GS.TS Nguyễn Đình Đức – Trường đại học Công nghệ Hà Nội – nhận định phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội hôm 16-5 là chỉ đạo có ý nghĩa chiến lược, không chỉ đối với riêng Đại học Quốc gia Hà Nội, mà còn đối với toàn bộ hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Thông điệp cốt lõi nhất trong bài phát biểu là: Đại học Quốc gia Hà Nội phải ý thức sâu sắc hơn nữa sứ mệnh quốc gia của mình. Hai chữ “quốc gia” không chỉ là danh xưng, mà là trách nhiệm, danh dự và sứ mệnh phụng sự đất nước.
Theo ông Đức, trong bối cảnh hiện nay, cạnh tranh giữa các quốc gia trước hết là cạnh tranh về tri thức, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.
Một quốc gia muốn phát triển nhanh, bền vững và tự chủ thì phải có những đại học mạnh, những trung tâm nghiên cứu mạnh, những nhóm nghiên cứu mạnh và những thế hệ trí thức có khát vọng lớn. Vì vậy, Đại học Quốc gia Hà Nội không thể chỉ dừng lại ở vai trò đào tạo và nghiên cứu theo nghĩa truyền thống, mà phải vươn lên thành một đại học tinh hoa hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, vận hành theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo và có năng lực dẫn dắt quốc gia.
Muốn hiện thực hóa yêu cầu đó, trước hết cần đột phá về quản trị đại học. Đại học Quốc gia Hà Nội cần được vận hành theo mô hình “one VNU – một mái nhà chung Đại học Quốc gia Hà Nội”, khai thác tối đa các nguồn lực dùng chung, gắn với mục tiêu, chất lượng, kết quả đầu ra và tác động xã hội.
Mỗi trường đại học thành viên, mỗi viện nghiên cứu, mỗi phòng thí nghiệm, mỗi nhóm nghiên cứu mạnh của Đại học Quốc gia Hà Nội cần có nhiệm vụ rõ ràng, chỉ tiêu rõ ràng và trách nhiệm rõ ràng. Không thể chỉ đánh giá đại học bằng số lượng tuyển sinh, số lượng đề tài hay số bài báo công bố.
Những tiêu chí đó là cần thiết, nhưng chưa đủ.
Cần đánh giá bằng chất lượng học thuật, bằng sáng chế, sản phẩm công nghệ được chuyển giao, doanh nghiệp khoa học – công nghệ được hình thành, chính sách được tư vấn, nhân tài được đào tạo và mức độ đóng góp thực chất cho đất nước.
Thứ hai, cần tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tài chính, nhân lực và tự chủ đại học. Đại học Quốc gia Hà Nội cần được trao quyền chủ động cao hơn nữa trong học thuật, trong tuyển dụng, đãi ngộ nhân tài, sử dụng nguồn lực, hợp tác quốc tế, đầu tư phòng thí nghiệm, triển khai các hoạt động khoa học – công nghệ, thành lập doanh nghiệp khoa học – công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Nếu đặt mục tiêu đến năm 2030 Đại học Quốc gia Hà Nội thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á, đến năm 2035 thuộc nhóm 300 đại học hàng đầu thế giới và có một số ngành mũi nhọn đứng trong nhóm 100 toàn cầu, thì cơ chế phát triển dành cho Đại học Quốc gia Hà Nội cũng phải tương xứng với mục tiêu đó.
Không thể yêu cầu một đại học cạnh tranh quốc tế nhưng lại vận hành bằng những cơ chế chưa đủ linh hoạt, chưa đủ sức hấp dẫn nhân tài và chưa đủ mạnh về nguồn lực.
Thứ ba, phải đầu tư có trọng điểm cho các lĩnh vực mũi nhọn. Đó là những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, vật liệu mới, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn, năng lượng mới, công nghệ xanh, khoa học bền vững, khoa học giáo dục, khoa học chính sách, văn hóa và Việt Nam học.
Trong mỗi lĩnh vực, cần hình thành các trung tâm xuất sắc và nhóm nghiên cứu mạnh theo chuẩn quốc tế. Những nhóm này phải có trưởng nhóm đủ uy tín, đội ngũ kế cận mạnh, nghiên cứu sinh giỏi, phòng thí nghiệm hiện đại, hợp tác quốc tế thực chất và ngân sách ổn định dài hạn. Không thể có nghiên cứu đỉnh cao nếu đầu tư ngắn hạn, manh mún, dàn trải và thiếu tính liên tục.
Thứ tư, Đại học Quốc gia Hà Nội cần gắn nghiên cứu khoa học với các bài toán lớn của đất nước. Đây là yêu cầu rất đúng và rất cấp thiết. Đại học không thể chỉ nghiên cứu những gì mình có, mà phải nghiên cứu những gì đất nước đang cần và sẽ cần.
Đặc biệt, Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành “túi khôn” của quốc gia. Khi Nhà nước cần luận cứ khoa học cho những quyết sách chiến lược, Đại học Quốc gia Hà Nội phải là một địa chỉ tin cậy. Khi doanh nghiệp cần công nghệ, nhân lực chất lượng cao và mô hình đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội phải là một đối tác chiến lược. Khi địa phương cần mô hình phát triển, chuyển đổi số, quản trị đô thị, phát triển nguồn nhân lực, Đại học Quốc gia Hà Nội phải có khả năng đồng hành.
Thứ năm, Khu đô thị Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc cần được phát triển như một thành phố đại học – công nghệ – đổi mới sáng tạo, chứ không chỉ là một khu giảng đường mới.
Một đại học đổi mới sáng tạo trước hết phải có khoa học cơ bản rất mạnh, có như vậy mới làm chủ được các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, đồng thời phải tạo được dòng chảy liên tục từ đào tạo đến nghiên cứu, từ nghiên cứu đến công nghệ, từ công nghệ đến sản phẩm, từ sản phẩm đến doanh nghiệp, và từ doanh nghiệp quay trở lại nuôi dưỡng đại học.
Thứ sáu, cần đột phá về chính sách nhân tài. Cạnh tranh đại học ngày nay thực chất là cạnh tranh nhân tài. Muốn Đại học Quốc gia Hà Nội vươn lên tầm khu vực và quốc tế, phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút giáo sư giỏi, nhà khoa học trẻ xuất sắc, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài và học giả quốc tế.
Chính sách nhân tài không thể chỉ dừng ở lời mời gọi, mà phải đi kèm điều kiện làm việc, phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu, kinh phí, nhà ở, học bổng nghiên cứu sinh, quyền tự chủ học thuật và môi trường khoa học chuyên nghiệp.
Thứ bảy, Đại học Quốc gia Hà Nội phải đổi mới đào tạo theo hướng khai phóng, liên ngành, hiện đại và gắn với trách nhiệm quốc gia. Đại học phải đào tạo con người có tư duy phản biện, năng lực tự học, năng lực liên ngành, năng lực số, ngoại ngữ, tinh thần sáng tạo và ý thức phụng sự.
Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội phải có năng lực toàn cầu, nhưng đồng thời phải có căn cốt văn hóa Việt Nam, lòng tự trọng dân tộc và trách nhiệm với đất nước.
Cuối cùng, Đại học Quốc gia Hà Nội cần phát huy mạnh mẽ vai trò ngoại giao học thuật. Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành địa chỉ tiêu biểu của trí tuệ Việt Nam, triển khai thật tốt đối ngoại nhân dân và ngoại giao nhà nước, nơi các học giả lớn, các đại học hàng đầu, các tập đoàn công nghệ và sinh viên quốc tế tìm đến để hợp tác, trao đổi và hợp tác.
Hồi tháng 1, Zhang từ chức giáo sư bậc một (associate professor) tại Đại học Yale, Mỹ, để gia nhập Khoa Khoa học Sự sống và Y học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc tại Hợp Phì, An Huy.
Chỉ một tháng sau, công trình nghiên cứu mà anh là tác giả chính được công bố trên tạp chí danh giá Nature, đánh dấu bước đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao.
Nghiên cứu này được giới chuyên môn đánh giá là "chìa khóa" để hiểu về sự sống, phát triển các công nghệ chẩn đoán, điều trị mới và cải thiện quản lý sức khỏe con người.
Với Zhang Kai, việc trở về Trung Quốc là lựa chọn tất yếu để thực hiện tham vọng xây dựng ngân hàng dữ liệu cấu trúc tế bào siêu quy mô với độ chính xác chưa từng có.
"Tại Mỹ, một học giả người Hoa gần như không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án này", Zhang chia sẻ với tờ China Science Daily hôm 26/3.
Hành trình của Zhang Kai bắt đầu từ hơn 20 năm trước tại một vùng nông thôn nghèo ở tỉnh Thiểm Tây. Năm 2004, anh trúng tuyển Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), nơi anh bén duyên với kính hiển vi điện tử siêu lạnh (cryo-EM).
Cryo-EM là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cho phép nhà nghiên cứu quan sát cấu trúc của các đại phân tử sinh học. Khác với những phương pháp sinh học truyền thống chủ yếu dựa vào thí nghiệm, cryo-EM là sự kết hợp hữu cơ giữa thí nghiệm, lý thuyết và tính toán.
Ngay từ khi còn trẻ, Zhang đã nuôi tham vọng "viễn tưởng" là có thể nhìn thấy trực tiếp cấu trúc nguyên tử của các phức hợp chuỗi hô hấp bên trong ti thể - vốn được coi là "nhà máy năng lượng" của tế bào.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ tại CAS năm 2013, Zhang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu y khoa ở Cambridge (Anh). Năm 2019, anh bắt đầu vị trí giáo sư bậc một tại Đại học Yale, sau đó liên tục công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới như Science, Nature và Cell.
Năm 2024, Zhang cùng cộng sự công bố một nghiên cứu được các phản biện đánh giá là "công trình tiên phong" trên Nature.
Trước đây, việc nghiên cứu protein thường phải trải qua quá trình tinh chế từ ti thể, sau đó mới quan sát qua kính hiển vi. Tuy nhiên, trong cơ thể sống, protein luôn vận động và tương tác không ngừng. Việc quan sát tĩnh không thể phản ánh đúng trạng thái thực của chúng.
Zhang và các đồng nghiệp đã tìm ra cách quan sát protein ngay khi chúng đang "vận động" trong cơ thể.
"Nếu trước đây việc này giống như chụp ảnh có sắp đặt trong studio, thì nay chúng ta đã có thể chụp ảnh khoảnh khắc", Zhu Jiapeng, cộng sự của Zhang tại Đại học Y dược Trung Quốc Nam Kinh, ví von.
Việc ghi lại những hình ảnh tự nhiên này giúp dữ liệu về protein chân thực và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho các phân tích khoa học sau này.
Trong bài báo mới nhất xuất bản hồi tháng 2, Zhang cũng đã bác bỏ "giả thuyết lắp ráp tế bào chất" vốn tồn tại hơn một thập kỷ qua. Nghiên cứu của anh chỉ ra rằng các vi ống đóng góp tới 97% hiệu quả lắp ráp, trong khi các protein kết nối chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Việc Zhang Kai rời Yale khi đang ở độ chín của sự nghiệp khiến nhiều người bất ngờ. Sự trở về của anh tiếp nối làn sóng dịch chuyển của nhiều nhà khoa học từ phương Tây về châu Á trong khoảng hai năm gần đây.
AHS Challenge là cuộc thi học thuật thường niên tại Asian School, nơi những "nhà hùng biện" trẻ tuổi thể hiện khả năng lập luận sắc bén, tư duy logic và phong thái tự tin. Với cấu trúc bài bản, cuộc thi đặt ra nhiều thử thách đa dạng từ phân tích vấn đề, xây dựng lập luận thuyết phục đến trình bày quan điểm trước công chúng bằng tiếng Anh.
Ngay từ những vòng đầu tiên, hội trường đã trở nên sôi động khi các thí sinh đối mặt với những chủ đề mang tính thời đại. Không chỉ dừng lại ở kiến thức sách vở, các em khai thác và phân tích sâu về các vấn đề cấp thiết như: lối sống bền vững, sức ảnh hưởng trên không gian mạng, hay sự giao thoa giữa trí tuệ nhân tạo (AI) và nhân loại trong kỷ nguyên số. Bằng khả năng tiếng Anh mạch lạc và tư duy sắc sảo, các thí sinh đã đưa ra những góc nhìn độc đáo, thể hiện tầm nhìn của những "công dân toàn cầu" tương lai.
Theo dõi cuộc thi năm nay, ông Lưu Đình Phước (phụ huynh học sinh cơ sở Cao Thắng) không giấu được sự bất ngờ trước khả năng ngoại ngữ vượt trội của các thí sinh: "Dù còn nhỏ tuổi nhưng các em sử dụng tiếng Anh rất lưu loát, phong thái tự tin và giàu năng lượng. Không chỉ có kiến thức vững vàng, các em còn biết cách làm chủ sân khấu và truyền cảm hứng đến người nghe".
Bên cạnh đó, ông Phước cũng đánh giá cao vai trò của nhà trường trong việc kiến tạo những sân chơi bổ ích: "Những cuộc thi như AHS Challenge chính là nơi lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống, giúp các em hướng tới những điều tích cực và hoàn thiện bản thân mỗi ngày".
Để có được những phút giây tỏa sáng trên sân khấu, các thí sinh đã trải qua quá trình luyện tập bền bỉ. Em Trần Thảo Phương chia sẻ: "Điều ý nghĩa nhất với em tại AHS Challenge chính là sự đồng hành của thầy cô. Những góp ý quý báu về các điểm cần hoàn thiện đã giúp em tự tin tỏa sáng, mang đến phần thi tốt nhất".
Khoảnh khắc được mong chờ nhất của cuộc thi chính là lúc vinh danh những thí sinh xuất sắc. Bên cạnh các danh hiệu, AHS Challenge 2026 còn mang đến nhiều cơ hội học tập giá trị với các suất học bổng hấp dẫn từ Tập đoàn Giáo dục Quốc Tế Á Châu (GAIE).
Cụ thể, học sinh khối 6 - 11 nhận 6 suất học bổng 30% học phí năm học 2026 - 2027. Đối với học sinh khối 12, Trường đại học Quốc tế Sài Gòn (SIU) tài trợ 04 suất học bổng toàn phần (100% học phí) và 4 suất học bổng bán phần (50% học phí).
Với sự đầu tư công phu cùng tinh thần học hỏi nghiêm túc, các thí sinh đã chứng minh rằng học sinh Asian School không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn sở hữu tư duy sâu sắc trước những thay đổi của thế giới. AHS Challenge tiếp tục khẳng định là sân chơi ý nghĩa, góp phần nuôi dưỡng thế hệ học sinh tự tin, sẵn sàng bước ra thế giới.
Quy định trên nằm trong hướng dẫn công tác xét tuyển vào đại học, cao đẳng quân sự hệ chính quy năm 2026, do Bộ Quốc phòng công bố ngày 19/5.
Cụ thể, thí sinh có chứng chỉ IELTS từ 5.5, TOEFL iBT từ 55 điểm trở lên được quy đổi thành điểm môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển. Ngoài ra, Học viện Khoa học quân sự còn quy đổi cho thí sinh có chứng chỉ tiếng Nga TRKI-2 trở lên khi xét vào ngành Ngôn ngữ Nga.
Thí sinh vừa thi tốt nghiệp THPT môn Ngoại ngữ, vừa sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để quy đổi điểm xét tuyển, sẽ được ưu tiên dùng phương án có điểm cao hơn.
Bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế vào 23 trường quân đội năm 2026 như sau:
Năm nay, 23 trường quân đội tuyển sinh hệ đại học, cao đẳng, tăng ba trường so với năm ngoái, gồm trường Sĩ quan Kỹ thuật quân sự, Cao đẳng Kỹ thuật Phòng không - Không quân, Cao đẳng Kỹ thuật Hải quân. Tổng chỉ tiêu là 5.420 học viên đại học, tăng hơn 1.000 so và là mức cao nhất của nhóm trường quân đội trong 5 năm qua.
Khối trường này sử dụng 4 phương thức tuyển sinh, gồm xét tuyển thẳng, xét điểm thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội và TP HCM, dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT, xét điểm thi đánh giá năng lực QDA cho Bộ Quốc phòng tổ chức. Đây là lần đầu Bộ Quốc phòng tổ chức kỳ thi riêng để xét tuyển đầu vào.
