Căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Giáo hoàng Leo XIV gần đây gia tăng, khi hai bên bất đồng quan điểm về chiến sự Iran. Lãnh đạo Vatican trước đó thường xuyên chỉ trích cuộc chiến Iran và kêu gọi chấm dứt xung đột.
Tổng thống Trump tối 12/4 chỉ trích Giáo hoàng Leo XIV bằng những lời lẽ gay gắt bất thường, cho rằng ông là người Mỹ nhưng “không có tinh thần Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) và rất tệ trong chính sách đối ngoại”.
Ngày 13/4, Giáo hoàng trả lời phóng viên rằng thông điệp kêu gọi hòa bình và hòa giải của Vatican bắt nguồn từ Phúc âm và ông “không e sợ chính quyền Trump”. Tổng thống Trump sau đó nhắc lại những lời công kích lãnh đạo Vatican và tuyên bố sẽ không xin lỗi.
Cuộc đối đầu chưa từng có giữa lãnh đạo một cường quốc với người đứng đầu 1,4 tỷ tín đồ Công giáo toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chứng kiến những lời lẽ của ông Trump, nhiều người Công giáo ở Mỹ đã bày tỏ nỗi bất bình, điều có thể gây bất lợi lớn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, theo các bình luận viên David Crary, Peter Smith và Steve Peoples của AP.
Tổng thống Trump đắc cử nhiệm kỳ hai hồi tháng 11/2024 phần nào nhờ sự ủng hộ từ cộng đồng Công giáo Mỹ, với 55% cử tri nhóm này bỏ phiếu cho ông, theo Trung tâm Nghiên cứu Pew. Đây cũng là nhóm cử tri quan trọng mà đảng Cộng hòa cần dựa vào nếu muốn duy trì thế đa số sít sao tại lưỡng viện trong bầu cử giữa kỳ.
Tuy nhiên, sự ủng hộ này đang có dấu hiệu giảm xuống. Kết quả thăm dò thực hiện trong tháng 2 của Pew, trước khi chiến sự Iran bùng phát, cho thấy tỷ lệ ủng hộ cách ông Trump lãnh đạo đất nước giảm từ 59% xuống 52% trong nhóm Công giáo da trắng, từ 31% xuống 23% trong nhóm Công giáo gốc Latin. Tỷ lệ ủng hộ toàn bộ hoặc phần lớn chương trình nghị sự của ông Trump cũng lần lượt giảm từ 51% xuống 46% và từ 20% xuống 18%.
Trong khi đó, sự ủng hộ dành cho Giáo hoàng gia tăng trên toàn nước Mỹ. Khảo sát cuối tháng 2, đầu tháng 3 của NBC News cho thấy cử tri Mỹ hiện có thiện cảm với Giáo hoàng nhiều hơn Tổng thống Trump. 42% người được hỏi cho biết họ nhìn nhận lãnh đạo Vatican tích cực, và chỉ 8% có cái nhìn tiêu cực, chênh lệch ròng 34 điểm phần trăm.
Nhà phân tích dữ liệu Harry Enten của CNN cho biết mức chênh lệch giữa cái nhìn tích cực và tiêu cực với ông Trump trong cộng đồng người Công giáo Mỹ đã lao dốc từ +20 điểm hồi tháng 11/2024 xuống còn -4 điểm vào tháng 3.
“Tôi tin rằng Tổng thống đang mắc sai lầm lớn khi nhắm vào người đàn ông được yêu mến và nổi tiếng nhất nước Mỹ”, ông Enten nói, thêm rằng ông Trump có thể “đang ghen tị” với Giáo hoàng. “Từ quan điểm chuyên môn của mình, tôi không chắc việc công kích Giáo hoàng là cách để lấy lại sự ủng hộ từ cử tri Công giáo. Điều này sẽ không giúp ích gì cả”.
Tổng thống Trump còn gây tranh cãi khi đăng lên Truth Social tối 12/4 một bức ảnh chế thể hiện ông trong trang phục dài màu trắng với áo choàng đỏ, đặt bàn tay phát sáng lên trán một người nằm trên giường bệnh, tay còn lại cũng phát ra ánh sáng. Bức ảnh đã thu hút nhiều chú ý, khi một số người cho rằng nó cho thấy ông Trump “có hiện thân như Chúa Jesus”.
“Hãy gỡ cái này xuống, thưa ngài Tổng thống”, David Brody, bình luận viên nổi tiếng của tổ chức truyền thông tôn giáo Christian Broadcasting Network, người có quan điểm ủng hộ ông Trump, viết trên X. “Ngài không phải là Chúa. Không ai trong chúng ta là như vậy. Điều này đã đi quá xa, vượt lằn ranh đỏ”.
Caleb Collier, người dẫn chương trình podcast Church and State, thừa nhận “hối tiếc” vì đã bỏ phiếu cho ông Trump năm 2024. Collier từng là quản lý cấp cao tại TPUSA Faith, bộ phận của tổ chức bảo thủ Turning Point USA có quan điểm ủng hộ ông Trump.
Collier cho biết ông không phải là người hâm mộ Giáo hoàng, nhưng cũng cảm thấy bất an trước các cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela và Iran. Ông thấy “đau lòng” khi chứng kiến nhiều tín hữu lại cổ vũ cho sự tàn phá đang diễn ra ngoài kia, cho rằng Giáo hoàng đang lên tiếng cho những điều cần thiết.
“Tôi thực sự mệt mỏi khi quá nhiều người ở Mỹ, đặc biệt là phe MAGA, không phản biện, không đặt câu hỏi về bất cứ điều gì mà ông Trump đã làm hoặc đang làm”, Collier nói, mô tả ảnh chế mà ông Trump đăng tải là “báng bổ”. “Thật khó tin là ông ấy có thể đi xa đến mức đó”.
Trước loạt phản ứng, ông Trump ngày 13/4 cho biết đã xóa bức ảnh khỏi tài khoản để tránh gây hiểu nhầm. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Tổng thống Trump bác bỏ những bình luận cho rằng ông cố ý “hiện thân giống Chúa Jesus”, nói rằng “chỉ có truyền thông tin giả mới nghĩ đến điều này”.
“Tôi là người đăng hình ảnh đó. Tôi nghĩ bức ảnh thể hiện tôi là bác sĩ. Trong ảnh cũng có nhân viên Chữ thập Đỏ, tổ chức mà chúng tôi ủng hộ. Thông điệp của bức ảnh là tôi làm bác sĩ giúp mọi người tốt hơn và đó thật sự là những gì tôi đang làm, giúp mọi người tốt lên”, ông Trump nói.
Trong khi đó, một số đồng minh của ông Trump vẫn lạc quan rằng tranh cãi này sẽ sớm bị lãng quên.
“Có một nguồn ủng hộ rất sâu rộng dành cho Tổng thống và các chính sách dựa trên đức tin của ông, đủ để vượt lên trên bất kỳ bất đồng nào xoay quanh một bài đăng trên mạng xã hội”, Ralph Reed, thành viên hội đồng cố vấn tôn giáo của tổng thống, nói với AP.
Trong lịch sử Mỹ, nhiều tổng thống từng có bất đồng chính sách với các giáo hoàng. Tuy nhiên, giới chuyên gia về Vatican và lịch sử tôn giáo cho biết họ chưa từng thấy “cuộc đấu khẩu” nào giống như những gì đang xảy ra giữa ông Trump và Giáo hoàng Leo XIV.
“Đây là mức độ chỉ trích chưa từng có từ một tổng thống Mỹ đối với giáo hoàng”, David Campbell, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Notre Dame, cho biết.
Chuẩn tướng Saud Abdulaziz Al-Atwan, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Kuwait, thông báo một số máy bay không người lái (UAV) thù địch hôm nay nhắm mục tiêu vào nhà ga số 1 ở Sân bay Quốc tế Kuwait.
Ông Atwan mô tả cuộc tấn công là "hành động gây hấn của Iran", thêm rằng sự việc đã gây ra "hư hại nặng về vật chất" cho tòa nhà và làm một số người bị thương. Chuẩn tướng Kuwait không nêu cụ thể số lượng nạn nhân, song cho biết họ đã nhận được sự chăm sóc y tế cần thiết.
Hình ảnh được công bố trên mạng xã hội cho thấy một phần mái nhà ga Sân bay Quốc tế Kuwait bị sập, tạo ra lỗ thủng lớn sau sự cố.
Theo hãng thông tấn nhà nước Kuwait (KUNA), giới chức hàng không dân sự đã đình chỉ hoạt động không lưu và chuyển hướng các chuyến bay sang những sân bay khác, sau khi nhà ga số 1 "bị Iran tấn công gây ra thương vong và thiệt hại".
Sân bay Quốc tế Kuwait đã một số lần bị tập kích trong xung đột Trung Đông và mới chỉ khôi phục đầy đủ hoạt động vào ngày 1/6.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, trước đó tuyên bố đã đánh chặn tên lửa và UAV của Iran nhằm vào Kuwait và Bahrain, cũng như tiến hành cuộc tập kích "mang mục đích phòng vệ" lên đảo Qeshm để đáp trả "những nỗ lực tấn công của Iran trên khắp Trung Đông".
"Hai tên lửa mà Iran phóng vào Kuwait rơi hoặc vỡ vụn trên đường bay, ba tên lửa hướng về Bahrain cũng ngay lập tức bị lực lượng phòng không Mỹ và Bahrain ngăn chặn", cơ quan này cho biết.
CENTCOM sau đó thông báo Iran đã tiến hành thêm đợt tập kích mới bằng UAV nhằm vào lực lượng Mỹ ở Kuwait, thêm rằng các phi cơ không đánh trúng được mục tiêu dự tính.
"Các hệ thống phòng không của CENTCOM đã hạ nhiều UAV và đảm bảo không có quân nhân hay tài sản nào của Mỹ bị tổn hại", thông báo có đoạn.
Bahrain cũng cho biết đã chặn ba tên lửa và một số UAV do Iran phóng.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào căn cứ không quân và các trực thăng của Mỹ tại một quốc gia trong khu vực, cũng như trụ sở Hạm đội 5 ở Bahrain, để đáp trả vụ Washington tập kích một tháp viễn thông ở đảo Qeshm.
Bộ Ngoại giao Iran cho hay Kuwait và Bahrain phải "chịu trách nhiệm trực tiếp" khi cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ và cơ sở hạ tầng của mình để phát động tấn công chống lại Iran.
"Chúng tôi bảo lưu quyền tự vệ và sẽ sử dụng mọi phương thức sẵn có để đáp trả, trong đó có nhắm mục tiêu vào nguồn cơn của những cuộc tấn công trong tương lai", Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố.
IRGC trước đó phóng tên lửa vào tàu Panaya do "Mỹ - Israel sở hữu", với lý do trả đũa vụ một tàu dầu Iran bị Mỹ tập kích gần eo biển Hormuz. CENTCOM cho biết đã tấn công tàu dầu Lexie treo cờ Botswana khi nó đang tìm cách tới cảng của Iran, do "vi phạm lệnh phong tỏa" mà Washington áp đặt.
Tehran đã nhiều lần cáo buộc Kuwait và các nước vùng Vịnh cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ của mình để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
Mỹ - Iran đạt lệnh ngừng bắn từ đầu tháng 4 và vẫn duy trì tới nay. Một số cuộc đấu hỏa lực đã xảy ra kể từ đó, nhưng không leo thang thành xung đột toàn diện.
Hai bên đang nỗ lực đạt thỏa thuận gia hạn đình chiến thêm 60 ngày và mở cửa eo biển Hormuz, tạo điều kiện để thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran, song đàm phán đang rơi vào bế tắc.
Số tên lửa này được phóng từ Sinpo, khu vực duyên hải ở miền trung Triều Tiên, ra vùng biển phía đông vào 6h10 hôm nay (4h10 giờ Hà Nội), Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc (JCS) cho biết.
"Quân đội Hàn Quốc duy trì trạng thái sẵn sàng ứng phó, liên tục chia sẻ thông tin về tên lửa đạn đạo của Triều Tiên với Mỹ và Nhật Bản nhằm tăng cường giám sát", cơ quan này tiếp tục, nhưng không nêu rõ số lượng và chủng loại tên lửa được Triều Tiên khai hỏa.
Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cũng thông báo tổ chức họp khẩn về tình hình. Nhật Bản sau đó cho biết các tên lửa đã rơi xuống vùng biển phía đông bán đảo Triều Tiên, bên ngoài vùng đặc quyền kinh tế của nước này.
Triều Tiên chưa lên tiếng về thông tin. Đây là lần thứ 7 Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo trong năm 2026 và là lần thứ tư trong tháng 4.
Quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên hôm 8/4 khai hỏa hai loạt tên lửa đạn đạo tầm ngắn ra vùng biển phía đông. Trước đó một ngày, Triều Tiên phóng một quả tên lửa chưa xác định từ khu vực thủ đô Bình Nhưỡng.
Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA sau đó thông báo nước này đã tiến hành hàng loạt đợt thử nghiệm vũ khí ngày 6-8/4, trong khuôn khổ kế hoạch thường kỳ nhằm nâng cấp và phát triển các hệ thống khí tài. Trong số vũ khí được khai hỏa có tên lửa đạn đạo chiến thuật Hwasong-11Ka trang bị đầu đạn chùm.
Theo hãng thông tấn AFP, các vụ phóng là động thái mới nhất của Triều Tiên nhằm bác bỏ những nỗ lực hàn gắn quan hệ trên bán đảo. Hàn Quốc hôm 6/4 bày tỏ lấy làm tiếc về sự việc máy bay không người lái dân sự xâm phạm không phận Triều Tiên, hành động được Bình Nhưỡng đánh giá là "sáng suốt".
Về mặt kỹ thuật, Triều Tiên và Hàn Quốc vẫn trong tình trạng chiến tranh, sau khi cuộc chiến năm 1950-1953 kết thúc bằng hiệp định đình chiến, không phải hiệp ước hòa bình. Căng thẳng giữa hai bên thường ở mức cao, khi Triều Tiên đẩy mạnh thử vũ khí và đưa ra các thông điệp răn đe, còn Hàn Quốc tăng cường tập trận chung với đồng minh Mỹ.
Hôm qua (27.5), CBS đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến triệu tập cuộc họp nội các vào đầu ngày 28.5 (theo giờ VN) có thể để thảo luận về vấn đề Iran.
Theo đó, Tổng thống Trump thể hiện sự tự tin đang tiến gần thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz và khả năng hạt nhân của Iran đã bị suy giảm đủ để Washington tuyên bố chiến thắng, chấm dứt một cuộc xung đột vốn không được ngay cả phía đảng Cộng hòa ủng hộ.
Tuy nhiên, việc đàm phán giữa hai bên đang trở nên phức tạp hơn sau khi các lực lượng Mỹ mới đây tấn công vào các địa điểm phóng tên lửa và tàu rải mìn ở miền nam Iran, với lý do để "phòng vệ" trước các hành động của đối phương. Lầu Năm Góc cho rằng đã hành động với "sự kiềm chế" trong bối cảnh ngừng bắn kéo dài nhiều tuần. Ngược lại, Tehran chỉ trích hành động này là một dấu hiệu của "thiện chí xấu và không đáng tin cậy".
Cũng vào hôm qua dẫn lời Phó thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Ali Bagheri Kani một lần nữa tái khẳng định lập trường của nước này rằng số uranium làm giàu cao của Tehran là "giới hạn" trong các cuộc đàm phán hiện tại với Mỹ. Hãng tin Fars dẫn lời ông Ali Bagheri Kani, phát biểu bên lề một hội nghị diễn ra ở Moscow (Nga), khẳng định vấn đề vừa nêu "không nằm trong chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán".
Trả lời Thanh Niên hôm qua (27.5), chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) đánh giá: "Về mặt chính thức, thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn hiệu lực nhưng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) bị cáo buộc liên tục vi phạm thỏa thuận này trong 2 tuần qua. Vừa qua, Mỹ đã phát động một loạt các cuộc tấn công nhằm vào các đơn vị thuộc IRGC, các tàu rải thủy lôi, tàu tấn công nhanh và các đơn vị phóng máy bay không người lái. Tàu tấn công nhanh và các đơn vị phóng máy bay không người lái bị Mỹ cáo buộc là những đối tượng vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Việc các tàu rải thủy lôi xuất hiện tạo ra mối đe dọa về việc rải thủy lôi trên các tuyến hàng hải".
"Cả hai chính phủ đều muốn các cuộc đàm phán tiếp tục nhưng IRGC dường như hoạt động tự chủ và hiện tại không chịu sự quản lý của chính phủ. Điều đó và việc Mỹ khăng khăng đòi Iran từ bỏ vật liệu hạt nhân là 2 điểm mấu chốt chính trong các cuộc đàm phán", cựu đại tá Schuster phân tích và cho rằng: "Ưu tiên của chế độ là sự tồn tại của chính họ nhưng IRGC coi việc giữ lại vật liệu hạt nhân là sự đảm bảo duy nhất cho điều đó. Mỹ đã phát động chiến tranh để phá hủy chương trình vũ khí hạt nhân của Iran. Điều đó cho thấy cuộc chiến sẽ tiếp diễn cho đến khi IRGC chịu tổn thất nặng nề đến mức quyền lực của họ bên trong Iran bị suy giảm, hoặc Thượng viện Mỹ ra quyết định chấm dứt chiến tranh, để lại chế độ Iran và chương trình hạt nhân nguyên vẹn".
"Hiện tại, Iran đang kiểm soát ngầm eo biển Hormuz. Các tàu không mang cờ Iran hoặc không chở hàng hóa của nước này phải có sự cho phép của Tehran để vào hoặc rời eo biển Hormuz. Còn Mỹ thì chặn các tàu mang cờ Iran và những tàu đi đến hoặc đi từ các cảng của Iran. Nếu tình trạng bế tắc hiện tại tiếp tục, tôi dự báo Thượng viện Mỹ sẽ hành động để chấm dứt chiến tranh vào giữa tháng 7. Vì vậy, Tổng thống Trump phải đối mặt với một tình thế khó xử nếu Iran tiếp tục từ chối giao nộp vật liệu hạt nhân. Tổng thống Trump phải leo thang hoặc chấp nhận khả năng không đạt được mục tiêu chính trị của ông. Nên tôi cho rằng Nhà Trắng sẽ leo thang quân sự vào giữa tháng 6 nếu không có thỏa thuận nào được ký kết", chuyên gia Schuster dự báo.
