Cả ba loại đậu này có chung một số đặc điểm như giàu protein thực vật, chất xơ và các hợp chất chống ô xy hóa. Dù vậy, mỗi loại đậu lại có thành phần dinh dưỡng và một số tác động đến sinh hóa cơ thể riêng, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Xét tổng thể, đậu đen, đậu đỏ và đậu xanh đều là những thực phẩm giàu dinh dưỡng. Hàm lượng protein của cả ba tương đối tương đương, khoảng 22 – 24 g/100 g.
Tuy nhiên, đậu đỏ và đậu xanh thường chứa nhiều chất xơ hơn, trong khi đậu đen lại nổi bật nhờ hàm lượng các hợp chất chống ô xy hóa.
Về khoáng chất, mỗi loại có một lợi thế riêng: Đậu đỏ giàu kali và magiê, đậu xanh cung cấp nhiều sắt, còn đậu đen chứa nhiều hợp chất sinh học có lợi cho chuyển hóa. Điều này cho thấy không có loại nào vượt trội hoàn toàn.
Các loại đậu thường được đưa vào chế độ ăn giảm cân nhờ khả năng tạo cảm giác no lâu. Chất xơ giúp làm chậm tiêu hóa, ổn định đường huyết và hạn chế cảm giác đói.
Trong khi đó, protein thực vật giúp duy trì khối cơ – yếu tố quan trọng trong quá trình giảm cân lành mạnh.
Đậu đen chứa nhiều polyphenol và flavonoid – các chất có khả năng trung hòa gốc tự do và giảm viêm. Nhờ đó, loại đậu này có thể góp phần giảm nguy cơ bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
Với hàm lượng chất xơ cao, đậu đỏ giúp làm chậm hấp thu đường vào máu, giữ đường huyết ổn định và hạn chế cảm giác đói. Đồng thời, chất xơ còn giúp giảm cholesterol LDL, góp phần bảo vệ tim mạch.
Đậu xanh không chỉ cung cấp protein và chất xơ mà còn giàu vitamin, khoáng chất. Điểm nổi bật là dễ tiêu hóa hơn nhiều loại đậu khác, giúp hạn chế đầy hơi, khó chịu đường ruột.
Khi đặt 3 loại đậu cạnh nhau, có thể thấy mỗi loại đều có thế mạnh riêng: Đậu đỏ phù hợp với mục tiêu giảm cân, đậu xanh thích hợp cho chế độ ăn bền vững, còn đậu đen hỗ trợ chuyển hóa và chống viêm.
Thay vì chọn một loại “tốt nhất”, các chuyên gia khuyến nghị nên linh hoạt kết hợp cả ba trong khẩu phần ăn để tối ưu lợi ích sức khỏe, theo EatingWell.
Bà Colleen Doherty, bác sĩ nội khoa tại Mỹ, cho biết kali giúp cơ thể đào thải muối, giảm lượng nước dư và làm giãn mạch máu, từ đó giúp huyết áp ổn định hơn, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Cần tây cung cấp lượng kali đáng kể cho cơ thể. Kali hỗ trợ thận loại bỏ natri qua nước tiểu.
Khi lượng natri giảm, cơ thể không giữ nước nhiều, thể tích máu giảm và huyết áp cũng hạ xuống. Kali còn giúp thành mạch máu giãn ra, giúp máu lưu thông dễ dàng hơn.
Hạt cần tây chứa 3-n-butylphthalide, còn gọi là NBP. Theo nghiên cứu, chất này giúp hạ huyết áp bằng cách tăng đào thải nước và muối. NBP còn hoạt động giống thuốc chẹn kênh canxi, giúp mạch máu thư giãn và giãn rộng. Chất này còn có khả năng chống oxy hóa. NBP giúp giảm tình trạng stress oxy hóa, hạn chế viêm và ngăn mạch máu bị thu hẹp. Đồng thời, chất này thúc đẩy cơ thể tạo ra nitric oxide, giúp mạch máu giãn ra và giảm áp lực máu.
Apigenin có trong lá, thân và hạt cần tây. Chất này giúp hạ huyết áp bằng cách làm giãn mạch máu.
Apigenin còn tăng hoạt động của enzyme ACE2. Enzyme này giúp chuyển hóa một loại hormone gây co mạch thành chất có tác dụng giãn mạch.
Apigenin thuộc nhóm flavonoid, có khả năng chống viêm và chống oxy hóa. Nhờ đó, chất này giúp mạch máu hoạt động tốt hơn và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
Theo một nghiên cứu trên tạp chí Inflammopharmacology năm 2022, 52 người tham gia bị tăng huyết áp ghi nhận kết quả tích cực. Nhóm sử dụng 4 viên hạt cần tây mỗi ngày trong 4 tuần có mức giảm huyết áp rõ rệt so với nhóm dùng giả dược.
Huyết áp tâm thu giảm trung bình hơn 11 mmHg. Huyết áp tâm trương giảm hơn 6 mmHg. Nghiên cứu không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể. Người tham gia còn cải thiện giấc ngủ, cảm thấy thư giãn, thở dễ hơn và giảm chóng mặt.
Hiện chưa có khuyến nghị cụ thể về lượng cần tây cần ăn mỗi ngày. Bạn nên kết hợp cần tây trong chế độ ăn lành mạnh.
Việc tiêu thụ quá nhiều cần tây hoặc dùng viên hạt cần tây cần có ý kiến bác sĩ. Dùng lượng lớn cần tây có thể tương tác với thuốc hoặc làm huyết áp giảm quá mức khi đang điều trị.
Số lượng và nồng độ tinh trùng trung bình của nam giới toàn cầu đã giảm hơn 50% trong 4 thập kỷ qua, với tốc độ suy giảm ngày càng nhanh những năm gần đây, khiến nhiều người trẻ phải can thiệp y tế để sinh con. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Đức Phúc, Khoa Nam học, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, vừa đưa ra cảnh báo này, nhấn mạnh áp lực công việc, thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh, thừa cân và béo phì đang trở thành những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh nam trong xã hội hiện đại.
Theo bác sĩ Phúc, tình trạng suy giảm sinh sản do lối sống hoàn toàn khác biệt so với vô sinh do bệnh lý bẩm sinh. Nam giới suy giảm chất lượng tinh binh do sinh hoạt thường sở hữu cơ quan sinh dục phát triển bình thường về cấu trúc lẫn kích thước, nhưng các tác động tiêu cực từ bên ngoài làm giảm thông số tinh dịch đồ. Ngược lại, vô sinh bệnh lý thường xuất phát từ các bất thường thực thể như không có ống dẫn tinh bẩm sinh, tinh hoàn ẩn, teo tinh hoàn, rối loạn nhiễm sắc thể hoặc giãn tĩnh mạch thừng tinh nặng.
Áp lực cuộc sống hằng ngày chính là tác nhân đầu tiên hủy hoại sức khỏe sinh sản của phái mạnh. Tình trạng căng thẳng mạn tính kích thích cơ thể tăng tiết hormone cortisol, gây ức chế mạnh mẽ quá trình sản xuất testosterone - nội tiết tố quyết định việc sinh tinh. Việc thức khuya, ngủ dưới 6 tiếng mỗi ngày cũng làm sụt giảm nghiêm trọng mật độ, khả năng sống sót và độ di động của tinh trùng.
Bên cạnh áp lực tâm lý, làn sóng béo phì ở người trưởng thành cũng đe dọa trực tiếp đến khả năng duy trì nòi giống. Lớp mỡ tích tụ nhiều tại vùng bụng của nam giới thừa cân sẽ chuyển hóa một phần testosterone thành estrogen. Sự xáo trộn nội tiết này cản trở trực tiếp quá trình sinh tinh ở tinh hoàn. Thêm vào đó, thói quen tiêu thụ thức ăn nhanh, lạm dụng rượu bia và thuốc lá làm gia tăng các gốc tự do, gây tổn thương DNA và dẫn đến dị dạng tinh trùng.
Nhiệt độ môi trường làm việc và thói quen hằng ngày cũng vô tình bức tử "tinh binh". Để sản xuất tinh trùng khỏe mạnh, tinh hoàn cần duy trì mức nhiệt thấp hơn nhiệt độ cơ thể từ 1 đến 2 độ C. Tuy nhiên, việc ngồi liên tục nhiều giờ của dân văn phòng, thói quen đặt laptop lên đùi, mặc quần áo bó sát hoặc thường xuyên xông hơi nước nóng đã làm tăng nhiệt độ vùng bẹn bìu, khiến tinh trùng suy yếu hoặc bị tiêu diệt.
Dù vậy, tin mừng là những người trẻ bị suy giảm tinh trùng đơn thuần do lối sống hoàn toàn có thể phục hồi chất lượng tinh dịch đồ sau vài tháng kiên trì thay đổi thói quen và kiểm soát cân nặng. Vì một chu kỳ sinh tinh thường kéo dài khoảng 70 đến 90 ngày, nam giới cần ưu tiên xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu kẽm, vitamin, tích cực vận động, duy trì thể trạng cân đối và từ bỏ thuốc lá.
Tuy nhiên, bác sĩ Phúc lưu ý không phải trường hợp nào cũng có thể tự hồi phục, đặc biệt là những người đồng thời mắc các bệnh lý như viêm nhiễm đường sinh dục hay tắc nghẽn ống dẫn tinh, vốn cần can thiệp y tế chuyên sâu. Chuyên gia khuyến cáo nam giới tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc bổ thận tráng dương trôi nổi trên thị trường khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, tránh nguy cơ rối loạn nội tiết nghiêm trọng, hủy hoại chức năng gan thận hoặc gánh chịu những tác dụng phụ không thể đảo ngược.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 17/5 tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là "tình trạng khẩn cấp về y tế công cộng gây quan ngại quốc tế". Trước đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (CDC châu Phi) xác nhận ổ dịch Ebola mới tại tỉnh Ituri của Congo. Tính đến ngày 17/5, đã có 246 ca nghi nhiễm và 88 trường hợp tử vong, theo The Guardian. Các ca bệnh hiện tập trung tại Congo, trừ hai trường hợp ở quốc gia láng giềng Uganda.
WHO xác nhận đợt bùng phát hiện tại do virus Bundibugyo gây ra. Trong số 4 chủng Ebola lây bệnh cho người (Zaire, Sudan, Bundibugyo và Tai Forest), Bundibugyo là chủng hiếm gặp, mới chỉ gây ra hai đợt bùng phát vào năm 2007 và 2012. Đặc điểm dịch tễ của chủng này đến nay vẫn chưa được giới khoa học mô tả đầy đủ.
Theo Imperial College London, tỷ lệ tử vong của chủng Bundibugyo ước tính từ 30% đến 40%. Bất lợi lớn nhất trong công tác phòng chống dịch hiện nay là thế giới chưa có thuốc kháng virus hay liệu pháp đặc hiệu nào dành cho chủng này. Hai loại thuốc kháng thể đơn dòng đang được cấp phép lưu hành chỉ có tác dụng với duy nhất chủng Zaire.
Do thiếu thuốc đặc trị, việc cứu chữa bệnh nhân mắc Ebola Bundibugyo hoàn toàn phụ thuộc vào chăm sóc hỗ trợ như truyền dịch, cân bằng điện giải, ổn định nồng độ oxy và duy trì huyết áp...
Virus Ebola được cho là lây từ vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả sang người. Sau thời gian ủ bệnh 2-21 ngày, bệnh nhân sẽ khởi phát đột ngột các triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ, tiến triển nhanh thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan, suy thận. Virus lây lan mạnh trong cộng đồng qua tiếp xúc trực tiếp (da trầy xước, niêm mạc) với máu và dịch cơ thể người bệnh, hoặc thông qua các nghi lễ mai táng tiếp xúc trực tiếp với thi thể.
Trước diễn biến phức tạp, WHO đã cử phái đoàn và chuyển hàng viện trợ khẩn cấp đến tâm dịch Ituri. Cơ quan này yêu cầu các nước kích hoạt cơ chế quản lý thảm họa, triển khai sàng lọc y tế tại cửa khẩu và cách ly ngay các ca bệnh. Tuy nhiên, WHO khuyến nghị các quốc gia không đóng cửa biên giới hoặc cấm giao thương, tránh tình trạng người dân vượt biên trái phép qua các lối mở tự phát khiến dịch khó kiểm soát hơn.
Hôm qua, Bộ Y tế Việt Nam cũng ra khuyến cáo người dân không hoang mang về dịch Ebola, song người đi về từ khu vực đang có dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong 21 ngày.
