Căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Giáo hoàng Leo XIV gần đây gia tăng, khi hai bên bất đồng quan điểm về chiến sự Iran. Lãnh đạo Vatican trước đó thường xuyên chỉ trích cuộc chiến Iran và kêu gọi chấm dứt xung đột.
Tổng thống Trump tối 12/4 chỉ trích Giáo hoàng Leo XIV bằng những lời lẽ gay gắt bất thường, cho rằng ông là người Mỹ nhưng “không có tinh thần Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) và rất tệ trong chính sách đối ngoại”.
Ngày 13/4, Giáo hoàng trả lời phóng viên rằng thông điệp kêu gọi hòa bình và hòa giải của Vatican bắt nguồn từ Phúc âm và ông “không e sợ chính quyền Trump”. Tổng thống Trump sau đó nhắc lại những lời công kích lãnh đạo Vatican và tuyên bố sẽ không xin lỗi.
Cuộc đối đầu chưa từng có giữa lãnh đạo một cường quốc với người đứng đầu 1,4 tỷ tín đồ Công giáo toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chứng kiến những lời lẽ của ông Trump, nhiều người Công giáo ở Mỹ đã bày tỏ nỗi bất bình, điều có thể gây bất lợi lớn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, theo các bình luận viên David Crary, Peter Smith và Steve Peoples của AP.
Tổng thống Trump đắc cử nhiệm kỳ hai hồi tháng 11/2024 phần nào nhờ sự ủng hộ từ cộng đồng Công giáo Mỹ, với 55% cử tri nhóm này bỏ phiếu cho ông, theo Trung tâm Nghiên cứu Pew. Đây cũng là nhóm cử tri quan trọng mà đảng Cộng hòa cần dựa vào nếu muốn duy trì thế đa số sít sao tại lưỡng viện trong bầu cử giữa kỳ.
Tuy nhiên, sự ủng hộ này đang có dấu hiệu giảm xuống. Kết quả thăm dò thực hiện trong tháng 2 của Pew, trước khi chiến sự Iran bùng phát, cho thấy tỷ lệ ủng hộ cách ông Trump lãnh đạo đất nước giảm từ 59% xuống 52% trong nhóm Công giáo da trắng, từ 31% xuống 23% trong nhóm Công giáo gốc Latin. Tỷ lệ ủng hộ toàn bộ hoặc phần lớn chương trình nghị sự của ông Trump cũng lần lượt giảm từ 51% xuống 46% và từ 20% xuống 18%.
Trong khi đó, sự ủng hộ dành cho Giáo hoàng gia tăng trên toàn nước Mỹ. Khảo sát cuối tháng 2, đầu tháng 3 của NBC News cho thấy cử tri Mỹ hiện có thiện cảm với Giáo hoàng nhiều hơn Tổng thống Trump. 42% người được hỏi cho biết họ nhìn nhận lãnh đạo Vatican tích cực, và chỉ 8% có cái nhìn tiêu cực, chênh lệch ròng 34 điểm phần trăm.
Nhà phân tích dữ liệu Harry Enten của CNN cho biết mức chênh lệch giữa cái nhìn tích cực và tiêu cực với ông Trump trong cộng đồng người Công giáo Mỹ đã lao dốc từ +20 điểm hồi tháng 11/2024 xuống còn -4 điểm vào tháng 3.
“Tôi tin rằng Tổng thống đang mắc sai lầm lớn khi nhắm vào người đàn ông được yêu mến và nổi tiếng nhất nước Mỹ”, ông Enten nói, thêm rằng ông Trump có thể “đang ghen tị” với Giáo hoàng. “Từ quan điểm chuyên môn của mình, tôi không chắc việc công kích Giáo hoàng là cách để lấy lại sự ủng hộ từ cử tri Công giáo. Điều này sẽ không giúp ích gì cả”.
Tổng thống Trump còn gây tranh cãi khi đăng lên Truth Social tối 12/4 một bức ảnh chế thể hiện ông trong trang phục dài màu trắng với áo choàng đỏ, đặt bàn tay phát sáng lên trán một người nằm trên giường bệnh, tay còn lại cũng phát ra ánh sáng. Bức ảnh đã thu hút nhiều chú ý, khi một số người cho rằng nó cho thấy ông Trump “có hiện thân như Chúa Jesus”.
“Hãy gỡ cái này xuống, thưa ngài Tổng thống”, David Brody, bình luận viên nổi tiếng của tổ chức truyền thông tôn giáo Christian Broadcasting Network, người có quan điểm ủng hộ ông Trump, viết trên X. “Ngài không phải là Chúa. Không ai trong chúng ta là như vậy. Điều này đã đi quá xa, vượt lằn ranh đỏ”.
Caleb Collier, người dẫn chương trình podcast Church and State, thừa nhận “hối tiếc” vì đã bỏ phiếu cho ông Trump năm 2024. Collier từng là quản lý cấp cao tại TPUSA Faith, bộ phận của tổ chức bảo thủ Turning Point USA có quan điểm ủng hộ ông Trump.
Collier cho biết ông không phải là người hâm mộ Giáo hoàng, nhưng cũng cảm thấy bất an trước các cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela và Iran. Ông thấy “đau lòng” khi chứng kiến nhiều tín hữu lại cổ vũ cho sự tàn phá đang diễn ra ngoài kia, cho rằng Giáo hoàng đang lên tiếng cho những điều cần thiết.
“Tôi thực sự mệt mỏi khi quá nhiều người ở Mỹ, đặc biệt là phe MAGA, không phản biện, không đặt câu hỏi về bất cứ điều gì mà ông Trump đã làm hoặc đang làm”, Collier nói, mô tả ảnh chế mà ông Trump đăng tải là “báng bổ”. “Thật khó tin là ông ấy có thể đi xa đến mức đó”.
Trước loạt phản ứng, ông Trump ngày 13/4 cho biết đã xóa bức ảnh khỏi tài khoản để tránh gây hiểu nhầm. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Tổng thống Trump bác bỏ những bình luận cho rằng ông cố ý “hiện thân giống Chúa Jesus”, nói rằng “chỉ có truyền thông tin giả mới nghĩ đến điều này”.
“Tôi là người đăng hình ảnh đó. Tôi nghĩ bức ảnh thể hiện tôi là bác sĩ. Trong ảnh cũng có nhân viên Chữ thập Đỏ, tổ chức mà chúng tôi ủng hộ. Thông điệp của bức ảnh là tôi làm bác sĩ giúp mọi người tốt hơn và đó thật sự là những gì tôi đang làm, giúp mọi người tốt lên”, ông Trump nói.
Trong khi đó, một số đồng minh của ông Trump vẫn lạc quan rằng tranh cãi này sẽ sớm bị lãng quên.
“Có một nguồn ủng hộ rất sâu rộng dành cho Tổng thống và các chính sách dựa trên đức tin của ông, đủ để vượt lên trên bất kỳ bất đồng nào xoay quanh một bài đăng trên mạng xã hội”, Ralph Reed, thành viên hội đồng cố vấn tôn giáo của tổng thống, nói với AP.
Trong lịch sử Mỹ, nhiều tổng thống từng có bất đồng chính sách với các giáo hoàng. Tuy nhiên, giới chuyên gia về Vatican và lịch sử tôn giáo cho biết họ chưa từng thấy “cuộc đấu khẩu” nào giống như những gì đang xảy ra giữa ông Trump và Giáo hoàng Leo XIV.
“Đây là mức độ chỉ trích chưa từng có từ một tổng thống Mỹ đối với giáo hoàng”, David Campbell, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Notre Dame, cho biết.
Tổng thống Donald Trump đã rời Thổ Nhĩ Kỳ tối 9/7 trên chiếc Không lực Một cũ thay vì chiếc Boeing 747-8 mới do Qatar tặng, như một biện pháp phòng ngừa an ninh liên quan đến việc xung đột với Iran bùng phát trở lại, truyền thông Mỹ dẫn nguồn thạo tin cho hay.
Theo các nguồn tin, sự thay đổi vào phút chót này dường như được thực hiện theo khuyến nghị của Mật vụ Mỹ.
Quyết định đổi máy bay làm dấy lên thêm những câu hỏi về việc liệu chiếc chuyên cơ mới mà ông Trump đã thúc đẩy đưa vào hoạt động sớm nhất có thể có được trang bị đầy đủ các biện pháp an ninh cần thiết trong quá trình cải tạo kéo dài một năm qua hay không.
Các nghị sĩ và một số quan chức đã bày tỏ lo ngại rằng tiến độ gấp rút có thể không cho phép lắp đặt đầy đủ hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến và các nâng cấp khác nhằm bảo vệ tổng thống.
Trong một tuyên bố, Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung khẳng định: "Chiếc Không lực Một mới là một máy bay hiện đại hàng đầu, được trang bị các giao thức an ninh cấp cao nhằm bảo đảm an toàn cho tổng thống và đội ngũ của ông".
Ông nói thêm: "Như tổng thống đã nói gần đây, có rất nhiều đối thủ của nước Mỹ đang nhắm vào ông ấy, và chúng tôi sử dụng mọi công cụ có trong tay, bao gồm đánh lạc hướng và tạo thông tin gây nhiễu, để đối phó với những mối đe dọa đó".
Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết, phi cơ mới dường như không sở hữu đầy đủ các tính năng của chiếc Không lực Một cũ.
Theo các nguồn tin này, việc đổi máy bay khi ông Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ chỉ là một biện pháp phòng ngừa theo khuyến nghị của Mật vụ Mỹ, chứ không phải do xuất hiện một mối đe dọa cụ thể.
Ông Trump, người nhiều lần bày tỏ sự thích thú với các tiện nghi sang trọng trên chiếc chuyên cơ mới, đã sử dụng máy bay này để tới Thổ Nhĩ Kỳ hôm 7/7 dự hội nghị thượng đỉnh NATO.
Sau khi ông tới Ankara, xung đột với Iran bùng phát trở lại và Mỹ đã tiến hành một loạt cuộc tấn công nhằm vào Iran trong lúc ông Trump cùng các nhà lãnh đạo NATO đang ở cách khu vực giao tranh khoảng 1.600km.
Ngày 9/7, ông Trump phủ nhận việc thay đổi máy bay là vì lý do an ninh. Thay vào đó, ông khẳng định chiếc chuyên cơ mới được điều động đi trước để ghé thăm các căn cứ quân sự Mỹ và cho binh sĩ tham quan vì chiếc máy bay này "thật tuyệt vời".
Trước đó cùng ngày, ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng ông sẽ sử dụng chiếc Không lực Một cũ để rời Ankara "vì hoài niệm", trong khi chiếc mới sẽ được đưa tới căn cứ không quân Mildenhall ở Anh để các quân nhân Mỹ có cơ hội tham quan.
Mật vụ Mỹ từ chối bình luận thêm về sự việc.
Khi rời Ankara, ông Trump lên chiếc Không lực Một cũ nhanh một cách bất thường, trước cả khi các phóng viên đi cùng kịp quan sát hoặc chụp ảnh ông bước lên cầu thang máy bay như thường lệ. Các hành khách trên máy bay cũng được yêu cầu kéo rèm cửa sổ xuống trước khi cất cánh.
Chiếc máy bay hạ cánh xuống Mildenhall vào đêm muộn 9/7, sau đó ông Trump chuyển sang chiếc Boeing 747-8 mới để bay về Washington.
Sau khi rời Ankara, ông Trump nói với các phóng viên rằng có lẽ họ được yêu cầu kéo rèm cửa vì đang ở trên "một chuyến bay nguy hiểm" do mối đe dọa từ Iran.
Hoài nghi về chuyên cơ mới
Chiếc Không lực Một cũ từ lâu được cho là được trang bị hệ thống có khả năng làm mù đầu dò của tên lửa phòng không đang lao tới, cùng các thiết bị phóng mồi bẫy để đánh lừa tên lửa và khiến chúng chệch hướng.
Hiện chưa rõ bao nhiêu trong số các năng lực phòng thủ này, nếu có, đã được lắp đặt trên chiếc Boeing 747-8 do Qatar tặng mà ông Trump rất muốn đưa vào sử dụng.
Các quan chức ngành quốc phòng và Lầu Năm Góc cho biết việc nâng cấp toàn diện như vậy có thể tiêu tốn tới 1 tỷ USD và mất khoảng 2 năm để hoàn thành.
Không quân Mỹ bắt đầu nâng cấp chiếc Boeing 747 này tại Mỹ từ mùa hè năm ngoái. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng, việc đẩy nhanh tiến độ cải tạo máy bay có thể dẫn tới việc các hệ thống an ninh quan trọng không được lắp đặt đầy đủ, bao gồm hệ thống phòng thủ tên lửa hoặc các thiết bị bảo vệ máy bay trước tác động điện từ của một vụ nổ hạt nhân.
Ông Andrew P. Hunter, cựu Trợ lý Bộ trưởng Không quân phụ trách chương trình Không lực Một dưới thời Tổng thống Joe Biden, cho biết việc cải tạo một chiếc Boeing 747 thành Không lực Một đúng nghĩa thường cần hơn 1 năm làm việc.
Theo ông, ngay cả khi máy bay có nội thất sang trọng thì vẫn cần những thay đổi lớn về cấu trúc để tích hợp các hệ thống an ninh đặc biệt, công việc đòi hỏi nhiều thời gian hơn khoảng thời gian mà Không quân có để cải tạo chiếc máy bay do Qatar tặng.
Các nguồn tin khác nói rằng những nâng cấp phức tạp này bao gồm các hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến và việc gia cố hệ thống dây điện của máy bay để chống lại xung điện từ (EMP) trong trường hợp xảy ra một cuộc tấn công hạt nhân.
Hiện chưa rõ những công việc này có được thực hiện trên chiếc Boeing 747 của Qatar hay không.
Theo Hãng tin Reuters, Cơ quan Hàng không và Vũ trụ (NASA) của Mỹ đã thông báo kết thúc sứ mệnh của tàu thăm dò MAVEN sau hơn 11 năm nghiên cứu khí quyển sao Hỏa.
6 tháng trước, NASA mất liên lạc với tàu thăm dò robot MAVEN (viết tắt của Khí quyển sao Hỏa và sự tiến hóa của các chất dễ bay hơi). Đây là sứ mệnh đầu tiên của NASA nhằm quan sát khí quyển sao Hỏa.
Các quan chức NASA cho biết lần cuối cùng họ nhận được tín hiệu từ MAVEN là vào ngày 6-12-2025, khi nó bị mất tín hiệu sau khi bay qua phía sau sao Hỏa từ vị trí quan sát của Trái đất, và sau đó được xác định là ở "tình trạng không thể phục hồi".
Các dữ liệu phân tích cuối cùng cho thấy con tàu đã rơi vào trạng thái tự quay rất nhanh (fast spin), làm xáo trộn quỹ đạo, khiến hệ thống pin trên tàu bị cạn kiệt năng lượng hoàn toàn.
Theo TTXVN, dù kết thúc trong im lặng, MAVEN vẫn được đánh giá là một trong những chương trình thành công bậc nhất của NASA với tuổi thọ phi thường.
Được phóng lên vũ trụ vào năm 2013 và chính thức đi vào quỹ đạo sao Hỏa từ năm 2014, con tàu ban đầu chỉ được thiết kế để hoạt động trong vòng 1 - 2 năm, nhưng đã bền bỉ hoạt động suốt hơn 1 thập kỷ.
Ngay trong năm ngoái, trước khi gặp sự cố, MAVEN vẫn kịp hoàn thành việc theo dõi thời tiết sao Hỏa và quan sát một sao chổi liên sao đi lạc. Bà Shannon Curry, giáo sư vật lý thiên văn tại Đại học Colorado Boulder đồng thời là nhà khoa học dẫn đầu dự án, khẳng định đây là "sứ mệnh sao Hỏa xuất sắc nhất từ trước đến nay".
Bà cho biết nhờ có MAVEN, nhân loại giờ đây đã hiểu về hiện tượng thoát khí quyển ở sao Hỏa rõ hơn bất kỳ hành tinh nào khác, biến Hành tinh Đỏ thành một phòng thí nghiệm tự nhiên tuyệt vời để nghiên cứu về các hành tinh đất đá.
Các quan chức NASA cho biết MAVEN sẽ "chu du" trên quỹ đạo sao Hỏa thêm từ 50 - 100 năm nữa trước khi rơi xuống bề mặt Hành tinh Đỏ. NASA khẳng định điều này sẽ không ảnh hưởng đến bất kỳ tàu vũ trụ nào khác của cơ quan này.
Đài ZDF ngày 14.4 dẫn lời Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng các nhà đàm phán hòa bình Mỹ "không có thời gian cho Ukraine" do xung đột với Iran, đồng thời bày tỏ sự tiếc nuối về sự gián đoạn trong việc cung cấp vũ khí của Mỹ.
Nhà lãnh đạo cho biết các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, những người đã giúp làm trung gian đàm phán với Nga nhằm chấm dứt xung đột ở Ukraine, hiện đang "liên tục đàm phán với Iran".
Theo ông Zelensky, hai đặc phái viên Mỹ đang cố gắng thu hút sự chú ý nhiều hơn từ Tổng thống Nga Vladimir Putin để chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, "nếu Mỹ không gây áp lực lên ông Putin và chỉ tham gia vào một cuộc đối thoại ôn hòa với người Nga, thì họ sẽ không còn e sợ nữa", Tổng thống Ukraine nhận định.
Các cuộc đàm phán do Mỹ dẫn đầu nhằm chấm dứt cuộc xung đột Nga - Ukraine đã bị đình trệ kể từ khi xung đột Iran bùng nổ vào ngày 28.2, theo AFP. Các nhà đàm phán Nga và Ukraine đã không gặp nhau kể từ sau cuộc đàm phán hồi tháng 2 tại Geneva (Thụy Sĩ).
Ông Zelensky nói rằng việc cung cấp vũ khí của Mỹ cho Ukraine đã trở thành một vấn đề lớn. "Nếu xung đột tiếp diễn, Ukraine sẽ nhận được ít vũ khí hơn. Điều này rất nghiêm trọng, đặc biệt là vật tư cho hệ thống phòng không", ông nói.
Sau đó, trong một cuộc họp báo nhân chuyến thăm Na Uy, Tổng thống Zelensky nói cụ thể thêm rằng đó là vấn đề về tên lửa đánh chặn PAC-3, cũng như tên lửa PAC-2.
Ông nói rằng những thiết bị này chủ yếu được mua thông qua chương trình PURL, được khởi động vào năm ngoái và cho phép Ukraine nhận thiết bị của Mỹ do các nước châu Âu tài trợ.
"Ngay từ đầu xung đột ở Trung Đông, chúng tôi đã hiểu rằng chúng tôi có thể gặp phải những thách thức", Tổng thống Zelensky nói. Ông Zelensky cho biết việc chuyển giao diễn ra chậm chạp và lưu ý rằng đây là tình thế rất khó khăn.
Phát biểu được ông đưa ra khi đứng cạnh Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store. Hai nhà lãnh đạo cho biết đã ký kết "tuyên bố chung về tăng cường hợp tác quốc phòng và an ninh".
Trước đó trong ngày 14.4, ông Zelensky đã dẫn đầu một phái đoàn chính phủ đến Berlin (Đức) để gặp Thủ tướng Friedrich Merz và các bộ trưởng chủ chốt nhằm thảo luận về cuộc chiến của Ukraine chống lại Nga. Hai nước cũng công bố quan hệ đối tác chiến lược tập trung vào quốc phòng.
