giúp mình thông suốt, tiến bộ hơn".
Chính tinh thần cầu thị và chịu khó, Phú đã lọt vào "mắt xanh" của các thầy cô giáo. Khi còn là học lớp 8, nam sinh này lần đầu đại diện cho Trường THCS Lê Hồng Phong thi chọn học sinh giỏi môn tin học tỉnh Sóc Trăng cũ và xuất sắc giành giải 3. Một năm sau đó ở lớp 9, Phú tiếp tục tái lập thành tích này.
Năm 2024, Phú thi đỗ vào Trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai và tiếp tục tạo dấu ấn. Trong hai năm liền lớp 10 và lớp 11, Phú đều đoạt giải nhì tại cuộc thi chọn học sinh giỏi tỉnh Sóc Trăng - nay là TP.Cần Thơ, cho thấy sự nỗ lực và cố gắng không ngừng của chàng trai này.
Phú chia sẻ rằng sự ôn tập kỹ lưỡng, chăm chỉ luyện đề giúp bản thân quen dần với áp lực thời gian và tâm lý thi cử căng thẳng. Trước ngày thi 1-2 ngày, Phú không nhồi nhét kiến thức mà chủ động "thả lỏng" tinh thần, chỉ xem lướt qua bài vở. Phú bày tỏ: "Mỗi cuộc thi là một thử thách, cố gắng hết sức để vượt qua được chính mình đã là thành công. Một khi bản thân có sự chuẩn bị nghiêm túc, dài hơi thì tự khắc sẽ tự tin, bình tĩnh".
Đặc biệt Phú đã biến những lý thuyết tin học thành một số sản phẩm cụ thể để phục vụ đời sống. Chàng trai này từng "mát tay" tạo ra một chiếc xe tự hành chinh phục giải nhì cuộc thi sáng tạo Robot FPT năm 2024. Mới đây, Phú còn bắt tay cùng một người bạn sáng chế ghế thông minh với khả năng phát hiện té ngã, nhắc lịch uống thuốc và thông báo tình huống khẩn cấp cho người già. Ý tưởng này đã xuất sắc giành giải nhất Cuộc thi khoa học kỹ thuật thành phố Cần Thơ dành cho học sinh trung học năm học 2025-2026.
Những thành tích trên là tiền đề để Phú đặt ra những mục tiêu lớn hơn cho bản thân trong tương lai. Hiện nam sinh này đang tích cực ôn luyện để có thể góp mặt vào đội tuyển thành phố Cần Thơ tham gia kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia. Xa hơn nữa, Phú đặt quyết tâm sẽ thi đậu vào ngành kỹ thuật phần mềm tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia TP.HCM.
Chia sẻ về học trò, thầy Nguyễn Thanh Phong, Phó hiệu trưởng Trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai, cho biết Phú là một học sinh ngoan hiền, ham học hỏi và có tư duy sáng tạo. Những thành tích mà Phú có được rất xứng đáng với tinh thần chăm chỉ tự học, chịu khó thực hành và theo đuổi ước mơ mỗi ngày. Các thầy cô trong trường còn kỳ vọng Phú sẽ gặt hái được nhiều thành công hơn nữa trong thời gian tới.
