“Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của TP.HCM” là tên gọi và cũng là chủ đề của hội thảo diễn ra trong sáng 5-5 do báo Người Lao Động và Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) phối hợp tổ chức.
Có thể thấy vấn đề năng lượng tại TP.HCM không còn gói gọn trong việc tiết kiệm điện thông thường. Đó phải là “cuộc chiến” mà chỉ cần một sự cố điện tính bằng giây cũng đủ quét sạch hàng triệu USD. Và nơi những trung tâm dữ liệu AI đang “ngốn” lượng điện tương đương một nhà máy điện khổng lồ.
TP.HCM đóng góp hơn 23% GDP quốc gia với mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỉ đồng, nhưng có một sự thật đáng báo động khi hơn 70% nguồn điện của thành phố đang nhận từ lưới điện quốc gia. Trong khi đó, các trạm biến áp nội thành đã đầy tải, việc mở rộng quỹ đất cho hạ tầng điện đang rơi vào bế tắc về quỹ đất, chi phí.
Ông Trần Việt Hà cho biết sắp tới HEPZA định hướng quy hoạch thu hút các ngành công nghệ số, công nghệ xanh, trung tâm dữ liệu (data center), trí tuệ nhân tạo (AI)… với nhu cầu điện năng rất lớn. Các trung tâm dữ liệu còn yêu cầu sử dụng điện sạch, điện tái tạo.
Vì vậy, ông Hà nhấn mạnh việc phát triển năng lượng tái tạo là nhu cầu cấp thiết của kinh tế số. Để đáp ứng yêu cầu này, việc phát triển nguồn năng lượng sạch của ngành điện cần theo kịp nhu cầu của doanh nghiệp. Đi kèm là yêu cầu thực tế về sự ổn định của nguồn điện.
“Riêng một doanh nghiệp sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời tại TP đã thống kê, tổng kết cho thấy chỉ cần có một vài sự cố nháy điện thôi nhưng năm đó đã gây thiệt hại lên doanh thu của doanh nghiệp đến 5 triệu USD. Từ đó cho thấy vai trò của ngành điện đối với sản xuất công nghiệp là rất lớn”, ông Hà chia sẻ.
Nói thêm về vấn đề này, PGS.TS Lê Quốc Cường (Phó trưởng Ban Quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM) đưa ra một cảnh báo “nặng ký” với các ngành công nghệ cao như bán dẫn hay AI, chất lượng điện phải đạt độ tin cậy gần như tuyệt đối.
Trong ngành vi mạch và các ngành công nghệ cao, chất lượng điện phải ổn định và “sạch”, bao gồm điện áp và tần số ổn định, công suất lớn. Đó còn là sự linh hoạt và có khả năng mở rộng. Nhu cầu của doanh nghiệp là khi cần phải có khả năng mở rộng công suất gần như tức thời, nguồn điện phải luôn sẵn sàng đáp ứng và có dự phòng cho nhà đầu tư.
Các chuyên gia chỉ ra chỉ riêng một dự án trung tâm dữ liệu AI mà TP.HCM đã chấp thuận chủ trương đầu tư tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung đang có dự báo đến năm 2030 có thể sử dụng khoảng 1.000MW điện. Như vậy, ngay trong quy hoạch, chỉ riêng các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ khối lượng điện rất lớn trong cơ cấu khách hàng tương lai. Để so sánh, con số này tương đương với công suất của một nhà máy thủy điện hoặc nhiệt điện loại lớn.
Và rồi, nghịch lý nằm ở chỗ dù TP.HCM có dư địa điện mặt trời mái nhà cực lớn, nhưng hiện tại tỉ lệ lắp đặt tại các khu chế xuất, khu công nghiệp chưa tới 20%. Việc sở hữu những “mỏ vàng” trên mái nhà nhưng lại để lãng phí vì những rào cản về cơ chế điều phối.
Ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực Miền Nam, chia sẻ một thông tin chấn động về mặt kỹ thuật khi đỉnh cao điểm điện của TP.HCM đã thay đổi hoàn toàn. Nếu như trước đây tiêu thụ điện thường rất căng thẳng vào buổi sáng hoặc trưa, thì nay, do sự phát triển của năng lượng tái tạo, đỉnh cao điểm đã dịch chuyển sang khung giờ tối (21h – 22h30).
Điều này đồng nghĩa với việc nếu chỉ lắp điện mặt trời đơn thuần mà không có hệ thống lưu trữ (BESS), doanh nghiệp sẽ hoàn toàn “trắng tay” khi bước vào giờ cao điểm khốc liệt nhất.
Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thông tin trong những tháng đầu năm 2026, chính quyền TP.HCM rất quan tâm tới các giải pháp tăng trưởng 2 con số, trong đó có việc bảo đảm năng lượng.
Sở Công Thương được giao nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển xanh. Đối với việc phát triển điện mặt trời mái nhà, qua các giai đoạn từ năm 2017 – 2018 tới nay, các cơ chế, chính sách đã có những điều chỉnh nhất định theo hướng làm sao để phát triển xanh, đặc biệt là việc phát triển điện mặt trời mái nhà – dư địa của TP.HCM là rất lớn.
Tính đến nay, trên địa bàn TP.HCM đã có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà được lắp đặt, với tổng công suất khoảng 1.832 MWp. Tuy nhiên, tiềm năng phát triển vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong khu vực dân cư, thương mại và công nghiệp.
Từ đó, TP.HCM đang tổ chức đồng thời nhiều nhóm giải pháp như thúc đẩy đa dạng nguồn vốn như tín dụng xanh, vốn ưu đãi ngân hàng, mô hình hợp tác mua bán điện. Đồng thời phát huy vai trò của Quỹ tiết kiệm năng lượng và mô hình ESCO để giảm áp lực chi phí đầu tư ban đầu.
Về kỹ thuật, thành phố tăng cường chuyển đổi số trong ngành năng lượng, đặc biệt trong việc giải quyết thủ tục hành chính, kiến nghị của doanh nghiệp và người dân; hỗ trợ, tư vấn trong quá trình lắp đặt và quá trình vận hành; nghiên cứu xây dựng bản đồ tiềm năng điện mặt trời mái nhà nhằm giúp lựa chọn phương án đầu tư hiệu quả. Cùng đó là các chính sách ưu đãi về thuế.
Bảy cá thể hổ tại Vườn quốc gia (VQG) Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị được phát hiện, thu giữ trong một vụ án vận chuyển trái phép động vật hoang dã tại tỉnh Nghệ An.
Năm 2022, VQG Pù Mát, tỉnh Nghệ An đã chuyển giao 7 cá thể hổ cho VQG Phong Nha - Kẻ Bàng để tiếp tục cứu hộ, chăm sóc, nuôi dưỡng.
Được chăm sóc kỹ lưỡng với chế độ dinh dưỡng phù hợp, theo dõi sức khỏe thường xuyên, các cá thể hổ tại Phong Nha - Kẻ Bàng đến nay phát triển tốt, thể trạng ổn định, thích nghi với môi trường nuôi dưỡng.
Công tác chăm sóc hổ luôn được cơ sở bảo tồn động vật hoang dã Phong Nha - Kẻ Bàng, Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật, VQG Phong Nha - Kẻ Bàng (cơ sở bảo tồn) đặc biệt quan tâm, nhất là thời điểm nắng nóng hiện nay.
Theo ông Hoàng Mạnh Hùng, cán bộ công tác lâu năm tại cơ sở bảo tồn, nắng nóng ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của động vật hoang dã, đặc biệt là loài hổ. Hổ là động vật ăn thịt cỡ lớn, có thân nhiệt ổn định nhưng khả năng thoát nhiệt kém hiệu quả do cơ thể phủ lớp lông dày.
Những ngày nhiệt độ tăng cao, hổ thường có biểu hiện nằm nghỉ nhiều, giảm vận động, thở gấp và tìm đến nơi có nước hoặc bóng cây để làm mát cơ thể. Nếu không được chăm sóc phù hợp, “chúa sơn lâm” có thể bị ảnh hưởng sinh lý, mất nước, suy giảm miễn dịch và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Để chống nóng cho hổ, cơ sở bảo tồn đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong quy trình chăm sóc. Trong đó có việc duy trì bể tắm của hổ luôn đầy nước sạch. Nguồn nước uống cho hổ luôn được thay mới và bổ sung hằng ngày.
Bên cạnh đó, nhân viên chăm sóc cũng thường xuyên theo dõi biểu hiện sinh lý, vệ sinh chuồng trại và triển khai nhiều biện pháp làm giàu môi trường để giúp hổ giải nhiệt hiệu quả.
“Hổ vốn thích ngâm mình trong nước, đặc biệt vào mùa hè. Việc này giúp chúng giảm thân nhiệt tự nhiên, hạn chế căng thẳng và kích thích các hành vi sinh học gần với môi trường hoang dã. Hổ còn rất thích thú vui đùa cùng thùng nhựa, cành lá cây được bố trí trong chuồng”, ông Hùng chia sẻ.
Bổ sung đá lạnh vào khẩu phần ăn
Một hình thức làm giàu môi trường cho hổ đang được cơ sở bảo tồn áp dụng hiệu quả là bổ sung đá lạnh vào khẩu phần ăn của hổ. Thức ăn được đặt cùng đá lạnh hoặc cấp đông nhẹ không chỉ giúp bảo quản tốt hơn mà còn tạo cảm giác mát cho động vật khi ăn. Nhiều cá thể hổ tỏ ra hứng thú, chơi đùa với đá lạnh trước khi ăn, từ đó kích thích vận động và giảm sự nhàm chán trong môi trường nuôi nhốt.
Cơ sở bảo tồn còn lắp đặt hệ thống vòi phun sương tại chuồng nuôi hổ nhằm giảm nhiệt độ môi trường xung quanh. Đây là giải pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc điều hòa nhiệt độ.
“Những cá thể hổ ngâm mình trong bể nước, vui chơi với đá lạnh hay nghỉ ngơi dưới hệ thống phun sương cho thấy sự thích nghi tự nhiên của loài. Chúng tôi luôn nỗ lực và tỉ mỉ để chăm sóc động vật hoang dã một cách khoa học và nhân văn”, một nhân viên chăm sóc hổ cho hay.
Theo các chuyên gia bảo tồn động vật hoang dã, khi được sống trong môi trường phù hợp, hổ sẽ duy trì trạng thái tâm lý ổn định, tăng cường vận động tự nhiên và hạn chế các hành vi bất thường. Các cá thể hổ được chăm sóc tốt trong mùa nắng nóng sẽ có sức khỏe ổn định, ăn uống tốt và giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
Ông Trần Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật, VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, cho biết đơn vị đang cứu hộ và nuôi, bảo tồn hơn 60 loài động vật hoang dã, trong đó có nhiều loài nguy cấp, quý hiếm. Mỗi loài sẽ có chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng khác nhau để phù hợp với tập tính sinh học của chúng.
Các cá thể động vật sau khi được tiếp nhận đều trải qua quy trình kiểm tra sức khỏe, cách ly theo dõi và chăm sóc, huấn luyện phục hồi tập tính hoang dã trước khi tái thả về môi trường tự nhiên hoặc nuôi bảo tồn lâu dài.
“Bên cạnh chế độ chăm sóc hàng ngày, hổ còn được đội ngũ chuyên gia thú y quốc tế khám lâm sàng định kỳ, lấy mẫu xét nghiệm, theo dõi sức khỏe và tiêm phòng vaccine nhằm phòng ngừa dịch bệnh để đảm bảo sức khỏe”, ông Anh thông tin.
Chậm chạp đẩy xe rác cao quá đầu người trên đường Hải Phòng, bà Ông Thị Mỹ Linh, 48 tuổi, công nhân Đội môi trường Thanh Khê, cho biết mỗi ca làm việc bắt đầu từ 5h đến chiều muộn, nhưng "thu gom hoài vẫn không xuể". Nhiều điểm người dân xả rác bừa bãi, nếu thu gom chậm sẽ bị dân phản ánh lên mạng xã hội và kênh góp ý của thành phố.
Gần 20 năm làm nghề, mỗi ngày bà phải thu gom và đẩy khoảng 11 thùng rác loại 660 kg, cao điểm lên đến 15 thùng. Tổng khối lượng xử lý mỗi ngày lên đến 8 tấn rác sinh hoạt kèm phế liệu xây dựng, giường nệm cũ vô chủ. Vào dịp lễ Tết, lượng rác nhiều hơn, thêm áp lực cho công nhân môi trường.
"Mình làm cực thì mong tăng lương, nhưng công ty không có nguồn thu thì lấy đâu ra bù vào để tăng cho mình", bà Linh nói. Sau hai thập kỷ cống hiến, tổng thu nhập mỗi tháng của bà chỉ hơn 6 triệu đồng, bao gồm 225.000 đồng một ngày công và 25.000 đồng tiền ăn ca.
Những công nhân vệ sinh cỡ tuổi và mức lương như bà Linh chiếm số đông trong công ty. Theo ông Phạm Thanh Phúc, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Môi trường đô thị Đà Nẵng, đơn vị đang đối mặt với cuộc khủng hoảng già hóa lao động khi số người trên 45 tuổi chiếm hơn 50%. Công việc độc hại nhưng tiền lương quá thấp khiến công ty không thể tuyển mới để bù đắp số người thôi việc.
Theo quy định, công nhân chỉ làm 26 công một tháng, nhưng do thiếu người trầm trọng nên họ phải gánh từ 28 đến 29 công. Rác thu gom không kịp dẫn đến tình trạng ùn ứ tại một số khu vực.
"Gốc rễ của việc không đảm bảo được quyền lợi cho công nhân là do những bất cập trong cơ chế đặt hàng và định mức kinh phí", ông Phúc phân tích. Nhiều phường vẫn áp dụng đơn giá đặt hàng cũ dựa trên mức lương cơ sở 1,49 triệu đồng từ những năm trước, gây thua lỗ cho doanh nghiệp.
Hiện mức thu phí rác sinh hoạt tại TP Đà Nẵng cũ từ 15.000 đồng (nhà tập thể, chung cư, nhà trọ); 25.000 đồng với hộ dân sống trong kiệt, hẻm; 30.000 đồng với hộ mặt tiền đường phố. Mức đóng này duy trì từ năm 2017 đến nay.
Nhận định mức phí rác tại Đà Nẵng quá thấp, ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội - Chi nhánh Miền Trung, cho biết đơn vị đang chịu trách nhiệm thu gom khoảng 150 tấn rác một ngày cho 40.000 hộ dân tại ba phường Hải Vân, Liên Chiểu và Hòa Khánh với lộ trình trải dài 180-200 km đường kiệt, hẻm.
"Đơn giá thấp như thế thì không thể nào đòi hỏi chất lượng môi trường tốt hơn được", ông Quảng nói. Dù doanh nghiệp đã bù lỗ để đảm bảo thu nhập thực tế cho công nhân đạt 10-15 triệu đồng một tháng, đơn vị vẫn bất lực trước bài toán nhân sự dài hạn.
Ông Quảng kiến nghị TP Đà Nẵng khẩn trương ban hành giá dịch vụ thu gom rác dựa trên định mức kỹ thuật mới để nâng cao thu nhập cho người lao động. Đồng thời, thành phố cần trích xuất camera đường phố để xử phạt nghiêm hành vi lén lút đổ bậy phế liệu xây dựng, rác cồng kềnh vào ban đêm.
Tại cuộc họp chấn chỉnh công tác thu gom và xử lý rác thải tại TP Đà Nẵng cũ ngày 22/5, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, khẳng định đấu thầu là giải pháp lâu dài để chuẩn hóa chất lượng vệ sinh đô thị. Xã phường có hai tháng để hoàn thành hồ sơ, dứt điểm chọn nhà thầu và ký hợp đồng vào đầu tháng 8.
Để giữ chân công nhân môi trường, thành phố quyết định nâng cao thu nhập cho họ ngay trong hai tháng chuyển tiếp bằng cách cho phép đơn vị môi trường áp dụng đơn giá nhân công hiện hành để ký hợp đồng ngay, xóa bỏ mức chi trả lỗi thời.
Phó chủ tịch thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương sửa đổi các quy định phân cấp, chấm dứt tình trạng tự ý cắt giảm tiêu chí quét dọn do thiếu kinh phí tại các địa phương. "Thành phố phải dứt khoát thống nhất một loại đơn giá. Thiếu đâu cơ quan chức năng bù đó, không để chắp vá về kỹ thuật và chất lượng vệ sinh", ông Hưng nhấn mạnh.
Với công nhân như bà Linh, mong mỏi lớn nhất là được tăng lương, người dân có ý thức giữ gìn vệ sinh, xả rác đúng nơi quy định để bà hàng ngày không phải trở đi trở lại nhiều lần tuyến đường Hải Phòng và Hoàng Hoa Thám thu gom rác.
