Theo Hãng tin TASS, trong cuộc phỏng vấn kênh RTVI ngày 31-3, Đại sứ Nga tại Tehran Alexey Dedov cho biết lãnh tụ tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, hiện vẫn đang ở trong nước nhưng chưa xuất hiện trước công chúng.
“Như giới lãnh đạo Iran đã nhiều lần khẳng định, lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei vẫn đang ở trong nước, song vì những lý do dễ hiểu, ông ấy tạm thời chưa lộ diện trước công chúng” – Đại sứ Nga nói.
Trước đó, Đài NDTV dẫn nguồn từ báo Al-Jarida (Kuwait) cho hay ông Mojtaba Khamenei được cho là đã bí mật tới Matxcơva trên một chuyến bay quân sự của Nga để điều trị y tế.
Sau khi đến nơi, lãnh tụ tối cao đã trải qua một ca phẫu thuật và hiện đang được chăm sóc tại một cơ sở y tế nằm trong khuôn viên dinh thự của Tổng thống Putin.
Nguồn tin này cũng tiết lộ Tổng thống Putin là người chủ động đề nghị hỗ trợ y tế trong cuộc điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 10-3. Tuy nhiên, phía Nga từ chối bình luận về thông tin trên.
“Chúng tôi sẽ không bình luận về những thông tin như vậy” – người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với Hãng tin TASS.
Đại sứ Iran tại Nga Kazem Jalali sau đó cũng lên tiếng bác bỏ thông tin này. “Thông tin cho rằng lãnh tụ tối cao đã tới Nga để điều trị y tế chỉ là một hình thức mới của chiến tranh tâm lý” – ông Kazem Jalali viết trên X.
Theo NDTV, Iran hiện là một trong những đồng minh thân cận nhất của Nga tại Trung Đông. Tổng thống Putin trước đó đã lên án vụ sát hại cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đồng thời cam kết sẽ ủng hộ Tehran một cách “kiên định”.
Đại sứ Alexey Dedov trong cuộc phỏng vấn cũng nhắc lại Tổng thống Nga Vladimir Putin là một trong những nguyên thủ đầu tiên gửi điện chúc mừng ông Mojtaba Khamenei.
Trong thông điệp này, nhà lãnh đạo Nga bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Tehran và khẳng định tinh thần đoàn kết với “những người bạn Iran”.
Bộ Quốc phòng Mỹ hôm nay thông báo lực lượng nước này đã "thực hiện quyền khám xét", chặn và lên tàu M/T Tifani "mà không gặp sự cố".
Lầu Năm Góc cho biết sự việc diễn ra tại khu vực thuộc trách nhiệm của Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (INDOPACOM), song không nêu cụ thể. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy chiếc Tifani hôm nay chở dầu ở Ấn Độ Dương, tại khu vực nằm giữa Sri Lanka và Indonesia.
Theo Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ, tàu Tifani nằm trong danh sách trừng phạt của nước này vì từng vận chuyển dầu của Iran. Lầu Năm Góc mô tả Tifani là phương tiện "không có quốc tịch", dù hãng thông tấn AP cho biết con tàu mang cờ Botswana.
Video đăng kèm cho thấy lực lượng Mỹ dùng trực thăng để đổ bộ lên phương tiện này.
"Như đã nói rõ, chúng tôi sẽ theo đuổi các nỗ lực thực thi pháp luật hàng hải trên toàn cầu nhằm phá vỡ các mạng lưới bất hợp pháp, cũng như chặn những tàu bị trừng phạt và đang cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran, bất kể chúng hoạt động ở đâu. Vùng biển quốc tế không phải nơi trú ẩn của tàu bị trừng phạt", Lầu Năm Góc cho biết.
Đây là động thái mới nhất của Mỹ nhằm chặn tất cả tàu có liên hệ với Iran hoặc bị tình nghi vận chuyển vật tư có thể giúp Tehran, từ vũ khí, dầu mỏ, kim loại cho đến thiết bị điện tử. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine tuần trước cho biết lệnh phong tỏa do Washington áp đặt sẽ được mở rộng ra ngoài vùng biển thuộc Iran và khu vực do Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) phụ trách.
Theo ông, lực lượng Mỹ tại các khu vực khác sẽ "tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào mang cờ Iran hoặc cố gắng cung cấp hỗ trợ vật chất" cho Tehran. Tướng Caine đặc biệt nhắc đến hoạt động ở Thái Bình Dương, đồng thời giải thích rằng Mỹ sẽ nhắm mục tiêu cả những tàu đã rời khỏi khu vực eo biển Hormuz trước khi lệnh phong tỏa có hiệu lực.
Quân đội Mỹ cũng công bố danh sách chi tiết các hàng hóa được coi là hàng lậu, tuyên bố sẽ lên tàu, khám xét và tịch thu chúng "bất kể ở địa điểm nào". Trong thông báo được đưa ra hôm 16/4, lực lượng này cho biết mọi hàng hóa "được vận chuyển cho kẻ thù hoặc có khả năng sử dụng trong xung đột vũ trang" đều có thể bị tịch thu ở "bất kể địa điểm nào nằm ngoài lãnh thổ trung lập".
CENTCOM hôm 19/4 thông báo lực lượng Mỹ đã bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua vòng phong tỏa hàng hải. Iran lên án hành động trên là "bất hợp pháp", "hành vi cướp biển" và chỉ trích Mỹ "vi phạm lệnh ngừng bắn".
Tin Gốc: Vnexpress
Cát Diệu Trọng, 44 tuổi, nông dân huyện Dương, tỉnh Thiểm Tây, ngày 2/5 lái xe chở 4 tấn táo đến huyện Hàm Phong, tỉnh Hồ Bắc để bán hàng. Khi đang bán, anh bị đột quỵ và được đưa vào bệnh viện y học cổ truyền huyện Hàm Phong để cấp cứu.
Cát đã vượt qua nguy hiểm nhưng phải nằm viện để điều trị thêm và phục hồi chức năng. Vợ anh, chị Lương Lệ Lệ, khi hay tin đã lập tức đến chăm sóc chồng nhưng vì không biết lái xe, chị đành để lại xe tải chở đầy táo trong bệnh viện.
Là lao động chính trong nhà, Cát phải nuôi cha mẹ già đau yếu và hai con nhỏ đang tuổi ăn học. Biết được hoàn cảnh khó khăn của anh, bệnh viện đã phát động nhân viên cùng giúp anh bán táo.
Nhân viên bệnh viện đã lái xe táo ra trước cổng, dựng quầy để bán cho người dân. Mỗi cân táo được bán giá 5 tệ (0,6 USD) nhưng có nhiều người trả thêm để ủng hộ. Có nhân viên bệnh viện đã mua tới 500 tệ tiền táo, người khác thì mang đồ ăn cho chị Lương và động viên chị giữ gìn sức khỏe.
Nỗ lực "giải cứu" xe táo của bệnh viện Hàm Phong nhanh chóng được chia sẻ trên mạng xã hội. Trong vòng 19 tiếng, toàn bộ 4 tấn táo đã được bán hết, giúp gia đình anh Cát thu về 34.000 tệ (5.000 USD).
"Tôi vô cùng biết ơn người dân Hàm Phong. Tiền vốn số táo này là hơn 20.000 tệ, nếu táo bị hỏng, tôi không biết gia đình sẽ xoay sở ra sao", anh Cát nói trên giường bệnh hôm 6/5.
Lương bày tỏ cảm kích trước những y bác sĩ đã cứu mạng chồng mình, cũng như những người tốt bụng đã giúp gia đình chị vượt qua khó khăn. "Tôi không có người thân ở Hàm Phong nhưng mọi người đối xử với tôi như người nhà. Tôi sẽ không bao giờ quên tấm lòng của mọi người", chị nói.
Để đáp lại ân tình của huyện Hàm Phong, chính quyền huyện Dương, quê anh Cát, thông báo bắt đầu từ 7/5, người dân mang hộ khẩu thành phố Ân Thi, nơi quản lý huyện Hàm Phong, sẽ được miễn phí vé vào cửa các khu du lịch của huyện trong vòng một năm.
Các điểm tham quan được áp dụng gồm lăng mộ Thái Luân, thái giám thời Đông Hán (25-220) là người phát minh ra giấy ở Trung Quốc, cùng khu rừng bảo tồn loài cò quăm có mào quý hiếm.
Huyện Hàm Phong sau đó đáp lại bằng chính sách tương tự dành cho người dân huyện Dương. Một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất của Hàm Phong là thành cổ Thổ Ti Đường Nhai, di sản thế giới được UNESCO công nhận.
"Tôi đã rất xúc động khi đọc câu chuyện này. Bệnh viện và chính quyền ở Hồ Bắc đã làm rất tốt khi lan tỏa sáng kiến này tới toàn huyện. Cảm ơn tấm lòng yêu thương của các bạn", một người dùng mạng Trung Quốc bày tỏ.
Tin Gốc: Vnexpress
Sau khi cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ giữa Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận, Tổng thống Donald Trump ngày 12/4 tuyên bố áp lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
"Có hiệu lực ngay lập tức. Hải quân Mỹ, lực lượng tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa mọi tàu ra vào eo biển Hormuz", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Trọng tâm của lệnh phong tỏa là hải quân Mỹ sẽ kiểm tra bất kỳ tàu nào ra vào các cảng hoặc khu vực ven biển của Iran, về thực chất là chặn bắt những con tàu đã trả phí cho Iran để được đi qua eo biển. "Bất kỳ lực lượng Iran nào nhắm bắn vào chúng tôi hoặc các tàu hòa bình đều sẽ bị hủy diệt", ông cảnh báo.
Quyết định đóng cửa eo biển của Iran trước đó đã gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho một số quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu thô Trung Đông, khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt, gồm cả ở Mỹ. Vậy tại sao ông Trump lại muốn phong tỏa eo biển mà chính ông nỗ lực tìm cách mở cửa thời gian qua?
David Goldman, nhà phân tích của CNN, cho hay thực tế eo biển Hormuz không đóng hoàn toàn thời gian qua. Iran đã cho phép tàu dầu một số nước đi qua eo biển, thậm chí biến Hormuz thành "trạm thu phí" với mức thu lên tới 2 triệu USD mỗi tàu.
Điều quan trọng là Iran vẫn cho phép dầu của nước này lưu thông trong và ngoài khu vực suốt thời gian chiến sự. Iran xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu thô mỗi ngày tính đến hết tháng 3, nhiều hơn khoảng 100.000 thùng mỗi ngày so với ba tháng trước đó, theo dữ liệu từ công ty phân tích dầu mỏ Kpler.
Do đó, bằng cách áp lệnh phong tỏa eo biển, ông Trump có thể cắt đứt nguồn tài chính quan trọng cho chính phủ và các hoạt động quân sự của Iran. "Đây là đòn bẩy mà chính quyền Mỹ vốn không muốn sử dụng. Phong tỏa eo biển, kể cả với dầu của Iran, sẽ khiến giá dầu có thể tăng vọt trên toàn cầu", Goldman viết.
Đó là lý do hải quân Mỹ trong hơn một tháng qua vẫn cho phép tàu chở dầu của Iran đi qua khu vực này, dù các chiến hạm Mỹ hiện diện dày đặc trong khu vực. Bất kỳ lượng dầu nào được xuất khẩu từ Trung Đông lúc này đều có thể giúp kiềm chế giá dầu thế giới ở một mức độ nào đó, theo Goldman.
Nhà phân tích này thêm rằng hồi tháng 2, Mỹ đã cấp phép tạm thời miễn trừng phạt cho Iran để bán số dầu đã được chuyển lên các tàu. Mỹ đã áp đặt các lệnh trừng phạt với dầu mỏ Iran một cách gián đoạn trong nhiều thập kỷ và chính quyền ông Trump đã chặn việc bán dầu thô của nước này kể từ khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018.
Quyết định nới trừng phạt của ông Trump tháng trước đã giúp giải phóng khoảng 140 triệu thùng dầu, đủ để đáp ứng nhu cầu của toàn cầu trong khoảng 1,5 ngày, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Iran đã hưởng lợi từ các đợt bán hàng này, khi giá dầu của họ được bán cao hơn vài USD so với dầu thô Brent tiêu chuẩn quốc tế.
Nhà Trắng đã cố gắng tìm kiếm các biện pháp khả dĩ để kiềm chế giá dầu trong khi chiến sự diễn ra. Bên cạnh phối hợp xả kho dự trữ dầu toàn cầu, chính quyền ông Trump tháng trước cũng đã dỡ lệnh trừng phạt với hàng trăm triệu thùng dầu của Nga.
"Giờ ông Trump đang mạo hiểm đẩy giá xăng dầu lên cao hơn nữa để tối đa hóa đòn bẩy với Iran, nhằm chấm dứt xung đột", Goldman cho hay.
Andrew Tillett, nhà phân tích của Australian Financial Review, nhận định ông Trump tin rằng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz có thể gây ra nỗi đau kinh tế lớn cho Iran, khiến nước này cạn kiệt nguồn tiền mặt mà không cần phá hủy kho dầu tại đảo Kharg, nơi xử lý 90% lượng dầu xuất khẩu của Tehran.
Tillett nói thêm Nhà Trắng dường như cũng tính toán rằng việc phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz sẽ khiến khách mua dầu của Iran bị ảnh hưởng, buộc phải gây áp lực đối với Tehran để nhượng bộ các yêu cầu mà Mỹ đưa ra trong đàm phán.
Một quan chức Mỹ giấu tên nói với Washington Post rằng cuộc đàm phán tại Pakistan cuối tuần qua thất bại vì Tehran không chấp nhận một số yêu cầu của Washington. Mỹ muốn Iran phải chấm dứt mọi hoạt động làm giàu uranium, cho phép Washington thu hồi uranium đã làm giàu cấp độ cao và tháo dỡ tất cả các cơ sở làm giàu hạt nhân lớn.
Washington cũng muốn Tehran chấp nhận khuôn khổ giảm căng thẳng lớn hơn với sự tham gia của các cường quốc khu vực, cũng như chấm dứt tài trợ cho các nhóm dân quân như Hamas, Hezbollah và Houthi. Và điểm quan trọng là Iran phải mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu phí với tàu thuyền qua lại.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cho rằng đây là "những yêu sách quá đáng" mà Iran không thể chấp nhận. Iran cảnh báo hiện trạng ở eo biển Hormuz sẽ không thể thay đổi "trừ phi Mỹ nhất trí với một thỏa thuận hợp lý". "Chúng tôi chẳng có gì phải vội vàng", một thành viên trong đoàn đàm phán của Iran nói.
Dù vậy, ông Trump vẫn bày tỏ lạc quan rằng một thỏa thuận vẫn sẽ được ký kết với Iran và nhắc lại nhận định trước đó của Phó Tổng thống JD Vance rằng điểm nghẽn chính là sự bất đồng về chương trình hạt nhân của Tehran.
Khi được hỏi liệu ông có tiếp tục tấn công Iran nếu nước này không từ bỏ chương trình hạt nhân hay không, ông Trump nói "có". Ông cho biết các cuộc tấn công vào nhà máy điện, cơ sở sản xuất tên lửa, cầu đường và thậm chí cả nhà máy khử mặn nước biển có thể xảy ra. Song ông cũng nói thêm rằng "ghét" việc phải nhắm mục tiêu vào nguồn nước của quốc gia này.
"Tôi dự đoán họ sẽ quay lại và đưa cho chúng ta mọi thứ chúng ta muốn", ông Trump nói.
Thông báo phong tỏa eo biển Hormuz của ông Trump được đưa ra chỉ vài giờ sau khi cuộc đàm phán kết thúc cho thấy Tổng thống Mỹ vẫn mong đợi Tehran chấp nhận nhượng bộ, theo Susannah George, nhà phân tích của Washington Post.
Khi ông Vance trả lời báo giới ngay trước khi rời thủ đô Pakistan ngày 12/4, ông gợi ý rằng Mỹ vẫn để ngỏ giải pháp ngoại giao, nhưng chỉ khi Iran chấp nhận "đề nghị cuối cùng và tốt nhất của chúng tôi".
Trước khi ông Trump thông báo phong tỏa eo biển Hormuz, các quan chức Iran cũng cho thấy họ vẫn để ngỏ giải pháp ngoại giao. Tuy nhiên, nhà đàm phán hàng đầu của họ là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf gợi ý rằng Washington trước đó phải có động thái khiến Iran cảm thấy tin tưởng.
Danny Citrinowicz, từng là người đứng đầu bộ phận phân tích về Iran của tình báo quân đội Israel, tin rằng việc đóng cửa hoàn toàn eo biển sẽ khó có thể khiến Iran khuất phục.
"Những gì không đạt được sau 5 tuần liên tục gây sức ép bằng không kích thì khó lòng thành công nếu chỉ trông vào sức ép trên biển", Citrinowicz viết trên X. "Nó khó có thể khiến các lãnh đạo Iran chấp nhận những điều mà họ coi là sự áp đặt từ phía Mỹ. Tehran có thể không phản đối việc đi tới một thỏa thuận, nhưng sẽ không chấp nhận các điều khoản mà họ cảm thấy bị ép buộc".
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng ra tuyên bố cho rằng eo biển Hormuz "đang được quản lý, kiểm soát một cách thông minh và an toàn cho tàu bè dân sự tuân thủ các quy định cụ thể". IRGC không đề cập tới hoạt động thu phí tàu thuyền trong tuyên bố.
Cơ quan này cũng cảnh báo bất cứ tàu quân sự nào tìm cách vượt qua eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn và "sẽ bị xử lý thích đáng".
Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời một quan chức Iran giấu tên cho hay những tuyên bố của ông Trump về phong tỏa và hạn chế tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz "không đáng tin cậy và không hiệu quả".
"Lập trường như vậy sẽ không giúp cải thiện quá trình giải quyết vấn đề, và ông Trump nên lo sợ việc để mất cả eo biển Bab al-Mandab nếu cứ tiếp tục đưa ra những lời đe dọa như vậy", quan chức Iran nói, đề cập đến eo biển nối với biển Đỏ, vốn được coi là "yết hầu" năng lượng thứ hai của khu vực. Lực lượng Houthi, đồng minh của Iran, đang gần như kiểm soát eo biển này.
Tuy nhiên, một số nhà quan sát lại lạc quan hơn với biện pháp mới của ông Trump.
"Phong tỏa luôn hợp lý hơn là chiếm đóng đảo Kharg. Nó chặn đứng xuất khẩu và doanh thu của Iran, đồng thời là một đòn đối trọng với việc họ đóng cửa eo biển. Iran có thể đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở dầu mỏ ở vùng Vịnh, nhưng điều đó sẽ gây áp lực lớn hơn lên Tehran", cựu đại sứ Mỹ Dennis Ross, chuyên gia lâu năm về Iran, nhận xét.
Tin Gốc: https://vnexpress.net/thong-diep-cua-ong-trump-khi-ra-lenh-phong-toa-hormuz-5061585.html