Nằm sâu trong vùng lõi Vườn quốc gia Kon Ka Kinh (xã Ayun, tỉnh Gia Lai) là Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật, rộng khoảng 10ha.
Đây là nơi tiếp nhận, chăm sóc, phục hồi nhiều loài động vật quý hiếm bị mắc bẫy hoặc được người dân phát hiện ngoài tự nhiên đưa về cứu hộ. Trong số đó có đàn hươu sao và nai đang được nuôi dưỡng theo hình thức bán hoang dã.
Dẫn chúng tôi tham quan khu nuôi, ông Trần Văn Thụ, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật (Vườn quốc gia Kon Ka Kinh), cho biết năm 2013 đơn vị tiếp nhận 3 cá thể hươu sao gầy yếu để chăm sóc.
Đến năm 2020, Công ty cổ phần Hoàng Anh Gia Lai tiếp tục bàn giao hơn 20 cá thể hươu sao và nai cho Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh nuôi dưỡng.
Theo ông Thụ, những ngày đầu tiếp nhận, nhiều cá thể trong đàn hươu sao và nai ở tình trạng suy kiệt cả về thể chất lẫn tinh thần sau thời gian dài bị nuôi nhốt. Không ít con mắc bệnh ngoài da, rối loạn tiêu hóa, cơ thể gầy yếu, rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.
Hành trình cứu chữa không chỉ dừng lại ở việc chăm sóc sức khỏe mà còn phục hồi bản năng tự nhiên đã mai một sau thời gian dài sống trong điều kiện nuôi nhốt của các cá thể.
Mặc dù được chăm sóc kỹ lưỡng nhưng thời điểm đó vẫn có 3-4 cá thể chết do tuổi già hoặc bệnh tật không thể phục hồi. Những con còn lại được điều trị các bệnh ghẻ lở, viêm da, rối loạn tiêu hóa, bổ sung khoáng chất, dinh dưỡng để phục hồi sức khỏe.
Sau quá trình chăm sóc, đàn hươu sao thích nghi tốt với môi trường bán hoang dã. Nhờ được sống trong không gian tự nhiên rộng lớn, sức khỏe của chúng cải thiện rõ rệt, ít mắc bệnh và khả năng sinh sản cũng tăng lên.
“Từ 3 cá thể hươu sao ban đầu, đến nay trung tâm đã phát triển được đàn hươu khoảng 40 con khỏe mạnh. Nhiều hươu con được sinh ra, lớn lên trong môi trường bán hoang dã, góp phần gia tăng số lượng đàn qua từng năm”, ông Thụ cho hay.
Giữa đồng cỏ rộng 10ha trong vùng lõi Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, đàn hươu sao hiện lên hiền hòa với bộ lông vàng nâu điểm những đốm trắng như hoa rừng. Chúng thong dong gặm cỏ, thỉnh thoảng ngẩng đầu lắng nghe âm thanh của núi rừng rồi nhẹ nhàng chạy giữa không gian yên bình.
Khung cảnh hoang dã đầy sức sống này đã trở thành điểm nhấn thu hút du khách. Nhiều con hươu sao tỏ ra khá thân thiện, đứng yên để du khách vuốt ve, chụp ảnh lưu niệm.
Hiện nay, mỗi cá thể hươu sao tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh có trọng lượng 30-70kg. Trong khi đó, đàn nai gồm 7 con tại đây lại rất nhút nhát. Khi phát hiện người lạ, chúng thường nhanh chóng bỏ chạy, tìm nơi ẩn nấp.
Ông Ngô Văn Thắng, Giám đốc Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, cho biết khu vực rộng 10ha này vốn là một thung lũng bằng phẳng với những bãi cỏ tự nhiên. Tận dụng lợi thế sẵn có, đơn vị đã xây dựng khu bảo tồn, nuôi bán hoang dã nhằm tiếp nhận, chăm sóc, phục hồi các loài động vật quý hiếm, tái tạo sinh cảnh gần gũi với tự nhiên cho chúng.
Theo ông Thắng, giai đoạn 2026-2030, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh định hướng phát triển 3 nhóm sản phẩm du lịch gồm du lịch học đường gắn với giáo dục môi trường, du lịch thể thao mạo hiểm và du lịch trải nghiệm kết hợp nghỉ dưỡng. Đây được kỳ vọng là hướng đi hài hòa giữa phát triển du lịch, bảo tồn đa dạng sinh học, góp phần gìn giữ các nguồn gen quý hiếm trong tự nhiên.
Vườn quốc gia Kon Ka Kinh có diện tích gần 42.000ha, trong đó rừng tự nhiên chiếm 93,82%. Nơi đây sở hữu khoảng 2.000ha rừng hỗn giao lá rộng, lá kim, được xem là kiểu rừng đặc hữu duy nhất trong hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam.
Hệ sinh thái Kon Ka Kinh được ví như “kho báu” đa dạng sinh học của Tây Nguyên với 876 loài động vật, trong đó có 16 loài đặc hữu và 93 loài quý hiếm được ghi trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới. Hệ thực vật cũng rất phong phú với 1.754 loài, nổi bật như pơ mu, gõ đỏ, kim giao, trầm hương…
Vườn thú Higashiyama tại thành phố Nagoya (Nhật Bản) vừa chia sẻ đoạn video ghi lại hình ảnh Kiyomasa, cá thể khỉ đột 13 tuổi đang được chăm sóc tại đây.
Trong video, Kiyomasa ngồi một mình với tay phải khoanh trước ngực, tay trái đặt lên miệng và nhìn xa xăm. Tư thế này khiến nhiều người liên tưởng đến trạng thái suy tư của con người.
Theo các nhân viên vườn thú, đoạn video được ghi lại không lâu sau khi Kiyomasa xảy ra xích mích với một cá thể khỉ đột cái sống cùng chuồng.
Một video khác do du khách ghi lại cho thấy Kiyomasa bị bạn tình rượt đuổi khỏi khu vực chuồng nuôi. Cá thể khỉ đột đực bỏ chạy trong khi con cái liên tục đuổi theo.
Sau khi đoạn video được đăng tải, nhiều người dùng mạng xã hội đã để lại những bình luận hài hước, cho rằng biểu cảm của Kiyomasa giống tâm trạng của những người chồng sau khi bị vợ trách mắng.
"Đây là vẻ mặt của tôi sau khi đùa quá trớn và khiến vợ nổi giận", một người dùng mạng xã hội X bình luận.
"Chồng tôi cũng có biểu cảm tương tự mỗi khi thua một cuộc tranh luận và bỏ sang phòng khác", một tài khoản khác chia sẻ.
Đại diện vườn thú Higashiyama cho biết biểu cảm của Kiyomasa là hành vi hoàn toàn bình thường ở khỉ đột. Cá thể này cũng không bị thương sau vụ xung đột.
Kiyomasa sinh tháng 11/2012 tại vườn thú Higashiyama. Đây là con của Shabani - cá thể khỉ đột từng nổi tiếng toàn cầu nhờ ngoại hình ấn tượng và được truyền thông Nhật Bản gọi là "khỉ đột đẹp trai nhất thế giới". Hiện Shabani được nuôi dưỡng tại vườn thú và sắp bước sang tuổi 30.
Ở tuổi 13, Kiyomasa sở hữu thân hình vạm vỡ và nhiều đặc điểm ngoại hình giống cha. Tuy nhiên, đoạn video lan truyền trên mạng cho thấy ngay cả một cá thể khỉ đột đực trưởng thành cũng có lúc lép vế trước bạn tình.
Kiyomasa thuộc loài khỉ đột đất thấp phía Tây (*Gorilla gorilla gorilla*), một trong hai phân loài khỉ đột phía Tây. Loài này sinh sống tại các khu rừng nhiệt đới và vùng đất thấp dưới 1.900m ở Trung Phi và Tây Phi, bao gồm Angola, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Congo và Nigeria.
Khỉ đột đất thấp phía Tây trưởng thành có thể cao 1,2-1,8m và nặng 150-400kg. Con đực thường lớn hơn đáng kể so với con cái.
Loài này sống theo đàn với cấu trúc xã hội chặt chẽ, quy mô có thể lên tới 30 cá thể. Mỗi đàn thường do một con đực trưởng thành giữ vai trò thống lĩnh, chịu trách nhiệm bảo vệ lãnh thổ, điều phối hoạt động và duy trì trật tự trong nhóm.
Khỉ đột chủ yếu ăn thực vật như lá, thân cây, chồi non và trái cây; đôi khi chúng cũng ăn côn trùng để bổ sung dinh dưỡng.
Dù có thân hình đồ sộ, khỉ đột nhìn chung khá ôn hòa và chỉ trở nên hung dữ khi cảm thấy bị đe dọa. Đây cũng là một trong những loài linh trưởng thông minh nhất, có khả năng giao tiếp bằng nhiều loại âm thanh và sử dụng công cụ trong quá trình kiếm ăn.
Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế, quần thể khỉ đột đất thấp phía Tây ngoài tự nhiên đang suy giảm mạnh do mất môi trường sống, săn bắt trái phép và dịch bệnh. Loài này hiện được xếp ở tình trạng "Cực kỳ nguy cấp" (Critically Endangered), mức cảnh báo rất cao về nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên.
Artemis II là sứ mệnh phóng tàu vũ trụ có người lái lên Mặt Trăng sau hơn 50 năm, kể từ thời điểm tàu vũ trụ Apollo 17 (1972) đưa hai phi hành gia người Mỹ đặt chân lên vệ tinh tự nhiên của Trái Đất.
Bốn phi hành gia sẽ thực hiện sứ mệnh Artemis II, bao gồm 3 phi hành gia người Mỹ Reid Wiseman, Victor Glover và Christina Koch, đồng hành cùng phi hành gia của Cơ quan Vũ trụ Canada Jeremy Hansen.
Tuy nhiên, tàu vũ trụ Orion của sứ mệnh Artemis II sẽ không thực sự đưa các phi hành gia đặt chân xuống Mặt Trăng, mà nó sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng theo một quỹ đạo được kiểm soát nghiêm ngặt. Trong quá trình bay, tàu Orion sẽ đưa các phi hành gia đến phía xa của Mặt Trăng, điểm xa nhất trong không gian mà con người từng đạt được.
Sứ mệnh Artemis II sẽ kéo dài khoảng 10 ngày, với mục đích kiểm tra và xác nhận tất cả các hệ thống của tàu vũ trụ hoạt động đúng trong không gian, bao gồm hệ thống hỗ trợ sự sống, hệ thống điều hướng, hệ thống bảo vệ…. Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho sứ mệnh Artemis III, đưa con người thực sự đặt chân xuống Mặt Trăng, vào năm 2027.
Dù không thực sự đặt chân xuống Mặt Trăng, sứ mệnh Artemis II vẫn là một bước tiến quan trọng và được xem là chuyến bay đưa con người quay trở lại Mặt Trăng ở khoảng cách gần.
Quá trình chuẩn bị cho sứ mệnh Artemis II bắt đầu từ năm 2023, với việc tuyển chọn và đào tạo chuyên sâu cho phi hành đoàn.
Sứ mệnh ban đầu dự kiến diễn ra vào tháng 9/2025, nhưng sau đó đã bị lùi lại sang năm 2026 do gặp vấn đề với hệ thống hỗ trợ sự sống trên tàu vũ trụ. NASA sau đó quyết định phóng tàu vũ trụ vào ngày 8/2 vừa qua, nhưng lại quyết định hoãn phóng vào phút cuối khi phát hiện nhiều trục trặc trên hệ thống tên lửa đẩy và tàu vũ trụ Orion.
Các sự cố chính bao gồm rò rỉ hydro lỏng ở hệ thống tiếp nhiên liệu cho tên lửa đẩy; vấn đề với van tạo áp suất cho cửa khoang phi hành đoàn của tàu vũ trụ Orion; thời tiết lạnh giá làm ảnh hưởng đến thiết bị mặt đất…
Hiện tại, NASA đã hoàn tất quá trình khắc phục lỗi và quyết định phóng tàu vũ trụ để đưa các phi hành gia lên Mặt Trăng vào 18h24 ngày 1/4 (theo giờ địa phương, tương đương 5h24 rạng sáng 2/4 theo giờ Việt Nam).
Nếu tiếp tục phát hiện sự cố và quá trình phóng tàu vũ trụ bị trì hoãn vì bất kỳ lý do nào, NASA vẫn còn các cơ hội để tiếp tục phóng tàu cho đến hết ngày 6/4. Dù vậy, các quan chức NASA tự tin rằng tàu vũ trụ sẽ được phóng đúng thời điểm như dự kiến.
Yếu tố lớn nhất có thể ảnh hưởng đến kế hoạch phóng ngày 1/4 chính là thời tiết. Dự báo cho thấy có 20% khả năng vi phạm các điều kiện thời tiết, chủ yếu do mây tích ở tầng đối lưu thấp.
Toàn bộ quá trình chuẩn bị và phóng tàu Orion sẽ được truyền hình trực tiếp trên nhiều kênh truyền hình của Mỹ cũng như trên mạng xã hội.
Trong trường hợp bạn cũng muốn theo dõi trực tiếp sự kiện phóng tàu vũ trụ có người lái của NASA lên Mặt Trăng, bạn có thể truy cập vào kênh YouTube chính thức của NASA tại đây hoặc trang web truyền hình trực tiếp của NASA tại đây. Ngoài ra, sự kiện cũng sẽ được phát trực tiếp trên trang Facebook chính thức của NASA tại đây.
Người có ngoại hình hấp dẫn ghi nhận chỉ số miễn dịch tốt hơn
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Proceedings of the Royal Society B đã tìm hiểu mối liên hệ giữa mức độ hấp dẫn ngoại hình và các chỉ số miễn dịch.
Nhóm nghiên cứu do Summer Mengelkoch thuộc Đại học Texas Christian dẫn đầu đã tuyển chọn 159 thanh niên, gồm 79 nữ và 80 nam, với độ tuổi trung bình khoảng 20.
Những người tham gia đều có sức khỏe tốt, không thừa cân, không sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả và không uống rượu trước thí nghiệm. Họ được chụp ảnh trong trạng thái không trang điểm, biểu cảm trung tính. Sau đó, 492 người đánh giá trực tuyến được mời chấm điểm mức độ hấp dẫn của các bức ảnh.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu đồng thời xét nghiệm máu và phân tích các chỉ số sức khỏe của người tham gia, gồm tình trạng miễn dịch, mức độ viêm và sức khỏe tự đánh giá. Kết quả cho thấy những người được nhận xét có ngoại hình hấp dẫn hơn thường có một số chỉ số miễn dịch tốt hơn.
Các nhà khoa học nhận thấy nhóm này có khả năng thực bào vi khuẩn E. coli cao hơn. Đây là quá trình tế bào miễn dịch nhận diện, nuốt và tiêu diệt mầm bệnh trước khi chúng gây bệnh. Ngoài ra, họ cũng ghi nhận sự khác biệt ở một số tế bào miễn dịch có vai trò chống vi khuẩn và virus trong cơ thể.
Ở nam giới, những người được đánh giá có ngoại hình hấp dẫn hơn ghi nhận hoạt động mạnh hơn của nhóm tế bào miễn dịch có vai trò nhận diện và loại bỏ tế bào bị nhiễm virus. Trong khi đó, ở phụ nữ, mẫu huyết tương của nhóm được đánh giá hấp dẫn hơn cho thấy khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn rõ rệt hơn.
Không nên đánh đồng ngoại hình với sức khỏe
Dù nghiên cứu đưa ra nhiều kết quả đáng chú ý, các chuyên gia cho rằng cần tiếp cận thông tin một cách thận trọng.
Ngoại hình hấp dẫn có thể liên quan đến một số dấu hiệu sức khỏe, nhưng không phải căn cứ chắc chắn để đánh giá tuổi thọ hay khả năng miễn dịch. Sức khỏe mỗi người còn phụ thuộc vào di truyền, chế độ dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ, môi trường sống, điều kiện y tế và thói quen chăm sóc bản thân.
Một khuôn mặt cân đối, làn da mịn hoặc đôi mắt sáng có thể tạo cảm giác khỏe mạnh hơn trong mắt người đối diện. Khi cơ thể mệt mỏi hoặc bị bệnh, làn da thường kém tươi tắn, mắt thiếu linh hoạt và thần sắc thay đổi. Vì vậy, con người có thể hình thành xu hướng nhận biết sức khỏe qua diện mạo. Tuy nhiên, nhận biết bằng mắt thường luôn có giới hạn.
Nghiên cứu này cũng chủ yếu được thực hiện trên nhóm thanh niên khỏe mạnh, số lượng người tham gia chưa lớn và độ tuổi còn hẹp. Do đó, kết quả chưa thể đại diện cho toàn bộ dân số. Việc một người có ngoại hình nổi bật không đồng nghĩa họ luôn khỏe mạnh, cũng như người có vẻ ngoài bình thường không có nghĩa là hệ miễn dịch yếu.
Điều quan trọng là duy trì những thói quen có lợi cho sức khỏe lâu dài. Chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, hạn chế rượu bia, không hút thuốc, tiêm chủng đầy đủ và khám sức khỏe định kỳ vẫn là những yếu tố thiết thực giúp bảo vệ hệ miễn dịch.
