Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm 24/5 thông báo Nga đã tập kích nước này bằng một tên lửa đạn đạo tầm trung mang đầu đạn siêu vượt âm Oreshnik, 5 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và Zircon, 30 tên lửa đạn đạo Iskander-M và đạn phòng không S-400 hoán cải để đánh đất, 54 tên lửa hành trình Iskander-K, Kh-101 và Kalibr, cùng 600 máy bay không người lái (UAV) tự sát và mồi bẫy.
Tên lửa Oreshnik lao xuống thành phố Bila Tserkva ở cách thủ đô Kiev khoảng 80 km, nhiều khả năng là mục tiêu là sân bay quân sự cùng tên. Bộ Quốc phòng Nga sau đó xác nhận tên lửa Oreshnik đã nhắm vào “cơ sở chỉ huy và kiểm soát, căn cứ không quân đối phương”.
Dù vậy, đây có thể không phải là quả đạn Oreshnik duy nhất được Nga phóng trong cuộc tập kích. Video quay từ camera giám sát cho thấy loạt vệt sáng tương tự đầu đạn Oreshnik đang lao xuống khu vực phía bắc thành phố Donetsk, thủ phủ của tỉnh cùng tên, lúc 0h59 ngày 24/5, khoảng 17 phút trước khi thành phố Bila Tserkva hứng đòn.
“Tên lửa đầu tiên dường như gặp sự cố và rơi xuống khu vực do Nga kiểm soát ở tỉnh Donetsk, cụ thể là phía đông thành trì chiến lược Avdeevka. Điều này được xác định thông qua định vị địa lý, dựa trên góc nhìn trong video, và tốc độ rơi của các đầu đạn”, AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, cho biết.
Tài khoản này nhận định Nga có thể đã quyết định phóng tên lửa thứ hai sau khi phát hiện quả đầu tiên gặp trục trặc.
Theo báo Euromaidan Press của Ukraine, một trong hai tên lửa Oreshnik đã đánh trúng khu vực mà Nga kiểm soát ở tỉnh Donetsk, trong khi quả còn lại lao xuống tỉnh Kiev.
Rybar, tài khoản mạng xã hội có liên hệ với quân đội Nga và thường được sử dụng làm nguồn tin thay thế cho các tuyên bố chính thức của Moskva, cũng nhận định lực lượng nước này đã phóng hai tên lửa Oreshnik trong chiến dịch tập kích rạng sáng 24/5.
Dù vậy, Rybar cho rằng tên lửa đầu tiên đã đánh trúng khu vực gần “vành đai pháo đài” Slavyansk – Kramatorsk mà Ukraine kiểm soát ở tỉnh Donetsk, cụ thể là “cơ sở hạ tầng, công trình kiên cố mà quân đội Ukraine thường xuyên sử dụng để bố trí kho tiếp tế và sở chỉ huy”.
Kim Hovik, thành viên mạng lưới theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở Faytuks News, cho rằng Ukraine thông báo chỉ có một tên lửa Oreshnik khai hỏa trong đòn tập kích do “không phát hiện được mục tiêu hoặc không thể tiếp cận địa điểm đầu đạn lao xuống”.
Chuyên trang quân sự Defense Express của Ukraine đặt câu hỏi về tên lửa Oreshnik nhắm vào Bila Tserkva. “Có thể quả đạn không trúng đích, do mục tiêu chính của đợt tập kích hiệp đồng khi đó là thủ đô Kiev. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng Nga có kế hoạch tấn công mục tiêu ở Bila Tserkva, ví dụ như sân bay”, chuyên trang này cho hay.
Truyền thông Ukraine hôm 25/5 công bố hình ảnh được cho là “hiện trường trúng đòn của tên lửa Oreshnik”, cho thấy nhiều nhà kho bị đánh sập. Cơ quan quân sự tỉnh Kiev cho biết một khu nhà chứa cùng các tòa nhà của một doanh nghiệp giấu tên đã bị hư hại.
Defense Express cho rằng đây là dấu hiệu thể hiện đòn đánh của tên lửa Oreshnik đã “trượt mục tiêu”.
Fighter Bomber, tài khoản của một phi công tiêm kích Nga, ám chỉ khả năng đây là nơi đặt hầm ngầm của lực lượng Ukraine.
“Khu nhà kho nằm sát căn cứ không quân Bila Tserkva. Khoảng cách gần nhất giữa vị trí này với đường lăn, cũng được coi là mục tiêu, chỉ khoảng 50 m. Ukraine công khai hình ảnh đống đổ nát của khu nhà kho, nhưng lại không muốn chiếu cận cảnh hố sâu do đầu đạn tạo ra. Đó là điều đáng suy ngẫm”, tài khoản này viết.
Đây là lần thứ ba Nga phóng tên lửa Oreshnik vào Ukraine. Quả đạn lần đầu được sử dụng hồi tháng 11/2024 trong cuộc tập kích Nhà máy Chế tạo máy Phương Nam, cơ sở chuyên sản xuất tên lửa đẩy, tên lửa đạn đạo và nhiên liệu lỏng cho tên lửa, nhằm đáp trả vụ Ukraine dùng tên lửa Storm Shadow và ATACMS do phương Tây cung cấp để tấn công lãnh thổ Nga.
Cuộc tập kích thứ hai xảy ra hồi tháng 1, trong đó mục tiêu là thành phố Lviv ở miền tây Ukraine. Nga tuyên bố đây là đòn đánh nhằm trả đũa vụ Ukraine “phóng UAV nhằm vào dinh thự của Tổng thống Vladimir Putin”.
Đòn tấn công mới nhất diễn ra sau khi ông Putin ra lệnh cho quân đội Nga đáp trả vụ Ukraine tập kích trường cao đẳng nghề ở thị trấn Starobelsk thuộc tỉnh Lugansk, khiến 21 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Ukraine bác bỏ cáo buộc, cho biết mục tiêu là một sở chỉ huy của đơn vị thiết bị bay không người lái tinh nhuệ Rubikon ở khu vực Starobelsk.
Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay, hơn 10 máy bay quân sự của Mỹ đã được nhìn thấy đang lượn vòng ngoài khơi bờ biển UAE ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman vào sáng sớm 8/7, khi Mỹ công bố các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của Iran để đáp trả các cuộc tấn công gần đây vào tàu thuyền thương mại.
Ít nhất 12 máy bay tiếp nhiên liệu của Không quân Mỹ và một máy bay trinh sát và tình báo P-8 Poseidon của Hải quân Mỹ nằm trong số các máy bay được nhìn thấy khi Mỹ tiếp tục các cuộc không kích. Một máy bay tiếp nhiên liệu của Không quân UAE cũng được nhìn thấy trong khu vực này.
Máy bay tiếp nhiên liệu là yếu tố then chốt để duy trì hoạt động trên không của các chiến đấu cơ và các máy bay tấn công khác trong các chiến dịch kéo dài, cho phép chúng bổ sung nhiên liệu mà không cần phải hạ cánh.
Đảo Qeshm là một trong những mục tiêu chính, với ít nhất 7 địa điểm bị đánh trúng. Thành phố Sirik của Iran, nơi nhìn ra eo biển Hormuz, cũng bị tấn công với 6 địa điểm bị nhắm mục tiêu. Tại Bandar Abbas, các quan chức Iran cho biết 10 địa điểm đã bị đánh trúng, bao gồm cả các tháp viễn thông.
Đây là các cuộc không kích lớn nhất của Mỹ nhằm vào các khí tài quân sự của Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào tháng Tư.
Trước đó, CENTCOM cho biết họ đang tiến hành “các cuộc không kích mạnh mẽ nhằm vào Iran để buộc nước này phải trả giá đắt vì đã nhắm mục tiêu và tấn công vào tàu thuyền thương mại ở eo biển Hormuz”.
Đáp lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào 85 cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain và Kuwait.
"Các lực lượng hải quân và không quân của IRGC, trong một chiến dịch phối hợp sử dụng tên lửa và máy bay không người lái, đã tấn công 85 cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ tại cảng Salman, khu vực Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ ở Bahrain, và căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait", hãng thông tấn dẫn tuyên bố của IRGC cho biết.
Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran nhất trí tạm dừng đàm phán trong vòng một tuần để Iran tổ chức quốc tang cho cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei.
Ước tính hơn 2,3 triệu người đã tham gia lễ tang đang được tổ chức ở thành phố Najaf của Iraq sau các nghi thức ban đầu tại Iran. Theo kế hoạch, linh cữu ông Khamenei sẽ được đưa trở lại Iran để mai táng vào ngày 9/7.
Theo Hãng tin Reuters, một quan chức quân đội Israel ngày 19-7 cho biết Mỹ đang "điều chỉnh thế bố trí lực lượng trong khu vực", bằng cách tăng cường số lượng máy bay tiếp dầu triển khai tại Israel.
Một quan chức cấp cao khác cũng khẳng định Tel Aviv dự kiến tiếp nhận hàng chục máy bay tiếp dầu của Mỹ trong thời gian tới.
Trước đó ngày 17-7, trang Axios dẫn lời các quan chức Mỹ và Israel cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thông báo với Tel Aviv về kế hoạch điều thêm hàng chục máy bay tiếp dầu, nhằm chuẩn bị cho khả năng mở rộng chiến dịch quân sự chống Iran.
Theo các quan chức này, để giảm thiểu tác động đến hoạt động hàng không dân sự, đồng thời đáp ứng yêu cầu tác chiến và hậu cần, Mỹ đã bố trí một số máy bay tại các căn cứ của Không quân Israel, thay vì chỉ sử dụng các sân bay dân sự.
Hồi tháng 5, ông Sharon Kedmi, Tổng giám đốc Cơ quan Quản lý sân bay Israel, cho biết khoảng 70% hoạt động tại sân bay Ben Gurion - cửa ngõ hàng không lớn nhất của Israel - đã bị hạn chế do phải dành không gian và nguồn lực cho các hoạt động quân sự của Mỹ.
Sau đó Washington đã đồng ý chuyển một số máy bay sang các căn cứ của Không quân Israel để giảm áp lực cho sân bay Ben Gurion, theo người phát ngôn của Bộ trưởng Giao thông Israel Miri Regev.
Kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát hồi đầu năm nay, Washington đã triển khai hàng chục máy bay tiếp dầu tới Israel. Tính đến ngày 25-6, có 98 máy bay quân sự của Mỹ được triển khai trên lãnh thổ Israel.
NBC dẫn lời hai quan chức Mỹ thạo tin cho biết, hôm 11/6, trước thời điểm tấn công Iran khoảng 3 tiếng theo kế hoạch, quân đội Mỹ bất ngờ nhận được lệnh của Tổng thống Donald Trump về việc hủy tấn công vì có triển vọng đạt một thỏa thuận với Tehran.
Theo các quan chức này, ban đầu, quân đội Mỹ đã nhận được lệnh từ ông Trump về việc tấn công Iran vào đêm 11/6, và các tàu chiến của Hải quân Mỹ đã điều chỉnh các hoạt động của họ cũng như chuẩn bị sẵn sàng đạn dược cho các cuộc không kích.
Các cuộc tấn công theo kế hoạch được dự định là "rất giống" với những gì đã diễn ra một ngày trước đó. Các quan chức cũng cho biết, mặc dù ông Trump tuyên bố lực lượng Mỹ có thể kiểm soát đảo Kharg của Iran, nhưng thực tế hòn đảo dầu chiến lược này không nằm trong danh sách mục tiêu tấn công của quân đội Mỹ.
Theo hai quan chức Mỹ, trong nhiều tháng qua, quân đội Mỹ đã chuẩn bị sẵn sàng các kế hoạch tấn công và kiểm soát đảo Kharg nếu điều đó trở nên cần thiết, mặc dù Tổng thống Trump chưa bao giờ phê duyệt các kế hoạch này. Mỹ đã tấn công hòn đảo này lần gần đây nhất vào tháng 4, nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự, bao gồm cả hệ thống phòng không của đảo Kharg.
Một trong các quan chức cho hay, lời đe dọa của ông Trump hôm qua về việc tấn công đảo Kharg không khớp với "bất kỳ kế hoạch hay hành động nào" mà quân đội Mỹ đã chuẩn bị để đảm nhận.
Điều khiến quân đội Mỹ còn ngạc nhiên hơn là bài đăng của ông Trump thông báo hủy kế hoạch tấn công.
Quyết định hủy bỏ này được đưa ra sau khi ông Trump gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine để thảo luận về các lựa chọn đối với Iran.
Sau cuộc họp, ông tuyên bố hủy bỏ các cuộc không kích và ném bom theo lịch trình nhằm vào Iran vì một thỏa thuận với Iran đã được đồng ý. Ông nói thỏa thuận với Iran đã được tất cả các bên liên quan thông qua "cả về mặt khái niệm lẫn các chi tiết lớn".
Ông nhấn mạnh, Mỹ vẫn duy trì biện pháp phong tỏa hàng hải với Iran cho đến khi thỏa thuận được hoàn tất, đồng thời cho biết thêm rằng một chiến dịch quân sự nhằm vào đảo Kharg của Iran hiện đã được rút khỏi chương trình nghị sự.
Ông Trump không nêu cụ thể thỏa thuận nhưng ông tin rằng việc ký kết có thể diễn ra vào cuối tuần này tại châu Âu và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance được ấn định sẽ tham dự.
Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Iran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về một thỏa thuận khả thi với Mỹ và sẽ không thỏa hiệp về “các lằn ranh đỏ” của mình trong các cuộc đàm phán.
