Áp lực dân số cơ học tăng nhanh, nhất là các địa bàn có khu công nghiệp, khiến nhiều trường học rơi vào tình trạng quá tải kéo dài.
Chị Nguyễn Thị Hà, sống tại phường Hòa Xuân, cho biết con mình và nhiều học sinh trong khu vực phải học trái tuyến, sang các phường lân cận do trường lớp không đáp ứng đủ nhu cầu. “Có những gia đình muốn cho con học gần nhà nhưng không còn chỗ. Phụ huynh phải đưa con đi xa hơn mỗi ngày rất bất tiện cho sinh hoạt của gia đình”, chị Hà nói.
Tương tự tại phường Hòa Khánh, không ít phụ huynh nhiều năm nay phải đưa con sang các phường lân cận để học. Theo phản ánh của người dân, trong khi dân cư tăng nhanh thì nhiều dự án khu dân cư từng cam kết xây trường học vẫn chưa triển khai.
Áp lực học sinh tăng cũng khiến nhiều trường phải tận dụng phòng bộ môn, phòng chức năng hoặc nhà đa năng để làm lớp học tạm. Tình trạng này diễn ra tại các trường tiểu học Trần Văn Dư và Trần Đại Nghĩa (phường Hòa Xuân).
Từ những “điểm nóng” này, áp lực trường lớp lan sang khu vực lân cận trong các năm gần đây. Cô Huỳnh Thị Thu Nguyệt – Hiệu trưởng Trường tiểu học Lê Đình Chinh (phường Hòa Cường) – cho biết nhà trường đã đề xuất xây thêm dãy phòng học mới và cải tạo các dãy xuống cấp từ cuối năm 2023, song đến nay vẫn đang chờ triển khai.
Theo cô Nguyệt, áp lực học sinh tăng nhanh trong vài năm gần đây khiến nhiều trường không còn đủ không gian cho các phòng học bộ môn hay không gian trải nghiệm theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
“Khoảng ba năm trở lại đây, số học sinh tăng rất nhanh. Riêng hai năm gần đây, trường tăng khoảng 300 học sinh. Một phần là học sinh của các gia đình viên chức từ tỉnh Quảng Nam (cũ) ra Đà Nẵng sau sáp nhập.
Nhiều gia đình hiện sinh sống tại Hòa Xuân, Hòa Quý, Cẩm Lệ nhưng làm việc ở khu vực trung tâm nên thường chọn trường thuận tiện trên tuyến đi làm. Điều này cũng khiến áp lực trường lớp khu vực giáp trung tâm ngày càng lớn”, cô Nguyệt nêu.
Ngoài việc thiếu phòng học, nhiều trường cũng thiếu các không gian phục vụ dạy học hiện đại như phòng học thông minh, phòng nghệ thuật, phòng âm nhạc hay phòng chức năng cho học sinh tương tác, thực hành. Hiện phòng học chỉ đủ phục vụ học chính khóa, trong khi để triển khai chương trình mới cần thêm rất nhiều không gian học tập khác.
Tại buổi tiếp xúc cử tri phường Hội An mới đây, ông Trần Nguyễn Minh Thành, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Đà Nẵng, cho biết áp lực trường lớp hiện không chỉ diễn ra ở Đà Nẵng mà là tình trạng chung tại nhiều đô thị lớn do tốc độ tăng dân số cơ học nhanh.
Theo ông Thành, áp lực này ở Đà Nẵng tập trung tại các khu vực lõi đô thị như Hải Châu, Thanh Khê, Hội An và những địa bàn có khu công nghiệp lớn như Cẩm Lệ, Liên Chiểu.
“Việc bảo đảm đủ trường lớp cho học sinh là bài toán khó trong bối cảnh dân số tăng nhanh. Từ nhiều năm trước, TP đã nhìn thấy áp lực này và triển khai các đề án đầu tư trường lớp nhằm giảm quá tải cho hệ thống giáo dục công lập. Năm 2021 Đà Nẵng ban hành đề án xây dựng, nâng cấp, mở rộng trường lớp giai đoạn 2021 – 2025 với tổng kinh phí gần 6.000 tỉ đồng”, ông Thành nói.
Tuy nhiên theo ngành giáo dục, tốc độ tăng dân số cơ học vẫn tiếp tục gây áp lực lớn lên hệ thống trường lớp, đặc biệt tại các khu vực phát triển đô thị nhanh. Bà Lê Thị Bích Thuận, Giám đốc Sở GD-ĐT Đà Nẵng, nói sở đang tổ chức lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của HĐND TP về đề án đầu tư xây dựng, nâng cấp, mở rộng trường lớp và trang thiết bị dạy học cho các trường mầm non, phổ thông công lập giai đoạn 2026 – 2030.
Theo dự thảo, tổng kinh phí thực hiện đề án dự kiến hơn 20.735 tỉ đồng từ ngân sách nhà nước và các nguồn huy động hợp pháp khác. Trong đó khoảng 19.246 tỉ đồng dành cho xây mới, cải tạo và nâng cấp trường lớp cùng gần 1.489 tỉ đồng dành cho đầu tư trang thiết bị dạy học.
Đề án được xây dựng trong bối cảnh nhu cầu học tập tại Đà Nẵng ngày càng tăng, nhiều trường lớp quá tải và xuống cấp, thiếu phòng học và hạ tầng phục vụ triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Theo ngành giáo dục, mục tiêu đến năm 2030 TP phấn đấu tối thiểu 80% cơ sở giáo dục phổ thông đạt chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất, cơ bản xóa bỏ phòng học xuống cấp và hết niên hạn sử dụng, đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày.
Đề án ưu tiên đầu tư tại các khu vực đông dân cư, miền núi và vùng còn khó khăn. Đối tượng áp dụng gồm các trường mầm non, phổ thông công lập, trung tâm giáo dục thường xuyên, Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Đà Nẵng và Trường chuyên biệt Tương Lai.
Theo lộ trình dự kiến, năm 2026 TP bố trí khoảng 2.074 tỉ đồng, năm 2027 khoảng 7.257 tỉ đồng, năm 2028 và 2029 cùng khoảng 4.147 tỉ đồng và năm 2030 khoảng 3.110 tỉ đồng.
Sau khi hoàn thành 3 môn bắt buộc của kỳ thi lớp 10, hơn 11.000 thí sinh tại TP.HCM tiếp tục dự thi các môn chuyên, môn tích hợp để cạnh tranh suất học tại các lớp chuyên, lớp tích hợp và chương trình đặc thù.
Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo thông tư quy định về liên thông giữa các trình độ đào tạo (trung cấp, cao đẳng, đại học). Một nội dung trọng tâm được quy định trong dự thảo là việc thắt chặt các điều kiện quản lý, tuyển sinh và đào tạo đối với các khối ngành đặc thù, trong đó có lĩnh vực sức khỏe, đào tạo giáo viên và pháp luật.
Về nguyên tắc chung, dự thảo thông tư cho phép cơ sở giáo dục (sau đây gọi là các trường) được quyết định phương thức tuyển sinh liên thông nhưng phải công khai, minh bạch. Việc tuyển sinh liên thông phải bảo đảm đánh giá được khả năng đáp ứng chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo.
Để thu hút nhân lực cho các ngành trọng điểm quốc gia, dự thảo cho phép sự linh hoạt đặc thù đối với các ngành, lĩnh vực STEM, kỹ thuật, công nghệ và ngành trọng điểm quốc gia.
Theo đó, các trường được sử dụng chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp hoặc kết quả đánh giá năng lực làm căn cứ xét tuyển, công nhận kết quả học tập hoặc xác định học phần bổ sung.
Khác với sự linh hoạt dành cho các khối ngành kỹ thuật hay kinh tế, dự thảo lại đặt ra những rào cản rất rõ ràng từ khâu đầu vào đối với các nhóm ngành có tác động trực tiếp đến an sinh xã hội. Cụ thể, khoản 3 điều 6 quy định: "Đối với chương trình đào tạo giáo viên, chương trình đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe có yêu cầu cấp giấy phép hành nghề, lĩnh vực pháp luật và các ngành đào tạo đặc thù khác, việc tuyển sinh liên thông phải đáp ứng các điều kiện, ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào và yêu cầu chuyên môn theo quy định của pháp luật có liên quan".
Tại khoản 3 điều 7 dự thảo cũng yêu cầu: "Đối với các ngành đào tạo giáo viên, sức khỏe, pháp luật, quốc phòng, an ninh và ngành đào tạo có điều kiện khác, việc tổ chức đào tạo liên thông phải bảo đảm chuẩn năng lực nghề nghiệp, yêu cầu thực hành, thực tập, điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề theo quy định của pháp luật có liên quan".
Dự thảo cũng đưa ra những quy định nhằm ngăn chặn việc dễ dãi trong công nhận kết quả học tập cũ ở hệ liên thông. Chẳng hạn, dự thảo đã thiết lập mức trần khống chế khối lượng học tập được chuyển đổi, miễn trừ: không vượt quá 50% khối lượng học tập tối thiểu của chương trình đối với trường hợp cùng nhóm ngành, nghề đào tạo; 35% đối với trường hợp khác nhóm ngành, nghề đào tạo và 25% đối với trường hợp khác lĩnh vực đào tạo.
Dự thảo cũng quán triệt nguyên tắc cơ sở giáo dục không được tổ chức chương trình đào tạo riêng làm thay đổi chuẩn đầu ra hoặc điều kiện tốt nghiệp đối với người học liên thông.
Đặc biệt, đối với các ngành đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe có cấp giấy phép hành nghề, đào tạo giáo viên, pháp luật, quốc phòng, an ninh, cơ sở giáo dục phải xác định giới hạn công nhận kết quả học tập sao cho phù hợp với yêu cầu chuyên môn nhưng tuyệt đối không được vượt quá mức quy định trần nêu trên.
Với đặc thù của ngành y tế và sư phạm, dự thảo nhấn mạnh yếu tố thực hành. Quá trình tổ chức đào tạo liên thông các ngành này phải bảo đảm chuẩn năng lực nghề nghiệp, yêu cầu thực hành, thực tập, cũng như các điều kiện để cấp chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề theo quy định pháp luật chuyên ngành.
Dự thảo thông tư trao quyền tự chủ cho các cơ sở GD-ĐT nhưng đi kèm với giám sát và trách nhiệm giải trình, yêu cầu mọi dữ liệu về công nhận kết quả học tập, chuyển đổi tín chỉ và học phần được miễn trừ phải được lưu trữ, cập nhật và sẵn sàng phục vụ thanh tra, kiểm định, kết nối với cơ sở dữ liệu giáo dục quốc gia. Các trường phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác và hợp pháp của việc công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ này.
Thông tin này vừa được ông Phạm Tấn Ngọc Thụy, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Đà Nẵng, chia sẻ tại chương trình tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng tại phường Ngũ Hành Sơn ngày 6-5.
Trước các ý kiến lo lắng của cử tri, ông Thụy cho biết tới thời điểm hiện nay Đà Nẵng có 43.586 học sinh lớp 9 đã đủ điều kiện để tốt nghiệp THCS, có 38.690 học sinh được tuyển vào trường THPT công lập.
"Như vậy tỉ lệ học sinh vào trường THPT công lập đạt là gần 88,8%. Ngoài ra Đà Nẵng có 15 trường trung học phổ thông, trường có cấp trung học phổ thông ngoài công lập và 4 trung tâm giáo dục thường xuyên. Như vậy đã có 19 trường có thể đón 12% thí sinh không vào được các hệ trường THPT công lập. Thực sự so với 2 đầu đất nước thì "sức nóng" tuyển sinh lớp 10 ở Đà Nẵng không bằng" - ông Thụy cho biết.
Theo ông Thụy, quy mô về trường lớp hiện tại của Đà Nẵng vẫn đảm bảo được số lượng tuyển sinh trong thời gian tới mà không áp lực như TP.HCM và Hà Nội.
Ông Thụy cho biết hiện nay công tác tuyển sinh và hướng nghiệp được thực hiện theo quyết định của Chính phủ, các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo về phân luồng học sinh vào các trường nghề, cao đẳng nghề được Đà Nẵng chuẩn bị khá kỹ.
Trong đó Sở Giáo dục và Đào tạo đã rà soát đầy đủ quy hoạch mạng lưới trường lớp để tham mưu đầu tư cơ sở vật chất.
Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, dự kiến trong năm học tới sẽ có biến động số lượng học sinh khá lớn do yếu tố năm sinh, nhưng sở đã dự báo trước số lượng học sinh, số phòng học và cơ sở vật chất cần nâng cấp.
Trước đó trong chương trình tiếp xúc cử tri vào ngày 5-5, nhiều cử tri cũng kiến nghị cần nghiên cứu chính sách phổ cập giáo dục đến lớp 12, hoặc mở rộng quy mô trường lớp, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền học tập của học sinh sau bậc trung học cơ sở.
