Khác với các loại cá biển thường thấy, cá khoai (hay còn gọi là cá cháo) có ngoại hình khá… “yếu đuối”. Thân cá thon dài, màu trắng đục nõn nà, không hề có vảy và xương thì mềm như sụn. Tên gọi “khoai” xuất phát từ đặc điểm thịt cá mềm, khi nấu chín, thịt cá trắng muốt, tan trong miệng như ăn cháo, ngọt lịm và hoàn toàn không có xương dăm (chỉ có một dây sống lưng rất mềm).
Cá khoai phân bố khá rộng ở vùng biển Việt Nam, tập trung nhiều tại các tỉnh ven biển miền Trung và miền Bắc như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và kéo dài vào một số vùng ven biển Nam Trung Bộ. Loài cá này thường sống ở tầng đáy, khu vực gần bờ, nơi có bùn cát pha, độ mặn vừa phải.
Mùa cá khoai rộ nhất thường từ khoảng tháng 10 âm lịch đến hết tháng Giêng, tháng Hai năm sau, trùng với thời điểm gió mùa đông bắc. Đây cũng là lúc ngư dân ven biển tranh thủ ra khơi gần bờ bằng thuyền nhỏ, sử dụng lưới kéo, lưới giăng để đánh bắt cá khoai. Do chỉ xuất hiện nhiều theo mùa, cá khoai thường được xem là “đặc sản thời vụ”, hết mùa là rất khó tìm.
Về kích thước, cá khoai không lớn, con trưởng thành dài chừng 15–25cm. Tuy nhỏ và mềm, nhưng cá khoai lại có mùi thơm tự nhiên, vị ngọt thanh, rất phù hợp để nấu canh, nấu cháo hoặc nhúng lẩu. Chính đặc điểm này khiến cá khoai trở thành nguyên liệu quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình vùng biển.
Bởi vì tính mùa vụ của loại cá này nên bán rất được giá, trung bình 100.000 đồng mỗi kg, mua tại biển. Còn khi các tiểu thương đem lên chợ bán thì giá dao động 130.000 -350.000 đồng/kg.
Trong ẩm thực dân gian, cá khoai được đánh giá cao bởi sự “dễ ăn, dễ nấu”. Món phổ biến nhất là canh cá khoai nấu chua với cà chua, dứa, me hoặc lá giang. Khi nấu, cá khoai gần như tan ra, làm nước canh sánh nhẹ, ngọt tự nhiên, rất hợp ăn trong những ngày se lạnh. Ngoài ra, cá khoai còn được dùng nấu cháo cho người ốm, trẻ nhỏ và người cao tuổi vì thịt mềm, dễ tiêu hóa.
Theo nghiên cứu, cá khoai rất giàu dinh dưỡng với nhiều protein, chất béo, vitamin và các dưỡng chất thiết yếu. Trong 100g cá khoai có chứa 220 calo, 10g chất béo, hơn 18mg cholesterol, 15g protein và 4g chất xơ.
Nhờ hàm lượng calo cao, cá khoai tạo cảm giác no mà không gây béo, hỗ trợ giảm cân hiệu quả. Đặc biệt, protein dồi dào trong cá khoai dễ tiêu hóa, giúp cải thiện quá trình tiêu hóa. Ngoài ra, loại protein này còn hỗ trợ xây dựng và duy trì khối cơ nạc, thúc đẩy quá trình trao đổi chất hiệu quả.
Theo Đông y, cá khoai có vị ngọt, tính mát, không độc, giúp bổ hư, làm mát huyết, nhuận tràng và hỗ trợ chức năng ngũ tạng. Nhờ những đặc tính này, cá khoai đặc biệt tốt cho người bị suy nhược, nóng trong, huyết hư, nhiệt miệng khô khát, táo bón, ho khan. Thậm chí những người mắc bệnh tiểu đường ăn rất tốt giúp ổn định đường huyết.
Với ngư dân, cá khoai tuy không phải loài cá có giá trị kinh tế cao như cá thu, cá ngừ, nhưng lại mang ý nghĩa quan trọng trong việc “lấy ngắn nuôi dài”. Vào mùa biển động, không thể ra khơi xa, việc đánh bắt cá khoai gần bờ giúp ngư dân có thêm thu nhập, trang trải chi phí sinh hoạt.
Tuy nhiên, do cá khoai thân mềm, khó bảo quản, nên chủ yếu được bán tươi trong ngày. Một số địa phương đã bắt đầu nghĩ đến việc chế biến cá khoai thành sản phẩm giá trị gia tăng như cá khoai đông lạnh, cháo cá khoai đóng gói, nhưng quy mô còn nhỏ lẻ.
Cá khoai nấu canh: Canh cá khoai ghi điểm bởi cách chế biến nhẹ nhàng nhưng mang lại hương vị thanh mát, dễ ăn. Cá khoai muốn ngon phải còn tươi, được rửa kỹ với nước muối loãng để khử mùi tanh, sau đó ướp cùng chút gừng giã nhỏ, tiêu xay, sả, hành tỏi băm và ớt để dậy mùi.
Khi nấu, cá được cho vào nồi nước dùng đã phi thơm hành, đun liu riu để thịt cá chín mềm mà không bị nát. Cà chua, rau thơm và gia vị được thêm vào sau cùng, tạo nên bát canh hài hòa giữa vị chua dịu, cay nhẹ và vị ngọt tự nhiên của cá khoai. Món canh này đặc biệt thích hợp dùng nóng trong bữa cơm gia đình.
Cháo cá khoai: Cháo cá khoai từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc của người dân vùng biển vào những ngày mưa gió. Cá khoai được làm sạch, sau đó nấu cùng gạo đến khi hạt gạo bung nở, cháo sánh mịn. Trong quá trình ninh, thịt cá tan đều, quyện vào cháo, tạo nên vị ngọt nhẹ tự nhiên.
Khi thưởng thức, người ăn sẽ cảm nhận được độ mềm mượt, thơm ấm của cháo hòa cùng vị cá khoai thanh tao, rất dễ ăn và phù hợp với mọi lứa tuổi.
Lẩu cá khoai chua cay: Lẩu cá khoai chua cay là món ăn đặc trưng, được nhiều thực khách nhắc đến khi nói về ẩm thực Quảng Bình. Cá khoai được làm sạch, cắt khúc vừa ăn, bày sẵn để nhúng vào nồi lẩu đang sôi.
Khi ăn, từng miếng cá được thả vào nước lẩu chua cay đậm đà, chỉ cần chín tới là có thể thưởng thức. Thịt cá mềm, ngọt, không bị bở, kết hợp cùng nước lẩu nóng hổi tạo nên trải nghiệm ẩm thực khó quên, nhất là trong tiết trời se lạnh.
Cá khoai chiên giòn: Với những ai yêu thích món chiên, cá khoai chiên giòn là lựa chọn không thể bỏ qua. Cá sau khi làm sạch sẽ được lọc bớt xương, tẩm qua lớp bột mỏng rồi cho vào chảo dầu nóng.
Thành phẩm là những miếng cá vàng ruộm, giòn bên ngoài nhưng vẫn giữ được vị ngọt bên trong. Món này thường được dùng kèm tương ớt hoặc nước chấm chua ngọt, rất được trẻ nhỏ và các tín đồ ăn vặt ưa chuộng.
Cá khoai kho tiêu: Cá khoai kho tiêu mang hương vị đậm đà, hao cơm không kém các món cá kho truyền thống. Cá được ướp gia vị vừa phải, kho trên lửa nhỏ để thịt cá thấm đều mà vẫn giữ được độ mềm đặc trưng.
Vị cay nồng của tiêu hòa quyện với vị ngọt tự nhiên của cá khoai tạo nên món ăn dân dã nhưng cuốn hút, thích hợp cho những bữa cơm gia đình giản dị mà ấm cúng.
Như bước tập dượt, kiểm tra kỹ năng nghề của các bạn trẻ yêu và chọn học nghề, hội thi Học sinh, sinh viên giỏi nghề do Thành Đoàn cùng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM phối hợp tổ chức nhiều năm qua đã góp phần đánh giá tay nghề, thẩm định năng lực để các bạn trẻ tự tin bước vào thị trường lao động.
Nói cách khác, phần thực hành chính là bước kiểm tra kỹ năng lần cuối, đánh giá mức độ thành thạo của tay nghề trước khi các bạn chính thức rời trường đi làm.
Buổi thi thực hành nghề lắp cáp mạng thông tin kiểm tra ba module gồm đồng, quang và bấm dây tốc độ. Tín hiệu báo giờ thi, thí sinh đeo găng tay, mang kính bảo hộ cẩn thận xử lý từng sợi cáp được cắt tỉ mỉ, luồn vào hệ thống.
Trần Hồng Phát, Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật TP.HCM, khoe mê máy tính, điện tử từ nhỏ và hứng thú với ngành công nghệ thông tin song nhận ra ngành này có tư duy và mức độ cạnh tranh cao.
Vậy là Phát chuyển hướng sang điện tử viễn thông với suy nghĩ "có thể làm thực tế với hệ thống mạng, thiết bị điện tử và liên quan công nghệ thông tin". Từng thi tay nghề trước đó cộng với ôn luyện kỹ nên Phát lần này còn nhận nhiệm vụ hỗ trợ các bạn mới trong đội.
"Tụi mình ôn cả tuần, chia đều thời gian cho các module như yêu cầu của đề thi sao cho đảm bảo kỹ năng đồng đều, luyện tập thuần thục và đúng thời gian yêu cầu làm bài", Phát kể.
Hoàn thành bài thi, Phát nói khó nhằn nhất là module cáp quang vì đòi hỏi độ chính xác và khéo léo rất cao. Sợi quang rất dễ gãy mà chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể làm tín hiệu không truyền được. Đó cũng là phần thi phải tập trung cao độ và thao tác cẩn thận nhất.
Còn Tiết Quốc Triệu, Trường trung cấp nghề Quang Trung, cho biết đã tiếp xúc với máy tính và làm quen Internet từ sớm. Bạn bè giới thiệu, Triệu tìm hiểu kỹ và thấy thú vị nên chọn ngành quản trị mạng.
"Trường tổ chức ôn thi hai tuần, mỗi tuần hai buổi và ôn từ sáng đến chiều. Nội dung khá nhiều và các thầy cô cùng anh chị khóa trên hỗ trợ, cả chia sẻ kinh nghiệm làm bài thi thực tế", Triệu kể.
Với Triệu, phải hoàn thành việc bấm tám cặp dây cáp trong thời gian 1 tiếng khá căng não, khó nhất là bấm đầu mạng (đầu RG45). Lý do việc sắp xếp dây tốn nhiều thời gian mà nếu không chuẩn khi đưa vào đầu bấm sẽ bị rối nên phải luôn dặn mình giữ bình tĩnh, hít thở và tập trung nhất, giữ cho mình tâm thế cố gắng hết sức khi làm bài.
Phần thi thực hành nghề phục vụ nhà hàng và chế biến món ăn diễn ra trong không khí vui tươi tại Trường trung cấp Du lịch và khách sạn Saigontourist. Mỗi thí sinh phải hoàn thành bài thi bày bàn ăn, đón khách, phục vụ nước, bánh mì và bơ, cả chế biến cocktail sáng tạo. Còn ở phần thi kỹ thuật chế biến món ăn, thí sinh nấu món ăn Âu hoặc Việt đòi hỏi sự khéo léo.
Bạn Hồ Anh Kiệt, Trường trung cấp Kinh tế - du lịch TP.HCM, thi nghề kỹ thuật chế biến món ăn cho biết lý do học ngành bếp vì thích ăn ngon và cảm giác vào bếp tự tay cắt tỉa, chế biến theo ý mình.
"Bếp là nghề khá quan trọng vì ai cũng cần ăn uống. Tôi nghĩ mình học bếp sẽ góp phần mang đến dịch vụ và những giá trị thiết thực cho người khác mà bản thân cũng thấy phù hợp và thú vị", Kiệt nói.
Để dự thi, Kiệt đã nấu một vài món nhiều lần, nếm đi thử lại để điều chỉnh hương vị cho đến lúc hoàn thiện. Mỗi tuần có hai buổi thực hành từ chuẩn bị nguyên liệu, sơ chế, nấu thử đến thưởng thức và đánh giá món ăn. Kiệt bảo căng não nhất là làm xốt trong khi chuẩn bị, sơ chế nguyên liệu lại tốn nhiều thời gian hơn cả.
Trong khi đó động tác của Nguyễn Công Thành, Trường CĐ Kinh tế Đối ngoại TP.HCM, rất chuyên nghiệp khi bưng đĩa, rót rượu vang. Bạn là một trong năm thí sinh xuất sắc nhất vào chung kết nghề phục vụ nhà hàng.
Cơ duyên đưa Thành đến ngành học này từ một lần cả nhà cùng đi ăn tại nhà hàng. Thành kể mình choáng ngợp trước không gian, phong cách phục vụ chuyên nghiệp của nhân viên và mê nghề này lúc nào không hay.
Thành cho biết mỗi tuần có ba buổi luyện tập, 3-4 tiếng/buổi. Vì thực ra trong quá trình học đã được rèn luyện kỹ thuật bưng bốn đĩa, cách kéo ghế, trải bàn, phục vụ khách, gấp khăn ra sao. Song phải thừa nhận kỹ thuật rót rượu vang là khó nhất nhưng cũng ấn tượng nhất.
"Để có thể làm tốt kỹ thuật này mình phải luyện tập rất nhiều lần, thầy cô cũng hướng dẫn chi tiết và mình ghi nhớ, làm theo vì đúng chuẩn khi dòng rượu chảy đều, nhỏ và không bị tràn hay đứt quãng", Thành cười.
Một phụ nữ 56 tuổi đã tử vong trong một tai nạn thương tâm khi chiếc ô lớn của một nhà hàng ven hồ bị gió mạnh cuốn bay và va trúng cổ bà trong lúc đang dùng bữa cùng gia đình tại bang Nam Carolina, Mỹ.
Vụ việc đau lòng xảy ra vào tối 23/5 tại nhà hàng Driftwood Grill Home of the Lazy Gator, nằm bên hồ Marion ở thị trấn Summerton. Nạn nhân, bà Dana Winer, đang có buổi ăn tối bình thường cùng chồng và người thân thì thời tiết bất ngờ chuyển biến xấu.
Theo thông tin ban đầu, một cơn gió mạnh đột ngột quét qua khu vực, cuốn chiếc ô che cỡ lớn của nhà hàng bay lên không trung. Chiếc ô sau đó lao mạnh vào vùng cổ của bà Winer, gây tổn thương nghiêm trọng đến động mạch cảnh mạch máu quan trọng cung cấp máu lên não. Dù lực lượng y tế khẩn cấp nhanh chóng có mặt, nạn nhân đã không qua khỏi.
Những người có mặt tại hiện trường cho biết khung cảnh lúc đó vô cùng hỗn loạn. Gió lớn không chỉ thổi bay ô dù mà còn làm bàn ghế và nhiều vật dụng khác trong nhà hàng bị hất tung.
Jacqueline Blackwell, điều tra viên của hạt Clarendon, nhận định đây là một tai nạn cực kỳ hiếm gặp. Bà cho biết cơn gió xuất hiện bất ngờ với sức mạnh rất lớn, khiến mọi người không kịp phản ứng.
Sự việc xảy ra ngay trước mắt gia đình khiến chồng và người thân của nạn nhân rơi vào trạng thái suy sụp. Một buổi tối quây quần bình dị đã nhanh chóng biến thành thảm kịch đau lòng.
Theo Khaosod sau vụ việc, nhà hàng Driftwood Grill đã đăng lời chia buồn trên mạng xã hội, bày tỏ sự tiếc thương sâu sắc tới gia đình nạn nhân.
Nhà hàng cũng cho biết sự việc đã ảnh hưởng nặng nề đến khách hàng, nhân viên và cả lực lượng cứu hộ có mặt hôm đó.
Đồng thời, phía nhà hàng đang phối hợp với chính quyền địa phương để hỗ trợ tư vấn tâm lý cho những người bị ảnh hưởng sau tai nạn kinh hoàng này.
Cuộc gặp có sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị - Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang. Cùng dự còn có Ủy viên Trung ương Đảng - Phó bí thư thường trực Thành ủy TP.HCM Lê Quốc Phong; Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng - Bí thư thường trực Trung ương Đoàn - Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết; Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết, cùng một số lãnh đạo đại diện HĐND, UBND TP.HCM với 600 bạn trẻ.
Rất nhiều vấn đề thiết thân với sinh viên và các bạn trẻ được đề cập tại cuộc gặp gỡ này.
Tại đây, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam Trường đại học Tài chính - Marketing Nguyễn Hữu Trí nói sinh viên năm 1 và 2 đang bị “bao vây” bởi các quảng cáo vay nhanh, vay nóng. Do thiếu kỹ năng tài chính, kỹ năng số và chịu áp lực chi phí nên dễ vay tiền mà không lường trước rủi ro.
Dù có tuyên truyền, cảnh báo, sinh viên vẫn khó lòng lường trước các thủ đoạn lừa đảo mới. Từ đó anh Trí đề xuất quản lý, xử lý triệt để quảng cáo tín dụng đen và phối hợp nền tảng số để kiểm soát nội dung vi phạm.
“Cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và bộ tài liệu chuẩn về nhận diện các thủ đoạn lừa đảo của tín dụng đen, bắt cóc trực tuyến giúp sinh viên chủ động phòng tránh”, anh Trí hiến kế.
Cùng với đó cần tăng cường bảo mật dữ liệu sinh viên và thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, cơ quan chức năng để kịp thời xử lý tình huống nguy hiểm.
Trước vấn đề này, Bí thư Trần Lưu Quang cho rằng sinh viên là nhóm có kiến thức, tiếp cận thông tin tốt, lẽ ra phải nhận diện rủi ro tốt hơn, đằng này vẫn trở thành nạn nhân bị lừa đảo.
“Các bạn phải tỉnh táo và có kỹ năng tự bảo vệ mình, trở thành những người sử dụng mạng xã hội thông minh, có chọn lọc và cảnh giác cao. Nếu thiếu sự tỉnh táo rất dễ trở thành nạn nhân”, ông Quang nói.
Bí thư Thành ủy TP.HCM cho biết sẽ nỗ lực kiểm soát và hạn chế nhưng đúng là không dễ can thiệp triệt để do nhiều hệ thống máy chủ đặt ở nước ngoài.
Ông ủng hộ xây dựng cơ chế cảnh báo sớm và nói sinh viên nên bắt đầu từ việc lập cơ sở dữ liệu trong trường để thống kê, phân tích trường hợp lừa đảo đến sinh viên.
Ông Quang nói một số đơn vị đã triển khai các mô hình tài chính vi mô để hỗ trợ người lao động, giúp họ tiếp cận nguồn vốn với lãi suất hợp lý, từ đó hạn chế tình trạng vay tín dụng đen.
Chúng ta thử đặt vấn đề liệu thanh niên thành phố có thể xây dựng một mô hình tài chính hỗ trợ sinh viên hay không?
Bí thư Quang nêu và nói nếu có một nguồn vốn phù hợp, được quản lý chặt chẽ, cho sinh viên vay với điều kiện minh bạch, lãi suất hợp lý thì sẽ giảm đáng kể việc các bạn tìm đến các nguồn vay không an toàn.
"Thành phố có thể hỗ trợ cơ chế và nguồn lực ban đầu nhưng việc quản lý rất phức tạp, đòi hỏi minh bạch và năng lực cao. Nếu làm tốt, đây là giải pháp bền vững, xử lý tận gốc vấn đề chứ không chỉ phòng chống", Bí thư Trần Lưu Quang nói.
Với mô hình khởi nghiệp từ ca cao và đã tạo ra hàng chục loại chocolate bằng chính công nghệ nội địa không nhập khẩu, Tổng giám đốc Công ty TNHH Sô cô la Hallelu Nguyễn Hồng Huy đề xuất nghiên cứu, thực hiện “Hệ sinh thái quảng bá và phân phối cho thương hiệu trẻ tiêu biểu thành phố”.
Anh Huy nêu 3 nhóm: quảng bá trên LED trung tâm, ấn phẩm du lịch và sự kiện quốc tế; chọn sản phẩm bản sắc Việt làm quà tặng đối ngoại; thành phố hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vị trí kinh doanh chiến lược qua các đơn vị như Saigontourist, Benthanhtourist…
Lắng nghe, Bí thư Quang gợi ý thêm hướng đi phát triển sản phẩm gắn với du lịch trải nghiệm. Có thể tổ chức để du khách trực tiếp tham gia vào quy trình làm sô cô la chẳng hạn.
"Hãy tưởng tượng một du khách tự tay làm ra thanh sô cô la của mình, có in tên họ trên đó mang về làm quà. Giá trị nằm ở trải nghiệm, có thể bán với giá cao hơn", ông Quang gợi ý.
Phó giám đốc Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM Huỳnh Thị Quỳnh Hoa nêu ngoài đào tạo lý luận chính trị, cán bộ Đoàn cần được trang bị kỹ năng tổ chức hoạt động, thuyết trình trước công chúng để tập hợp thanh niên.
Nhà văn hóa Thanh niên có kinh nghiệm trong lĩnh vực này và mong được hỗ trợ cơ chế, kinh phí để đào tạo cho các bạn ở cơ sở Đoàn.
Chia sẻ ý kiến này, Bí thư Trần Lưu Quang nói việc xin thêm kinh phí để tổ chức hoạt động là chính đáng nhưng thành phố có thể hỗ trợ thông qua cơ chế “đặt hàng” minh bạch.
Ông nói cơ sở vật chất thành phố đầu tư rất lớn mà nếu khai thác hiệu quả sẽ mang lại giá trị cao, ngược lại sẽ lãng phí.
"Tuy nhiên việc hỗ trợ chỉ mang tính định hướng, không thể bao cấp lâu dài", ông Quang nói và cho rằng đơn vị phải chủ động vận hành, tạo nguồn thu, phát triển bền vững, thậm chí đóng góp trở lại xã hội.
Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang hát tặng thanh niên tại buổi gặp gỡ cán bộ Đoàn - Video: QUANG ĐỊNH
