Vỏ cam giàu dinh dưỡng thiết yếu: Vỏ cam giàu vitamin C. Một khẩu phần khoảng 100 gram vỏ cam có thể chứa tới 45 mg vitamin C, tương đương khoảng 50% nhu cầu khuyến nghị hằng ngày cho người trưởng thành. Ngoài ra, vỏ cam còn giàu: Các hợp chất thực vật trong vỏ cam, như flavonoid và polyphenol, cũng có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa, giúp giảm stress oxy hóa và bảo vệ tế bào.
Cung cấp nhiều chất xơ: Tương tự như phần thịt quả, vỏ cam cũng là một nguồn chất xơ phong phú. Trung bình, một vỏ cam nguyên có thể cung cấp khoảng 10,6 gram chất xơ – thậm chí nhiều hơn so với cùng một khẩu phần thịt quả cam. Đặc biệt, vỏ cam chứa nhiều pectin, một loại chất xơ hòa tan. Pectin giúp:
– Điều hòa nhu động ruột bằng cách làm chậm quá trình tiêu hóa.
– Tăng độ mềm và khối lượng phân, từ đó hỗ trợ phòng ngừa táo bón.
– Góp phần nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột có lợi…
Theo khuyến nghị dinh dưỡng, người trưởng thành nên bổ sung khoảng 28 gram chất xơ mỗi ngày. Việc bổ sung thêm chất xơ từ các nguồn tự nhiên như vỏ cam có thể giúp bạn dễ dàng đạt được mức khuyến nghị này.
Giàu chất chống oxy hóa: Vỏ cam là nguồn cung cấp dồi dào chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương tế bào do các gốc tự do gây ra. Nhiều nghiên cứu cho thấy hàm lượng polyphenol trong vỏ cam còn cao hơn so với nhiều loại trái cây họ cam quýt khác.
Các polyphenol này có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa, có thể góp phần ngăn ngừa hoặc hỗ trợ kiểm soát nhiều bệnh tim mạch, bao gồm: Tiểu đường type 2; Một số loại ung thư; Suy giảm nhận thức do tuổi tác…
Ngoài ra, vỏ cam chứa nhiều limonene – một hợp chất thực vật đang được nghiên cứu với tiềm năng giảm nguy cơ ung thư da. Tuy nhiên, cần thêm nhiều bằng chứng lâm sàng để khẳng định rõ lợi ích này ở người.
Bảo vệ sức khỏe đường ruột: Vỏ cam là nguồn giàu prebiotic – loại carbohydrate đặc biệt có tác dụng nuôi dưỡng và thúc đẩy sự phát triển của các vi khuẩn “có lợi” trong ruột. Nhờ vậy, chúng góp phần duy trì sự cân bằng hệ vi sinh đường ruột, vốn rất quan trọng cho sức khỏe tiêu hóa.
Ngoài ra, sự kết hợp giữa polyphenol và prebiotic trong vỏ cam có thể mang lại lợi ích kép: Vừa giảm viêm trong đường ruột, vừa cải thiện môi trường vi sinh. Điều này không chỉ tốt cho tiêu hóa, mà còn hỗ trợ sức khỏe tổng thể vì hệ vi sinh đường ruột liên quan mật thiết đến miễn dịch, chuyển hóa và thậm chí cả sức khỏe tâm thần.
Thành phần vỏ cam: Vỏ cam chứa nhiều hợp chất sinh học quan trọng. Flavonoid như hesperidin và narirutin giúp chống oxy hóa, giảm viêm và hỗ trợ mạch máu.
Pectin là chất xơ hòa tan giúp làm chậm tiêu hóa, nuôi lợi khuẩn và kiểm soát đường huyết. Tinh dầu trong vỏ cam, đặc biệt là limonene, có khả năng kháng viêm và kháng khuẩn.
Carotenoid như beta-carotene giúp bảo vệ tế bào và hỗ trợ hệ miễn dịch. Hàm lượng các chất này trong vỏ cao hơn phần múi.
Lợi ích với tim mạch: Vỏ cam có thể giúp giảm mỡ máu xấu và hỗ trợ ổn định huyết áp. Những hợp chất trong vỏ còn góp phần cải thiện độ nhạy insulin và hạn chế tình trạng viêm.
Việc bổ sung flavonoid từ vỏ cam cũng giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Cách sử dụng vỏ cam: Bạn có thể bào nhỏ vỏ cam và thêm vào sữa chua, yến mạch. Phần cùi trắng bên dưới vỏ cam chứa nhiều pectin.
Ăn cam nguyên quả giúp giữ lại tối đa dưỡng chất vì nước ép thường loại bỏ phần vỏ và cùi. Vỏ cam có thể đem sấy khô hoặc làm mứt để dùng dần, vừa dễ ăn vừa tiện bổ sung dưỡng chất.
Việc đun vỏ cam sạch với nước nóng tạo thành trà, giúp chiết xuất các hợp chất có lợi.
Vỏ cam nhìn chung được coi là an toàn cho hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh, tuy nhiên cần lưu ý một số điểm quan trọng khi sử dụng:
– Bắt đầu với lượng nhỏ: Vỏ cam có kết cấu dai, cứng và vị đắng, nên có thể khó ăn nếu chưa quen. Hãy thử với một lượng nhỏ trước để cơ thể thích nghi.
– Rửa sạch kỹ: Vỏ trái cây họ cam quýt, bao gồm cam, thường có thể chứa thuốc trừ sâu, hóa chất hoặc vi khuẩn trên bề mặt. Vì vậy, cần rửa thật sạch trước khi dùng, tốt nhất là chọn cam hữu cơ nếu có điều kiện.
– Ăn ở mức vừa phải: Dù giàu chất xơ, nhưng bổ sung quá nhiều vỏ cam cùng lúc có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc đau dạ dày ở một số người.
– Cách sử dụng đa dạng: Có thể bào nhỏ vỏ cam để làm lớp phủ hoặc gia vị cho nhiều món ăn như bánh nướng, salad, đồ uống, cơm hoặc cocktail. Ngoài ra, vỏ cam cũng có thể được dùng để pha trà hoặc làm mứt.
Nghiên cứu công bố năm 2024 trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ chỉ ra, hối tiếc nảy sinh từ việc so sánh thực tại với những điều "đáng lẽ đã xảy ra". Nếu không được giải tỏa, những suy nghĩ này sẽ tạo áp lực lên sức khỏe tinh thần và thể chất.
Cuốn sách "5 điều hối tiếc lớn nhất của người sắp chết" của y tá người Australia Bronnie Ware từng trở thành hiện tượng toàn cầu khi ghi nhận tâm sự của các bệnh nhân. Dựa trên nền tảng này, các chuyên gia tâm lý học hiện đại tiếp tục thực hiện các khảo sát mở rộng và đúc kết 6 lĩnh vực con người thường nuối tiếc nhất.
Sống theo kỳ vọng của người khác
Ở nhiều gia đình, vâng lời được coi là thước đo của một đứa trẻ ngoan. Nỗi sợ làm cha mẹ thất vọng khiến nhiều người kìm nén khao khát cá nhân.
Nhà trị liệu tâm lý Joan E. Childs (Mỹ) cho rằng việc đánh mất bản ngã để thích nghi với kỳ vọng của xung quanh là sai lầm phổ biến. Theo chuyên gia, đi đến cuối đời mà không biết "mình thực sự là ai" là một sự tiếc nuối lớn.
Không tận hưởng trải nghiệm đúng thời điểm
Nhiều trải nghiệm mang tính thời điểm, ví dụ du lịch thuận lợi nhất khi còn trẻ, chưa vướng bận trách nhiệm gia đình. Nếu trì hoãn để ưu tiên sự nghiệp hoặc tiết kiệm tài chính, cá nhân dễ hối tiếc vì cơ hội thực hiện các dự định sẽ hẹp dần theo thời gian.
Đánh mất bản sắc vì tham vọng
Hy sinh cho công việc được coi là thước đo thành công trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, việc đánh đổi quá mức khiến nhiều người quên mất giá trị cá nhân.
Theo Heidi Godman, giám đốc điều hành Nhà xuất bản y tế Harvard (Mỹ), từ bỏ mọi sở thích như viết lách, chơi đàn để tập trung cho công việc là sai lầm nhiều người mắc. Chuyên gia khuyên duy trì đam mê là cách bảo vệ giá trị riêng trên hành trình theo đuổi sự nghiệp.
Kìm nén cảm xúc
Nhiều người chọn che giấu bản thân để đổi lấy cảm giác an toàn. Chuyên gia trị liệu tâm lý Chelli Pumphrey (Mỹ) nhận định, nếu không bộc lộ cảm xúc, con người khó tìm thấy những kết nối chân thành. Sự tiếc nuối về những cơ hội bị bỏ lỡ mang lại gánh nặng tâm lý kéo dài hơn cảm giác bị từ chối trực tiếp.
Ngần ngại rủi ro
Áp lực xã hội hướng các cá nhân đến sự ổn định. Giai đoạn tuổi trẻ là lúc sở hữu nhiều thời gian và năng lượng nhất. Việc bước ra khỏi vùng an toàn mang lại những bài học kinh nghiệm mà sự ổn định không thể cung cấp. Ngay cả khi thất bại, người trẻ vẫn có khả năng bắt đầu lại.
Không kịp làm lành với người thân
Tiến sĩ y khoa Akshad Singi (Ấn Độ) dẫn chứng việc cha và chú của ông từng cắt đứt liên lạc nhiều năm. Họ chỉ gặp lại khi người chú đã hôn mê sâu. Lời xin lỗi bên giường bệnh lúc này không còn ý nghĩa, khiến cha ông day dứt.
Nhà trị liệu tâm lý Melissa Fritchle (Mỹ) cho rằng phần lớn các mối quan hệ đều có thể hàn gắn nếu mỗi người tập trung vào giá trị cốt lõi. Chủ động hàn gắn giúp giải tỏa những khúc mắc trong quá khứ. Cắt đứt một mối quan hệ, đặc biệt là với người thân, chỉ nên là lựa chọn cuối cùng.
Ở tuổi 44, chị Đ.T.N (Hà Nội) mang trên mình thân hình nặng tới 101kg. Với chiều cao 1m64, con số ấy đưa chỉ số khối cơ thể (BMI) của chị lên 37,6, ngưỡng béo phì mức độ nặng theo phân loại y khoa.
Là giáo viên mầm non, công việc đòi hỏi phải liên tục di chuyển, đứng lớp và chăm sóc trẻ nhỏ, nhưng thân hình quá khổ khiến chị nhanh kiệt sức sau mỗi ngày làm việc. Những cơn đau nhức kéo dài, cảm giác hụt hơi khi vận động hay việc không thể mặc vừa quần áo bình thường dần trở thành áp lực âm thầm đè nặng lên cuộc sống của người phụ nữ này.
Từng nhiều lần ăn kiêng, tập luyện rồi lại thất bại, chị N. đặt hy vọng cuối cùng vào hút mỡ, phương pháp mà chị tin rằng sẽ giúp mình "đổi đời" nhanh chóng. Nhưng tại cơ sở thẩm mỹ, chị bất ngờ khi bị từ chối.
Cũng theo lời chia sẻ của bệnh nhân, phía sau cân nặng 101kg ấy còn là một hành trình làm mẹ đầy khó khăn. Do ảnh hưởng của béo phì và rối loạn chuyển hóa, chị từng mang thai tới 13 lần nhưng chỉ giữ được 3 bé.
Tại Bệnh viện đa khoa Phương Đông, dưới sự tư vấn và thăm khám chuyên sâu, chị N. đã quyết định thực hiện phương pháp phẫu thuật thu nhỏ dạ dày. Khác với suy nghĩ trước đây về một giải pháp giảm cân nhanh chóng, lần này chị bước vào hành trình điều trị với sự chuẩn bị nghiêm túc và hiểu rõ đây là quá trình thay đổi sức khỏe lâu dài.
PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Ngoại khoa cho biết, thu nhỏ dạ dày là phương pháp loại bỏ 70 - 80 thể tích dạ dày. Sau phẫu thuật giúp người bệnh nhanh no hơn, giảm cảm giác thèm ăn, đồng thời hỗ trợ cải thiện rối loạn chuyển hóa và các bệnh lý liên quan đến béo phì.
Theo PGS. Tuấn, đây là phương pháp điều trị hiệu quả đối với bệnh nhân béo phì mức độ nặng khi các biện pháp thông thường không còn đáp ứng.
Nhờ phương pháp trên, kết hợp cùng sự theo dõi sát sao của bác sĩ, chỉ sau 9 tháng, bệnh nhân đã giảm được 34kg, từ 101kg xuống còn 67kg, đưa BMI từ 37,6 về khoảng 24,9 - tiệm cận ngưỡng bình thường. Các chỉ số sức khỏe dần ổn định, khả năng vận động cải thiện rõ rệt.
Giờ đây, việc đứng lớp cả ngày với chị N. không còn là "cực hình", và lần đầu tiên sau nhiều năm, chị cảm thấy cơ thể mình nhẹ nhõm, khỏe khoắn thay vì là gánh nặng phải mang theo mỗi ngày.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, trường hợp của nữ bệnh nhân N. phản ánh một nhầm lẫn rất phổ biến hiện nay đó là đánh đồng hút mỡ tạo hình với điều trị béo phì.
"Hút mỡ không phải phương pháp giảm cân. Đây là kỹ thuật tạo hình cơ thể, loại bỏ một phần mỡ dưới da ở các vùng nhất định. Với người béo phì nặng, hút mỡ tiềm ẩn nhiều nguy cơ và không giải quyết được gốc rễ bệnh lý", BS.Nguyễn Anh Tuấn cho biết.
Theo ông, việc cơ sở thẩm mỹ từ chối ca của bệnh nhân N. là quyết định đúng về mặt an toàn, dù gây thất vọng cho người bệnh.
Theo chuyên gia, béo phì là bệnh lý chuyển hóa phức tạp, không thể chỉ nhìn ở lớp mỡ dưới da. Bệnh liên quan trực tiếp tới chuyển hoá, nội tiết và kéo theo hàng loạt nguy cơ như tim mạch, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ hay vô sinh... Hút bỏ một phần mỡ không chạm tới được những cơ chế bệnh lý ẩn sâu bên trong.
Với trường hợp BMI cao, phẫu thuật giảm cân như thu nhỏ dạ dày hay phẫu thuật chuyển hóa được xem là giải pháp y khoa hiệu quả, giúp giảm lượng thức ăn nạp vào, thay đổi cơ chế hấp thu và hỗ trợ giảm cân bền vững. Tuy nhiên, PGS.Tuấn cũng lưu ý, người bệnh cần được đánh giá kỹ lưỡng, theo dõi đa chuyên khoa và duy trì chế độ dinh dưỡng, vận động khoa học để đảm bảo hiệu quả lâu dài.
Nằm giữa trung tâm tài chính Mumbai, Dharavi hình thành từ thế kỷ 19, là nơi cư trú của gần 1,2 triệu người trên diện tích chỉ 2,39 km2. Mật độ dân số dày đặc biến nơi đây thành khu ổ chuột lớn nhất châu Á.
Dharavi không chỉ có những túp lều tạm bợ. Nơi đây sở hữu hơn 20.000 cơ sở sản xuất siêu nhỏ, vận hành như một "thành phố trong thành phố". Ngân hàng Thế giới và Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat) ước tính tổng sản lượng hàng năm của Dharavi đạt 1 đến 1,5 tỷ USD.
Xương sống kinh tế từ rác và da thuộc
Ẩn sau những con hẻm ngoằn ngoèo, xe cứu hỏa hay xe cứu thương không thể tiếp cận, là một hệ sinh thái sản xuất khổng lồ.
Ngành đồ da là xương sống của nền kinh tế Dharavi. Hơn 5.000 cơ sở nhỏ lẻ tại đây sản xuất mọi thứ, từ túi xách đến yên ngựa. Dọc tuyến đường Koliwada, chợ đồ da dài 500 m tạo ra doanh thu khoảng 30 triệu USD mỗi năm. Hàng hóa từ đây liên tục được xuất sang châu Âu và Mỹ.
Raju Bhoite, chủ một xưởng sản xuất, cho biết doanh thu mục tiêu của ông khoảng 240 USD mỗi ngày và mức này đạt được khá dễ dàng.
Sunil Sonawane, chủ cơ sở Suaso Handcrafted Leather, cho rằng nếu có hỗ trợ máy móc và bảo hộ sở hữu trí tuệ, xưởng của ông có thể làm ra sản phẩm ngang Gucci hay Prada. "Công việc liên quan đến hóa chất và thuộc da rất bẩn thỉu, nhưng với cư dân, da thuộc chính là vàng", ông nói.
Bên cạnh da thuộc, tái chế phế liệu là ngành thu hút đông lao động nhất với 250.000 người. Lực lượng này đảm nhận phân loại, nghiền và tái chế 80% rác thải rắn của toàn thành phố Mumbai. Vakil Aalam, một công nhân nhặt rác, kể: "Chúng tôi sàng lọc kim loại, giấy và rác điện tử bằng tay. Việc lẫn rác thải y tế khiến công việc trở nên nguy hiểm". Thu nhập của những người như Aalam dao động 12 đến 48 USD mỗi ngày.
Ngoài rác thải, quần áo cũ cũng được thu gom và giặt sạch để bán lại. Khoảng 50 xưởng tại đây chuyên thu mua quần jean cũ để cắt may thành túi xách. Hanumanta, một thợ sửa ống nước sống tại đây nhiều năm, nói tóm tắt về khu vực mình sống: "Nơi này là cống rãnh, nhưng được làm bằng vàng".
Sự đối lập và tương lai bấp bênh
Bức tranh kinh tế của Dharavi tồn tại một nghịch lý lớn. Những doanh nghiệp tỷ USD này nằm ngay cạnh khu phức hợp cao cấp Bandra-Kurla. Bên ngoài khu ổ chuột, giá thuê văn phòng thương mại rộng 160 m2 có thể chạm mức 6.000 USD mỗi tháng. Trong khi đó, người nhập cư chọn Dharavi làm điểm dừng chân vì thủ tục thuê nhà đơn giản. Họ trả 36 đến 84 USD mỗi tháng cho một căn phòng dưới 10 m2, chấp nhận việc thiếu nước sạch và hệ thống thoát nước.
Môi trường làm việc tạm bợ khiến họ phải đánh đổi sức khỏe. Tại khu Kumbharwada - trung tâm gốm sứ với hơn 1.000 lò nung, doanh thu đạt 120 triệu USD mỗi năm nhưng đi kèm là khói độc mù mịt. Guddu Kalbate, cư dân tại đây, cho biết tỷ lệ người mắc ung thư trong khu vực tăng lên sau mỗi năm.
Hiện tại, siêu dự án tái thiết Dharavi trị giá hơn 2 tỷ USD do tập đoàn Adani điều hành đã được kích hoạt. Theo kế hoạch, các cấu trúc tạm bợ sẽ bị san phẳng để nhường chỗ cho cao ốc và trung tâm thương mại.
Nhiều cư dân lo ngại họ không đáp ứng đủ giấy tờ để được cấp nhà tái định cư. Dù vậy, những người lao động như Vakil Aalam cho biết hệ sinh thái kinh tế tại đây đã bám rễ quá sâu vào sự vận hành của Mumbai, khiến bản chất cốt lõi của Dharavi rất khó bị xóa bỏ hoàn toàn.
