Đồng yên lao dốc sát đáy 40 năm, Nhật Bản đứng trước bài toán khó
Đồng yên Nhật Bản tiếp tục suy yếu trong phiên giao dịch ngày 30/6, có thời điểm rơi xuống 162,41 yên đổi 1 USD – mức thấp nhất trong vòng 40 năm – trước khi phục hồi nhẹ lên quanh 162,23 yên/USD.
Trước diễn biến này, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama một lần nữa khẳng định nhà chức trách sẵn sàng hành động bất cứ lúc nào nếu cần thiết, song vẫn chưa đưa ra thông điệp cứng rắn hơn, theo Reuters.
Áp lực lên đồng yên chủ yếu đến từ khoảng cách lãi suất ngày càng lớn giữa Nhật Bản và Mỹ. Đồng tiền này đang hướng tới quý giảm giá thứ tư liên tiếp, mất khoảng 2% trong quý II/2026 – chuỗi suy yếu dài nhất trong bốn năm.
“Điều thị trường quan tâm lúc này không còn là liệu Bộ Tài chính Nhật Bản có can thiệp hay không, mà là họ sẽ ra tay vào thời điểm nào”, bà Carol Kong, chuyên gia chiến lược tiền tệ tại Ngân hàng Commonwealth Bank, nhận định với báo chí.
Tuy nhiên, theo bà Kong, ngay cả khi Nhật Bản can thiệp, tác động cũng chỉ mang tính ngắn hạn và khó đảo ngược xu hướng tăng dài hạn của tỷ giá USD/JPY. Bà dự báo đồng yên có thể tiếp tục giảm xuống 164 yên/USD vào đầu năm 2027.
Đồng nội tệ suy yếu đang mang lại lợi ích đáng kể cho các doanh nghiệp xuất khẩu khi giúp hàng hóa Nhật Bản cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế, qua đó góp phần đưa chứng khoán nước này liên tiếp lập các mức đỉnh mới.
Tuy nhiên, cái giá phải trả cũng không hề nhỏ. Chi phí nhập khẩu, đặc biệt đối với dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được thanh toán bằng đồng USD, tăng mạnh, khiến áp lực lạm phát ngày càng lớn. Giá cả leo thang cũng đang làm xói mòn sức mua của các hộ gia đình tại nước này.
Theo ông Andrew Hazlett, nhà giao dịch ngoại hối tại Monex, giới chức Nhật Bản nhiều khả năng sẽ sớm can thiệp nếu tỷ giá tiếp tục neo ở vùng hiện tại. Tuy nhiên, ông cho rằng bất kỳ động thái nào cũng chỉ có tác dụng trong ngắn hạn nếu khoảng cách lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ không được thu hẹp.
Can thiệp vẫn chưa đủ sức cứu đồng yên Nhật
Trong những tháng gần đây, đồng yên gần như không phản ứng trước các biện pháp hỗ trợ của Tokyo.
Bộ Tài chính Nhật Bản đã chi khoảng 11.700 tỷ yên để can thiệp thị trường ngoại hối, trong khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng liên tục nâng lãi suất.
Năm 2024, BOJ chính thức chấm dứt chính sách lãi suất âm, đánh dấu bước ngoặt sau nhiều năm duy trì nới lỏng tiền tệ và từng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đồng nội tệ phục hồi. Tuy nhiên, khoảng cách lãi suất lớn với Mỹ vẫn tiếp tục gây sức ép lên đồng yên.
Ngày 16/6, BOJ đã nâng lãi suất lên 1% – mức cao nhất kể từ năm 1995. Song quyết định này chỉ tạo tác động hạn chế lên thị trường, khi giới đầu tư vẫn nghiêng về kịch bản Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt.
Những động thái này nhanh chóng bị lu mờ bởi tác động từ cuộc xung đột tại Iran, khiến lo ngại lạm phát toàn cầu gia tăng và làm thay đổi kỳ vọng về chính sách tiền tệ của các ngân hàng Trung ương lớn.
Ở chiều ngược lại, giới đầu cơ vẫn không ngừng đặt cược vào đà giảm của đồng yên. Dữ liệu mới nhất từ cơ quan quản lý Mỹ cho thấy giá trị các vị thế bán ròng đồng yên đã lên tới 11,3 tỷ USD, tiệm cận mức cao nhất trong 2 năm.
Trong bối cảnh đó, nhiều nhà đầu tư cũng dự báo chính phủ Nhật Bản sẽ tìm cách gây sức ép để BOJ tạm dừng chu kỳ tăng lãi suất, nhằm hạn chế những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế trong nước.
Giới đầu tư hiện dồn sự chú ý vào báo cáo việc làm tháng 6 của Mỹ dự kiến công bố vào cuối tuần. Ba tháng liên tiếp số việc làm mới đều vượt kỳ vọng đã củng cố quan điểm Fed sẽ duy trì lập trường cứng rắn trong cuộc chiến chống lạm phát. Theo định giá của thị trường, xác suất Fed tăng lãi suất vào cuộc họp tháng 9 hiện ở mức 61%.
“Bộ Tài chính Nhật Bản có thể can thiệp bất cứ lúc nào, nhưng họ cũng hiểu rằng rất khó chống lại xu hướng khi Fed vẫn đang ngày càng cứng rắn”, ông Matt Simpson, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại StoneX, nhận định với báo chí.
Theo ông, nếu các dữ liệu kinh tế Mỹ trong tuần này gây thất vọng và làm gia tăng kỳ vọng Fed sớm nới lỏng chính sách, đồng USD sẽ suy yếu, tạo điều kiện thuận lợi để Nhật Bản can thiệp hiệu quả hơn. Còn ở thời điểm hiện tại, những cảnh báo từ Tokyo nhiều khả năng vẫn chỉ dừng ở mức phát tín hiệu trấn an thị trường.
Bộ Tài chính đang dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030 với tổng kinh phí 300 tỷ đồng.
Tổng kinh phí thực hiện toàn chương trình đến năm 2030 ước khoảng 300 tỷ đồng, trong đó 280 tỷ đồng dành cho hỗ trợ đào tạo và 20 tỷ đồng cho các hoạt động quản lý, giám sát, đánh giá, hỗ trợ sau đào tạo, truyền thông, quản lý chương trình.
Đối tượng áp dụng chính sách là học viên đến từ doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân; các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; UBND xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; mặt trận tổ quốc Việt Nam, các hội, hiệp hội, cơ quan hỗ trợ, bên cung cấp dịch vụ đào tạo.
Theo dự thảo, chương trình có 3 phương thức hỗ trợ gồm phiếu học bổng, tổ chức khóa đào tạo trực tiếp và đào tạo trực tuyến qua các nền tảng số.
Với phương thức phiếu học bổng, dự kiến mức hỗ trợ cho mỗi học viên từ 20-50 triệu đồng/khóa học tùy loại hình đào tạo (bình quân khoảng 28 triệu đồng/học viên/khóa). Đây là phương thức hỗ trợ mới.
Với phương thức đào tạo trực tuyến, cơ quan soạn thảo đề xuất sử dụng hệ thống E-Learning của Bộ Tài chính để học viên tham gia miễn phí và không giới hạn. Ngoài ra, Bộ có thể thuê, mua tài khoản của các nền tảng trực tuyến như Udemy, CLS... để cấp cho học viên. Giảng viên là lãnh đạo doanh nghiệp có thể được hưởng mức thù lao tối đa bằng 200% mức chi thông thường.
Nội dung của chương trình tập trung vào phát triển tư duy chiến lược, kỹ năng ra quyết định, lãnh đạo thay đổi và xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Học viên cũng được trang bị kiến thức quản trị doanh nghiệp như tài chính, tiếp thị, vận hành, nhân sự, pháp luật và các kỹ năng lãnh đạo thiết yếu của một CEO.
Để đạt mục tiêu đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030 (trung bình mỗi năm đào tạo khoảng 2.000 học viên), dự kiến cần ngân sách Nhà nước hỗ trợ khoảng 56 tỷ đồng/năm, chưa bao gồm kinh phí cho các hoạt động giám sát, đánh giá, truyền thông, quản lý chương trình.
Tập đoàn SCG vừa có thông báo sẽ tạm ngưng hoạt động Tổ hợp hóa dầu Long Sơn (LSP) tại xã Long Sơn, TPHCM, Việt Nam. Nguyên nhân do tác động kéo dài và khó lường từ căng thẳng tại Trung Đông.
Theo doanh nghiệp, dù đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó như tìm nguồn nguyên liệu thay thế ngoài khu vực eo biển Hormuz với chi phí cao hơn, tình trạng gián đoạn nguồn cung vẫn vượt ngoài khả năng kiểm soát, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất.
Sau khi đánh giá toàn diện, SCG quyết định tạm dừng hoạt động LSP từ giữa tháng 5. Việc này dự kiến khiến doanh nghiệp phát sinh chi phí khoảng 250 triệu baht mỗi tháng (tương đương khoảng 203 tỷ đồng).
Trong thời gian tạm dừng, Tổ hợp hóa dầu Long Sơn sẽ tiến hành bảo trì và đẩy nhanh kế hoạch chuyển đổi sang sử dụng nguyên liệu ethane. Hồi tháng 10/2024, tổ hợp từng tạm dừng hoạt động vì biến động giá dầu và các tác động của Covid-19. Đến tháng 8/2025, LSP tái khởi động, đồng thời triển khai dự án cải tạo với mục tiêu hoàn tất cuối 2027.
Tổ hợp hóa dầu Long Sơn có tổng vốn đầu tư hơn 5 tỷ USD, đặt tại xã Long Sơn, TPHCM. Đây là tổ hợp hóa dầu tích hợp đầu tiên tại Việt Nam và lớn nhất tính đến hiện tại.
Dự án được khởi công từ năm 2018, bao gồm nhà máy olefin thượng nguồn, ba nhà máy polyolefin hạ nguồn cùng hệ thống cảng chuyên dụng. Thời điểm này, Tập đoàn SCG của Thái Lan đã mua lại 29% vốn dự án từ PVN, qua đó nắm giữ 100% cổ phần, trở thành chủ đầu tư duy nhất của dự án.
Hoạt động tại Việt Nam từ năm 1992 với loạt thương vụ đình đám, song việc mua lại và đầu tư LSP có thể xem là cuộc chơi lớn nhất của “đại gia” Thái Lan này tại Việt Nam.
Mở màn tuần giao dịch, thị trường chứng kiến giá vàng thế giới ở mức cao, trên 4.226 USD/ounce. Tuy nhiên, cục diện thay đổi nhanh chóng vào giữa tuần khi áp lực bán tháo xuất hiện.
Theo dữ liệu từ Reuters, giá vàng giao ngay có lúc rơi thẳng đứng xuống mức thấp nhất trong hơn 7 tháng qua, chạm đáy tại 3.990 USD/ounce vào phiên ngày 24/6 và tiếp tục bị ép sâu xuống vùng 3.973 USD/ounce, cũng là mức giá thấp nhất của kim loại quý này kể từ tháng 11/2025. Tính chung trong đợt giảm điểm mạnh nhất tuần, vàng đã bốc hơi tổng cộng hơn 193 USD/ounce, tương đương mức giảm 4,59%.
Giá USD duy trì sức mạnh ở mức cao nhất trong 13 tháng cùng những kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ là những nguyên nhân trực tiếp kích hoạt làn sóng tháo chạy khỏi nhóm kim loại quý. Khi đồng USD mạnh lên, vàng trở nên đắt đỏ hơn đối với các nhà đầu tư nắm giữ những đồng tiền khác, đồng thời chi phí cơ hội cho việc nắm giữ một tài sản không mang lại lợi suất như vàng cũng tăng lên.
Dù vậy, ngay khi chạm đến ngưỡng hỗ trợ tâm lý quan trọng 4.000 USD/ounce, lực cầu bắt đáy đã xuất hiện. Trong hai ngày cuối tuần, giá vàng ghi nhận nhịp hồi phục khá ổn định và chốt phiên gần nhất tại vùng 4.088 USD/ounce.
Mặc dù đã lấy lại được một phần giá trị tổn thất, đợt rung lắc mạnh này cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn nhạy cảm trước khi các dữ liệu kinh tế quan trọng như Chỉ số Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE) của Mỹ được công bố.
Giới phân tích hạ dự báo, các định chế tài chính nói gì?
Sự biến động khó lường của giá vàng buộc nhiều tổ chức tài chính lớn phải thay đổi góc nhìn ngắn hạn.
Ngân hàng ING mới đây đã hạ dự báo giá vàng trung bình trong giai đoạn tới. Theo đó, định chế này ước tính giá vàng sẽ đạt khoảng 4.300 USD/ounce trong quý III/2026 và nâng lên 4.600 USD/ounce vào quý IV/2026. Các mức dự báo này đều thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng trước đây của chính ngân hàng này là 4.850 USD và 5.000 USD/ounce.
Theo các nhà giao dịch độc lập, việc thị trường bắt đầu định giá khả năng Fed có thể nâng lãi suất ngay từ tháng 9, kết hợp với xu hướng hạ nhiệt của lạm phát đang tạo ra rào cản lớn cho đà bứt phá của vàng. Nhiều khả năng thị trường sẽ bước vào một giai đoạn tích lũy kéo dài do dòng tiền không còn ưu tiên tuyệt đối cho kim loại quý này như giai đoạn đầu năm.
Ngược lại, ở góc nhìn dài hạn hơn, nhóm Chiến lược Đầu tư Toàn cầu của J.P. Morgan Wealth Management vẫn giữ kỳ vọng lạc quan khi dự báo giá vàng có thể kết thúc năm trong khoảng từ 5.500-5.800 USD/ounce. Báo cáo phân tích từ định chế này chỉ ra rằng, dù đã điều chỉnh giảm khá sâu so với mức đỉnh lịch sử 5.594 USD/ounce thiết lập hồi cuối tháng 1, mặt bằng giá vàng hiện tại vẫn cao hơn khoảng 20% so với cùng kỳ năm ngoái.
Lực đỡ lớn nhất cho thị trường đến từ nhu cầu tích trữ của các ngân hàng trung ương, vốn đang nắm giữ khoảng 20% dự trữ ngoại hối dưới dạng vàng nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, bên cạnh nhu cầu phòng ngừa rủi ro của các nhà đầu tư cá nhân trước các xung đột địa chính trị toàn cầu.
Bài toán phân bổ danh mục trong giai đoạn biến động
Câu hỏi có nên mua thêm vàng hay không phụ thuộc lớn vào khẩu vị rủi ro và phương thức tiếp cận. Theo báo cáo từ J.P. Morgan, vàng đóng vai trò như một loại bảo hiểm nhờ tương quan thấp với các loại tài sản khác như cổ phiếu hay trái phiếu. Tuy nhiên, hiệu quả phòng vệ của vàng không phải lúc nào cũng tuyệt đối mà biến động theo lãi suất thực tế.
Khác với các tài sản sinh lời như cổ phiếu hay trái phiếu, vàng không tạo ra dòng tiền định kỳ. Điều này có nghĩa là khi môi trường kinh tế ổn định và lãi suất hấp dẫn, sự hào hứng dành cho vàng có thể sụt giảm. Dẫu vậy, nhu cầu tích trữ từ các ngân hàng trung ương trên thế giới vẫn là điểm tựa quan trọng giúp giá vàng duy trì nền tảng vững chắc trong dài hạn, giảm sự phụ thuộc vào sự biến động của một đồng tiền cụ thể.
Đối với nhà đầu tư cá nhân, việc bổ sung vàng vào danh mục cần được tính toán kỹ lưỡng dựa trên mục tiêu tài chính và khả năng chịu rủi ro. Các chuyên gia từ J.P. Morgan gợi ý nhiều con đường tiếp cận khác nhau bao gồm sở hữu vàng vật chất dưới dạng thỏi hoặc xu, đầu tư vào các quỹ ETF vàng, cho đến cổ phiếu các doanh nghiệp khai thác. Mỗi hình thức đều đi kèm những rủi ro riêng, từ chi phí lưu trữ cho vàng vật chất đến sự biến động của giá cổ phiếu theo kết quả kinh doanh doanh nghiệp.
Trước khi ra quyết định xuống tiền, nhà đầu tư cần nhìn nhận thực tế rằng vàng không phải là tài sản chỉ có một chiều tăng giá. Dù dự báo giá vàng có thể đạt mức cao hơn vào cuối năm, nhưng lộ trình đó chắc chắn sẽ không thiếu những đợt sóng gió điều chỉnh ngắn hạn.
Thị trường tài chính luôn vận động theo những chu kỳ phức tạp. Trong một danh mục đầu tư đa dạng, vàng có thể đóng vai trò như một bộ đệm, nhưng nó không nên là tất cả. Một chiến lược đầu tư bài bản, dựa trên sự cân bằng giữa tài sản sinh lời và tài sản phòng hộ, vẫn luôn là chìa khóa giúp nhà đầu tư bền bỉ hơn qua những giai đoạn biến động của thị trường.
