Họ có thể là doanh nghiệp của nhà nước, cũng có thể là các doanh nghiệp tư nhân nhưng điểm chung đều giữ vai trò trụ cột thúc đẩy năng lực cạnh tranh và đưa một quốc gia vươn lên phát triển vượt bậc. Có thể gọi chung là thế hệ “Doanh nghiệp Quốc gia”.
Trong lịch sử kinh tế thế giới, rất ít quốc gia có thể vươn lên nhóm thu nhập cao mà không hình thành những doanh nghiệp quy mô lớn, có khả năng cạnh tranh toàn cầu.
Điều này xuất phát từ đặc điểm của quá trình phát triển. Khi nền kinh tế còn ở giai đoạn đầu, tăng trưởng chủ yếu dựa vào vốn đầu tư, lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn phát triển cao hơn, động lực tăng trưởng chuyển dần sang năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là lúc vai trò của các doanh nghiệp đầu tàu trở nên đặc biệt quan trọng.
Không giống các doanh nghiệp thông thường, doanh nghiệp dẫn dắt sở hữu nguồn lực đủ lớn để đầu tư dài hạn cho nghiên cứu và phát triển (R&D), phát triển công nghệ lõi, xây dựng thương hiệu toàn cầu và mở rộng hệ sinh thái đối tác. Những khoản đầu tư này thường vượt quá khả năng của phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng lại tạo ra hiệu ứng lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.
Nhiều nghiên cứu của các tổ chức quốc tế như OECD hay Ngân hàng Thế giới cho thấy khoảng cách về năng suất giữa các quốc gia không chỉ đến từ chất lượng nguồn nhân lực, mà còn phụ thuộc vào khả năng hình thành những doanh nghiệp có quy mô đủ lớn để phổ biến công nghệ, phương thức quản trị hiện đại và các chuẩn mực sản xuất mới tới hàng nghìn doanh nghiệp trong chuỗi giá trị.
Đó cũng là lý do những nền kinh tế thành công thường không chỉ sở hữu nhiều doanh nghiệp lớn, mà còn xây dựng được những hệ sinh thái kinh doanh rộng lớn xung quanh các doanh nghiệp này.
Hàn Quốc là một trong những ví dụ điển hình nhất. Sau chiến tranh, quốc gia này gần như không có lợi thế về tài nguyên. Tuy nhiên, chỉ trong vài thập kỷ, Hàn Quốc đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế lớn nhất châu Á, với động lực quan trọng đến từ các tập đoàn công nghiệp như Samsung hay Hyundai.
Điều đáng chú ý là Samsung không đơn thuần là một doanh nghiệp điện tử. Tập đoàn này đầu tư hàng chục tỉ USD mỗi năm cho nghiên cứu và phát triển, tạo việc làm trực tiếp cho hàng trăm nghìn lao động và hình thành mạng lưới hàng nghìn doanh nghiệp vệ tinh trong các lĩnh vực bán dẫn, vật liệu, linh kiện, logistics và dịch vụ.
Nhờ đó, sự phát triển của Samsung không chỉ mang lại doanh thu hay kim ngạch xuất khẩu mà còn kéo theo sự nâng cấp năng lực công nghệ của toàn bộ ngành công nghiệp Hàn Quốc. Những doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi cung ứng cũng có cơ hội tiếp cận công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất và thị trường quốc tế, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh.
Tại Nhật Bản, Toyota cũng tạo ra tác động tương tự. Điều làm nên thành công của Toyota không chỉ là sản lượng ô tô mà còn là Hệ thống sản xuất Toyota (Toyota Production System) – mô hình quản trị tinh gọn đã trở thành chuẩn mực của ngành sản xuất toàn cầu.
Thông qua mạng lưới hàng chục nghìn nhà cung cấp, Toyota góp phần hình thành một hệ sinh thái công nghiệp với năng suất cao, nơi các doanh nghiệp vừa và nhỏ không chỉ là nhà cung cấp linh kiện mà còn liên tục đổi mới công nghệ để đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe. Nói cách khác, Toyota không chỉ xuất khẩu ô tô mà còn xuất khẩu tri thức quản trị và năng lực sản xuất.
Tại Mỹ, Apple cho thấy giá trị của doanh nghiệp dẫn dắt không nằm ở quy mô doanh thu đơn thuần. Bên cạnh các sản phẩm công nghệ nổi tiếng, Apple đã xây dựng một hệ sinh thái bao gồm nhà phát triển ứng dụng, nhà sản xuất chip, doanh nghiệp phần mềm, các công ty logistics và hàng nghìn đối tác trên toàn cầu. Sự phát triển của Apple tạo ra giá trị kinh tế vượt xa phạm vi của một doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực liên quan.
Ngay cả Singapore – nền kinh tế có quy mô khiêm tốn so với các quốc gia dẫn đầu – cũng xây dựng được những doanh nghiệp mang tính biểu tượng như DBS hay Singapore Airlines.
Trong đó, DBS được xem là một ví dụ tiêu biểu về quá trình chuyển đổi từ ngân hàng truyền thống sang doanh nghiệp công nghệ. Việc đầu tư mạnh vào điện toán đám mây, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và nền tảng số không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp cận các dịch vụ tài chính nhanh hơn, chi phí thấp hơn. Qua đó, ngân hàng trở thành một phần của hạ tầng số quốc gia thay vì chỉ đóng vai trò cung cấp tín dụng.
Trong khi đó, tại Trung Quốc, Alibaba, Huawei hay Tencent đang đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cấp năng lực công nghệ của nền kinh tế. Từ viễn thông, bán dẫn đến xe điện và pin năng lượng, các doanh nghiệp này đều đầu tư rất lớn cho nghiên cứu, qua đó góp phần đưa Trung Quốc tiến gần hơn tới mục tiêu tự chủ công nghệ.
Dù hoạt động trong những lĩnh vực khác nhau, các doanh nghiệp này đều có điểm chung: đầu tư mạnh cho đổi mới sáng tạo, xây dựng hệ sinh thái đối tác rộng lớn và tạo ra sức lan tỏa vượt ra ngoài phạm vi hoạt động của chính mình.
Nhà kinh tế học nổi tiếng Michael Porter từng nhấn mạnh rằng lợi thế cạnh tranh quốc gia được hình thành thông qua năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp. Những doanh nghiệp hàng đầu không chỉ tạo ra tăng trưởng cho riêng mình mà còn kéo theo sự phát triển của cả hệ sinh thái ngành nghề, chuỗi cung ứng và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nhìn từ bài học của các quốc gia phát triển, rõ ràng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, nhiều quốc gia coi việc hình thành và phát triển các Doanh nghiệp Quốc gia (National Champions) là một chiến lược quan trọng để tạo ra những “đầu tàu” đủ sức dẫn dắt các ngành kinh tế trọng điểm, thu hút nguồn lực, thúc đẩy chuỗi giá trị trong nước và mở rộng ảnh hưởng ra thị trường quốc tế. Những doanh nghiệp này đóng vai trò cầu nối giữa lợi ích doanh nghiệp và lợi ích quốc gia, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.
Thực tế cho thấy, các quốc gia sở hữu những doanh nghiệp mạnh thường có khả năng tận dụng tốt hơn các cơ hội của toàn cầu hóa, nâng cao năng suất lao động, thu hút đầu tư và gia tăng vị thế kinh tế. Do đó, xây dựng các doanh nghiệp đủ tầm vóc để cạnh tranh khu vực và thế giới không chỉ là mục tiêu của riêng doanh nghiệp, mà còn là một xu hướng phát triển đã được kiểm chứng tại nhiều nền kinh tế thành công.
Trong hành trình vươn mình của mỗi quốc gia, Doanh nghiệp Quốc gia không đơn thuần là kết quả của tăng trưởng, mà còn là động lực tạo ra tăng trưởng, thịnh vượng và sức cạnh tranh bền vững cho nền kinh tế trong dài hạn.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 3 cán cân thương mại ngành nông sản vẫn duy trì xuất siêu 1,55 tỉ USD, tuy giảm 19,3% so với cùng kỳ năm trước nhưng lũy kế 3 tháng đầu năm 2026, đạt gần 4,8 tỉ USD, tăng 12% và có 5 mặt hàng xuất siêu chính là gỗ, cà phê, tôm, gạo và rau quả.
Trong số này, đáng chú ý là mặt hàng gạo có tốc độ tăng mạnh nhất với 74% so cùng kỳ năm trước với 812 triệu USD, trên tổng kim ngạch xuất khẩu gạo trong 3 tháng đầu năm đạt 1,1 tỉ USD. Theo một số chuyên gia, lượng gạo xuất khẩu vẫn đạt trên 2,3 triệu tấn, tăng nhẹ so nhưng gạo nhập khẩu giảm đáng kể so với năm trước vì các doanh nghiệp tập trung thu mua tiêu thụ lúa gạo hàng hóa nội địa cho nông dân. Điều này cho thấy sự linh hoạt và vai trò quan trọng của các doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị ngành hàng lúa gạo thế giới. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cũng đánh giá, Việt Nam đồng thời vừa là nhà xuất và nhập khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới.
Ngoài mặt hàng gạo, xuất siêu tôm cũng tăng gần 32% so với cùng kỳ, đạt con số trên 995 triệu USD; rau quả xuất siêu 740 triệu USD, tăng 33%; gỗ và sản phẩm gỗ xuất siêu 3 tỉ USD, giảm 7,5%; cà phê là 2,6 tỉ USD, giảm 6% so cùng kỳ năm 2026.
Cục thống kê cho biết, trong quý 3 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 249,5 tỉ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước; trong đó xuất khẩu tăng 19% còn nhập khẩu tăng 27%. Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 3,6 tỉ USD tăng nhẹ so với cùng kỳ năm 2025; khu vực kinh tế trong nước nhập siêu gần 11 tỉ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 7 tỉ USD.
Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương là một trong những tập đoàn kinh tế tư nhân lớn nhất của Trung Quốc và toàn cầu trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng, vận hành và quản lý cơ sở hạ tầng.
Theo nội dung Biên bản ghi nhớ (MOU) Các Bên thúc đẩy hợp tác trên cơ sở phát huy thế mạnh và nhu cầu của mỗi bên trong công tác nghiên cứu quy hoạch, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, trao đổi, chia sẻ thông tin liên quan đến hoạt động đầu tư làm cơ sở nghiên cứu, đề xuất các dự án.
Hai bên sẽ nghiên cứu các mô hình hợp tác phù hợp với pháp luật Việt Nam và khả năng huy động nguồn lực của các bên với từng dự án cụ thể. Việc này không thay thế bất kỳ thủ tục đầu tư nào theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Đối với từng dự án cụ thể, các bên nghiên cứu, xem xét lựa chọn mô hình hợp tác đầu tư và triển khai phù hợp với quy định pháp luật Việt Nam, điều kiện thực tế của dự án và khả năng của các bên.
Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, Sở Xây dựng TP.HCM sẽ phối hợp, cung cấp các thông tin cần thiết và trao đổi, chia sẻ các nội dung hợp tác theo Bản ghi nhớ để Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương nghiên cứu, xem xét khả năng tham gia. Đồng thời hướng dẫn thực hiện các thủ tục liên quan theo đúng quy định pháp luật Việt Nam.
Việc thỏa thuận hợp tác không làm phát sinh bất kỳ cam kết hay nghĩa vụ nào về việc lựa chọn nhà đầu tư hoặc nhà thầu thực hiện dự án. Việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu (nếu có) phải được thực hiện theo đúng quy định pháp luật của Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương sẽ chủ động phối hợp với Sở Xây dựng và các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc nghiên cứu quy hoạch; đề xuất các giải pháp kỹ thuật - công nghệ; phối hợp nghiên cứu xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật; đồng thời nghiên cứu phương án tổ chức thực hiện và phương án huy động nguồn lực tài chính phù hợp với từng dự án.
Tập đoàn tự chịu trách nhiệm về chi phí, nguồn lực và các rủi ro phát sinh trong quá trình tham gia nghiên cứu, chuẩn bị dự án. Việc hợp tác này không làm phát sinh bất kỳ quyền ưu tiên hoặc cam kết nào liên quan đến việc được lựa chọn làm nhà đầu tư hoặc nhà thầu thực hiện dự án, trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo đúng quy định của pháp luật.
Phát biểu tại buổi lễ ký kết, ông Nghiêm Giới Hòa, Nhà sáng lập Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương cam kết khi hợp tác với các doanh nghiệp Việt sẽ ưu tiên sử dụng hàng hóa, dịch vụ do Việt Nam cung cấp trong quá trình triển khai dự án, trên cơ sở các hàng hóa, dịch vụ này đáp ứng đầy đủ yêu cầu về kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và tiến độ.
Phía doanh nghiệp Trung Quốc cũng khẳng định sẽ thực hiện chuyển giao công nghệ cho các đối tác trong nước và phối hợp hỗ trợ đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trong quá trình triển khai các dự án mà Tập đoàn tham gia.
"Với tất cả các dự án đã từng thực hiện, chúng tôi luôn cam kết làm dự án với tiến độ nhanh nhất, chất lượng tốt nhất. Đơn vị nào là nhà thầu thì cũng kiêm luôn là nhà đầu tư để ràng buộc trách nhiệm, đảm bảo chất lượng dự án. Khi vừa là nhà đầu tư, vừa là nhà thầu, vừa phụ trách duy tu bảo dưỡng thì chúng tôi sẽ tự có trách nhiệm xây dựng dự án với chất lượng tốt nhất, tiến độ ngắn nhất để giảm chi phí thi công cũng như chi phí duy tu, bảo dưỡng về sau. Chủ trương là hình thành nên những công trình của lương tâm, công trình cho danh dự và công trình cho mai sau" - ông Nghiêm Giới Hòa đề xuất được .
Nhà sáng lập Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương cũng nhấn mạnh: Trong quá trình hợp tác, dự án nào TP.HCM đang thiếu vốn thì Tập đoàn có thể cho ứng vốn, TP trả lại trong thời gian nhất định với lãi suất thấp, cam kết không kèm tỉ suất lợi nhuận trên chi phí đầu tư, không thêm khoản chi phí nào khác...
Nhiều người dân ở khu vực chợ Bến Thành cho biết, khoảng 18 giờ mây giông phát triển mạnh và trong gió có hơi lạnh nên vô cùng phấn khởi. Khoảng 30 phút sau, một trận mưa lớn kéo dài giúp giải nhiệt hoàn toàn sau nhiều ngày nắng nóng gay gắt. Đặc biệt, trong ngày hôm nay, dù nắng không mạnh như những ngày trước nhưng tình trạng oi bức cảm giác như 44 - 45 độ C. "Đây thật sự là trận mưa vàng giải nhiệt cho khu vực trung tâm thành phố sau nhiều ngày nắng nóng và cũng là điều mà nhiều người dân TP.HCM chờ đợi lâu nay. Hy vọng mưa còn tiếp tục kéo dài trong những ngày tới", anh Võ Phước Lâm tâm sự.
Đài Khí tượng thủy văn Nam bộ cho biết, do nhiễu động gió đông trên cao và gió tây nam cường độ từ trung bình đến yếu gây mưa giông. Theo dõi trên ảnh mây vệ tinh, ảnh ra đa thời tiết và định vị sét cho thấy vùng mây đối lưu đang phát triển và gây mưa kèm giông, sét trên nhiều khu vực phường/ xã như: Bến Thành, Sài Gòn, Bình Thạnh, Tân Mỹ, Tân Hưng (Khu dân cư Kim Sơn, Lotte Mart, quận 7 cũ), Phú Định, Diên Hồng, Minh Phụng, Chợ Lớn, Bình Chánh, Hưng Long, Nhà Bè, Phước Thành, An Long...
Trong 3 giờ tới, mây đối lưu tiếp tục phát triển, gây mưa rào, kèm theo giông, sét cho các khu vực trên sau mở rộng ra các khu vực lân cận khác. Lượng mưa phổ biến từ 10 - 30mm, có nơi trên 40mm. Trong cơn giông đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, mưa lớn gây ngập úng cục bộ.
Dự báo, đợt mưa vàng giải nhiệt này còn kéo dài đến ngày 19.5, nhờ vậy nhiệt độ ở TP.HCM trong những ngày tới giảm đáng kể.
