Chiến đấu cơ Mỹ đâm vào núi, gây cháy rừng

"Thời gian đang dần trôi qua với Iran. Họ nên hành động nhanh, nếu không sẽ chẳng còn lại gì", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 17/5, hai ngày sau khi kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc.

Theo CNN, ông Trump và đội ngũ dưới quyền đã hoãn đưa ra quyết định về cách xử lý vấn đề Iran trong lúc đang ở Bắc Kinh và hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Một trong những nội dung trao đổi chủ chốt giữa hai lãnh đạo là chiến sự Iran, vấn đề đang tác động đến nhiều mặt của thế giới. Tuy nhiên, khi ông Trump lên chuyên cơ Không lực Một rời Bắc Kinh chiều 15/5, hai bên vẫn không có dấu hiệu cho thấy họ đã đạt được đồng thuận về cách chấm dứt chiến sự Iran.

Nhà Trắng cho biết Mỹ và Trung Quốc nhất trí Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz cần được duy trì tự do đi lại để bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Trung Quốc phản đối quân sự hóa eo biển Hormuz, cũng như hành vi áp phí tàu qua khu vực này.

Tuy nhiên, phía Trung Quốc không xác nhận đầy đủ những nội dung mà Mỹ công bố. Thông cáo của Trung Quốc chủ yếu nhấn mạnh chiến sự Iran "đáng lẽ không bao giờ được xảy ra" và các bên cần giải quyết bằng đối thoại.

Theo Chong Ja Ian, phó giáo sư tại Đại học Quốc gia Singapore, điều này cho thấy Trung Quốc hiện tránh thể hiện lập trường nghiêng về Mỹ và chưa cam kết tăng sức ép lên Iran như mong muốn của ông Trump.

Cuộc gặp với ông Tập không tạo ra đột phá về vấn đề Iran dường như đã khiến ông Trump mất kiên nhẫn. Trên hành trình trở về Washington ngày 15/5, ông Trump đã nhắc lại việc đề xuất hòa bình gần nhất của Iran là "không thể chấp nhận được".

"Tôi xem đề xuất và nếu không thích câu đầu tiên thì tôi sẽ bỏ đi", ông Trump nói với phóng viên trên Không lực Một. "Nếu họ đề cập đến hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào, tôi sẽ không đọc phần còn lại".

Cuối tuần qua, các quan chức Mỹ cũng đề cập ngày càng nhiều đến khả năng Mỹ nối lại hoạt động quân sự với Iran, vốn đã ngừng lại sau khi hai nước đạt thỏa thuận ngừng bắn hôm 8/4. Hai bên đã tiến hành một vòng đàm phán trực tiếp tại Pakistan hôm 11/4 nhưng chưa đạt bước đột phá nào, khi bất đồng về chương trình hạt nhân của Iran và eo biển Hormuz vẫn quá lớn.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Lầu Năm Góc "có kế hoạch leo thang nếu cần thiết". Hai quan chức Trung Đông nói Mỹ cùng Israel đang có những hoạt động chuẩn bị quân sự lớn nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực và có thể hành động sớm nhất trong tuần này.

Theo các quan chức Mỹ, nếu Tổng thống Trump quyết định nối lại không kích, những lựa chọn được cân nhắc gồm mở rộng oanh tạc nhằm vào mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran. Một phương án khác là triển khai lực lượng đặc nhiệm đổ bộ vào Iran để thu hồi lượng uranium đã làm giàu đang bị chôn vùi dưới lòng đất.

Mỹ đã điều vài trăm lính đặc nhiệm tới Trung Đông từ tháng 3 nhằm giúp ông Trump có sẵn lựa chọn này. Mục tiêu được nhắm đến có thể là kho uranium làm giàu cấp độ cao tại cơ sở hạt nhân Isfahan, miền trung Iran.

Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Trump không loại trừ khả năng nào, nhưng ưu tiên của ông luôn là giải pháp ngoại giao.

"Mỹ đang nắm đòn bẩy tối đa đối với chính quyền Iran và Tổng thống sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận bảo đảm an ninh quốc gia của chúng ta", phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly nói.

Ông Trump từng kỳ vọng có thể thuyết phục Trung Quốc gây sức ép để Iran nhượng bộ trong vấn đề hạt nhân và eo biển Hormuz, tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh. Trung Quốc cũng có lợi nếu Hormuz được giữ thông suốt, bởi khủng hoảng năng lượng kéo dài sẽ khiến kinh tế thế giới suy thoái, ảnh hưởng tới xuất khẩu của nước này.

Dù vậy, sau hai cuộc hội đàm với ông Trump, ông Tập không công bố bất kỳ cam kết mới nào về việc gây sức ép với Iran hay tham gia sâu hơn vào nỗ lực chấm dứt xung đột.

Yue Su, kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit, cho rằng các cuộc trao đổi giữa ông Trump và ông Tập cho thấy hai bên vẫn có một số điểm đồng về vấn đề Iran, nhưng khả năng Bắc Kinh sẵn sàng can dự sâu hơn không cao.

"Một lý do là chính quyền Iran đang ở trong trạng thái sống còn và họ sẽ đặt lợi ích của mình lên trên hết, thay vì chịu sức ép từ các bên như Trung Quốc", bà nói với CNBC.

Damien Ma, giám đốc trung tâm nghiên cứu Carnegie China, nhận định Trung Quốc là bên hỗ trợ quan trọng với Iran, nhưng quan hệ giữa Bắc Kinh và Tehran chủ yếu "mang tính thực dụng" trên cơ sở hai bên cùng có lợi. "Trong hơn 10 năm qua, Trung Quốc cũng đã mở rộng quan hệ với nhiều nước Trung Đông như Arab Saudi hay Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất", ông Ma nói.

Các nhà phân tích của ngân hàng đầu tư Raymond James cũng cho rằng Trung Quốc khó chủ động can dự sâu hơn vào cuộc khủng hoảng.

"Ông Trump có thể muốn tận dụng ảnh hưởng của Trung Quốc để tạo đột phá trong đàm phán với Iran, nhưng chúng tôi hoài nghi khả năng Bắc Kinh sẽ sử dụng ảnh hưởng của họ một cách mạnh tay trong bối cảnh hiện tại", nhóm nhà phân tích viết.

Theo nhóm này, Trung Quốc phải duy trì thế cân bằng giữa quan hệ với Iran, các nước Arab vùng Vịnh và cả Mỹ. Vì vậy, Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ tiếp tục kêu gọi hòa bình thay vì đóng vai trò tích cực hơn trong việc gây sức ép để Tehran nhượng bộ.

Tuy nhiên, họ cho rằng Trung Quốc có thể tham gia sâu hơn nếu xuất hiện đề xuất chuyển lượng uranium làm giàu cấp độ cao của Iran ra nước ngoài, bởi Bắc Kinh có thể trở thành bên tiếp nhận số vật liệu này.

Các nhà phân tích của Eurasia Group cho rằng hợp tác Mỹ - Trung về Iran sẽ chỉ dừng ở mức hạn chế. Bắc Kinh đã thể hiện lập trường rõ ràng hơn khi phản đối việc thu phí qua eo biển Hormuz và có thể tăng mua năng lượng từ Mỹ để giảm bớt lo ngại của Washington.

"Nhưng đó có lẽ cũng là giới hạn của sự phối hợp Mỹ - Trung về Iran", nhóm này cho biết.

Sau chuyến đi Bắc Kinh, lựa chọn của ông Trump đang dần thu hẹp. Hội đàm với ông Tập giúp duy trì đối thoại Mỹ - Trung và tránh căng thẳng song phương leo thang, nhưng chưa tạo được lối thoát rõ ràng cho chiến sự Iran.

Trong lúc đó, Tehran vẫn giữ được đòn bẩy quan trọng là khả năng gây áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu thông qua eo biển Hormuz. Iran dường như hiểu rõ điều này và tiếp tục phát tín hiệu cứng rắn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố lực lượng vũ trang nước này "sẵn sàng đáp trả mọi hành động gây hấn".

"Tổng thống Trump đã thử gây sức ép và đưa ra những tuyên bố cứng rắn, nhưng không hiệu quả. Ông ấy cũng thử đàm phán, nhưng vẫn không thành công", Ivo Daalder, cựu đại sứ Mỹ tại NATO, nói với CNN. "Giờ ông ấy đang cố tìm cách thoát khỏi thế bế tắc".

Khi cuộc gặp thượng đỉnh với ông Tập không giúp tháo gỡ được thế bế tắc đó, ông Trump không còn nhiều lựa chọn. Các lãnh đạo Lầu Năm Góc cho hay trong hơn một tháng ngừng bắn với Iran, họ đã tái vũ trang cho các tàu chiến và chiến đấu cơ ở Trung Đông.

Tướng Dan Caine, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tuần trước nói trước một ủy ban Thượng viện rằng quân đội "duy trì loạt phương án cho các lãnh đạo dân sự", trong đó có khả năng nối lại hoạt động quân sự với Iran. Tuy nhiên, tướng Caine từ chối làm rõ động thái quân sự mà Tổng thống Trump có thể ra lệnh tiến hành.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng thông tấn Reuters ngày 23-4, Đài Loan cho biết Seychelles, Mauritius và Madagascar đã đơn phương rút lại giấy phép bay qua không phận đối với máy bay chở lãnh đạo Lại Thanh Đức, chỉ một ngày trước khi ông bắt đầu chuyến công du tới Eswatini.

Eswatini là một trong 12 quốc gia còn duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với vùng lãnh thổ Đài Loan, đồng thời là nước duy nhất ở châu Phi có quan hệ này.

Đây là lần đầu tiên một lãnh đạo của Đài Loan phải hủy toàn bộ chuyến thăm nước ngoài vì không được cấp quyền quá cảnh - cho thấy một bước leo thang mới trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thu hẹp không gian hoạt động quốc tế của Đài Bắc.

"Một số quốc gia đang hành động theo chỉ đạo của Trung Quốc khi can thiệp vào sự an toàn và phẩm giá của các chuyến công du thông thường của quan chức Đài Loan", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ phát biểu ngày 22-4, không nêu đích danh ba nước trên.

Quan chức này nhấn mạnh trách nhiệm quản lý vùng không phận quốc tế vượt ra ngoài không phận chủ quyền của các nước đó "chỉ nhằm đảm bảo an toàn hàng không, chứ không phải để làm công cụ chính trị cho Bắc Kinh".

"Đây là thêm một ví dụ cho thấy Bắc Kinh đang tiến hành chiến dịch đe dọa nhằm vào vùng lãnh thổ Đài Loan và các nước ủng hộ trên toàn thế giới, lạm dụng hệ thống hàng không dân dụng quốc tế và đe dọa hòa bình, thịnh vượng toàn cầu", quan chức này nói thêm.

Mỹ cũng yêu cầu Trung Quốc chấm dứt các biện pháp gây sức ép quân sự, ngoại giao và kinh tế đối với Đài Loan.

Một quan chức an ninh cấp cao của Đài Loan cho biết Trung Quốc đã gây sức ép lên ba quốc gia châu Phi nói trên, thậm chí đe dọa trừng phạt kinh tế, bao gồm rút lại các chương trình xóa nợ.

Đáp lại những chỉ trích, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 23-4 kiên quyết bác bỏ cáo buộc của Mỹ, cho rằng Washington "nên chấm dứt can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc thông qua vấn đề Đài Loan". Người phát ngôn Quách Gia Côn cũng khẳng định những tuyên bố từ phía Mỹ là "vô căn cứ".

Bắc Kinh lâu nay luôn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để thống nhất.

Chuyến đi của ông Lại dự kiến khởi hành ngày 22-4, nhằm tham dự lễ kỷ niệm 40 năm ngày Quốc vương Mswati III lên ngôi và sinh nhật lần thứ 58 của nhà vua.

Lần gần nhất một lãnh đạo Đài Loan thăm Eswatini là năm 2023, khi bà Thái Anh Văn thực hiện chuyến công du này.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

"Tôi tự hào công bố địa điểm xây dựng Vườn quốc gia vinh danh các anh hùng Mỹ. Triển lãm tượng tráng lệ này sẽ tọa lạc tại Công viên Tây Potomac, nơi chúng tôi đang biến thành một trong những không gian công cộng đẹp nhất thế giới. Hiện tại, nơi đây chỉ là một bãi đất hoàn toàn trống trải thuộc khu bất động sản ven mặt nước đắc địa dọc theo dòng sông Potomac hùng vĩ", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social khi đang trên đường trở về từ chuyến công du Trung Quốc hôm 15/5.

Đây là một trong nhiều bài đăng mà ông thực hiện liên quan tới chủ đề kiến trúc trong hành trình từ Trung Quốc về Mỹ. Sông Potomac dài khoảng 652 - 665 km, chảy từ Tây Virginia đến vịnh Chesapeake và là ranh giới tự nhiên giữa Maryland, Tây Virginia, Virginia và Washington D.C.

Quyết định của ông Trump nhằm thúc đẩy kế hoạch đã kéo dài nhiều năm về việc xây dựng một công viên điêu khắc quy mô lớn để tôn vinh hàng trăm vĩ nhân trước lễ kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ vào 4/7 tới.

Khu vườn sẽ trưng bày 250 bức tượng có kích thước tương đương người thật, khắc họa chân dung các danh nhân như như nữ phi công huyền thoại Amelia Earhart, tổng thống Mỹ thứ 16 Abraham Lincoln, võ sĩ quyền Anh Muhammad Ali, nhà thám hiểm người Italy Christopher Columbus và người phụ nữ Mỹ đầu tiên bay vào vũ trụ Sally Ride.

Ông Trump cho biết các bức tượng sẽ vinh danh "nhà lập quốc, chiến binh quân đội, thủ lĩnh tôn giáo, nhà đấu tranh dân quyền, vận động viên đẳng cấp thế giới, nghệ sĩ và nhiều hơn thế nữa".

"Người dân Mỹ và cả thế giới sẽ đến đây để học hỏi và được truyền cảm hứng từ những vĩ nhân. Vườn quốc gia vinh danh các anh hùng Mỹ là một dự án nữa mà chúng tôi đang thực hiện để tôn vinh sinh nhật lần thứ 250 của quốc gia vĩ đại nhất trên Trái đất - nước Mỹ!", ông Trump viết tiếp.

Dự án được ông Trump nêu ra từ năm cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên. Ông Joe Biden đã hủy bỏ sắc lệnh xây dựng công viên này vào năm 2021, nhưng ông Trump đã khôi phục lại ngay khi trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025.

Kế hoạch vẫn đối mặt với nhiều nghi ngờ về thời gian, chi phí và sự ủng hộ bởi nhiều người cho rằng công viên không thể hoàn thành kịp thời hạn. Theo một nguồn tin, dự án sẽ được trình lên Ủy ban Mỹ thuật, nơi có thẩm quyền phê duyệt, vào tháng 6.

Ngoài dự án vườn điêu khắc, ông Trump cũng thúc đẩy kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng và khải hoàn môn cao 76 m gần Nghĩa trang Arlington. Ông cho rằng nước Mỹ nên có một địa điểm tổ chức sự kiện hoành tráng như nơi ông từng đến thăm ở Bắc Kinh.

Tin Gốc: Vnexpress