ĐH Quốc gia TP.HCM chính thức công bố điểm thi đánh giá năng lực (ĐGNL) đợt 1 năm nay. Thống kê sơ bộ từ ĐH này cho thấy, phân bố điểm thi đợt 1 năm 2026 có dạng gần với phân bố chuẩn, có xu hướng đối xứng quanh giá trị trung tâm, giá trị điểm trung bình và trung vị bằng nhau, với mật độ tập trung cao ở vùng điểm trung bình và giảm dần về hai phía.
Độ lệch chuẩn của điểm thi ở mức 141,2 cho thấy mức độ phân tán tương đối cao, phản ánh khả năng phân loại tốt của bài thi. Dải điểm trải rộng từ mức rất thấp đến gần mức tối đa, phản ánh khả năng bao phủ phổ năng lực rộng của đề thi; điều này cho thấy đề thi có khả năng phân hóa tốt, giúp phân loại thí sinh (TS) theo nhiều mức độ năng lực khác nhau. Dải điểm rộng và sự phân bổ hợp lý của các mức điểm góp phần nâng cao hiệu quả của việc sử dụng kết quả thi trong công tác tuyển sinh.
Đợt 1 năm nay phổ điểm có dạng gần phân bố chuẩn với điểm trung bình và trung vị đều bằng 682 điểm. Khoảng 30% TS đạt dưới 600 điểm, 55% dưới 700 điểm và chỉ khoảng 6% đạt từ 900 điểm trở lên, cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các nhóm năng lực.
So với năm 2025, phổ điểm năm 2026 có xu hướng dịch chuyển nhẹ về phía điểm cao, đồng thời độ phân tán tăng, cho thấy TS đã thích nghi tốt hơn với cấu trúc đề thi mới, trong khi đề thi vẫn đảm bảo tính phân loại hiệu quả. Các chỉ số về độ khó và độ phân biệt của câu hỏi đều đạt mức tốt, với phần lớn câu hỏi nằm trong khoảng độ khó trung bình và hơn một nửa đạt mức phân biệt rất tốt, góp phần nâng cao giá trị sử dụng của kết quả thi trong tuyển sinh ĐH.
Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, cố vấn tuyển sinh và đào tạo Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng nhìn vào thống kê các đặc trưng của kết quả thi đợt 1 trong 3 năm (2024 – 2026), có thể thấy năm nay điểm thi đạt mức cao nhất. Trong đó, điểm trung bình năm nay ở mức 682 điểm (trong khi năm 2024 đạt mức 643,4 và 2025 đạt mức 618,4). Điểm trung vị – khoảng điểm nhiều TS đạt được nhất, năm nay cũng ở mức cao nhất, lên tới 682 điểm (năm 2024 ở mức 638 và 2025 là 609 điểm). Hơn nữa mức điểm thi cao nhất TS đạt được của năm nay cũng ở mức kỷ lục, lên tới 1.098 điểm trên tổng điểm 1.200 toàn bài thi (năm 2024 ở mức 1.076 điểm và 2025 đạt 1.060 điểm).
“Theo xu hướng các năm trước, kết quả thi đợt 2 của TS thường cao hơn đợt 1 do số lượng lớn TS dự thi lại để cải thiện điểm. Nếu theo đúng xu hướng này như các năm trước, kết quả thi của TS dự thi trong toàn năm 2026 dự báo cũng sẽ ở mức cao”, tiến sĩ Hạ phân tích thêm.
Thạc sĩ Phùng Quán, chuyên gia tuyển sinh Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), cũng cho rằng phổ điểm năm 2026 hợp lý, phân hóa tốt, giúp các trường thuận lợi trong phân loại và chọn lọc TS. Theo đó, phổ điểm cho thấy một xu hướng rõ rệt: mặt bằng điểm tăng lên đáng kể, đồng thời độ phân hóa vẫn được duy trì. So với năm 2025, phổ điểm năm nay dịch chuyển về phía cao, đặc biệt ở các nhóm điểm từ 750 trở lên. Tỷ lệ TS đạt từ 800 điểm tăng mạnh, trong khi nhóm điểm thấp thu hẹp đáng kể. Điều này cho thấy đề thi không “dễ hóa”, mà khả năng làm bài của TS được cải thiện và phổ điểm được kéo giãn ở vùng trên.
Tuy nhiên, theo thạc sĩ Quán, khi nhìn sâu vào cấu trúc phổ điểm, có thể thấy vùng từ 700 – 900 trở thành khu vực tập trung đông TS nhất. Điều này đồng nghĩa việc các mốc điểm từng được xem là an toàn trước đây đang dần mất đi ý nghĩa. Nếu như trước đây 700 điểm đã có thể tạo lợi thế, thì năm nay mốc 800 mới chỉ là điểm khởi đầu cho cạnh tranh ở nhiều ngành. Mặt bằng điểm năm nay cao lên rõ, nhưng không phải theo kiểu “đề dễ nên mất phân loại”. Ngược lại, phổ điểm năm 2026 vừa cao hơn, vừa rộng hơn.
Nhìn ở phụ lục khoảng điểm, nhóm 751 – 800 tăng từ 7,2% năm 2025 lên 10,9% năm 2026; nhóm 801 – 850 tăng từ 4,9% lên 9,3%; nhóm 851 – 900 tăng từ 3% lên 7%; nhóm 901 – 950 tăng từ 1,6% lên 4% – tức là phần “đuôi phải” dày lên rất mạnh và đây mới là điểm làm mùa tuyển sinh năm nay khó đoán.
Ở chiều ngược lại, thạc sĩ Quán cho rằng nhóm điểm thấp co lại rõ. Ví dụ nhóm 451 – 500 giảm từ 10,5% xuống 5,6%, nhóm 501 – 550 giảm từ 13,1% xuống 8,2%, nhóm 551 – 600 giảm từ 13,9% xuống 10,7%; nghĩa là phổ điểm không chỉ dịch sang phải, mà còn làm cho vùng 650 – 900 trở thành vùng đông TS nhất. Khoảng 30% TS dưới 600 điểm, 55% dưới 700, 78% dưới 800, và chỉ khoảng 6% từ 900 điểm trở lên. Hay nói cách khác, năm nay 700 điểm không còn là mốc nổi trội, 800 điểm mới bắt đầu là vùng cạnh tranh khá, còn 900 điểm trở lên vẫn mạnh nhưng không còn “hiếm đến mức an toàn tuyệt đối”.
Thạc sĩ Quán nhấn mạnh những con số biết nói từ phổ điểm thi đợt 1 năm nay, và cho rằng vùng 700 – 900 điểm có thể trở thành “chảo lửa” khi tập trung đông TS nhất, khiến mốc 700 điểm không còn là lợi thế vượt trội, và 800 điểm mới chỉ là điểm khởi đầu cho cuộc đua vào các ngành khá.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điều đáng chú ý không nằm hoàn toàn ở số điểm, mà ở sự thay đổi căn bản cách thức tuyển sinh năm nay của nhiều trường.
Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ nhìn nhận: “Phổ điểm thi chưa đủ cơ sở để đánh giá mức độ cạnh tranh hoặc xu hướng điểm chuẩn trong xét tuyển. Năm nay, vấn đề quan trọng còn nằm ở việc thay đổi phương thức xét tuyển, khi mà nhiều trường chuyển sang xét tuyển kết hợp đồng thời nhiều tiêu chí. Điểm chuẩn được xác định trên nhiều yếu tố, trong đó riêng cách tính điểm xét tuyển còn phụ thuộc cả điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ…”. Do đó, theo tiến sĩ Hạ, điểm chuẩn sẽ khó đoán với những trường lần đầu áp dụng cách thức tuyển sinh mới; tuy nhiên TS có điểm cao bài thi ĐGNL sẽ có nhiều lợi thế trong xét tuyển, đặc biệt những trường tính trọng số cao với điểm bài thi này, ví dụ Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM).
Thạc sĩ Phùng Quán cũng nhấn mạnh: “Năm 2026, nhiều trường chuyển sang mô hình xét tuyển tổng hợp, kết hợp điểm ĐGNL với học bạ và các tiêu chí khác. Khi đó, điểm thi năng lực không còn là yếu tố quyết định duy nhất, mà trở thành một thành phần trong tổng thể hồ sơ”.
Chuyên gia này cho rằng điểm chuẩn theo điểm ĐGNL thuần sẽ khó dự báo, vì hai TS cùng 800 điểm bài thi ĐGNL nhưng học bạ khác nhau sẽ tạo ra hai vị trí cạnh tranh khác nhau. Nhóm bị ảnh hưởng mạnh nhất là vùng giữa phổ điểm, trong khoảng 700 – 850 điểm. Đây là vùng năm nay tăng đông nhất nhưng khi xét tổng hợp, nhóm này sẽ bị phân hóa tiếp bởi học bạ. Nhóm TS đạt từ 900 điểm trở lên vẫn có lợi thế lớn, nhưng không tuyệt đối như trước, vì phổ điểm năm nay cho thấy 900 điểm trở lên chiếm khoảng 6% TS, tức không còn quá hiếm.
“Quan trọng vẫn là biến động sẽ khác nhau giữa các trường, các ngành. Ngành “hot” sẽ bị ảnh hưởng mạnh nhất vì TS dồn đông ở vùng 800 – 900 điểm. Ngành trung bình sẽ có hiện tượng “mềm hơn dự đoán”, vì phần chênh được giãn sang học bạ”, thạc sĩ Quán nhận định.
Ngày 10/4, UBND xã Hòa Vang công bố triển khai chính sách này, trở thành địa phương đầu tiên miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ tiểu học đến THPT.
Trước đó, xã đã huy động gần 1,5 tỷ đồng để mua mới hơn 74.000 cuốn sách. Kết hợp với mô hình "Tủ sách dùng chung" hiện có, tổng kho sách của địa phương hiện đạt hơn 91.000 cuốn, đáp ứng đầy đủ nhu cầu cho hơn 7.000 học sinh trên địa bàn. Các em sẽ mượn sách từ thư viện và hoàn trả khi kết thúc năm học.
"Việc này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân mà còn giáo dục học sinh ý thức giữ gìn tài sản chung", ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang nói. Theo ông, việc cả nước dùng chung một bộ sách giáo khoa giúp địa phương thuận lợi hoàn thành mục tiêu này sớm hơn dự kiến.
Chủ trương miễn phí sách giáo khoa được đề cập trong Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, được Quốc hội thông qua hồi tháng 12/2025.
Theo dự kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc này được triển khai trong cả nước từ năm học 2029-2030. Nhà nước sẽ đầu tư mua sắm cho thư viện, học sinh và giáo viên được mượn sách để dùng trong học kỳ hoặc năm học, trả khi dùng xong.
Ngày 23.6, tại Nhà thi đấu Trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia, phường Langbiang – Đà Lạt (Lâm Đồng), Bộ GD-ĐT phối hợp với UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức lễ khai mạc giải thể thao học sinh phổ thông toàn quốc năm 2026.
Đến dự lễ khai mạc có Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh; ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ học sinh, sinh viên (Bộ GD-ĐT), Trưởng ban tổ chức giải. Phía tỉnh Lâm Đồng có ông Bùi Thắng, Phó bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng; ông Nguyễn Minh, Phó chủ tịch UBND tỉnh; bà Lê Thị Bích Liên, Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Lâm Đồng, Phó trưởng ban tổ chức giải, cùng lãnh đạo các sở, ngành tỉnh Lâm Đồng.
Ban tổ chức cho biết giải năm nay quy tụ 30 đoàn thể thao học sinh đến từ các sở GD-ĐT trên cả nước với tổng cộng hơn 2.200 vận động viên; trong đó, môn điền kinh có 601 em, bơi 501 em, bóng bàn 380 em, võ cổ truyền 371 em và cầu lông 369 em. Đồng hành cùng các đoàn còn có 593 cán bộ, huấn luyện viên và đại diện các sở GD-ĐT.
Đoàn TP.HCM có lực lượng đông nhất với 399 thành viên, tiếp đến là TP.Hà Nội 309 thành viên, Lâm Đồng 198 thành viên và TP.Đà Nẵng 156 thành viên. Trong khi đó, Sơn La chỉ có 7 vận động viên và Lào Cai có 10 vận động viên tham dự.
Các vận động viên sẽ tranh tài ở 5 môn gồm điền kinh, bơi, bóng bàn, cầu lông và võ cổ truyền với tổng cộng 214 bộ huy chương. Đây không chỉ là sân chơi để học sinh giao lưu, học hỏi, nâng cao thể chất mà còn góp phần lan tỏa phong trào rèn luyện thể thao học đường, phát hiện và bồi dưỡng các tài năng trẻ cho thể thao nước nhà. Giải diễn ra từ ngày 23-30.6
Phát biểu tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh thể thao học đường không chỉ giúp học sinh nâng cao sức khỏe, phát triển tầm vóc mà còn rèn luyện ý chí, bản lĩnh, tinh thần kỷ luật, tính trung thực và khả năng hợp tác. Đây là những giá trị cốt lõi góp phần hình thành nhân cách, chuẩn bị hành trang để các em trở thành những công dân có trách nhiệm trong tương lai.
Thứ trưởng mong muốn các vận động viên thi đấu với tinh thần trung thực, đoàn kết, cao thượng; phát huy hết khả năng, vượt qua chính mình, tôn trọng luật thi đấu và đối thủ để không chỉ đạt thành tích cao mà còn lan tỏa hình ảnh đẹp của thể thao học đường.
Đồng thời, Thứ trưởng đề nghị các sở GD-ĐT tích cực tham mưu với chính quyền địa phương ưu tiên nguồn lực đầu tư để nâng cấp, mở rộng cơ sở vật chất phục vụ công tác giáo dục thể chất học sinh ngày càng tốt hơn. Quan tâm phát triển các câu lạc bộ thể thao trường học, đa dạng các môn thể thao để mỗi học sinh đều tự nguyện tham gia ít nhất một môn thể thao yêu thích cho bản thân... Kịp thời phát hiện, bồi dưỡng những nhân tố có tiềm năng tiếp thêm nguồn lực chất lượng cho nền thể thao đỉnh cao nước nhà.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Nguyễn Minh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, khẳng định việc được Bộ GD-ĐT tin tưởng lựa chọn đăng cai tổ chức giải thể thao học sinh phổ thông toàn quốc năm 2026 là niềm vinh dự lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Lâm Đồng.
"Đây không chỉ là cơ hội để địa phương đóng góp vào sự phát triển chung của phong trào thể thao học đường cả nước mà còn là dịp để quảng bá hình ảnh vùng đất Đà Lạt- Lâm Đồng giàu truyền thống văn hóa, cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, con người thân thiện, nghĩa tình và mến khách", ông Nguyễn Minh nhấn mạnh.
Trên các diễn đàn giáo dục, những chủ đề như "Dạy cái gì?", "Dạy như thế nào?", "Dạy để làm gì?" hay "Con người là ai trong thời đại của AI?"... đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của công chúng.
Tuy nhiên, vấn đề nền tảng hơn, đó là mục đích của giáo dục. Với sự phát triển và phổ biến nhanh chóng của AI, giáo dục có nguy cơ trở thành hoạt động đào tạo ra những "thầy bói công nghệ". Đó là một vòng lặp vĩ đại của lịch sử giáo dục.
Trong thời tiền hiện đại, tức là từ thuở bình minh của nhân loại đến hết thời Trung cổ (khoảng thế kỷ 15), con người bất lực trước thiên nhiên. Trung tâm của đời sống tinh thần là thần linh. Mục đích của giáo dục lúc bấy giờ là dạy cách "hiểu ý trời": đọc các điềm báo, đoán số phận, xem tinh vân... Đó là một năng lực đặc biệt, vì vậy giáo dục chỉ dành cho số ít. Những người tinh hoa nhất, học rộng tài cao nhất thời đó chính là các tư tế, các thầy bói - những người có khả năng giao tiếp với thần linh.
Ở Trung Hoa cổ đại, người ta khắc lên xương thú hoặc mai rùa những ký hiệu khác nhau rồi hơ trên ngọn lửa. Khi những vết nứt xuất hiện, họ sẽ giải mã chúng để đoán biết ý định của trời đất. Việc cầu xin và giải mã ý trời là công việc hệ trọng không chỉ đối với các sự kiện và quyết định lớn của nhà nước, mà cả trong đời sống hằng ngày. Nền giáo dục Trung Hoa cổ đại có nhiệm vụ đào tạo những người có năng lực đặc biệt ấy dựa trên cái mà Léon Vandermeesch gọi là "Rationalité divinatoire" ("Lý trí Chiêm bốc" hay "Divinatory rationality").
Ở Ai Cập cổ đại cũng tương tự. Người ta chia kiến thức thành Thất khoa, gồm Tam khoa (ngữ pháp, tu từ học, logic học) và Tứ khoa (số học, hình học, thiên văn học và âm nhạc). Mục đích của các môn học này là cung cấp các chân lý phổ quát, giúp cho việc giải phóng linh hồn, hướng tới sự hài hòa với thần linh. Đây chính là nguồn gốc của cái mà ngày nay ta gọi là "Giáo dục khai phóng" - mà bản chất vẫn là áp đặt "các chân lý phổ quát".
Thời hiện đại bắt đầu vào khoảng thế kỷ 15 ở châu Âu với đỉnh cao là Nhân luận (Humanism) và phong trào Khai sáng thế kỷ 18, với ý tưởng xuyên suốt là sự tôn sùng lý trí của con người chống lại Vương quyền (Vua chúa) và Thần quyền (Nhà thờ). Trung tâm của phong trào Khai sáng là Pháp, nhưng nó có ảnh hưởng cực kỳ mạnh mẽ ở hầu hết các nước châu Âu và cả ở Mỹ.
Các nhà tư tưởng Khai sáng tin rằng lý trí là một năng lực phổ quát có thể giúp con người khám phá thế giới và hành động đúng đắn, hợp với quy luật khách quan. Trong tiểu luận "Thế nào khai sáng" (1784), Immanuel Kant định nghĩa "khai sáng" là khả năng thoát khỏi tình trạng vị thành niên về trí tuệ để "sử dụng tri thức của mình là không cần sự chỉ dẫn của người khác" . Ông cho rằng lý do của tình trạng vị thành niên không phải là thiếu lý trí, mà do thiếu quyết đoán và lòng dũng cảm để sử dụng lý trí một cách tự do. Quan niệm này chính là nền tảng triết học dẫn đến sự ra đời của giáo dục phổ thông và những ý tưởng quan trọng của thời hiện đại như "dân chủ", "tiến bộ"...
Nền giáo dục Khai sáng có thể gọi là nền giáo dục duy lý. Mục đích chính là đào tạo con người có khả năng sử dụng lý trí một cách tự do để làm chủ thiên nhiên, làm chủ xã hội và bản thân.
Điều khiến giáo dục Khai sáng khác biệt so với giáo dục Khai phóng là bản chất thế tục và vô thần của nó. Mặc dù cùng có bản chất áp đặt chân lý phổ quát, nhưng chân lý trong giáo dục Khai sáng là chân lý khoa học, còn chân lý trong giáo dục Khai phóng là chân lý thần học, tức là chân lý của vũ trụ do Thiên Chúa tạo nên.
Nếu giáo dục Khai phóng phổ biến ở Mỹ, thì giáo dục Khai sáng rất phổ biến ở châu Âu. Một biến thể của giáo dục Khai sáng là nền giáo dục của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa trước đây.
Và hiện nay là nền giáo dục thời đại AI với mô hình đào tạo "Thầy bói công nghệ".
Hãy nhìn vào những gì đang xảy ra với giáo dục ở thời đại số, đầu tiên là internet, tiếp theo là công cụ tìm kiếm, các công cụ xử lý chuyên biệt, và bây giờ là AI. Chỉ trong một thời gian ngắn ngủi, các công nghệ số đã triệt tiêu gần như triệt để những mục tiêu quan trọng nhất của quá trình giáo dục - Đó là các năng lực ghi nhớ, giải bài toán và cao nhất đặt ra bài toán. Học sinh ngày nay không còn phải thuộc lòng "Bảng cửu chương", "Bảng tuần hoàn Mendeleev" và nhiều kiến thức khác từng là bắt buộc đối với các thế hệ cha ông. Công cụ tìm kiếm giúp họ có câu trả lời cho bất kỳ câu hỏi nào trong tích tắc. Các công cụ chuyên biệt giúp họ dễ dàng thực hiện nhiều công việc mà không cần những kỹ năng cần phải rèn luyện rất lâu mới có được.
Nhưng tác động của AI thì thực sự là chưa từng có. AI hoạt động như một thứ "Hộp đen" (Black box) mà ngay cả những người tạo ra chúng cũng không hiểu hết. Các AI tạo sinh không chỉ có khả năng giải bài toán, mà còn có khả năng đưa ra bài toán. Một ví dụ là AI có khả năng sáng tạo những tác phẩm nghệ thuật mang tính duy nhất, vốn là cái quan trọng nhất phân biệt sản phẩm của con người với sản phẩm của máy móc.
Sinh viên hiện nay không còn phải học cách tư duy để giải quyết vấn đề (làm chủ). Họ thậm chí cũng không cần đặt ra vấn đề. Thay vào đó là "Nhập câu lệnh" (Prompt). Bản chất của "Prompting" là gì? Đó là nêu ước muốn, hay nói là "cầu xin" cũng được. Căn cứ vào cách người học mô tả bản thân và ước muốn, AI sẽ đưa ra sản phẩm. Nói cách khác, giáo dục thời AI có nguy cơ không còn tạo ra những con người có lý trí để làm chủ, mà tạo ra những "Thầy bói công nghệ" - những người chỉ biết dâng prompt lên AI để cầu xin và chờ đợi "khải huyền" từ thuật toán.
Do đó, giáo dục thời AI có nguy cơ tạo nên một vòng lặp: Từ học để xem bói (cầu xin ý định của thần linh để tuân theo), đến học để hiểu bản chất thế giới và làm chủ, nay trở lại việc học đề cầu xin phản hồi từ AI.
Nhưng ở đây có những điểm khác: Kẻ cầu xin trước kia là một số ít đặc tuyển, còn ngày nay là gần như tất cả mọi người. Kẻ được cầu xin trước kia là những thế lực siêu nhiên, còn ngày nay là những cỗ máy siêu thông minh - cả hai đều nằm ngoài tầm kiểm soát của người học.
